Muhteviyatı İtibarıyla Yanıltıcı Belge: Sahte Faturadan Farkı

Muhteviyatı itibarıyla yanıltıcı belge, gerçek bir muamele veya duruma dayanmakla birlikte bu muamele veya durumu mahiyet veya miktar itibarıyla gerçeğe aykırı şekilde yansıtan belgedir (VUK m.359/a). Sahte belgede ise ortada gerçek bir muamele yoktur; belge, bir işlem varmış gibi düzenlenir (VUK m.359/b). Bu ayrım ceza davasında belirleyicidir: yanıltıcı belge düzenlemek veya kullanmak 15.04.2022’den itibaren on sekiz aydan beş yıla kadar, sahte belge düzenlemek veya kullanmak üç yıldan sekiz yıla kadar hapis cezasını gerektirir. Vergi tarafında ise her iki fiille vergi ziyaına sebebiyet verilmesi hâlinde vergi ziyaı cezası üç kat uygulanır (VUK m.344/2). Danıştay Vergi Dava Daireleri Kurulu, fiyatı yüksek gösterildiği iddia edilen faturalarda yanıltıcılığın emsal araştırması ve ödeme akışının incelenmesiyle somut olarak ortaya konulmasını aramıştır (Danıştay VDDK, 18.06.2025, E.2023/827, K.2025/474). Bu rehber yanıltıcı belgeyi kanun metni, Danıştay kararları ve iki dilekçe örneğiyle açıklar.

Somut bir dosyanızla ilgili görüşmek ister misiniz?

📞 Ara: +905546483715 💬 WhatsApp’tan yaz

Faturanızın “muhteviyatı itibarıyla yanıltıcı” olduğu mu ileri sürülüyor?

İşlemin gerçek olduğu kabul edildiğinde tartışma, gerçeğe aykırı yansıtılan kısmın somut olarak tespit edilip edilmediğine kayar. Vergi davası ve ceza soruşturması birlikte planlanmalıdır. Hukukçular Evi vergi ve ceza ekibi: 0554 648 37 15.

📞 0554 648 37 15 💬 WhatsApp

Yanıltıcı belgede işlem gerçektir; tartışma, gerçeğe aykırı yansıtılan kısım üzerindedir. Kanun bu kısmı “mahiyet veya miktar” olarak tarif eder. Belgenin dayandığı teslim veya hizmet gerçekleşmişse, idarenin hangi unsurun gerçeğe aykırı olduğunu, gerçeğin ne olduğunu ve farkın tutarını somut olarak göstermesi gerekir. Bu nitelendirme ceza davasında ceza aralığını ve dava zamanaşımını doğrudan etkiler.

Kısa Cevap: Sahte Belge ile Yanıltıcı Belge Arasındaki Fark

Sahte belge ve muhteviyatı itibarıyla yanıltıcı belge

Kriter	Sahte belge	Yanıltıcı belge	Dayanak
Tanım	Gerçek bir muamele veya durum olmadığı hâlde bunlar varmış gibi düzenlenen belge	Gerçek bir muamele veya duruma dayanan ancak bunu mahiyet veya miktar itibarıyla gerçeğe aykırı yansıtan belge	VUK m.359/a, m.359/b
Altta yatan işlem	Yoktur	Vardır	VUK m.359
Hapis cezası (15.04.2022 ve sonrası)	Üç yıldan sekiz yıla kadar	On sekiz aydan beş yıla kadar	VUK m.359/a, m.359/b (7394 sayılı Kanun)
Hapis cezası (15.04.2022 öncesi)	Üç yıldan beş yıla kadar	On sekiz aydan üç yıla kadar	VUK m.359 (önceki metin); TCK m.7/2
Vergi ziyaı cezası	Üç kat	Üç kat	VUK m.344/2
Uzlaşma	VUK m.359’daki fiillerle vergi ziyaına sebebiyet verilmesi hâlinde kesilen ceza kapsam dışında	Aynı	VUK ek m.1
Fatura almama özel usulsüzlük cezası	Danıştay, sahte veya yanıltıcı faturayla belgelendirmeyi VUK m.353/1’de sayılan eylemlerden saymamıştır	Aynı	Danıştay VDDK, E.2022/554, K.2024/95
Vergi farkının konusu	Belgedeki tutarın tamamı	Gerçeğe aykırı yansıtılan kısım	VUK m.3/B, m.359

Ceza aralıklarının ayrıntısı Sahte Fatura Cezası rehberinde, sahte belge suçunun unsurları VUK 359/b Sahte Belge Suçu rehberinde anlatılmıştır. Bu rehber yanıltıcı belgenin tanımına, türlerine ve savunmasına odaklanır.

Kanun Metni ve Unsurlar: VUK m.359/a-2

VUK m.359/a-2’ye göre vergi kanunlarına göre tutulan veya düzenlenen ve saklanma ve ibraz mecburiyeti bulunan defter, kayıt ve belgeleri tahrif edenler veya gizleyenler veya muhteviyatı itibarıyla yanıltıcı belge düzenleyenler veya bu belgeleri kullananlar hakkında on sekiz aydan beş yıla kadar hapis cezasına hükmolunur. Fıkranın son cümlesi tanımı verir: gerçek bir muamele veya duruma dayanmakla birlikte bu muamele veya durumu mahiyet veya miktar itibarıyla gerçeğe aykırı şekilde yansıtan belge muhteviyatı itibarıyla yanıltıcı belgedir. Üst sınır 7394 sayılı Kanunla üç yıldan beş yıla çıkarılmış ve değişiklik 15.04.2022’de yürürlüğe girmiştir; bu tarihten önce işlenen fiillerde lehe kanun TCK m.7/2’ye göre belirlenir.

VUK m.359/a-2’deki unsurlar

Unsur	İçerik	Dayanak
Belge	Vergi kanunlarına göre düzenlenen ve saklanma ve ibraz mecburiyeti bulunan belge	VUK m.359/a
Gerçek işlem	Belgenin dayandığı bir muamele veya durum gerçekten vardır	VUK m.359/a (son cümle)
Gerçeğe aykırılık	İşlem mahiyet veya miktar itibarıyla gerçeğe aykırı yansıtılmıştır	VUK m.359/a (son cümle)
Fiil	Belgeyi düzenlemek veya kullanmak; iki ayrı fiildir	VUK m.359/a-2
Manevi unsur	Suçun oluşması kastın varlığına bağlıdır; taksirle işlenen fiiller ancak kanunda açıkça belirtilen hâllerde cezalandırılır	TCK m.21/1, m.22/1

Kanun, yanıltıcılığı “mahiyet” ve “miktar” olarak iki başlıkta tarif eder. Miktar bakımından yanıltıcılık, belgede yazılı adet, ağırlık veya tutarın gerçeğe aykırı olmasıdır. Mahiyet bakımından yanıltıcılık ise işlemin niteliğinin farklı gösterilmesidir; örneğin teslim edilen malın cinsinin veya hizmetin türünün belgede başka türlü yazılması. Aşağıda Danıştay kararlarına konu olmuş iki tür ayrıca ele alınmıştır: bedeli yüksek gösterilen fatura ve işlemin tarafının farklı gösterildiği fatura.

Bedeli Yüksek Gösterilen Fatura: Danıştay VDDK 2025/474

Danıştay Vergi Dava Daireleri Kurulunun 18.06.2025 tarihli kararına konu dosyada, mermer makinesi ihraç eden bir mükellefin alışlarının büyük kısmını yaptığı ve aynı adreste faaliyet gösteren bir imalatçı firmanın, mükellefe diğer müşterilerine kıyasla yüksek bedelli faturalar düzenlediği kabul edilmişti. Vergi tekniği raporunda faturaların “tutarları itibarıyla yanıltıcı belge” olduğu sonucuna varılmış, mükellefin brüt kârlılığı yüzde yirmi kabul edilerek maliyetleri yeniden hesaplanmış ve üç kat vergi ziyaı cezalı gelir vergisi tarh edilmişti. Malların satıcı firma tarafından mükellefe satıldığı konusunda taraflar arasında ihtilaf yoktu; uyuşmazlık yalnız alış tutarlarına ilişkindi.

Dokuzuncu Daire, bozma kararında yanıltıcılığın somut olarak ortaya konulmadığını belirlemiş; Kurul da ısrar kararını aynı gerekçeyle bozmuştur (Danıştay VDDK, 18.06.2025, E.2023/827, K.2025/474, oyçokluğuyla; Danıştay 9. Daire, 03.11.2022, E.2022/1454, K.2022/5403). Bozma gerekçesindeki tespitler şunlardır:

Fiyatı yüksek gösterilen fatura iddiasında Danıştayın aradığı tespitler

İdarenin dayanağı	Danıştayın değerlendirmesi
Satıcının aynı malı üçüncü kişilere daha düşük bedelle sattığı	Satılan mallar arasında nicelik farkları bulunduğu, üçüncü kişilere satılan malların aynı özellikte olduğunun araştırılmadığı ve raporun satılan ürünlerin yalnız bir kısmını kapsadığı belirtildi
Satıcının kendi maliyetlerini sahte faturalarla yükselttiği	Satıcıya fatura düzenleyen firmalar hakkında bu yönde düzenlenmiş bir rapor bulunmadığı ve incelemelerin devam ettiği belirtildi
Satış bedelinin piyasa değerinin üzerinde olduğu	Aynı faaliyet konusundaki emsal mükellefler veya faaliyet konusuyla ilgili meslek kuruluşları nezdinde araştırma yapılması gerektiği belirtildi
Bedelin ödenmesi	Banka kanalıyla ödenen paraların akıbetinin araştırılmadığı belirtildi
İlişkili olmayan bir satıcıdan alınan malın maliyetine yakın bedelle ihraç edilmesi	Serbest rekabet şartlarında alınan malın kârla, maliyetine veya maliyetinin altında satılmasının ticari hayatta mümkün olduğu belirtildi
Farklı tedarikçilerden alınan mallara aynı kârlılık oranının uygulanması	Farklı emtiaların aynı kârlılık oranıyla satıldığının kabul edilmesinin ticari hayatın olağan akışına aykırı ve tamamen varsayıma dayalı olduğu belirtildi

Bölge idare mahkemesi, Danıştay bozmasından sonra satıcı firma hakkında faturaların yanıltıcı belge olduğunu belirten bir vergi tekniği raporu düzenlendiğini ek gerekçe olarak göstererek ısrar etmiş; Kurul ısrar kararını Dokuzuncu Dairenin bozma gerekçesiyle bozmuştur. Kararda karşı oy bulunmaktadır. Bu karar, fiyat yönünden yanıltıcılık iddiasında satıcı hakkında rapor bulunmasının tek başına yeterli görülmediğini, emsal fiyat araştırmasının ve ödeme akışının incelenmesinin arandığını göstermektedir.

Tarafı Farklı Gösterilen Fatura: Gerçek Satıcı veya Alıcı Başkasıdır

Yanıltıcı belge nitelendirmesi, işlemin tarafının farklı gösterildiği hâllerde de gündeme gelmektedir. Danıştay Vergi Dava Daireleri Kurulunun 26.02.2025 tarihli kararına konu vergi inceleme raporunda, yurt dışında ikamet eden kişilere satış yapan bir mükellefin bu kişiler adına özel fatura düzenlemek yerine “kargocu” olarak adlandırılan firmalar adına ihraç kayıtlı satış faturaları düzenlediği ileri sürülmüş; bu faturaların düzenleyen mükellef açısından sahte belge, faturaları kullanan firmalar açısından ise muhteviyatı itibarıyla yanıltıcı belge olarak kabul edilmesi gerektiği belirtilmişti. Kurul, vergi mahkemesinin ısrar kararını, faturaların düzenlendiği firmalar hakkındaki raporlar ve iletişim tespit tutanaklarındaki tespitler incelenmeden karar verildiği gerekçesiyle bozmuş ve bu tespitlerin davacının iddialarıyla birlikte değerlendirilmesini istemiştir (Danıştay VDDK, 26.02.2025, E.2023/1370, K.2025/91, oyçokluğuyla).

Yanıltıcılık türleri

Tür	Örnek	İdarenin göstermesi gereken
Bedel	Malın gerçek satış bedelinden yüksek veya düşük fatura düzenlenmesi	Gerçek bedel, emsal fiyat ve fark; ödeme akışı
Miktar	Teslim edilen adet veya ağırlıktan fazla miktar yazılması	Fiilî teslim miktarı; sevk, stok ve gümrük kayıtları
Mahiyet	Teslim edilen malın cinsinin veya hizmetin türünün farklı yazılması	Gerçekte teslim edilen mal veya yapılan hizmet
Taraf	Malı gerçekte satan veya alan kişinin faturada başka biri olarak gösterilmesi	Gerçek satıcı veya alıcı ile işlemin gerçek akışı

Aynı belgenin bir taraf için sahte, diğer taraf için yanıltıcı olarak nitelendirilebilmesi, ceza dosyasında her şüphelinin fiilinin ayrıca değerlendirilmesini gerektirir. Belgeyi düzenleyen ile kullanan arasında bilgi ve kast bakımından fark bulunabilir; bu ayrım Sahte Belgeyi Bilerek veya Bilmeden Kullanma rehberinde anlatılmıştır.

Nitelendirme Neden Önemli? Sahte Yerine Yanıltıcı

Vergi tarafında sahte ve yanıltıcı belge arasında ceza oranı bakımından fark yoktur; her ikisinde de vergi ziyaı VUK m.359’daki fiille doğduğu için ceza üç kat uygulanır (VUK m.344/2). Fark, vergi farkının kapsamında ortaya çıkar: sahte belgede belgedeki tutarın tamamı, yanıltıcı belgede ise gerçeğe aykırı yansıtılan kısım tartışma konusudur. Ceza tarafında ise nitelendirme ceza aralığını, dava zamanaşımını ve erteleme ile hükmün açıklanmasının geri bırakılması imkânını değiştirir.

Nitelendirmenin ceza davasına etkisi

Konu	Sahte belge (m.359/b)	Yanıltıcı belge (m.359/a-2)	Dayanak
Alt sınır	Üç yıl	On sekiz ay	VUK m.359
Üst sınır (15.04.2022 ve sonrası)	Sekiz yıl	Beş yıl	VUK m.359 (7394 sayılı Kanun)
Dava zamanaşımı	On beş yıl	Sekiz yıl	TCK m.66
Erteleme ve hükmün açıklanmasının geri bırakılması	Alt sınır iki yılın üzerinde olduğundan ancak indirimlerle iki yıl veya altına inilirse	Alt sınırdan verilen ceza iki yılın altındadır	TCK m.51/1; CMK m.231/5

Dava zamanaşımı Sahte Fatura Zamanaşımı rehberinde, erteleme ve hükmün açıklanmasının geri bırakılması Sahte Fatura Cezası Ertelenir mi? rehberinde hesap örnekleriyle anlatılmıştır.

Vergi Tarafında Sonuç: Gerçeğe Aykırı Kısım ve Gerçeğe En Yakın Matrah

Vergilendirmede vergiyi doğuran olay ve buna ilişkin muamelelerin gerçek mahiyeti esastır; gerçek mahiyet yemin hariç her türlü delille ispatlanabilir, ancak vergiyi doğuran olayla ilgisi tabii ve açık bulunmayan şahit ifadesi ispat aracı olarak kullanılamaz (VUK m.3/B). Yanıltıcı belgede işlem gerçek olduğundan vergi incelemesinin konusu, belgede gerçeğe aykırı yansıtılan kısmın ve bunun matraha etkisinin belirlenmesidir.

Yanıltıcı belge iddiasında vergi tarafı

Konu	Kural	Dayanak
İspat	Gerçek mahiyet her türlü delille ispatlanabilir; olağan dışı bir durumu iddia eden ispatla yükümlüdür	VUK m.3/B
Fiyat yönünden yanıltıcılık	Emsal mükellefler veya meslek kuruluşları nezdinde araştırma ve ödeme akışının incelenmesi aranmıştır	Danıştay VDDK, E.2023/827, K.2025/474
Kârlılık oranıyla maliyet hesabı	Farklı emtialara aynı kârlılık oranının uygulanması varsayıma dayalı bulunmuştur	Danıştay VDDK, E.2023/827, K.2025/474
Re’sen tarh	Matrah inceleme raporunda belirtilen tutar üzerinden re’sen tarh edilir	VUK m.30/1
Vergi ziyaı cezası	Vergi ziyaı VUK m.359’daki fiille doğmuşsa üç kat	VUK m.344/2
Mahsup süresi geçen geçici vergi	Aynı dosyada mahsup süresi geçen geçici vergi üzerinden kesilen üç kat cezanın bir katı aşan kısmının kaldırılmasına ilişkin hüküm Danıştayca onanmıştır	Danıştay 9. Daire, E.2022/1454, K.2022/5403

Yanıltıcı belge iddiasında savunmanın merkezinde, işlemin gerçekliğini ve belgedeki unsurların doğruluğunu gösteren belgeler yer alır: sözleşme ve sipariş yazışmaları, teklif ve fiyat listeleri, sevk irsaliyeleri ve teslim tutanakları, stok kayıtları, gümrük beyannameleri, banka ödemeleri ve paranın satıcı hesabından sonraki akışı. Gerçeğe en yakın matrahın belirlenmesine ilişkin Danıştay kararları Sahte Fatura Nedeniyle KDV İndiriminin Reddi ve Sahte Fatura Düzenleyene Komisyon Geliri Tarhiyatı rehberlerinde anlatılmıştır.

Ceza Tarafında Sonuç: Kast, Nitelendirme ve Ödeme

VUK m.359’daki suçlar kasten işlenebilen suçlardır; suçun oluşması kastın varlığına bağlıdır ve taksirle işlenen fiiller ancak kanunda açıkça belirtilen hâllerde cezalandırılır (TCK m.21/1, m.22/1). Yanıltıcı belgeyi kullanan bakımından, belgedeki bedelin, miktarın veya tarafın gerçeğe aykırı olduğunun bilinip bilinmediği ayrıca araştırılmalıdır. Ceza davası açılması, vergi incelemesine yetkili olanların inceleme sonucunu rapor değerlendirme komisyonunun mütalaasıyla Cumhuriyet başsavcılığına bildirmesine bağlıdır ve cezaya hükmedilmesi vergi ziyaı cezasının ayrıca uygulanmasına engel değildir (VUK m.367).

Yanıltıcı belge iddiasında ceza dosyasındaki başlıklar

Başlık	Açıklama	Dayanak
Maddi unsur	Gerçek bir işlem ve bu işlemin mahiyet veya miktar itibarıyla gerçeğe aykırı yansıtılması	VUK m.359/a
Manevi unsur	Gerçeğe aykırılığın bilinerek belgenin düzenlenmesi veya kullanılması	TCK m.21/1
Nitelendirme	İşlemin gerçek olduğu sabitse fiil sahte belge değil, ancak yanıltıcı belge olarak tartışılabilir	VUK m.359/a, m.359/b
Lehe kanun	15.04.2022 öncesi fiillerde önceki ceza aralığı	TCK m.7/2
Ödeme indirimi	Tarh edilen vergi, gecikme faizi ve gecikme zammının tamamı ile cezaların yarısı soruşturmada ödenirse ceza yarı, kovuşturmada hükümden önce ödenirse üçte bir oranında indirilir	VUK m.359
Vergi davasıyla ilişki	Vergi mahkemesinin yanıltıcılığın somut olarak ortaya konulmadığı yönündeki kararı ceza dosyasına delil olarak sunulabilir	CMK m.217/2

Ödeme indiriminin hesabı Sahte Fatura Etkin Pişmanlık rehberinde, ceza davasında esas hakkında savunma Sahte Fatura Ceza Davası Savunma Dilekçesi rehberinde anlatılmıştır.

Savunma Kontrol Listesi

Yanıltıcı belge iddiasında incelenecek sorular

Soru	Neden önemli?	Dayanak
Rapor işlemin gerçek olduğunu kabul ediyor mu?	Kabul ediyorsa belge sahte değil, ancak yanıltıcı olarak tartışılabilir	VUK m.359/a, m.359/b
Hangi unsur gerçeğe aykırı: bedel, miktar, mahiyet, taraf?	Her türde idarenin göstermesi gereken farklıdır	VUK m.359/a
Gerçek bedel veya miktar nasıl bulunmuş?	Emsal araştırması ve ödeme akışı incelenmeden yapılan hesap varsayıma dayanır	Danıştay VDDK, E.2023/827, K.2025/474
Kârlılık oranı hangi emtiaya ait?	Farklı emtialara aynı oranın uygulanması varsayım sayılmıştır	Danıştay VDDK, E.2023/827, K.2025/474
Satıcı hakkında rapor var mı, içeriği ne?	Rapor bulunması tek başına yeterli görülmemiştir; tespitlerin içeriği incelenir	Danıştay VDDK, E.2023/827, K.2025/474; E.2023/1370, K.2025/91
Fiil ne zaman işlendi?	15.04.2022 öncesinde ceza aralığı daha düşüktür	VUK m.359; TCK m.7/2
Kullanan, gerçeğe aykırılığı biliyor muydu?	Kast yoksa suç oluşmaz	TCK m.21/1

Dilekçe Örneği 1: Bedeli Yüksek Gösterildiği İleri Sürülen Faturalar Nedeniyle Yapılan Tarhiyata Karşı Dava

Aşağıdaki örnek, bir tedarikçiden aldığı makineleri ihraç eden ve tedarikçinin faturalarının “tutarları itibarıyla yanıltıcı” olduğu kabul edilerek kârlılık oranı üzerinden maliyetleri yeniden hesaplanan bir şirket için hazırlanmıştır. Tarihler, oranlar ve tutarlar varsayımsaldır.

…………… VERGİ MAHKEMESİ BAŞKANLIĞINA

DAVACI : …………… Limited Şirketi, Vergi Kimlik No: ……………
VEKİLİ : Av. ……………
DAVALI : …………… Vergi Dairesi Müdürlüğü
DAVA KONUSU : Muhteviyatı itibarıyla yanıltıcı fatura kullanıldığından bahisle …/…/2026 tarihinde tebliğ edilen ihbarnamelerle 2024 yılı için re’sen tarh edilen …… TL kurumlar vergisi ile üç kat vergi ziyaı cezasının kaldırılması talebidir.
TEBLİĞ TARİHİ : …/…/2026

AÇIKLAMALAR

Müvekkil şirket makine ihracatı yapmaktadır. Vergi tekniği raporunda, müvekkilin makineleri satın aldığı firmanın aynı makineleri başka alıcılara daha düşük bedelle sattığı belirtilerek faturaların tutar itibarıyla yanıltıcı olduğu kabul edilmiş, müvekkilin diğer tedarikçilerden aldığı mallardaki kârlılık oranı bu alışlara da uygulanarak maliyetler düşürülmüştür. Malların müvekkile teslim edildiği ve ihraç edildiği raporda tartışma konusu değildir.

1. VUK m.3/B uyarınca işlemin gerçek mahiyeti esastır
Raporda makinelerin müvekkile teslim edildiği, gümrük beyannameleriyle ihraç edildiği ve bedellerin banka aracılığıyla ödendiği kabul edilmektedir. Tartışma yalnız bedele ilişkindir. Bedelin gerçeğe aykırı olduğunu iddia eden idare, gerçek bedelin ne olduğunu somut delillerle göstermek zorundadır.

2. VUK m.359/a uyarınca yanıltıcılık somut olarak ortaya konulmamıştır
Raporda karşılaştırma yapılan satışlardaki makinelerin müvekkile satılan makinelerle aynı model ve donanımda olduğu araştırılmamıştır. Emsal mükellefler veya faaliyet konusuyla ilgili meslek kuruluşları nezdinde fiyat araştırması yapılmamış, müvekkilin ödediği bedelin satıcı hesabından sonra nereye gittiği incelenmemiştir. Danıştay Vergi Dava Daireleri Kurulu, aynı nitelikteki bir dosyada bu araştırmalar yapılmadan faturaların yanıltıcı kabul edilmesini hukuka aykırı bulan bozma gerekçesiyle ısrar kararını bozmuştur (18.06.2025, E.2023/827, K.2025/474).

3. VUK m.30/1 uyarınca matrah varsayımla belirlenemez
Müvekkilin diğer tedarikçilerden aldığı mallar, dava konusu makinelerle aynı nitelikte değildir. Farklı emtialara aynı kârlılık oranının uygulanması, Danıştayın yukarıdaki kararında ticari hayatın olağan akışına aykırı ve varsayıma dayalı bulunmuştur. Müvekkil ile satıcı arasında ilişkili kişi bağı yoktur; malın maliyetine yakın bedelle ihraç edilmesi serbest rekabet şartlarında mümkündür.

4. VUK m.344/2 uyarınca üç kat cezanın şartları oluşmamıştır
Kabul anlamına gelmemek kaydıyla, bedelde bir fark bulunduğu kabul edilse bile, üç kat ceza vergi ziyaının VUK m.359’daki fiillerle doğmasına bağlıdır. Müvekkilin bedelin gerçeğe aykırı olduğunu bildiğine dair raporda bir tespit yoktur.

5. İYUK m.20 ve m.31 uyarınca araştırma ve bilirkişi incelemesi yapılmalıdır
Satıcı hakkındaki raporun eklerinin, karşılaştırma yapılan satış faturalarının ve banka hareketlerinin getirtilmesini; makinelerin model ve donanım özellikleri ile piyasa bedeli konusunda bilirkişi incelemesi yapılmasını talep ediyoruz.

SONUÇ VE İSTEM : Yukarıda açıklanan nedenlerle; belgelerin getirtilmesine ve bilirkişi incelemesi yaptırılmasına, dava konusu vergi ve cezaların kaldırılmasına, yargılama giderleri ile vekâlet ücretinin davalı idareye yükletilmesine karar verilmesini saygıyla arz ve talep ederim. …/…/2026

Davacı Vekili
Av. ……………

EKLER : İhbarnameler; sözleşme ve sipariş yazışmaları; teklif ve fiyat listeleri; gümrük beyannameleri; banka dekontları; makinelerin teknik özellik belgeleri; vekâletname.

Dilekçe Örneği 2: Yanıltıcı Belge Kullanma İsnadına Karşı Şüpheli Müdafii Beyan Dilekçesi

Aşağıdaki örnek, 2023 yılında aldığı malların faturalarında miktarın fazla gösterildiği gerekçesiyle hakkında VUK m.359/a-2 kapsamında soruşturma yürütülen şirket yetkilisi için Cumhuriyet başsavcılığına verilecek beyan dilekçesidir. Ana talep kovuşturmaya yer olmadığına karar verilmesidir.

…………… CUMHURİYET BAŞSAVCILIĞINA

SORUŞTURMA NO : 2026/……
ŞÜPHELİ : …………… (…………… Limited Şirketi müdürü)
MÜDAFİİ : Av. ……………
KONU : Vergi suçu raporu ve şüpheli ifadesine ilişkin beyanlarımızın sunulması ve kovuşturmaya yer olmadığına karar verilmesi talebidir.

AÇIKLAMALAR

Vergi suçu raporunda, şirketin 2023 yılında bir tedarikçiden aldığı ambalaj malzemesine ait faturalarda miktarın teslim edilen miktardan fazla gösterildiği ve bu faturaların muhteviyatı itibarıyla yanıltıcı belge olarak kullanıldığı ileri sürülmüştür.

1. VUK m.359/a uyarınca gerçeğe aykırılık somut olarak tespit edilmemiştir
Raporda fazla gösterildiği ileri sürülen miktar, tedarikçinin kendi stok kayıtlarındaki çıkış miktarı ile şirket faturaları arasındaki farktan hesaplanmıştır. Şirketin sevk irsaliyeleri, depo giriş kayıtları ve üretim reçeteleri teslim edilen miktarın faturadaki miktarla aynı olduğunu göstermektedir. Tedarikçinin kendi kayıtlarındaki bir eksiklik, şirkete teslim edilen miktarın daha az olduğunu göstermez.

2. TCK m.21/1 uyarınca kast bulunmamaktadır
Suçun oluşması kastın varlığına bağlıdır. Şüpheli, faturaları teslim alınan malın sevk irsaliyesiyle karşılaştırarak kayda aldırmış, bedelleri banka aracılığıyla ödemiştir. Faturadaki miktarın gerçeğe aykırı olduğunu bildiğine dair dosyada bir delil yoktur. Suçun işlendiği hususunda yeterli şüphe bulunmadığından kovuşturmaya yer olmadığına karar verilmesi gerekir (CMK m.170/2, m.172/1).

3. CMK m.160/2 uyarınca şüphelinin lehine olan deliller de toplanmalıdır
Şirketin sevk irsaliyeleri, depo giriş kayıtları, üretim reçeteleri ve tedarikçi ile yapılan yazışmaların incelenmesini, gerekirse depo kayıtları üzerinde bilirkişi incelemesi yapılmasını talep ediyoruz.

4. VUK m.359 ve TCK m.7/2 uyarınca nitelendirme ve uygulanacak kanun
Aksi kanaat hâlinde ve kabul anlamına gelmemek kaydıyla; raporda faturalara konu malların şirkete teslim edildiği kabul edildiğinden fiil, gerçek bir muamele bulunmadığı hâlde düzenlenen sahte belge olarak değil, ancak VUK m.359/a-2’deki yanıltıcı belge olarak nitelendirilebilir. Fiil 2023 yılında işlendiğinden 15.04.2022’den sonra yürürlükte olan ceza aralığı ile önceki aralık arasında lehe olan hüküm belirlenmelidir.

SONUÇ VE İSTEM : Yukarıda açıklanan nedenlerle; delillerin toplanmasına ve şüpheli hakkında kovuşturmaya yer olmadığına karar verilmesini saygıyla arz ve talep ederim. …/…/2026

Şüpheli Müdafii
Av. ……………

EKLER : Sevk irsaliyeleri; depo giriş kayıtları; üretim reçeteleri; banka dekontları; tedarikçi yazışmaları; vekâletname.

Hukukçular Evi Bu Dosyalarda Ne Yapar?

Yanıltıcı belge iddiasında Hukukçular Evi önce raporun işlemin gerçekliğini kabul edip etmediğini ve hangi unsurun gerçeğe aykırı sayıldığını belirler. Bedel iddiasında emsal fiyatları ve ödeme akışını, miktar iddiasında sevk, depo ve üretim kayıtlarını, taraf iddiasında malın gerçek akışını gösteren belgeleri bir delil setinde toplar. Vergi davasında somut tespit eksikliğini ve varsayıma dayalı matrahı tartışır, ceza soruşturmasında ana eksen olarak suçun unsurlarının oluşmadığını savunur; nitelendirme ve lehe kanun yalnız aksi kanaat hâlinde ileri sürülür. Av. Fatma Öztürk’ün mesleki bilgileri yazar sayfasında, kurumsal hizmet kapsamı sahte fatura avukatı sayfasında yer alır. Faturalarınızın yanıltıcı olduğu ileri sürülüyorsa 0554 648 37 15 numaralı telefondan bize ulaşabilirsiniz.

Sıkça Sorulan Sorular

Muhteviyatı itibarıyla yanıltıcı belge nedir?

Gerçek bir muamele veya duruma dayanmakla birlikte bu muamele veya durumu mahiyet veya miktar itibarıyla gerçeğe aykırı şekilde yansıtan belgedir (VUK m.359/a).

Sahte belgeden farkı nedir?

Sahte belgede gerçek bir muamele yoktur; belge, bir işlem varmış gibi düzenlenir (VUK m.359/b). Yanıltıcı belgede ise işlem gerçektir, ancak belgede gerçeğe aykırı yansıtılır.

Yanıltıcı belge kullanmanın cezası nedir?

15.04.2022’den itibaren işlenen fiillerde on sekiz aydan beş yıla kadar hapis; bu tarihten önceki fiillerde on sekiz aydan üç yıla kadar hapis öngörülmüştü (VUK m.359/a; TCK m.7/2).

Vergi ziyaı cezası kaç kat uygulanır?

Vergi ziyaı VUK m.359’daki fiillerle doğduğunda üç kat uygulanır; bu bakımdan sahte ve yanıltıcı belge arasında fark yoktur (VUK m.344/2).

Fiyatı yüksek fatura yanıltıcı belge sayılır mı?

Bedelin gerçeğe aykırı yansıtılması miktar itibarıyla yanıltıcılık olarak ileri sürülebilir. Danıştay böyle bir dosyada emsal fiyat araştırması ve ödeme akışının incelenmesini aramıştır (VDDK, E.2023/827, K.2025/474).

Malı başka firmadan aldım, fatura başka firmadan; bu yanıltıcı belge midir?

Danıştay kararına konu bir vergi inceleme raporunda, işlemin tarafı farklı gösterilen faturalar düzenleyen için sahte, kullanan için yanıltıcı belge olarak nitelendirilmiştir (VDDK, E.2023/1370, K.2025/91). Nitelendirme her dosyada somut tespitlere göre yapılır.

Satıcı hakkında yanıltıcı belge raporu varsa ne olur?

Raporun varlığı tek başına yeterli görülmemiştir; raporun tespitleri ve emsal araştırması ayrıca incelenir (VDDK, E.2023/827, K.2025/474).

Kârlılık oranıyla maliyet hesaplanabilir mi?

Farklı emtialara aynı kârlılık oranının uygulanması Danıştay kararında varsayıma dayalı bulunmuştur (VDDK, E.2023/827, K.2025/474).

Yanıltıcı belge suçu bilmeden işlenebilir mi?

Hayır. Suçun oluşması kastın varlığına bağlıdır; taksirle işlenen fiiller ancak kanunda açıkça belirtilen hâllerde cezalandırılır (TCK m.21/1, m.22/1).

Dava zamanaşımı ne kadardır?

Üst sınırı beş yıl olan yanıltıcı belge suçunda dava zamanaşımı sekiz yıldır; sahte belge suçunda on beş yıldır (TCK m.66).

Yanıltıcı belge cezası ertelenebilir mi?

Alt sınırdan verilen ceza iki yılın altında olduğundan, kanuni şartlar varsa erteleme veya hükmün açıklanmasının geri bırakılması değerlendirilebilir (TCK m.51/1; CMK m.231/5).

Uzlaşma yapılabilir mi?

VUK m.359’daki fiillerle vergi ziyaına sebebiyet verilmesi hâlinde kesilen ceza uzlaşmanın dışındadır (VUK ek m.1).

Fatura almama özel usulsüzlük cezası kesilir mi?

Danıştay, sahte veya muhteviyatı itibarıyla yanıltıcı faturalarla belgelendirmenin VUK m.353/1’de sayılan eylemler arasında olmadığını kabul etmiştir (VDDK, E.2022/554, K.2024/95).

Ödeme yaparsam ceza indirilir mi?

Tarh edilen vergi, gecikme faizi ve gecikme zammının tamamı ile cezaların yarısı soruşturmada ödenirse ceza yarı, kovuşturmada hükümden önce ödenirse üçte bir oranında indirilir (VUK m.359).

Vergi davası ceza davasını etkiler mi?

İki dava birbirinden bağımsız yürür ve cezaya hükmedilmesi vergi ziyaı cezasının ayrıca uygulanmasına engel değildir (VUK m.367); vergi mahkemesi kararı ceza dosyasında delil olarak değerlendirilebilir.

📚 İlgili Rehberler

🧭 Vergi Kaçakçılığı Suçu (VUK 359): Ana RehberBütün fiiller ve cezalar, etkin pişmanlık, zamanaşımı ve rehber haritası
🧭 KURGAN veya İncelemeye Hazırlık Yazısı Geldi: Şirketler İçin Yol HaritasıVergi idaresinin yazısından incelemeye ve davaya
Sahte Belge (Naylon Fatura) Suçlaması
VUK 359/b Sahte Belge Suçu
Sahte Fatura Cezası: Hapis, Üç Kat Vergi Ziyaı ve Örnek Hesap
Sahte Belgeyi Bilerek veya Bilmeden Kullanma
Sahte Fatura Nedeniyle KDV İndiriminin Reddi
Sahte Fatura Zamanaşımı
Sahte Fatura Cezası Ertelenir mi?
Sahte Fatura Etkin Pişmanlık
Sahte Fatura Ceza Davası Savunma Dilekçesi
Sahte Fatura Düzenleyene Komisyon Geliri Tarhiyatı
Sahte Fatura Özel Usulsüzlük Cezası
Sahte Fatura ve KURGAN Karar Aracı
Sahte Fatura Avukatı: KURGAN ve VUK 359 Dosyalarında Kurumsal Temsil
SMİYB Ön Tespit Yazısı (VUK 370/b): Otuz Gün ve Yüzde 20 Ceza

İşlem gerçekse tartışma, gerçeğe aykırı kısmın ispatına kayar

Bedel, miktar, mahiyet ve taraf iddiaları ayrı ayrı incelenmelidir. Hukukçular Evi Ankara: 0554 648 37 15.

📞 0554 648 37 15
💬 WhatsApp

Mevzuat kontrolü: Bu yazıdaki VUK m.3, 30, 344, 353, 359, 367 ve ek m.1 Gelir İdaresi Başkanlığının güncel mevzuat metni (VUK m.359’un 7394 sayılı Kanunla değişik, 15.04.2022 yürürlüklü hâli dâhil) üzerinden; Danıştay Vergi Dava Daireleri Kurulunun 18.06.2025 tarihli, E.2023/827, K.2025/474; 26.02.2025 tarihli, E.2023/1370, K.2025/91 ve 14.02.2024 tarihli, E.2022/554, K.2024/95 sayılı kararları ile bu kararlarda aktarılan Dokuzuncu Dairenin 03.11.2022 tarihli, E.2022/1454, K.2022/5403 sayılı kararı Danıştay karar arama sistemi üzerinden 28 Ekim 2026 itibarıyla kontrol edilmiştir.

Bu içerik Vergi Hukuku ve Ceza Hukuku alanlarındadır.

Vergi Hukuku Rehberi · Ceza Hukuku Rehberi · Tüm hukuk dalları

İlgili Rehberler

Bu konuda hukuki destek almak için