SMİYB Ön Tespit Yazısı (VUK 370/b) 2026: Sahte veya Yanıltıcı Belge Kullanımında 870.000 TL ve Yüzde 5 Sınırı, Otuz Günde Düzeltme ve Yüzde 20 Vergi Ziyaı Cezası, Pişmanlık ve Uzlaşma Yasağı, İzaha Davetten Farkı, Ceza Davasına Etkisi ve Dilekçe Örnekleri

SMİYB ön tespit yazısı, sahte veya muhteviyatı itibarıyla yanıltıcı belge kullanmış olabileceğiniz yönünde ön tespit yapıldığında, vergi incelemesine başlanmadan önce gönderilen yazıdır. VUK m.370/b’ye göre kullanılan belge tutarı bir takvim yılında 870.000 TL’yi (2026) geçmeyen veya bu tutarı geçse bile o yıldaki toplam mal ve hizmet alışlarının yüzde beşini aşmayan mükelleflere bu yazı tebliğ edilebilir. Yazının tebliğinden itibaren otuz gün içinde beyan düzeltilir ve vergi, gecikme zammı oranındaki izah zammıyla ödenirse vergi ziyaı cezası yüzde yirmi oranında kesilir. Yazı alan mükellef tespitle sınırlı olarak pişmanlıktan yararlanamaz; bu kapsamda kesilen ceza için uzlaşma da istenemez. 519 Sıra No.lu VUK Genel Tebliği’ne göre otuz gün içinde beyanname verilmezse tespitle ilgili olarak vergi incelemesine veya takdir komisyonuna sevk işlemi yapılır. Bu rehber yazının kapsamını, sınırın hesabını, otuz günde yapılacakları ve düzeltme kararının ceza dosyasına etkisini kanun ve tebliğ metinleriyle açıklar.

Kısa Cevap: SMİYB Ön Tespit Yazısı Nedir, Ne Yapılır?

Uzlaşma ve ceza indiriminin genel kuralları Sahte Faturada Uzlaşma Yapılabilir mi? rehberinde, düzeltme ile savunma arasındaki seçim Sahte Fatura: Düzeltme Beyannamesi mi, İtiraz mı? rehberinde anlatılmıştır. Bu rehber yazının kendisine ve otuz günlük sürece odaklanır.

Kanun Metni: VUK m.370/b

VUK m.370/b’ye göre izaha davete ilişkin ön tespitlerin, verginin VUK m.359’daki fiillerle ziyaa uğratılmış olabileceğine ilişkin olması hâlinde bu kapsamdaki mükellefler izaha davet edilmez. Şu kadar ki sahte veya muhteviyatı itibarıyla yanıltıcı belge kullanma fiilinin işlenmiş olabileceğine dair ön tespitlerde, kullanılan belge tutarı bir takvim yılında 100.000 TL’yi geçmeyen veya bu tutarı geçse bile ilgili yıldaki toplam mal ve hizmet alışlarının yüzde beşini aşmayan mükelleflere ön tespite ilişkin yazı tebliğ edilebilir. Tutar her yıl yeniden değerleme oranında artırılır; 588 Sıra No.lu VUK Genel Tebliği ile 1.1.2026’dan itibaren 870.000 TL’dir. Madde 7194 sayılı Kanunla yeniden düzenlenmiş ve 1.1.2020’de yürürlüğe girmiştir.

Yazıyı alan mükellef, tebliğden itibaren otuz gün içinde hiç verilmemiş beyannameleri verir, eksik veya yanlış beyanı tamamlar veya düzeltir ve ödeme süresi geçmiş vergileri, ödemenin geciktiği her ay ve kesri için 6183 sayılı Kanunun 51. maddesindeki gecikme zammı oranında bir zamla aynı sürede öderse vergi ziyaı cezası yüzde yirmi oranında kesilir. Bu durum vergi incelemesi yapılmasına ve gerekirse tarhiyatın ikmaline engel değildir. Yazı tebliğ edilen mükellef tespitle sınırlı olarak VUK m.371’deki pişmanlık hükümlerinden yararlanamaz.

Sınırın Hesabı: 870.000 TL veya Alışların Yüzde Beşi

519 Sıra No.lu VUK Genel Tebliği sınırın nasıl hesaplanacağını ayrıntılı olarak düzenler. Belge tutarı ile mal ve hizmet alış tutarının hesaplanmasında vergiler hariç tutarlar esas alınır. İki ölçüt seçimlik uygulanır: belge toplamı tutar sınırını geçmiyorsa veya geçse bile alışların yüzde beşini aşmıyorsa yazı tebliğ edilebilir. Kanun “tebliğ edilebilir” ifadesini kullanırken 519 Sıra No.lu Tebliğ bu durumda yazının “tebliğ edilir” olduğunu belirtir. Her iki ölçüt birden aşılırsa yazı tebliğ edilmez (Tebliğ, bölüm 6.1.3).

Kanun tutarın her yıl bir önceki yıla ilişkin yeniden değerleme oranında artırılarak uygulanacağını öngörür. Ön tespitin yapıldığı yıl ile belgenin ait olduğu yıl farklı olduğunda hangi yılın tutarının esas alınacağı kanunda ve 519 Sıra No.lu Tebliğde açıkça düzenlenmemiştir; bu nokta tartışmalıdır. Yazıda esas alınan tutar ve yüzde beşlik oranın hesabında kullanılan alış toplamı ayrıca kontrol edilmelidir.

Yazıda Bulunması Gereken Hususlar: 519 Sıra No.lu Tebliğ, Bölüm 6.2

Gelen yazının VUK m.370/b kapsamında bir SMİYB ön tespit yazısı olup olmadığı, yazının dayanağından ve içeriğinden anlaşılır. 519 Sıra No.lu VUK Genel Tebliği, Ön Tespit ve İzah Değerlendirme Komisyonunun göndereceği yazıda en az dört hususa yer verilmesini ister. Kanundaki yüzde yirmi oranı, m.370/b uyarınca ön tespite ilişkin yazı tebliğ edilmiş olmasına bağlıdır. Başka bir hükme dayanan bir yazı üzerine yapılan düzeltmede bu oranın uygulanacağı söylenemez; bilgi ve belge isteyen yazılar ile KURGAN veya incelemeye hazırlık yazısının sonuçları ayrı rehberde anlatılmıştır.

Yazıyla birlikte hangi faturaların, hangi düzenleyicinin ve hangi dönemin tespite konu edildiği de incelenmelidir. Tebliğ, aynı yıl için daha önce yapılmış ön tespitlerdeki tutarların da hesaba katılacağını belirttiğinden (bölüm 6.1.4), aynı yıla ait ikinci bir yazı geldiğinde sınırın yeniden hesaplanması gerekir.

SMİYB Ön Tespit Yazısı ile İzaha Davetin Farkı

Her iki kurum da VUK m.370’te düzenlenmiştir ve her ikisinde de otuz gün içinde düzeltme ve ödeme yapılırsa ceza yüzde yirmi oranında kesilir. Aradaki temel fark, izah aşamasıdır. İzaha davette mükellef önce açıklama yapar; açıklama yeterli bulunursa tespitle ilgili olarak incelemeye veya takdire sevk yapılmaz. SMİYB ön tespit yazısında böyle bir aşama yoktur.

Dayanak: VUK m.370/a ve 370/b; 519 Sıra No.lu Tebliğ, bölüm 5, 6 ve 7.3. Sahte belge düzenleme şüphesi, kullanma fiilinden farklı olarak m.370/b’deki istisnanın kapsamında değildir; bu şüphe hakkında ne izaha davet ne de SMİYB ön tespit yazısı öngörülmüştür. Belge düzenleyen taraf hakkındaki süreç Sahte Fatura İhbarı ve Suç Duyurusu rehberinde anlatılmıştır.

Otuz Gün İçinde Yapılacaklar: Düzeltme, İzah Zammı ve Ödeme

Otuz günlük süre yazının tebliğinden başlar. Elektronik tebligatta tebliğ, belgenin sistem aracılığıyla muhatabına iletildiği tarihi izleyen beşinci günün sonunda yapılmış sayılır (VUK m.107/A, 7587 sayılı Kanunla değişik, 1.7.2026 yürürlüklü hâli). E-tebligatta tebliğ tarihinin belirlenmesi Sahte Fatura İhbarnamesi E-Tebligatla Geldi rehberinde ayrıntılı olarak anlatılmıştır. Gün olarak belirlenen sürede başlangıç günü hesaba katılmaz; sürenin son günü resmî tatile rastlarsa süre tatili izleyen ilk iş gününün tatil saatinde biter (VUK m.18).

İzah zammı, ödeme süresi geçmiş vergiler için ödemenin geciktiği her ay ve kesri için 6183 sayılı Kanunun 51. maddesindeki gecikme zammı oranında hesaplanır. Gelir İdaresi Başkanlığının yayımladığı 6183 m.51 metnine göre bu oran 13.11.2025 tarihli Resmî Gazete’de yayımlanan 10556 sayılı Cumhurbaşkanı Kararıyla aylık yüzde 3,7 olarak belirlenmiştir. Gecikme süresi oranın farklı olduğu dönemlere yayılıyorsa her dönem için o dönemdeki oran ayrıca kontrol edilmelidir.

Tablo yalnız oranların uygulanışını göstermek için hazırlanmıştır. Gerçek hesapta her vergi türü ve dönem için vade tarihi, ödeme tarihi ve dönemsel gecikme zammı oranları ayrı ayrı belirlenir. VUK m.376 indirimi, ihbarnamenin tebliğinden itibaren otuz gün içinde vergi dairesine başvurulmasına, ödemenin süresinde yapılmasına ve cezanın dava konusu edilmemesine bağlıdır; ödenmez veya dava açılırsa indirimden yararlanılamaz.

Süre Kaçırılırsa veya Ödeme Yapılmazsa Ne Olur?

Kanun ve 519 Sıra No.lu Tebliğ, otuz günlük sürenin uzatılabileceğine veya komisyona verilen bir açıklama dilekçesiyle durdurulabileceğine ilişkin bir hüküm içermez. Düzeltme yapılmayacaksa bu karar, süre bitmeden ve incelemenin getireceği sonuçlar birlikte değerlendirilerek verilmelidir. Kısmi ödeme ve taksitlendirme hâlinde yüzde yirmi oranının korunup korunmayacağı kanunda ayrıca düzenlenmemiştir; bölüm 7.2’deki ikmal kuralı karşısında bu nokta tartışmalıdır. Vergi borcunun tecili Sahte Fatura Vergi Borcu Taksit ve Tecil rehberinde anlatılmıştır.

Düzeltme mi, İncelemeyi Beklemek mi?

SMİYB ön tespit yazısı bir tarhiyat veya ceza kararı değildir; Komisyonun, belgelerin sahte veya yanıltıcı olarak kullanılmış olabileceği yönündeki ön tespitine dayanır. Tebliğe göre yazı, tespit konusunda henüz vergi incelemesine başlanmamış ve takdir komisyonuna sevk edilmemiş mükelleflere gönderilir (519 Sıra No.lu Tebliğ, bölüm 3.1.1). Düzeltme yapmak kanuni bir zorunluluk değildir; yapılmazsa tespitle ilgili olarak inceleme veya takdir yoluna gidilir. Karar, aşağıdaki sorular birlikte değerlendirilerek verilmelidir.

Düzeltme beyannamesi ile itiraz arasındaki genel seçim Sahte Fatura: Düzeltme Beyannamesi mi, İtiraz mı?, belgeyi kullananın bilgi durumu Sahte Belgeyi Bilerek veya Bilmeden Kullanma, yanıltıcı belgenin sahte belgeden farkı ise Muhteviyatı İtibarıyla Yanıltıcı Belge rehberinde anlatılmıştır. KDV indiriminin reddi ve vergi ziyaı hesabı Sahte Fatura Nedeniyle KDV İndiriminin Reddi rehberinde yer alır.

Düzeltmenin Ceza Davasına Etkisi

VUK m.370/b, yazı üzerine yapılan düzeltmenin VUK m.359 kapsamındaki ceza sorumluluğuna etkisini düzenleyen bir hüküm içermez. Madde yalnız vergi ziyaı cezasının oranını, incelemenin ve tarhiyatın ikmalinin mümkün olduğunu ve pişmanlık yasağını düzenler. Bu rehberin hazırlanmasında, SMİYB ön tespit yazısı üzerine düzeltme yapılmasının ceza yargılamasına etkisini ele alan bir yargı kararına ulaşılamamıştır; konu tartışmalıdır.

VUK m.359’daki ödeme indirimi, verginin “tespit edilmesine bağlı olarak tarh edilen” vergi üzerinden düzenlenmiştir. SMİYB ön tespit yazısı üzerine mükellefin kendi beyanıyla tahakkuk ettirip ödediği verginin bu indirim bakımından nasıl değerlendirileceği kanunda açıkça düzenlenmemiştir; tartışmalıdır. Düzeltme beyannamesinin ve buna eşlik eden yazının ceza dosyasında nasıl okunacağı da öngörülemeyeceğinden, düzeltme yapılacaksa idareye verilecek bildirimde düzeltmenin VUK m.370/b’deki indirimli ceza düzeninden yararlanmak amacıyla yapıldığı, belgelerin sahte veya yanıltıcı olduğunun bilindiği anlamına gelmediği ve kabul anlamına gelmemek kaydıyla yapıldığı belirtilebilir. Ödeme indiriminin hesabı Sahte Fatura Etkin Pişmanlık rehberinde anlatılmıştır.

SMİYB Ön Tespit Yazısı Kontrol Listesi

Yazı geldikten sonra yapılacakların genel çerçevesi için Sahte Fatura ve KURGAN Karar Aracı kullanılabilir. İdareye sunulacak belge setinin hazırlanması KURGAN Yazısına Cevap Örneği rehberinde anlatılmıştır.

Dilekçe Örneği 1: SMİYB Ön Tespit Yazısı Üzerine Düzeltme ve Ödeme Bildirimi

Aşağıdaki örnek, 2025 yılında bir tedarikçiden alınan ve vergiler hariç toplam 420.000 TL tutarındaki üç faturanın sahte belge olarak kullanılmış olabileceği yönünde ön tespit yazısı tebliğ edilen ve otuz gün içinde beyanlarını düzelterek ödeme yapan bir şirket için hazırlanmıştır. Amaç, düzeltmenin süresinde yapıldığını belgelemek, yüzde yirmi oranının uygulanmasını istemek ve düzeltmenin ceza sorumluluğu bakımından kabul anlamına gelmediğini kayda geçirmektir. Tarihler ve tutarlar varsayımsaldır.

Dilekçe Örneği 2: Faturalar Gerçekse Açıklama ve Belge Sunma Dilekçesi

Aşağıdaki örnek, ön tespite konu faturaların gerçek alışlara dayandığını düşünen ve düzeltme yapmayan bir şirket için hazırlanmıştır. VUK m.370/b izah aşaması öngörmediğinden bu dilekçe Komisyon için bir değerlendirme yükümlülüğü doğurmaz ve otuz günlük süreyi durdurmaz; amacı, belgeleri inceleme öncesinde idarenin kayıtlarına geçirmektir. Tarihler ve tutarlar varsayımsaldır.

İkinci örnekte 870.000 TL, 2026 yılı için belirlenen tutardır. Belge 2024 yılına ait olduğundan hangi yılın tutarının esas alınacağı tartışmalıdır; örnekteki belge toplamı alışların yüzde beşini aşmadığından sonuç bu tartışmadan etkilenmemektedir. Düzeltme yapılmadığında inceleme sonucunda yapılacak tarhiyata karşı dava süresi ve dilekçe Sahte Fatura Vergi Davası İstinaf ve ilgili rehberlerde anlatılmıştır.

Hukukçular Evi Bu Dosyalarda Ne Yapar?

SMİYB ön tespit yazısı tebliğ edildiğinde Hukukçular Evi önce tebliğ tarihini ve otuz günlük sürenin son gününü belirler, yazının VUK m.370/b’ye dayanıp dayanmadığını ve sınırın doğru hesaplanıp hesaplanmadığını kontrol eder. Faturalara konu işlemin gerçekliğini gösteren belgeleri toplar, düzeltme ile incelemeyi bekleme seçeneklerini vergi farkı, ceza oranı ve ceza dosyası bakımından birlikte değerlendirir. Düzeltme yapılacaksa beyanları ve izah zammını dönem dönem hesaplar, bildirimi kabul anlamına gelmemek kaydıyla hazırlar; ceza soruşturmasında ana eksen olarak suçun unsurlarının oluşmadığını savunur. Av. Fatma Öztürk’ün mesleki bilgileri yazar sayfasında, kurumsal hizmet kapsamı sahte fatura avukatı sayfasında yer alır. SMİYB ön tespit yazısı aldıysanız 0554 648 37 15 numaralı telefondan bize ulaşabilirsiniz.

Sıkça Sorulan Sorular

SMİYB ön tespit yazısı nedir?

Sahte veya muhteviyatı itibarıyla yanıltıcı belge kullanılmış olabileceği yönünde ön tespit yapılan ve belge tutarı kanuni sınır içinde kalan mükelleflere, otuz gün içinde düzeltme ve ödeme yapılırsa vergi ziyaı cezasının yüzde yirmi oranında kesileceğini bildiren yazıdır (VUK m.370/b).

SMİYB ne anlama gelir?

519 Sıra No.lu VUK Genel Tebliğinde “sahte veya muhteviyatı itibarıyla yanıltıcı belge” ifadesinin kısaltması olarak kullanılır.

Yazı kimlere gönderilmez?

Tespit tarihine kadar konuyla ilgili ihbar bulunan, incelemesine başlanan veya takdir komisyonuna sevk edilen mükelleflere, belge düzenleme şüphesi bulunanlara ve belge toplamı hem tutar sınırını hem alışların yüzde beşini aşanlara gönderilmez (VUK m.370; 519 Sıra No.lu Tebliğ, bölüm 3.1 ve 6.1.3).

870.000 TL sınırı nasıl hesaplanır?

Bir takvim yılında kullanılan belgelerin vergiler hariç toplamı esas alınır; aynı yıl için daha önce yapılan ön tespitlerdeki tutarlar da eklenir (519 Sıra No.lu Tebliğ, bölüm 6.1 ve 6.1.4).

Yüzde beşlik oran hangi alışlara göre hesaplanır?

İlgili yıldaki vergiler hariç toplam mal ve hizmet alışlarına göre hesaplanır; KDV mükelleflerinde alışlar KDV beyannamelerindeki indirilecek KDV’den her oran ayrı esas alınarak bulunur (519 Sıra No.lu Tebliğ, bölüm 6.1.6).

Otuz gün ne zaman başlar?

Yazının tebliğinden başlar. Elektronik tebligatta tebliğ, iletimi izleyen beşinci günün sonunda yapılmış sayılır; sürenin son günü resmî tatile rastlarsa süre izleyen ilk iş gününe uzar (VUK m.18, m.107/A).

Ne ödenir?

Düzeltme sonucu çıkan vergi, ödemenin geciktiği her ay ve kesri için gecikme zammı oranında hesaplanan izah zammıyla birlikte ödenir; yüzde yirmi oranındaki ceza ayrıca ihbarnameyle kesilir (VUK m.370/b; 6183 m.51).

Otuz gün içinde ödeme yapılmazsa ne olur?

Yüzde yirmi oranında kesilen ceza yüzde elli oranı esas alınarak ikmal edilir ve izah zammı gecikme faizine dönüştürülür (519 Sıra No.lu Tebliğ, bölüm 7.2).

Beyanname verilmezse ne olur?

Tespitle ilgili olarak vergi incelemesine veya takdir komisyonuna sevk işlemi yapılır (519 Sıra No.lu Tebliğ, bölüm 6.3).

Pişmanlıkla beyanname verilebilir mi?

Hayır. Yazı tebliğ edilen mükellef, tespitle sınırlı olarak VUK m.371’deki pişmanlık hükümlerinden yararlanamaz (VUK m.370/b).

Uzlaşma istenebilir mi?

Hayır. VUK m.370/b kapsamında yazı tebliğ edilen mükelleflere bu maddeye göre kesilen ceza uzlaşmanın dışındadır (VUK ek m.1; 519 Sıra No.lu Tebliğ, bölüm 7.3).

Cezada indirim uygulanır mı?

Tebliğe göre cezada indirim müessesesinden yararlanılabilir. VUK m.376 şartları yerine getirilirse kesilen cezanın yarısı indirilir; ödeme yapılmaz veya dava açılırsa indirimden yararlanılamaz (519 Sıra No.lu Tebliğ, bölüm 6.2-b; VUK m.376).

Düzeltme yaparsam inceleme yapılmaz mı?

Kanun, düzeltmenin vergi incelemesi yapılmasına ve gerekirse tarhiyatın ikmaline engel olmadığını açıkça belirtir (VUK m.370/b).

Düzeltme ceza davasını önler mi?

VUK m.370/b, düzeltmenin VUK m.359 kapsamındaki ceza sorumluluğuna etkisini düzenlemez; konu tartışmalıdır. Kamu davasının açılması VUK m.367’deki bildirime bağlıdır ve suçun oluşması kastın varlığını gerektirir (TCK m.21/1).

Faturalar gerçekse ne yapılmalı?

Düzeltme kanuni bir zorunluluk değildir. İşlemin gerçek mahiyeti her türlü delille ispatlanabilir (VUK m.3/B); belgeler toplanarak incelemede ve gerekirse vergi davasında ileri sürülür.

Mevzuat kontrolü: Bu yazıdaki VUK m.3, 18, 107/A (7587 sayılı Kanunla değişik, 1.7.2026 yürürlüklü hâli), 112, 344, 359, 367, 370 (7194 sayılı Kanunla değişik hâli ve değişiklikten önceki metni), 371, 376 ve ek m.1; KDVK m.29 ve 34; 6183 sayılı Kanunun 51. maddesi (10556 sayılı Cumhurbaşkanı Kararına ilişkin not dâhil) Gelir İdaresi Başkanlığının güncel mevzuat metni üzerinden; 519 Sıra No.lu Vergi Usul Kanunu Genel Tebliği (Resmî Gazete, 30.07.2020) Gelir İdaresi Başkanlığının mevzuat sayfası üzerinden 28 Ekim 2026 itibarıyla kontrol edilmiştir. 870.000 TL tutarı, VUK m.370/b metnindeki 588 Sıra No.lu VUK Genel Tebliği notuna dayanır. Varsayımsal hesap ve dilekçe örneklerindeki tarih ve tutarlar gerçek bir dosyaya ait değildir.