🔸 Güncel ve kapsamlı rehber: Bu konunun en güncel, ayrıntılı ve örneklerle açıklanmış hâli için Koşullu Salıverilme (Şartlı Tahliye) Nedir? 2026 Oranları sayfamızı öneririz. Aşağıdaki içerik de konuyla ilgili tamamlayıcı bilgi sunar.
Koşullu salıverilme tarihinin doğru hesaplanması, hem hükümlü hem ailesi hem de avukat için kritik önemdedir. Ancak hesabın merkezindeki infaz oranı, 15 Nisan 2020’de köklü biçimde değişmiştir ve eski oranlarla yapılan hesaplar yanıltıcı sonuç verir.
Bu yazı konuyu madde numaralarıyla ele alır: 7242 sayılı Kanunla getirilen yeni oran rejimi, genel oranın yarıya inmesi (5275 m.107/2) ve istisna suçlar, örgüt ile terör ayrımı (m.107/4), mükerrirlere özgü rejim (m.108), mahsup (TCK m.63) ve müddetnamenin bağlayıcı niteliği.
⚠️ Önemli uyarı: Bu yazıdaki hesap yöntemi ön değerlendirme içindir. Bağlayıcı hesap, infaz savcılığınca düzenlenen müddetname ile yapılır. Suç tarihi, suç türü, tekerrür ve dosyanın özel durumu sonucu tümüyle değiştirebilir.
1) 15 Nisan 2020: Oranlar Değişti
| Unsur | Bilgi |
|---|---|
| Değişikliği getiren | 7242 sayılı Kanun |
| Resmî Gazete | 15/4/2020, sayı 31100 |
| Genel oran | Üçte ikiden yarıya indirilmiştir |
15/4/2020 tarihi ve sonrasında, 5275 sayılı Kanunun 107 nci maddesinin ikinci fıkrası gereği koşullu salıverilme oranı (1/2) olarak uygulanır. Süreli hapis cezası olanlar, aşağıda belirtilen istisna suçlar dışında, cezalarının yarısını infaz kurumunda çektikleri takdirde koşullu salıverilmeden yararlanabilirler.
Bu değişiklik, eskiden yaygın olan “kasıtlı suçlarda üçte iki, taksirli suçlarda yarı” ayrımını ortadan kaldırmıştır. Artık ayrım kasıt-taksir üzerinden değil, kanunda sayılan istisna suçlar üzerinden yapılır.
Dolayısıyla internette dolaşan ve bu eski ayrıma dayanan hesap örnekleri yanıltıcıdır.
2) Genel Oran ve İstisnalar (5275 m.107/2)
| Ceza türü | İnfaz kurumunda geçirilecek |
|---|---|
| Süreli hapis (genel kural) | Cezanın yarısı |
| Müebbet hapis | Yirmi dört yıl |
| Ağırlaştırılmış müebbet hapis | Otuz yıl |
Üçte iki oranı uygulanan istisna suçlar
| Suç | TCK maddesi |
|---|---|
| Kasten öldürme | 81, 82, 83 |
| Neticesi sebebiyle ağırlaşmış yaralama (mağdurun yüzünde sürekli değişiklik) | 87/2-d |
| İşkence | 94, 95 |
| Eziyet | 96 |
| Cinsel saldırı (ikinci fıkra hariç) | 102 |
| Reşit olmayanla cinsel ilişki | 104 |
| Cinsel taciz | 105 |
| Özel hayata ve hayatın gizli alanına karşı suçlar | 132-138 |
| Devlet sırlarına karşı suçlar ve casusluk | 326-339 |
Bu listenin pratik anlamı şudur: mahkûmiyet kararındaki madde numarası belirleyicidir. Suçun adı değil, hangi maddeye göre hüküm kurulduğu oranı belirler.
Bu nedenle infaz hesabı yapılmadan önce kararın hüküm fıkrasındaki kanun maddesi ve fıkra numarası tespit edilmelidir.
Oran farkı yıllar anlamına geliyor — dosyanızı inceletin
Av. Fatma Öztürk — Hukukçular Evi Ankara
3) Örgüt ve Terör Ayrımı
Bu iki kavram sıkça birbirinin yerine kullanılır; oysa oranları farklıdır.
| Kapsam | Oran | Dayanak |
|---|---|---|
| Suç işlemek için örgüt kurmak, yönetmek veya örgütün faaliyeti çerçevesinde işlenen suçlar (terör dışı) | Üçte iki | 5275 m.107/4 |
| 3713 sayılı Terörle Mücadele Kanunu kapsamına giren suçlar | Dörtte üç | 3713 sayılı Kanun |
Birinci satırdaki oran da 7242 sayılı Kanunla değişmiştir: örgüt kurma, yönetme ve örgüt faaliyeti çerçevesinde işlenen suçlarda infaz kurumunda geçirilmesi gereken süre dörtte üçten üçte ikiye indirilmiştir.
İkinci satır ise ayrı bir rejimdir: Terörle Mücadele Kanunu kapsamına giren suçlardan mahkûm olanlar hakkında 5275 sayılı Kanunun 107 nci maddesinin dördüncü fıkrası ile 108 inci maddesi hükümleri uygulanır; ancak süreli hapis cezaları bakımından koşullu salıverilme oranı dörtte üç olarak uygulanır.
Dolayısıyla “örgüt suçu” ifadesi tek başına oranı belirlemez; 3713 sayılı Kanunun uygulanıp uygulanmadığı tespit edilmelidir.
Örgüt suçlarında ek bir sonuç
Örgüt kurmak, yönetmek ve örgüt üyeliği suçlarında, Türk Ceza Kanununun 58 inci maddesinin dokuzuncu fıkrası gereği haklarında mükerrirlere özgü infaz rejimi uygulanır.
Bu, oranın yanı sıra denetim süresi ve diğer sonuçlar bakımından da ayrı bir rejime tabi olunması demektir.
4) Mükerrirlere Özgü İnfaz Rejimi (5275 m.108)
| Ceza | İnfaz kurumunda geçirilecek |
|---|---|
| Ağırlaştırılmış müebbet hapis | Otuz dokuz yıl |
| Müebbet hapis | Otuz üç yıl |
| Süreli hapis | Üçte iki |
Süreli hapiste bu oran da 7242 sayılı Kanunla dörtte üçten üçte ikiye indirilmiştir.
Birden fazla hapis cezası hâlinde üst sınır
7242 sayılı Kanunla 108 inci maddede yapılan önemli bir değişiklik de üst sınıra ilişkindir:
Birden fazla süreli hapis cezasına mahkûmiyet hâlinde, cezaların miktarı ne olursa olsun infaz kurumunda geçirilecek süre en fazla otuz iki yıldır.
Tekerrürde ek süre sınırı
Tekerrür nedeniyle koşullu salıverilme süresine eklenecek miktar, tekerrüre esas alınan cezanın en ağırından fazla olamaz.
Bu, tekerrür hesabında sıkça atlanan bir sınırdır. Hesap şöyle işler: genel oran ile mükerrir oranı arasındaki fark, tekerrür nedeniyle eklenen süredir; ancak bu ek süre, tekerrüre esas alınan cezanın en ağırını aşamaz.
| Adım | İşlem |
|---|---|
| 1 | Genel orana göre süre hesaplanır (kural olarak 1/2) |
| 2 | Mükerrir oranına göre süre hesaplanır (2/3) |
| 3 | İkisi arasındaki fark bulunur |
| 4 | Bu fark, tekerrüre esas cezanın en ağırıyla karşılaştırılır |
| 5 | Ek süre, bu sınırı aşamaz |
5) Mahsup (TCK m.63)
Hesabın ikinci ayağı mahsuptur.
| Konu | Kural |
|---|---|
| Kapsam | Gözaltı ve tutuklulukta geçirilen süre |
| Etki | Hapis cezasından düşülür |
| Farklı dosya | Aynı dosyadan olmayan tutukluluğun mahsubu ayrı kurallara tabidir |
Mahsup hesabında gözaltı ve tutukluluk tarihlerinin gün gün belgelenmesi gerekir. Bu nedenle kesinleşmiş karar ile birlikte gözaltı ve tutukluluk başlangıç-bitiş tarihlerinin eksiksiz temini önemlidir.
Çocuk hükümlülerde özel hesap
Kanunda çocuk hükümlüler bakımından bir kolaylık öngörülmüştür: koşullu salıverilme süresinin hesaplanmasında, hükümlünün on beş yaşını dolduruncaya kadar infaz kurumunda geçirdiği bir gün, iki gün olarak dikkate alınır.
Bu hüküm, on beş yaş öncesi geçirilen sürenin infaz hesabında iki katı değerlendirilmesini sağlar.
6) Hesap Adımları
| Adım | Yapılacak |
|---|---|
| 1 | Suç tarihini belirleyin |
| 2 | Kararın hüküm fıkrasından TCK madde numarasını tespit edin |
| 3 | Suçun istisna listesinde olup olmadığına bakın |
| 4 | 3713 sayılı Kanun uygulanıp uygulanmadığını kontrol edin |
| 5 | Tekerrür bulunup bulunmadığını belirleyin |
| 6 | Uygulanacak oranı saptayın |
| 7 | Ceza × oran ile koşullu salıverilme süresini bulun |
| 8 | Mahsubu düşün |
| 9 | Cezanın başlangıç tarihini ekleyin |
| 10 | Denetimli serbestlik süresini ayrıca hesaplayın |
Birinci adım en kritik olanıdır ve sıkça atlanır: suç tarihi, hangi oran rejiminin uygulanacağını belirler. 15/4/2020 öncesi ve sonrası işlenen suçlar bakımından farklı sonuçlar doğabilir.
Örnek hesap
| Veri | Değer |
|---|---|
| Ceza | 6 yıl hapis |
| Suç | İstisna listesinde değil, tekerrür yok |
| Oran | 1/2 |
| Koşullu salıverilme süresi | 6 yıl × 1/2 = 3 yıl |
| Tutukluluk mahsubu | 45 gün |
| Fiilen çekilecek | 3 yıl − 45 gün |
| Koşullu salıverilme tarihi | Ceza başlangıcı + bu süre |
Aynı ceza istisna listesindeki bir suçtan verilmiş olsaydı oran 2/3 olacak ve süre 4 yıla çıkacaktı. Aynı miktardaki ceza, suç türüne göre bir yıl fark yaratmaktadır.
Bu örnek, oranın neden hesabın en kritik unsuru olduğunu gösterir.
7) Üç Farklı Tarih
Uygulamada birbirine karıştırılan üç tarih vardır.
| Tarih | Anlamı |
|---|---|
| Denetimli serbestliğe ayrılma tarihi | Cezanın kalan kısmının denetimli serbestlik tedbiri uygulanarak infazına başlanabilecek tarih |
| Koşullu salıverilme tarihi | Cezanın kalan kısmının denetim altında infaz edilmeye başlandığı tarih |
| Hak ederek tahliye tarihi | Cezanın tamamının infaz edilmiş sayılacağı tarih |
Bu üçü aynı şey değildir ve genellikle en erken tarih denetimli serbestliğe ayrılma, en geç tarih ise hak ederek tahliyedir.
Yalnızca ceza miktarına bakarak hareket edilmemeli; her üç tarih ayrı ayrı hesaplanmalıdır.
8) Denetimli Serbestlik (5275 m.105/A)
Koşullu salıverilme tarihinden önce devreye giren ayrı bir aşamadır ve hesabın ikinci ayağını oluşturur.
| Unsur | Açıklama |
|---|---|
| Niteliği | Cezanın kalan kısmının, infaz kurumu dışında denetim ve yükümlülükler altında infazı |
| Zamanı | Koşullu salıverilme tarihinden önce |
| Şart | Açık ceza infaz kurumunda bulunma ve iyi hâl |
| Sonuç | Yükümlülüklere uyulmaması hâlinde kapalı kuruma iade |
Bu nedenle fiilî tahliye tarihi, çoğu dosyada koşullu salıverilme tarihinden daha erkendir: hükümlü, denetimli serbestlik tedbiri uygulanarak infaza geçtiğinde kurumdan ayrılır.
Denetimli serbestlik süresi, dosyanın özelliklerine ve geçici madde kapsamına göre değişebildiğinden, bu tarihin ayrıca hesaplanması gerekir.
Hesaptaki sırası
| Sıra | Tarih | Ne olur |
|---|---|---|
| 1 | Denetimli serbestliğe ayrılma | Kurumdan ayrılış; denetim başlar |
| 2 | Koşullu salıverilme | Denetim süresi başlar |
| 3 | Hak ederek tahliye | Ceza tamamen infaz edilmiş sayılır |
Birinci ve ikinci tarih arasındaki süre, denetimli serbestlik tedbiri uygulanarak geçirilen dönemdir. İkinci ve üçüncü tarih arasındaki süre ise denetim süresidir.
Bu ayrım önemlidir: koşullu salıverilme sonrası denetim süresi içinde işlenecek yeni bir suç, koşullu salıverilmenin geri alınmasına yol açabilir.
Geçici madde etkisi
İnfaz hesabında bir de geçici maddeler devreye girer. Belirli tarihlerden önce işlenen suçlar bakımından denetimli serbestlik süreleri ve bazı oranlar farklı uygulanabilmektedir.
Bu nedenle hesap yapılırken yalnızca 107 ve 108 inci maddelere değil, Kanunun geçici maddelerine de bakılması gerekir. Bu, suç tarihinin neden ilk tespit edilmesi gereken veri olduğunu bir kez daha gösterir.
9) İyi Hâl Şartı
Oran hesabı tek başına yeterli değildir: koşullu salıverilme, cezanın bir bölümünün iyi hâlli olarak geçirilmesine bağlıdır.
| Unsur | Açıklama |
|---|---|
| Değerlendirme | İdare ve gözlem kurulunca yapılır |
| Sonuç | Olumsuz değerlendirme, koşullu salıverilmeyi erteleyebilir |
| Disiplin cezaları | Değerlendirmede dikkate alınır |
Bu nedenle hesaplanan tarih bir en erken tarihtir; iyi hâl değerlendirmesi olumsuz sonuçlanırsa fiilî tahliye gecikebilir.
10) Birden Fazla Hüküm: İçtima (5275 m.99)
Hükümlü hakkında birden çok kesinleşmiş hüküm varsa, hesap tek tek değil toplu yapılır.
| Konu | Kural |
|---|---|
| Toplama | Cezalar içtima ettirilerek tek bir infaz süresi bulunur |
| Farklı oranlar | Her hüküm kendi oranına göre hesaplanır |
| Üst sınır | Mükerrir rejiminde birden fazla süreli hapiste otuz iki yıl |
İkinci satır uygulamada en çok hataya yol açan noktadır: farklı suçlardan verilmiş cezalar toplanırken, her birine kendi suç türüne uygun oran uygulanır.
Örneğin bir hüküm istisna listesindeki bir suça, diğeri genel kurala tabi bir suça ilişkinse, ilkine 2/3, ikincisine 1/2 oranı uygulanır ve sonuçlar toplanır. Tek bir oranın tüm cezalara uygulanması hatalıdır.
İçtimada kontrol edilecekler
| Soru | Neden önemli |
|---|---|
| Kaç ayrı kesinleşmiş hüküm var? | Hepsi hesaba dâhil edilmeli |
| Her hükmün suç tarihi ne? | Uygulanacak rejimi belirler |
| Her hükmün madde numarası ne? | Oranı belirler |
| Hangi hükümde tekerrür var? | Ayrı rejim uygulanır |
| Mahsup hangi dosyaya ait? | Yanlış dosyaya mahsup hata doğurur |
| Cezalar arasında infaza ara var mı? | Süre hesabını etkiler |
Beşinci satır sıkça sorun çıkarır: bir dosyadaki tutukluluk, kural olarak o dosyadaki cezadan mahsup edilir. Farklı dosyaya mahsup ayrı kurallara tabidir.
Sonradan kesinleşen hüküm
| Durum | Sonuç |
|---|---|
| İnfaz sürerken yeni bir hüküm kesinleşti | Müddetname yeniden düzenlenir |
| Tarihler değişir | Koşullu salıverilme ve hak ederek tahliye tarihleri güncellenir |
| Tekerrür doğdu | Rejim değişebilir |
Bu nedenle infaz süreci boyunca derdest dosyaların takibi gerekir: kesinleşecek yeni bir hüküm, hesaplanmış tarihleri geriye atabilir.
Aynı şekilde, bir hükmün bozulması veya ortadan kalkması hâlinde de müddetname yeniden düzenlenmeli ve tarihler lehe güncellenmelidir. Bu güncellemenin yapılmaması hâlinde infaz hâkimliğine başvurulabilir.
Müddetnamenizde hata varsa infaz hâkimliğine başvurulabilir
Av. Fatma Öztürk — Hukukçular Evi Ankara
11) Müddetname ve İtiraz
| Konu | Açıklama |
|---|---|
| Kim düzenler | İnfaz savcılığı |
| İçeriği | Ceza başlangıcı, oran, mahsup, koşullu salıverilme ve hak ederek tahliye tarihleri |
| Niteliği | İnfazın bağlayıcı dayanağı |
| Hata hâlinde | İnfaz hâkimliğine başvurulabilir |
Mahsup veya oran hesabının hatalı yapılması hâlinde infaz hâkimliğine başvurulabilir. Bu nedenle müddetname eline geçtiğinde, kalem kalem kontrol edilmesi gerekir.
Kontrol edilecek kalemler
- Ceza başlangıç tarihi doğru mu?
- Uygulanan oran suç türüne uygun mu?
- Gözaltı ve tutukluluk günleri eksiksiz mahsup edilmiş mi?
- Tekerrür doğru uygulanmış mı?
- Birden fazla hüküm varsa içtima doğru yapılmış mı?
- Çocuk hükümlüde iki kat sayım uygulanmış mı?
- Denetimli serbestlik tarihi ayrıca gösterilmiş mi?
12) Koşullu Salıverilmenin Geri Alınması
Koşullu salıverilme kesin bir tahliye değildir: denetim süresi boyunca belirli koşullara bağlıdır.
| Geri alma sebebi | Açıklama |
|---|---|
| Denetim süresinde suç işlenmesi | Hapis cezasını gerektiren kasıtlı bir suç işlenmesi |
| Yükümlülüklere aykırılık | Hâkimin belirlediği yükümlülüklere uyulmaması |
Geri alma hâlinde, koşullu salıverilme tarihinden itibaren kalan sürenin infaz kurumunda çektirilmesi gündeme gelir.
Belirleyici ölçüt: suç tarihi
Geri alma değerlendirmesinde en kritik husus, yeni suçun ne zaman işlendiğidir.
| Durum | Sonuç |
|---|---|
| Yeni suç denetim süresi içinde işlendi | Geri alma gündeme gelir |
| Yeni suç koşullu salıverilme kararından önce işlenmiş | Bu suç geri almaya dayanak yapılamaz |
| Yeni suç denetim süresi sona erdikten sonra işlendi | Geri alma söz konusu olmaz |
İkinci satır, uygulamada sıkça tartışma konusu olur ve savunmada doğrudan kullanılır: koşullu salıverilme kararından önce işlenmiş bir suç, geri alma sebebi oluşturmaz.
Bu nedenle geri alma talebi geldiğinde ilk yapılacak kontrol, yeni suçun işlendiği tarih ile koşullu salıverilme kararının tarihinin karşılaştırılmasıdır.
Denetim süresi nasıl belirlenir?
| Unsur | Açıklama |
|---|---|
| Başlangıç | Koşullu salıverilme tarihi |
| Bitiş | Hak ederek tahliye tarihi |
| Uzunluğu | Cezanın infaz kurumunda çekilmeyen kısmı kadar |
Dolayısıyla oran ne kadar düşükse denetim süresi o kadar uzundur: cezanın yarısını kurumda geçiren bir hükümlünün denetim süresi, üçte ikisini geçirenden daha uzun olur.
Bu, oranın yalnızca tahliye tarihini değil, tahliye sonrası dönemi de belirlediğini gösterir.
Geri alma kararına karşı
| Konu | Yapılabilecek |
|---|---|
| Suç tarihi | Kararın tarihinden önce işlendiğinin ortaya konması |
| Denetim süresi | Sürenin sona erdiğinin gösterilmesi |
| Kasıt unsuru | Suçun niteliğinin değerlendirilmesi |
| Hesap hatası | Kalan sürenin yanlış hesaplanması |
| Başvuru | İnfaz hâkimliğine itiraz |
Dördüncü satır sıkça gözden kaçar: geri alma hâlinde çektirilecek sürenin hesabı da denetime tabidir ve hatalı hesap ayrıca itiraz konusu yapılabilir.
Bu nedenle geri alma kararı tebliğ edildiğinde, hem geri almanın şartları hem de çektirilecek sürenin hesabı ayrı ayrı incelenmelidir.
13) Oran Karşılaştırma Tablosu
Aşağıdaki tablo, yazıda ele alınan bütün oranları tek bakışta gösterir. Aynı ceza miktarının farklı rejimlerde nasıl farklı sonuç verdiği buradan izlenebilir.
| Rejim | Süreli hapiste oran | Dayanak |
|---|---|---|
| Genel kural | 1/2 | 5275 m.107/2 |
| İstisna suçlar (kasten öldürme, işkence, belirli cinsel suçlar vb.) | 2/3 | 5275 m.107/2 |
| Örgüt suçları (terör dışı) | 2/3 | 5275 m.107/4 |
| Terör suçları | 3/4 | 3713 sayılı Kanun |
| Mükerrirler | 2/3 | 5275 m.108 |
Aynı ceza, farklı sonuç
Dokuz yıl hapis cezası üzerinden karşılaştırma:
| Rejim | Oran | Kurumda geçirilecek |
|---|---|---|
| Genel kural | 1/2 | 4 yıl 6 ay |
| İstisna suç veya örgüt veya mükerrir | 2/3 | 6 yıl |
| Terör | 3/4 | 6 yıl 9 ay |
Aynı ceza miktarı, rejime göre iki yıl üç aya varan fark doğurmaktadır. Bu, hüküm fıkrasındaki nitelendirmenin infaz bakımından taşıdığı ağırlığı gösterir.
Bu fark, yargılama aşamasında suç nitelendirmesine yönelik savunmanın neden yalnızca ceza miktarı bakımından değil, infaz sonuçları bakımından da önem taşıdığını ortaya koyar.
Müebbet cezalarında karşılaştırma
| Ceza | Genel | Mükerrir |
|---|---|---|
| Ağırlaştırılmış müebbet | 30 yıl | 39 yıl |
| Müebbet | 24 yıl | 33 yıl |
Müebbet cezalarında hesap oran üzerinden değil, doğrudan yıl üzerinden yapılır. Bu nedenle bu cezalarda “oran” ifadesi kullanılması yanıltıcı olur.
Hesapta kullanılacak veri seti
| Veri | Nereden alınır |
|---|---|
| Ceza miktarı | Kesinleşmiş kararın hüküm fıkrası |
| TCK madde numarası | Hüküm fıkrası |
| Suç tarihi | İddianame ve karar |
| Kesinleşme tarihi | Kesinleşme şerhi |
| Ceza başlangıç tarihi | Müddetname |
| Gözaltı ve tutukluluk günleri | Dosya kayıtları |
| Tekerrür kaydı | Adlî sicil ve karar |
| Diğer kesinleşmiş hükümler | UYAP kayıtları |
Bu sekiz veri tamamlanmadan yapılan hesaplar eksik kalır. Özellikle son satır atlandığında, sonradan ortaya çıkan bir hüküm tüm tarihleri değiştirebilir.
Bu nedenle infaz hesabı yapılmadan önce, hükümlü hakkındaki tüm kesinleşmiş kararların tespit edilmesi gerekir.
14) Sık Yapılan Sekiz Hata
- Eski oranlarla hesap yapmak. Genel oran 15/4/2020’den itibaren yarıdır.
- Kasıt-taksir ayrımına dayanmak. Bu ayrım kaldırılmış, yerini istisna suç listesi almıştır.
- Mükerrirlerde dörtte üç uygulamak. Süreli hapiste oran üçte ikidir.
- Örgüt ile terörü karıştırmak. Örgüt suçlarında üçte iki, 3713 kapsamında dörtte üç.
- Suç tarihini atlamak. Hangi rejimin uygulanacağını suç tarihi belirler.
- Üç tarihi tek tarih sanmak. Denetimli serbestlik, koşullu salıverilme ve hak ederek tahliye farklıdır.
- İyi hâl şartını unutmak. Hesaplanan tarih en erken tarihtir.
- Müddetnameyi kontrol etmemek. Hata hâlinde infaz hâkimliğine başvurulabilir.
15) Kontrol Listesi
- Kesinleşmiş kararın tam örneğini temin edin.
- Hüküm fıkrasındaki madde numarasını not edin.
- Suç tarihini belirleyin.
- Gözaltı ve tutukluluk tarihlerini belgeleyin.
- Tekerrür kaydı olup olmadığını kontrol edin.
- Müddetnameyi talep edin ve kalem kalem inceleyin.
- Hata görürseniz infaz hâkimliğine başvurun.
İnfaz hukukunun diğer başlıkları için İnfaz Hukuku Rehberimize, tahliye süreçleri için tahliye ve salıverilme işlemleri, ceza toplama için cezaların içtimaı, hükümlü hakları için hükümlü ve tutukluların hakları ve nakil için hükümlü nakli incelemelerimize bakabilirsiniz.
İnfaz hesabınız için değerlendirme alın
Av. Fatma Öztürk — Hukukçular Evi Ankara
Sıkça Sorulan Sorular
Koşullu salıverilme oranı nedir?
Genel kural olarak süreli hapis cezalarında oran 1/2’dir. 5275 m.107/2 uyarınca süreli hapis cezasına mahkûm olanlar, istisna suçlar dışında cezalarının yarısını infaz kurumunda çektikleri takdirde koşullu salıverilmeden yararlanabilirler.
Bu oran ne zaman değişti?
7242 sayılı Kanunla; 15/4/2020 tarihli ve 31100 sayılı Resmî Gazete’de yayımlanarak yürürlüğe girmiştir. Genel infaz oranı üçte ikiden yarıya indirilmiştir.
“Kasıtlı suçta 2/3, taksirli suçta 1/2” doğru mu?
Bu ayrım artık geçerli değildir. 7242 sonrası ayrım kasıt-taksir üzerinden değil, kanunda sayılan istisna suçlar üzerinden yapılır. Bu eski ayrıma dayanan hesap örnekleri yanıltıcıdır.
Hangi suçlarda oran üçte ikidir?
Kasten öldürme (TCK 81, 82, 83); neticesi sebebiyle ağırlaşmış yaralama (87/2-d); işkence (94, 95); eziyet (96); cinsel saldırı (102, ikinci fıkra hariç); reşit olmayanla cinsel ilişki (104); cinsel taciz (105); özel hayata ve hayatın gizli alanına karşı suçlar (132-138); devlet sırlarına karşı suçlar ve casusluk (326-339).
Oranı ne belirler?
Mahkûmiyet kararındaki madde numarası. Suçun adı değil, hangi maddeye göre hüküm kurulduğu belirleyicidir. Bu nedenle hesaptan önce hüküm fıkrasındaki kanun maddesi ve fıkra numarası tespit edilmelidir.
Müebbet ve ağırlaştırılmış müebbette ne kadar?
Müebbet hapiste yirmi dört yıl, ağırlaştırılmış müebbet hapiste otuz yıl infaz kurumunda geçirilir.
Örgüt suçlarında oran nedir?
5275 m.107/4 kapsamındaki suç işlemek için örgüt kurmak, yönetmek veya örgütün faaliyeti çerçevesinde işlenen suçlarda oran üçte ikidir. Bu oran 7242 sayılı Kanunla dörtte üçten indirilmiştir.
Terör suçlarında oran farklı mı?
Evet. 3713 sayılı Terörle Mücadele Kanunu kapsamına giren suçlardan mahkûm olanlar hakkında 5275 m.107/4 ile m.108 uygulanır; ancak süreli hapis cezaları bakımından koşullu salıverilme oranı dörtte üç olarak uygulanır.
Öyleyse “örgüt suçu” demek yeterli mi?
Hayır. “Örgüt suçu” ifadesi tek başına oranı belirlemez; 3713 sayılı Kanunun uygulanıp uygulanmadığı ayrıca tespit edilmelidir.
Örgüt suçlarında başka bir sonuç var mı?
Evet. TCK m.58/9 gereği örgüt kurmak, yönetmek ve örgüt üyeliği suçlarında haklarında mükerrirlere özgü infaz rejimi uygulanır.
Mükerrirlerde oran nedir?
5275 m.108 uyarınca süreli hapis cezalarında üçte iki; ağırlaştırılmış müebbet hapiste otuz dokuz yıl, müebbet hapiste otuz üç yıl. Süreli hapiste bu oran da 7242 ile dörtte üçten üçte ikiye indirilmiştir.
Birden fazla hapis cezasında üst sınır var mı?
Evet. 7242 ile getirilen düzenleme uyarınca birden fazla süreli hapis cezasına mahkûmiyet hâlinde, cezaların miktarı ne olursa olsun infaz kurumunda geçirilecek süre en fazla otuz iki yıldır.
Tekerrürde eklenecek süre sınırsız mı?
Hayır. Tekerrür nedeniyle koşullu salıverilme süresine eklenecek miktar, tekerrüre esas alınan cezanın en ağırından fazla olamaz.
Tekerrür hesabı nasıl yapılır?
Genel orana göre süre hesaplanır, mükerrir oranına göre süre hesaplanır, ikisi arasındaki fark bulunur ve bu fark tekerrüre esas cezanın en ağırıyla karşılaştırılır; ek süre bu sınırı aşamaz.
Tutuklulukta geçen süre düşülür mü?
Evet. TCK m.63 uyarınca gözaltı ve tutuklulukta geçirilen süre hapis cezasından düşülür. Aynı dosyadan olmayan tutukluluğun mahsubu ayrı kurallara tabidir.
Mahsup için ne gerekir?
Gözaltı ve tutukluluk tarihlerinin gün gün belgelenmesi. Kesinleşmiş karar ile birlikte başlangıç ve bitiş tarihlerinin eksiksiz temini önemlidir.
Çocuk hükümlülerde özel bir hesap var mı?
Evet. Koşullu salıverilme süresinin hesaplanmasında, hükümlünün on beş yaşını dolduruncaya kadar infaz kurumunda geçirdiği bir gün, iki gün olarak dikkate alınır.
Suç tarihi neden önemli?
Hangi oran rejiminin uygulanacağını suç tarihi belirler. 15/4/2020 öncesi ve sonrası işlenen suçlar bakımından farklı sonuçlar doğabilir.
Bir örnek verebilir misiniz?
6 yıl hapis, istisna listesinde olmayan bir suç, tekerrür yok: oran 1/2, koşullu salıverilme süresi 3 yıl. 45 gün tutukluluk varsa fiilen 3 yıl eksi 45 gün çekilir ve ceza başlangıcına eklenerek tarih bulunur.
Aynı ceza istisna suçtan olsaydı ne değişirdi?
Oran 2/3 olacak ve süre 3 yıl yerine 4 yıla çıkacaktı. Aynı miktardaki ceza, suç türüne göre bir yıl fark yaratır.
Denetimli serbestlik ile koşullu salıverilme aynı mı?
Hayır. Üç farklı tarih vardır: denetimli serbestliğe ayrılma tarihi, koşullu salıverilme tarihi ve hak ederek tahliye tarihi. Genellikle en erken tarih denetimli serbestliğe ayrılma, en geç tarih hak ederek tahliyedir.
Hesapladığım tarihte kesin çıkar mıyım?
Hayır. Koşullu salıverilme, cezanın bir bölümünün iyi hâlli olarak geçirilmesine bağlıdır. Hesaplanan tarih bir en erken tarihtir; iyi hâl değerlendirmesi olumsuz sonuçlanırsa fiilî tahliye gecikebilir.
İyi hâl kim tarafından değerlendirilir?
İdare ve gözlem kurulunca. Disiplin cezaları da bu değerlendirmede dikkate alınır.
Müddetname nedir?
İnfaz savcılığınca düzenlenen ve ceza başlangıcı, oran, mahsup ile koşullu salıverilme ve hak ederek tahliye tarihlerini gösteren belgedir. İnfazın bağlayıcı dayanağıdır.
Müddetnamede hata varsa ne yapılır?
Mahsup veya oran hesabının hatalı yapılması hâlinde infaz hâkimliğine başvurulabilir.
Müddetnamede neleri kontrol etmeliyim?
Ceza başlangıç tarihi, uygulanan oranın suç türüne uygunluğu, gözaltı ve tutukluluk günlerinin eksiksiz mahsubu, tekerrürün doğru uygulanıp uygulanmadığı, birden fazla hüküm varsa içtima, çocuk hükümlüde iki kat sayım ve denetimli serbestlik tarihinin ayrıca gösterilip gösterilmediği.
İnternetteki hesap araçlarına güvenilir mi?
Ön değerlendirme için kullanılabilir; ancak bağlayıcı hesap müddetname ile yapılır. Suç tarihi, suç türü, tekerrür ve dosyanın özel durumu sonucu tümüyle değiştirebilir.
Sosyal medyadaki “af çıktı” haberlerine ne demeli?
Koşullu salıverilme, 5275 m.107 başta olmak üzere m.89, m.105/A, m.108 ve geçici maddelerle birlikte değerlendirilmesi gereken teknik bir infaz kurumudur. Kesin ifadelerle hareket edilmemeli, dosyaya özgü değerlendirme yapılmalıdır.
Bu yazı genel bilgilendirme amaçlıdır ve hukuki danışmanlık niteliği taşımaz. Kamu ihale mevzuatı ve Kamu İhale Genel Tebliği sık güncellenmektedir; somut ihalede ilan, ihale dokümanı ve işlem tarihinde yürürlükte olan hükümler esas alınmalıdır.
