Sporda Reklam, İsim ve Görüntü Hakları: Yüzünüzün Ekonomisi Kimin?

Sporcunun ismi, görüntüsü ve sesi üzerindeki hakkın çekirdeği kişilik hakkıdır ve TMK m. 23 uyarınca bu hakkın kendisinden vazgeçilemez, hukuka veya ahlaka aykırı olarak sınırlandırılamaz. İzinsiz kullanımın dayanakları da bellidir: TMK m. 24 saldırıyı hukuka aykırı sayar, TMK m. 25 dört dava hakkı tanır ve üçüncü fıkrasıyla elde edilmiş kazancın vekâletsiz iş görme hükümlerine göre istenmesine imkân verir. Ayrıca FSEK m. 86, eser niteliğinde olmasa bile resim ve portrelerin tasvir edilenin muvafakati olmadan umuma arz edilemeyeceğini düzenler. Vergi tarafında ise sporcu ücretleri GVK m. 94’ün genel rejiminden çıkarılmış ve Geçici m. 72 ile özel bir tevkifat düzenine bağlanmıştır.

Mevzuat Haritası

Hakkın Çekirdeği: TMK m. 23 ve 24

İmaj hakkının hukuki temeli, özel bir “imaj kanunu”nda değil Medeni Kanun’un kişilik hükümlerindedir.

Vazgeçme yasağı (m. 23). Madde, kimsenin hak ve fiil ehliyetlerinden kısmen de olsa vazgeçemeyeceğini; kimsenin özgürlüklerinden vazgeçemeyeceğini veya onları hukuka ya da ahlaka aykırı olarak sınırlayamayacağını düzenler. Bunun imaj sözleşmelerindeki karşılığı nettir: sporcu, isim ve görüntüsünün ekonomik kullanımını lisanslayabilir; ancak kişiliğinin kendisini devredemez. Süresiz, sınırsız ve her tür kullanımı kapsayan bir “imaj devri” taahhüdü, TBK m. 27 ile birlikte değerlendirildiğinde kesin hükümsüzlük tartışmasına açıktır.

Rıza ve hukuka aykırılık (m. 24). Maddenin ikinci fıkrası, imaj hukukunun anahtarıdır: “Kişilik hakkı zedelenen kimsenin rızası, daha üstün nitelikte özel veya kamusal yarar ya da kanunun verdiği yetkinin kullanılması sebeplerinden biriyle haklı kılınmadıkça, kişilik haklarına yapılan her saldırı hukuka aykırıdır.”

Yani kural, izinsizliğin hukuka aykırı olmasıdır; hukuka uygunluk sebebi ileri süren taraf bunu ispatlamak zorundadır. Reklam ve sponsorluk ilişkilerinde bu sebep rızadır ve rızanın kapsamı sözleşmeyle çizilir: hangi mecra, hangi süre, hangi coğrafya, hangi ürün kategorisi. Sözleşmede yer almayan bir kullanım, rızanın kapsamı dışında kalır.

Rıza dar yorumlanır. Uygulamada sıkça görülen üç aşım şudur: bir kampanya için verilen iznin başka bir kampanyada kullanılması; belirli bir mecra için verilen iznin başka mecralara taşınması; ve süresi dolmuş iznin arşiv görüntüsüyle sürdürülmesi. Bunların her biri yeni bir saldırı oluşturur.

İzinsiz Kullanımın Yaptırımları: TMK m. 25’in Dört Davası

Madde, davacıya birbirini tamamlayan taleplerin tamamını tanır ve bunlar tek dilekçede birlikte ileri sürülebilir.

Kazancın iadesi neden belirleyicidir? Maddi tazminat, davacının zararının ispatına bağlıdır. Oysa izinsiz kullanımda sporcunun somut zararını rakamlamak güç olabilir. TMK m. 25/3 bu güçlüğü aşar: ölçü, davacının zararı değil davalının elde ettiği kazançtır. İhlal eden taraf, ihlalden sağladığı geliri iade etmekle yükümlü tutulur. Bu, ihlali ekonomik olarak anlamsız kılmayı amaçlayan bir mekanizmadır.

Uygulamada bu talebin başarısı, kazancın ispatına bağlıdır. Bu nedenle davada ticari defterlerin incelenmesi, kampanya bütçesi ve satış verilerinin istenmesi, mecra yerleşim bedellerinin sorulması gerekir.

Yetkili mahkeme. Maddenin son fıkrası davacıya seçimlik yetki tanır: davacı, kişilik haklarının korunması için kendi yerleşim yeri veya davalının yerleşim yeri mahkemesinde dava açabilir. Eylem aynı zamanda TBK m. 49 anlamında haksız fiil oluşturuyorsa HMK m. 16 uyarınca haksız fiilin işlendiği veya zararın meydana geldiği yer mahkemesi de yetkilidir.

Zamanaşımı. Haksız fiile dayanan tazminat talepleri bakımından TBK m. 72 uygulanır: zarar görenin zararı ve tazminat yükümlüsünü öğrendiği tarihten itibaren iki yıl ve her hâlde fiilin işlendiği tarihten itibaren on yıl. Devam eden yayınlarda süre, her yeni kullanımla yeniden işlemeye başlar.

FSEK m. 86: Resim ve Portreler

Kişilik hükümlerinin yanında özel bir hüküm daha vardır. FSEK m. 86/1: “Eser mahiyetinde olmasalar bile, resim ve portreler tasvir edilenin, tasvir edilen ölmüşse 19 uncu maddenin birinci fıkrasında sayılanların muvafakati olmadan tasvir edilenin ölümünden 10 yıl geçmedikçe, teşhir veya diğer suretlerle umuma arz edilemez.”

Hükmün değeri şuradadır: fotoğrafın eser niteliği taşıması gerekmez. Bir maç fotoğrafı, tribün karesi veya sıradan bir portre de bu koruma altındadır. Doktrinde hüküm, kişinin karikatürünün kullanılması, dijital oyunlarda görüntüsünün yer alması veya reklam videosunda kullanılması hâllerini de kapsar biçimde yorumlanmaktadır.

İstisnalar (m. 86/2). Muvafakat aranmayan hâller sınırlı sayıdadır ve başlıcaları şunlardır: memleketin siyasi ve içtimai hayatında rol oynayan kimselerin resimleri; tasvir edilen kimselerin iştirak ettiği geçit resmi veya resmî törenler yahut genel toplantıları gösteren resimler; günlük olaylara ilişkin resimlerle radyo ve film haberleri.

Bu istisnaların kapsamı haber ve kamusal bilgilendirme ile sınırlıdır. Bir sporcunun maç görüntüsünün haber niteliğinde yayımlanması istisna kapsamında olabilir; aynı görüntünün bir ürün reklamına dönüştürülmesi ise değildir. Uygulamadaki “haber görünümlü reklam” (advertorial) kurguları, tam da bu sınırın aşıldığı noktada hukuka aykırı hâle gelir.

Saklı tutulan genel hükümler (m. 86/4). Madde, resmin umuma arz edilebildiği hâllerde dahi TMK m. 24’e aykırılık iddiasının saklı olduğunu öngörür. Yani FSEK istisnası, kişilik hakkı korumasını tamamen ortadan kaldırmaz.

Yaptırım zinciri (m. 86/3). Aykırılık hâlinde TBK m. 49 uyarınca tazminat sorumluluğu doğar; koşulları varsa TCK m. 134 (özel hayatın gizliliğini ihlal) kapsamında ceza sorumluluğu ile TCK m. 140 uyarınca tüzel kişiler hakkında güvenlik tedbiri de gündeme gelebilir.

Görüntü Bir Kişisel Veridir: KVKK Katmanı

İmaj uyuşmazlıklarında çoğu kez gözden kaçan üçüncü bir katman daha vardır. 6698 sayılı Kanun’un 3. maddesi kişisel veriyi “kimliği belirli veya belirlenebilir gerçek kişiye ilişkin her türlü bilgi” olarak tanımlar; kişinin görüntüsü bu tanıma girer.

Buna göre m. 5 uyarınca kişisel veriler ilgili kişinin açık rızası olmaksızın işlenemez; maddede sayılan istisnai hâller ise sınırlıdır. Bu, ticari kullanımda ikinci bir hukuka uygunluk gerekliliği doğurur: sözleşmeden doğan rıza ile KVKK anlamındaki açık rıza birbirinden farklı kavramlardır ve açık rızanın belirli bir konuya ilişkin, bilgilendirmeye dayalı ve özgür iradeyle açıklanmış olması gerekir.

Pratik sonuç: imaj sözleşmelerine yalnızca ticari kullanım izni değil, ayrı bir aydınlatma metni ve açık rıza beyanı eklenmelidir. Kişisel veri işleme şartları ve açık rıza konusunu ayrı bir yazıda ele aldık. Aksi hâlde kullanım, sözleşmeye uygun olsa bile veri koruma mevzuatı bakımından ayrıca sorgulanabilir.

Marka Katmanı: SMK m. 6/6

Sporcunun ismi ve görüntüsü, üçüncü kişiler tarafından marka olarak tescil ettirilmek istenebilir. 6769 sayılı Sınai Mülkiyet Kanunu m. 6/6 bu duruma özel bir itiraz sebebi öngörür: tescil başvurusu yapılan markanın başkasına ait kişi ismini, ticaret unvanını, fotoğrafını, telif hakkını veya herhangi bir fikri mülkiyet hakkını içermesi hâlinde, hak sahibinin itirazı üzerine başvuru reddedilir.

Bu hüküm iki yönlüdür. Bir yandan sporcuyu, isminin izinsiz marka yapılmasına karşı korur; diğer yandan sporcunun kendi ismini marka olarak tescil ettirmesinin de yolunu açar. Kariyer sonrası imaj gelirinin en kalıcı biçimi, isim markasıdır; bu nedenle tescilin aktif kariyer döneminde yapılması önerilir. Süreler için marka ve patent süre hesaplama aracımızdan yararlanabilirsiniz.

Dikkat edilmesi gereken nokta, itirazın re’sen değil hak sahibinin başvurusu üzerine incelenmesidir. Yani izleme yapılmazsa, üçüncü kişinin tescili itiraz süresi içinde engellenmemiş olur ve sonradan hükümsüzlük davası açmak gerekir.

Sözleşme Tekniği: Kategori, Münhasırlık ve Çatışma

İmaj gelirinin paylaşımı kanunla değil sözleşmeyle belirlenir; bu nedenle uyuşmazlıkların çoğu sözleşme yorumu meselesidir. TBK m. 26 taraflara sözleşme özgürlüğü tanır; TBK m. 27 ise kanunun emredici hükümlerine, ahlaka, kamu düzenine, kişilik haklarına aykırı veya konusu imkânsız sözleşmeleri kesin olarak hükümsüz sayar. Kişilik haklarına aykırılık ölçütü, aşırı geniş imaj taahhütlerinin denetim kapısıdır.

Uygulamada üç kloz belirleyicidir:

1. Kapsam ve bağlam klozu. Kulübün kullanım alanı “takım bağlamı” ile sınırlandırılmalıdır: forma reklamları, takım sponsorluk kampanyaları, kulübün toplu tanıtım ve lisans ürünleri. Sporcunun bireysel alanı ise takım bağlamı dışındaki kişisel sponsorluklar, reklam kampanyaları ve sosyal medya iş birlikleridir. Gri bölge (formasız ama kulüple özdeşleşmiş görüntüler, takım renklerini çağrıştıran kurgular) açıkça düzenlenmelidir.

2. Kategori haritası. Kulüp sponsorluklarının kapsadığı sektörler (içecek, giyim, otomotiv, finans vb.) listelenmeli ve sporcunun bireysel alanının hangi kategorilerde serbest kaldığı yazılmalıdır. Kategori çatışması, sezon ortası krizlerinin ana kaynağıdır.

3. Münhasırlık sınırları ve bildirim usulü. Bireysel sözleşmelerdeki münhasırlık taahhütleri süre, coğrafya, mecra ve kategori bakımından dar yazılmalı; takım ve milli takım etkinliklerinde ilgili sponsorun ürününü kullanma istisnası açıkça saklı tutulmalıdır. Yeni bireysel anlaşmaların kulübe bildirimi ve çatışma hâlinde izlenecek usul de sözleşmeye konulmalıdır.

Milli takım katmanı. Milli forma altındaki kullanımlar, ilgili federasyonun ticari düzenine tabidir. Bu düzenin kaynağı federasyonun kendi mevzuatı ve talimatlarıdır; futbol bakımından TFF’nin kuruluş kanunu ve talimatları, diğer branşlarda ise 7405 sayılı Spor Kulüpleri ve Spor Federasyonları Kanunu çerçevesinde çıkarılan federasyon düzenlemeleri belirleyicidir. Bireysel sponsor ile milli takım sponsorunun rakip olduğu hâllerde çözüm, katmanlar arası istisna ve tolerans klozlarında aranır.

Vergi Boyutu: İmaj Şirketi Kurgusu

Yüksek gelirli sporcuların imaj haklarını ayrı bir şirkete devretmesi yaygın bir planlamadır. Meşru işlevleri vardır: sözleşmelerin merkezîleşmesi, profesyonel yönetim, sorumluluğun sınırlandırılması. Ancak vergi hukuku bakımından yapının ayakta kalması birkaç şarta bağlıdır.

Ücret mi, başka bir gelir unsuru mu? GVK m. 61 ücreti tanımlar; m. 65 ise serbest meslek kazancını. Kulüple sporcu arasındaki hizmet ilişkisinden doğan ödeme ücrettir. Kulüpten alınan tutarın bir kısmının “imaj bedeli” adıyla üçüncü bir tüzel kişiye faturalandırılması, ücretin nitelik değiştirmesi sonucunu doğurmaz.

Gerçek mahiyet ilkesi. VUK m. 3/B, vergiyi doğuran olay ve buna ilişkin muamelelerin gerçek mahiyetinin esas olduğunu ve bunun yemin hariç her türlü delille ispatlanabileceğini öngörür. Bu ilke, kâğıt üstündeki yapının değil fiilî durumun esas alınacağı anlamına gelir.

Emsallere uygunluk. Sporcu ile kendi imaj şirketi arasındaki ilişki, KVK m. 13 anlamında ilişkili kişi ilişkisi oluşturabilir. Bu hâlde bedellerin emsallere uygun olması gerekir; aksi hâlde transfer fiyatlandırması yoluyla örtülü kazanç dağıtımı hükümleri gündeme gelir.

Sporcu ücretlerinde özel tevkifat. GVK Geçici m. 72, sporculara yapılan ücret ödemelerini genel tevkifat rejiminden ayırır; bu ödemeler GVK m. 94 kapsamı dışına çıkarılarak maddede öngörülen oranlarda tevkifata tabi tutulur. 7194 sayılı Kanun’la yapılan değişiklikle, bu kapsamdaki sporcu gelirlerinin toplamının GVK m. 103’teki tarifenin dördüncü diliminde yer alan tutarı aşması hâlinde yıllık beyanname verilmesi zorunlu hâle gelmiştir; bu değişiklik 1/1/2020’den itibaren elde edilen gelirlere uygulanır. Dolayısıyla stopajın “nihai vergi” olduğu dönem sona ermiştir. Sporcu ücretlerinde vergilendirme ve isim hakkı konusunu ayrı bir yazıda ayrıntılandırdık.

Sonuç olarak yapının savunulabilir olması için üç unsur aranır: imaj gelirinin bağımsız üçüncü kişilerle yapılmış gerçek sözleşmelere dayanması, bedellerin emsallere uygun olması ve şirketin fiilî bir faaliyetinin bulunması.

İhlal Hâlinde İzlenecek Yol

1. Tespit. Kullanımın delili, kaybolmadan sabitlenmelidir: noter tespiti, ekran görüntüsü ve URL kaydı, fiziki materyalin temini, yayın tarih ve mecra bilgisi. Dijital içerik hızla silinebildiğinden tespit ilk adımdır. Benzer bir delil disiplini için internette telif hakkı ihlali yazımıza bakabilirsiniz.

2. İhtar. Kullanımın durdurulması, materyalin toplatılması ve elde edilen kazancın bildirilmesi talepli ihtarname gönderilir. İhtar, hem temerrüde düşürür hem de sonraki davada iyiniyet tartışmasını kapatır.

3. İhtiyati tedbir. Devam eden bir kampanyada, TMK m. 25’teki “son verme” talebiyle birlikte ihtiyati tedbir istenmelidir; aksi hâlde yargılama süresince ihlal sürer.

4. Dava. Önleme, son verme, tespit, yayım, maddi ve manevi tazminat ile kazancın iadesi talepleri birlikte ileri sürülür. Yetkili mahkeme davacının veya davalının yerleşim yeri mahkemesidir.

5. Delil toplama. Kazancın iadesi talebi için davalının ticari defterleri, kampanya bütçesi, satış ve reklam yerleşim verileri istenmelidir.

6. Paralel yollar. Koşulları varsa TTK m. 54 vd. kapsamında haksız rekabet, KVKK kapsamında Kurula şikâyet ve SMK m. 6/6 kapsamında marka itirazı ayrıca değerlendirilir.

Kontrol Listesi

1. Rızanın kapsamını dört boyutta yazın. Mecra, süre, coğrafya ve kategori. Yazılmayan boyut, rızanın dışında kalır.

2. Süresiz devir taahhüdünden kaçının. TMK m. 23 ve TBK m. 27 karşısında aşırı geniş taahhütler hükümsüzlük riski taşır.

3. Açık rıza metnini ayrı düzenleyin. KVKK m. 5 anlamındaki açık rıza, ticari kullanım izninden farklı bir hukuki kurumdur.

4. Kategori haritasını imzadan önce çıkarın. Kulüp ve milli takım sponsorluklarıyla çakışma taraması her yeni sözleşme öncesi yapılmalıdır.

5. Münhasırlığı dar yazın. Geniş münhasırlık, gelecekteki gelirlerin bugünden satışıdır.

6. İsminizi marka olarak tescil ettirin. SMK m. 6/6 itiraz hakkı verir; tescil ise pozitif koruma sağlar.

7. Kullanım envanteri tutun. Kim, hangi mecrada, hangi izinle kullanıyor. Envantersiz ihlal tespiti yapılamaz.

8. Arşiv kullanımını sözleşmeye yazın. Sözleşme bitiminde mevcut materyalin akıbeti ve tüketim süresi belirlenmelidir.

9. Zamanaşımını izleyin. TBK m. 72 uyarınca iki yıl ve her hâlde on yıl.

10. İmaj şirketini gerçek kurun. Bağımsız sözleşmeler, emsale uygun bedeller ve fiilî faaliyet olmadan yapı savunulamaz (VUK m. 3/B, KVK m. 13).

Paylaşım Haritası: Üç Katman

İmaj gelirinin kime ait olduğu sorusunun kanuni bir cevabı yoktur; cevap sözleşmelerden çıkar. Uygulamada üç katman birbirinin üzerine biner ve sınır çizgisi kullanımın bağlamıdır.

Bağlam ölçütü. Formalı ve takım kimliğiyle yapılan kullanım kulüp katmanına, takım bağlamı dışındaki bireysel kullanım sporcu katmanına, milli forma altındaki kullanım ise federasyon katmanına bakar. Sorun, bu üç alanın kesiştiği gri bölgede doğar: formasız çekilmiş ama kulüple özdeşleşmiş görüntüler, takım renklerini çağrıştıran kampanyalar, kulüp tesislerinde çekilmiş bireysel reklamlar.

Bu gri bölgenin hukuki çözümü yorumla değil tanımla yapılır: sözleşmede “takım bağlamı”nın ne anlama geldiği örneklerle yazılmalı, kulüp mecralarındaki bireysel kullanımın ayrıca bedellendirileceği belirtilmelidir. Tanımsız bırakılan her gri alan, sezon ortasında müzakere masasına döner.

Kulüp katmanının sınırı. Kulüp sözleşmesinin imaj maddesi ne kadar geniş yazılmış olursa olsun, TMK m. 23 ve TBK m. 27 karşısında bir tavan vardır: sporcunun bireysel imajının tamamını süresiz ve sınırsız biçimde kulübe bırakan bir hüküm, kişilik hakkına aykırılık iddiasına açıktır. Bu nedenle uygulamada geniş imaj maddeleri, çoğunlukla “takım bağlamı” kaydıyla dengelenir.

Sıkça Sorulan Sorular

Sporcunun görüntüsü üzerindeki hak hangi kanunda düzenlenmiştir?

Özel bir imaj kanunu yoktur. Çekirdek koruma TMK m. 23, 24 ve 25’tedir; ayrıca FSEK m. 86 resim ve portreleri, KVKK görüntüyü kişisel veri olarak, SMK m. 6/6 ise kişi ismi ve fotoğrafını marka hukuku bakımından korur.

İmaj hakkım tamamen devredilebilir mi?

Hayır. TMK m. 23 uyarınca kimse özgürlüklerinden vazgeçemez veya onları hukuka ya da ahlaka aykırı olarak sınırlayamaz. Devredilebilen, kişiliğin kendisi değil ekonomik kullanımına ilişkin izindir; aşırı geniş taahhütler TBK m. 27 karşısında hükümsüzlük riski taşır.

İzinsiz kullanımda neler isteyebilirim?

TMK m. 25 uyarınca saldırı tehlikesinin önlenmesi, sürmekte olan saldırıya son verilmesi, etkileri devam eden saldırının hukuka aykırılığının tespiti, kararın yayımlanması veya üçüncü kişilere bildirilmesi; ayrıca maddi ve manevi tazminat ile elde edilmiş kazancın vekâletsiz iş görme hükümlerine göre kendinize verilmesi.

Zararımı ispatlayamıyorum; yine de talepte bulunabilir miyim?

Evet. TMK m. 25/3’teki kazancın iadesi talebinde ölçü, sizin zararınız değil karşı tarafın elde ettiği kazançtır. Bu nedenle davada davalının ticari kayıtlarının incelenmesi talep edilir.

Nerede dava açabilirim?

TMK m. 25’in son fıkrası seçimlik yetki tanır: kendi yerleşim yeriniz veya davalının yerleşim yeri mahkemesi. Eylem aynı zamanda haksız fiil oluşturuyorsa HMK m. 16 uyarınca haksız fiilin işlendiği veya zararın meydana geldiği yer mahkemesi de yetkilidir.

Dava açma süresi ne kadar?

Haksız fiile dayanan tazminat talepleri bakımından TBK m. 72 uygulanır: zararı ve tazminat yükümlüsünü öğrendiğiniz tarihten itibaren iki yıl, her hâlde fiil tarihinden itibaren on yıl.

Fotoğrafımın sanat eseri olması gerekir mi?

Hayır. FSEK m. 86/1 açıkça “eser mahiyetinde olmasalar bile” der; sıradan bir maç veya portre fotoğrafı da tasvir edilenin muvafakati olmadan teşhir veya diğer suretlerle umuma arz edilemez.

Haber amaçlı kullanım izne tabi mi?

FSEK m. 86/2, memleketin siyasi ve içtimai hayatında rol oynayan kimselerin resimleri, resmî törenler ve genel toplantılar ile günlük olaylara ilişkin resimler ve haberler bakımından istisna öngörür. Ancak istisna haber ve kamusal bilgilendirmeyle sınırlıdır; aynı görüntünün ürün reklamına dönüştürülmesi bu kapsamda değildir.

İstisna kapsamındaysa hiçbir hakkım kalmaz mı?

Kalır. FSEK m. 86’nın son fıkrası, resmin umuma arz edilebildiği hâllerde dahi TMK m. 24 hükmünün saklı olduğunu öngörür.

İzinsiz kullanan hakkında ceza soruşturması açılabilir mi?

Koşulları varsa evet. FSEK m. 86/3’ün atfı uyarınca TBK m. 49 kapsamında tazminat sorumluluğunun yanında, şartları oluşmuşsa TCK m. 134 kapsamında ceza sorumluluğu ve TCK m. 140 uyarınca tüzel kişiler hakkında güvenlik tedbiri gündeme gelebilir.

Kulübün sponsoru ile bireysel sponsorum rakip; ne yapmalıyım?

Çözüm sözleşme tekniğindedir: kulüp sponsorluklarının kategori haritasının çıkarılması, bireysel serbest kategorilerin yazılması, münhasırlığın süre-coğrafya-mecra-kategori bakımından daraltılması ve takım ile milli takım etkinliklerinde ilgili sponsorun ürününü kullanma istisnasının saklı tutulması.

Görüntüm kişisel veri sayılır mı?

Evet. KVKK m. 3 kişisel veriyi “kimliği belirli veya belirlenebilir gerçek kişiye ilişkin her türlü bilgi” olarak tanımlar ve görüntü bu kapsamdadır. m. 5 uyarınca kural olarak açık rıza olmaksızın işlenemez; sözleşmedeki ticari kullanım izni, KVKK anlamındaki açık rızanın yerine geçmez.

İsmimi başkası marka yaptırırsa ne olur?

SMK m. 6/6 uyarınca, başvurulan markanın başkasına ait kişi ismini veya fotoğrafını içermesi hâlinde hak sahibinin itirazı üzerine başvuru reddedilir. İtiraz re’sen incelenmediğinden marka izlemesi yapılması ve sürelerin kaçırılmaması gerekir.

İmaj şirketi kurmak vergi avantajı sağlar mı?

Yapının meşru işlevleri olabilir; ancak VUK m. 3/B uyarınca gerçek mahiyet esastır ve sporcu ile kendi şirketi arasındaki bedeller KVK m. 13 kapsamında emsallere uygun olmalıdır. Kulüp ücretinin “imaj bedeli” adıyla bölünmesi ücretin niteliğini değiştirmez.

Sporcu ücretlerinde vergileme nasıl?

GVK Geçici m. 72, sporcu ücretlerini genel tevkifat rejiminden (m. 94) ayırarak özel oranlara bağlar. 7194 sayılı Kanun’la yapılan değişiklikle, bu kapsamdaki gelirlerin toplamı GVK m. 103’teki tarifenin dördüncü dilimindeki tutarı aşarsa yıllık beyanname verilmesi zorunludur; bu kural 1/1/2020’den itibaren elde edilen gelirlere uygulanır.

Sonuç

Sporcunun imajı, hukuken tek bir haktan değil üst üste binmiş katmanlardan oluşur: TMK m. 23-25 çekirdeği ve yaptırımı, FSEK m. 86 görüntünün özel korumasını, KVKK veri boyutunu, SMK m. 6/6 marka boyutunu, GVK ve VUK ise gelirin vergisel niteliğini belirler. Bu katmanların ortak noktası şudur: kullanımın hukuka uygunluğu rızaya bağlıdır ve rıza, sözleşmede yazdığı kadardır. Gelirin paylaşımı ise kanunla değil sözleşmeyle kurulur; bu yüzden kategori haritası, münhasırlık sınırları ve bildirim usulü, imzadan sonra değil imzadan önce yazılır. İzinsiz kullanımda ise elde en güçlü araç TMK m. 25/3’tür: zarar ispatlanamasa dahi elde edilen kazancın iadesi istenebilir. Alanın bütünü için spor hukuku rehberimize bakabilirsiniz. İmaj sözleşmeleri, çatışma klozları ve izinsiz kullanım davaları için bizimle iletişime geçebilirsiniz.

Atıf yapılan başlıca mevzuat: 4721 sayılı Türk Medeni Kanunu m. 23, 24, 25; 6098 sayılı Türk Borçlar Kanunu m. 26, 27, 49, 58, 72 ve vekâletsiz iş görme hükümleri; 5846 sayılı Fikir ve Sanat Eserleri Kanunu m. 19 ve 86; 6769 sayılı Sınai Mülkiyet Kanunu m. 6/6; 6698 sayılı Kişisel Verilerin Korunması Kanunu m. 3 ve 5; 6102 sayılı Türk Ticaret Kanunu m. 54-56; 5237 sayılı Türk Ceza Kanunu m. 134, 139, 140; 6100 sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanunu m. 16; 193 sayılı Gelir Vergisi Kanunu m. 61, 65, 86, 94, 103 ve Geçici m. 72; 5/12/2019 tarihli ve 7194 sayılı Kanun m. 21; 213 sayılı Vergi Usul Kanunu m. 3/B; 5520 sayılı Kurumlar Vergisi Kanunu m. 13; 7405 sayılı Spor Kulüpleri ve Spor Federasyonları Kanunu ve ilgili federasyon talimatları. Mevzuat ve federasyon düzenlemeleri değişebileceğinden, sözleşme tarihinde yürürlükteki metnin teyidi gerekir.

Bu içerik yalnızca genel bilgilendirme amaçlıdır ve hukuki görüş ya da avukatlık hizmeti niteliği taşımaz. Her somut durum için sözleşme metni ve olay özellikleri birlikte değerlendirilmelidir.