Alkollü araç kullanmanın iki ayrı sonucu vardır: trafik denetiminde uygulanan idari yaptırım ve belirli şartlarda ceza mahkemesinin vereceği hapis cezası. Suç, Türk Ceza Kanunu’nun 179. maddesinin üçüncü fıkrasında “trafik güvenliğini tehlikeye sokma” başlığı altında düzenlenir ve 4 Haziran 2025’ten bu yana cezası altı aydan iki yıla kadar hapistir. Suçun oluşup oluşmadığına yalnızca promil değerine bakılarak değil, sürücünün emniyetli şekilde araç kullanamayacak hâlde olup olmadığına göre karar verilir. Bu yazıda suçun unsurlarını, Yargıtay’ın promil kademelerini, HAGB, erteleme ve seri muhakeme imkânlarını ve kaza hâlinde nitelendirmenin nasıl değiştiğini kanun metinleri üzerinden anlatıyoruz.
Somut bir dosyanızla ilgili görüşmek ister misiniz?
Net Cevap: TCK m.179/3’e göre alkol veya uyuşturucu madde etkisiyle ya da başka bir nedenle emniyetli şekilde araç sevk ve idare edemeyecek hâlde olmasına rağmen araç kullanan kişi altı aydan iki yıla kadar hapis cezası alır (7550 sayılı Kanunla, 04.06.2025). Yargıtay Ceza Genel Kuruluna göre 0,30 promile kadar alkol aksi ispatlanmadıkça sürüşü engellemez, 0,31–1,00 promil arasında hekim muayenesi gerekir, 1,00 promilin üzerinde ise emniyetli sürüş yeteneğinin kaybedildiği kabul edilir. Suç re’sen soruşturulur; uzlaştırma ve ön ödeme yoktur. Bu suçta HAGB’yi yasaklayan bir hüküm yoktur: HAGB, erteleme ve seçenek yaptırım kanuni şartlarla uygulanabilir, seri muhakeme de mümkündür. Kazada biri yaralanır veya ölürse sürücü taksirle yaralama veya öldürmeden sorumlu tutulur. İdari tarafta 2026 itibarıyla ilk ihlalde 25.000 TL ve altı ay, ölçüm reddinde 150.000 TL ve beş yıl sürücü belgesi geri alma uygulanır.
Kanun Metni: TCK 179 ve 7550 Değişikliği
Türk Ceza Kanunu’nun 179. maddesi üç ayrı suç tipi içerir. Uygulamada “alkollü araç kullanma suçu” diye anılan hâl üçüncü fıkradır ve güncel metni şöyledir: “Alkol veya uyuşturucu madde etkisiyle ya da başka bir nedenle emniyetli bir şekilde araç sevk ve idare edemeyecek halde olmasına rağmen araç kullanan kişi altı aydan iki yıla kadar hapis cezası ile cezalandırılır.”
Bu metin 10. Yargı Paketi olarak bilinen ve 4 Haziran 2025 tarihli mükerrer Resmî Gazete’de yayımlanan 7550 sayılı Kanunla getirildi. Değişiklikten önce üçüncü fıkra kendi cezasını belirlemiyor, ikinci fıkraya atıf yapıyordu; bu nedenle ceza üç aydan iki yıla kadar hapisti. Aynı Kanun ikinci fıkranın alt sınırını da üç aydan dört aya çıkardı.
| Fıkra | Fiil | Güncel ceza | 04.06.2025 öncesi |
|---|---|---|---|
| 179/1 | Ulaşımın güven içinde akışı için konulan işaretleri değiştirmek, kaldırmak, yola engel koymak, teknik işletim sistemine müdahale etmek suretiyle tehlikeye neden olmak | Bir yıldan altı yıla hapis | Aynı |
| 179/2 | Kara, deniz, hava veya demiryolu ulaşım araçlarını kişilerin hayat, sağlık veya malvarlığı açısından tehlikeli olabilecek şekilde sevk ve idare etmek | Dört aydan iki yıla hapis | Üç aydan iki yıla hapis |
| 179/3 | Alkol, uyuşturucu veya başka bir nedenle emniyetli şekilde araç kullanamayacak hâlde olmasına rağmen araç kullanmak | Altı aydan iki yıla hapis | İkinci fıkraya atıfla üç aydan iki yıla hapis |
Suç 4 Haziran 2025’ten önce işlenmişse ve dosya hâlâ derdestse, suçun işlendiği zaman yürürlükte bulunan kanun ile sonradan yürürlüğe giren kanunun hükümleri farklı olduğundan failin lehine olan kanun uygulanır (TCK m.7/2). Bu da o tarihten önceki fiillerde alt sınırın üç ay olarak kalması demektir. Maddenin öngördüğü yaptırım yalnızca hapis cezasıdır; kanunda hapis yerine seçimlik adli para cezası yazılı değildir. Hapis cezasının paraya çevrilmesi ise aşağıda anlatılan seçenek yaptırım kuralları çerçevesinde ayrıca değerlendirilir.
Suçun Unsurları: Üç Soru
Kanun metninden, mahkûmiyet için üç sorunun birlikte “evet” cevabı alması gerektiği anlaşılır:
- Araç kullanıldı mı? Madde “araç kullanan kişi”den söz eder. Aracın sürücü tarafından fiilen sevk ve idare edildiği ispatlanmalıdır; duran bir aracın içinde bulunmak bu unsuru karşılamaz.
- Sürücü emniyetli şekilde araç kullanamayacak hâlde miydi? Suçun merkezindeki unsur budur. Sebep alkol, uyuşturucu madde veya “başka bir neden” olabilir; bu nedenle aşırı yorgunluk ya da sürüşü etkileyen ilaç kullanımı da metnin kapsamına girebilir. Belirleyici olan sebebin türü değil, sürüş yeteneği üzerindeki etkisidir.
- Fiil kasten mi işlendi? Taksirle işlenen fiiller ancak kanunun açıkça belirttiği hâllerde cezalandırılır (TCK m.22/1); m.179 taksirli bir hâl öngörmediğinden bu suç yalnızca kasten işlenebilir. Kast, suçun kanuni tanımındaki unsurların bilerek ve istenerek gerçekleştirilmesidir (m.21/1). Alkol aldığını bilerek direksiyona geçen sürücü bakımından bu unsur çoğu zaman tartışmasızdır; sürücünün haberi olmadan içeceğine alkol katılması gibi istisnai hâllerde ise ayrıca değerlendirilir.
Görüldüğü gibi kanun, suçu bir promil eşiğine bağlamamıştır. Eşikler Karayolları Trafik Yönetmeliği’nde ve Yargıtay kararlarında belirlenir; ceza mahkemesi için asıl soru her zaman sürücünün o anki sürüş yeteneğidir.
Promil Sınırları: İdari Eşik ile Ceza Eşiği Aynı Değildir
Karayolları Trafik Yönetmeliği’nin 97. maddesine göre hususi otomobil sürücüleri kanlarındaki alkol miktarı 0,50 promilin, diğer araç sürücüleri ise 0,20 promilin üzerindeyse araç süremez. Bu sınırların aşılması idari yaptırımı doğurur. Aynı madde, 1,00 promilin üzerinde alkollü bulunan sürücülerin Türk Ceza Kanunu kapsamında adli işlem yapılmak üzere bildirilmesini öngörür. Yani 1,00 promil, uygulamada dosyanın savcılığa gitmesini sağlayan eşiktir; ancak ceza mahkemesi yine m.179/3’teki “emniyetli sürememe” unsurunu arar.
| Eşik | Kimin için | Sonuç | Dayanak |
|---|---|---|---|
| 0,20 promil üzeri | Hususi otomobil dışındaki araç sürücüleri | İdari yaptırım | Karayolları Trafik Yönetmeliği m.97 |
| 0,50 promil üzeri | Hususi otomobil sürücüleri | İdari yaptırım | Karayolları Trafik Yönetmeliği m.97 |
| 1,00 promil üzeri | Tüm sürücüler | İdari yaptırıma ek olarak adli işlem için bildirim | Karayolları Trafik Yönetmeliği m.97; TCK m.179/3 |
| Eşik altında da | Alkol dışında uyuşturucu, ilaç veya başka nedenle sürüş yeteneği kaybı | Emniyetli sürememe ispatlanırsa suç | TCK m.179/3 (“başka bir nedenle”) |
Promil Tek Başına Yeter mi? Yargıtay’ın Üç Kademesi
Yargıtay Ceza Genel Kurulu, E.2017/708, K.2018/608 sayılı kararında Adli Tıp verilerine dayanarak alkol miktarını üç kademede değerlendirmiştir. Bu kademeler, “salt promil yeterli mi?” sorusunun cevabını da verir: cevap, ölçülen değere göre değişir.
| Kan alkol düzeyi | Değerlendirme | Dosyada bakılacak husus |
|---|---|---|
| 0,30 promil ve altı | Aksi ispatlanmadıkça emniyetli sürüş yeteneği korunur | Başka bir neden (ilaç, uyuşturucu) ileri sürülüyorsa onun delili |
| 0,31 – 1,00 promil | Emniyetli sürüş yeteneğinin kaybedilip kaybedilmediği ayrıntılı hekim muayenesiyle belirlenir | Muayene raporu, klinik bulgular, kaza veya sürüş hatası olup olmadığı |
| 1,01 promil ve üzeri | Emniyetli sürüş yeteneğinin kaybedildiği kabul edilir | Ölçümün usule uygunluğu ve cihaz kaydı |
Aynı kararda Genel Kurul, kazadan kısa süre sonra 0,49 promil alkol tespit edilen, sürüş yeteneğini kaybettiğine dair başka bir delil bulunmayan ve kazanın yola çıkan bir hayvandan kaçınma sonucu meydana geldiği savunulan sanık bakımından sanık lehine sonuca ulaşmıştır. Kararın pratik anlamı şudur: 0,31 ile 1,00 promil arasında ölçüm sonucu tek başına mahkûmiyete yetmez ve savunma, hekim muayenesinin yapılıp yapılmadığını ve raporda sürüş yeteneğini etkileyen bulguların bulunup bulunmadığını sorgulamalıdır. 1,00 promilin üzerinde ise savunmanın ağırlık noktası ölçümün kendisine, yani cihaz kaydına, ölçüm saatine ve usule kayar.
Cezası, Soruşturma ve Yargılama
| Konu | Kural | Dayanak |
|---|---|---|
| Ceza | Altı aydan iki yıla kadar hapis | TCK m.179/3 (7550 ile) |
| Soruşturma | Şikâyet aranmaz; re’sen soruşturulur | Kanunda şikâyet hükmü yok |
| Uzlaştırma | Yok; suç şikâyete bağlı değildir ve CMK m.253/1-b listesinde yer almaz | CMK m.253 |
| Ön ödeme | Yok; hapis cezasının üst sınırı altı ayı aşar ve suç m.75/6 listesinde değildir | TCK m.75 |
| Seri muhakeme | Uygulanabilir; m.179’un ikinci ve üçüncü fıkraları kapsamdadır | CMK m.250/1 |
| Dava zamanaşımı | Sekiz yıl; beş yıldan fazla olmamak üzere hapis cezası gerektiren suç | TCK m.66/1-e |
| Görevli mahkeme | Asliye ceza mahkemesi | 5235 sayılı Kanun m.11 |
Dava zamanaşımı süresi kesen işlemlerle en fazla yarısı kadar uzayabilir (TCK m.67/4). Soruşturmada sürücü, şüpheli sıfatıyla ifadeye çağrılır; susma hakkı ve müdafi yardımından yararlanma hakkı bu aşamada da geçerlidir. Alkol ölçüm tutanağı, varsa hekim muayene raporu ve kaza tespit tutanağı dosyanın temel belgeleridir.
HAGB, Erteleme ve Seçenek Yaptırım: Doğru Bilgi
İnternette bu suçta hükmün açıklanmasının geri bırakılmasının (HAGB) yasak olduğu yazılır. Kanunda böyle bir yasak yoktur. HAGB için hükmolunan cezanın iki yıl veya daha az süreli hapis veya adli para cezası olması gerekir (CMK m.231/5); m.179/3’ün üst sınırı zaten iki yıl olduğundan bu şart her dosyada karşılanır. Ayrıca sanığın daha önce kasıtlı bir suçtan mahkûm olmamış olması, mahkemenin yeniden suç işlemeyeceği kanaatine varması ve varsa zararın giderilmesi aranır (m.231/6). HAGB’nin hiç uygulanamadığı suçlar m.231/14’te sayılmıştır ve işkence, eziyet ile kamu görevlisinin görevi sebebiyle işlediği ve Anayasa m.17 kapsamında kötü muamele sayılabilecek suçlarla sınırlıdır; trafik güvenliğini tehlikeye sokma bu listede yer almaz.
HAGB kurumunun genel durumu da netleşmiştir: Anayasa Mahkemesi, 7499 sayılı Kanunla değiştirilmiş CMK m.231/5-14’ü iptal etmiş ve iptalin yayımdan dokuz ay sonra yürürlüğe girmesine karar vermişti (10.07.2025, E.2024/98, K.2025/149; RG 31.12.2025). Kanun koyucu bu tarihten önce 7589 sayılı Kanunla (RG 31.07.2026) ilgili fıkraları yeniden düzenlemiştir; HAGB bugün yürürlüktedir. Ayrıntılar için HAGB kaldırıldı mı? son durum yazımıza bakabilirsiniz.
| Kurum | Kanuni şart | TCK m.179/3 bakımından |
|---|---|---|
| HAGB | İki yıl veya daha az ceza; kasıtlı suçtan önceki mahkûmiyet olmaması; yeniden suç işlemeyeceği kanaati (CMK m.231/5-6) | Ceza sınırı her zaman uygun; diğer şartlar somut dosyaya göre |
| Cezanın ertelenmesi | İki yıl veya daha az hapis (TCK m.51/1) | Ceza sınırı her zaman uygun; mahkemenin takdiri |
| Seçenek yaptırıma çevirme | Bir yıl veya daha az süreli, yani kısa süreli hapis (TCK m.49/2, m.50/1) | Sonuç ceza bir yılı aşmıyorsa adli para cezası veya ehliyet ve ruhsatın geri alınması gibi seçeneklere çevrilebilir |
| Takdiri indirim | Failin geçmişi, sosyal ilişkileri, fiilden sonraki davranışı gibi nedenler (TCK m.62) | Altıda bir oranında indirim |
Mahkeme bu kurumları kanuni şartlar ve somut dosyanın özelliklerine göre değerlendirir; HAGB kararı verilirse hüküm açıklanmadığından mahkûmiyetin hukuki sonuçları doğmaz ve sanık kanunda öngörülen denetim süresine tabi tutulur. Seçenek yaptırım ve erteleme imkânını kendi dosyanıza göre görmek için erteleme ve seçenek yaptırım değerlendirme aracımızı kullanabilirsiniz.
Alkollü araç cezası mı aldınız?
İtiraz süreleri kısadır; tutanak ve ölçüm kaydınızı Hukukçular Evi ile değerlendirin.
Seri Muhakeme Usulü (CMK m.250)
Trafik güvenliğini tehlikeye sokma suçunun ikinci ve üçüncü fıkraları, seri muhakeme usulünün uygulanabileceği suçlar arasında sayılmıştır (CMK m.250/1). Bu usulde:
- Usulün uygulanması Cumhuriyet savcısı tarafından şüpheliye teklif edilir; şüphelinin teklifi müdafii huzurunda kabul etmesi hâlinde usul uygulanır (m.250/3).
- Savcı, kanuni sınırlar içinde temel cezayı belirledikten sonra yarı oranında indirim uygulayarak yaptırımı belirler (m.250/4).
- İndirimli ceza, koşulları varsa TCK m.50’ye göre seçenek yaptırımlara çevrilebilir veya m.51’e göre ertelenebilir (m.250/5).
- Suçun iştirak hâlinde işlendiği dosyada şüphelilerden biri kabul etmezse usul uygulanmaz; yaş küçüklüğü ve akıl hastalığı gibi hâllerde de bu yola gidilemez (m.250).
Teklifi kabul etmek, suçlamayı iddianame ve yargılama aşamasına gitmeden sonuçlandırır; buna karşılık 0,31–1,00 promil arasında ölçüm yapılmış ve hekim muayenesi hiç yapılmamış bir dosyada beraat ihtimali de bulunabilir. Teklifin bu açıdan değerlendirilmesi için seri muhakeme teklifi kabul edilmeli mi yazımıza bakabilirsiniz.
Kaza Olursa: Tehlike Suçundan Zarar Suçuna
Madde 179 bir tehlike suçudur: kimse zarar görmese de, sürüş yeteneğini kaybetmiş sürücünün araç kullanması cezalandırılır. Kazada biri yaralanır veya ölürse ortaya bir zarar suçu çıkar: taksirle yaralama (TCK m.89) veya taksirle öldürme (m.85). Yargıtay 12. Ceza Dairesi, tehlikeli eylemin zarara yol açtığı ve iki suçun birlikte gerçekleştiği hâllerde cezaların ağırlığına değil, zarar suçu–tehlike suçu ölçütüne bakılması gerektiğini ve sanığın taksirle yaralamadan cezalandırılmasının mümkün olduğu durumda yalnızca bu suçtan cezalandırılacağını kabul etmektedir. Yani aynı olay için ayrıca m.179/3’ten ikinci bir mahkûmiyet kurulmaz.
| Sonuç | Hüküm | Ceza | Şikâyet |
|---|---|---|---|
| Kaza yok veya yalnızca maddi hasar | TCK m.179/3 | Altı aydan iki yıla hapis | Aranmaz |
| Bir kişi yaralandı (temel hâl) | TCK m.89/1 | Dört aydan iki yıla hapis veya adli para cezası | Gerekir; bilinçli taksirde de |
| Ağır yaralanma veya birden fazla yaralı | TCK m.89/2-4 | Artırımlı ceza; birden fazla yaralıda dokuz aydan beş yıla | Bilinçli taksirde aranmaz (m.89/5) |
| Bir kişi öldü | TCK m.85/1 | İki yıldan altı yıla hapis | Aranmaz |
| Birden fazla ölüm veya ölüm ve yaralanma | TCK m.85/2 | İki yıldan on beş yıla hapis | Aranmaz |
Alkolün kaza dosyasındaki asıl etkisi bilinçli taksir tartışmasıdır. Kişinin öngördüğü neticeyi istememesine karşın neticenin meydana gelmesi hâlinde bilinçli taksir vardır ve taksirli suça ilişkin ceza üçte birden yarısına kadar artırılır (TCK m.22/3). Alkol tek başına her dosyada bilinçli taksir anlamına gelmez; Yargıtay uygulamasında 1,00 promilin üzerindeki alkolün güvenli sürüş yeteneğini ortadan kaldırdığı kabul edildiğinden bu düzeyde bilinçli taksir tartışması güçlenirken, daha düşük değerlerde alkolün sürüşü gerçekten etkilediğinin hekim muayenesi gibi delillerle ortaya konması aranır. Bilinçli taksirin ceza, erteleme ve adli para cezasına çevirme üzerindeki etkisi için bilinçli taksir rehberimize, yaralamalı kaza sürecinin tamamı için alkollü kaza ve yaralanma yazımıza bakabilirsiniz.
Kazalı dosyalarda ceza mahkemesi ayrıca bir güvenlik tedbirine de hükmedebilir: trafik düzeninin gerektirdiği dikkat ve özen yükümlülüğüne aykırılık dolayısıyla işlenen taksirli suçtan mahkûmiyet hâlinde, üç aydan az ve üç yıldan fazla olmamak üzere sürücü belgesinin geri alınmasına karar verilebilir; bu tedbir hükmün kesinleşmesiyle yürürlüğe girer ve süre cezanın tümüyle infazından itibaren işler (TCK m.53/6). Bu, trafik idaresinin uyguladığı idari geri almadan ayrı bir yaptırımdır.
İdari Yaptırımlar: 7574 Sonrası Kısa Özet
Ceza soruşturmasından bağımsız olarak, yönetmelikteki sınırı aşan her sürücüye Karayolları Trafik Kanunu m.48 uyarınca idari yaptırım uygulanır. Tutarlar 12/2/2026 tarihli ve 7574 sayılı Kanunla belirgin biçimde artırılmıştır. Kademeler son ihlalden geriye doğru beş yıllık süre içindeki ihlal sayısına göre belirlenir.
| Durum | İdari para cezası | Sürücü belgesi | İade için ek şart |
|---|---|---|---|
| Birinci ihlal | 25.000 TL | Altı ay geri alınır | — |
| İkinci ihlal | 50.000 TL | İki yıl geri alınır | Sürücü davranışlarını geliştirme eğitimi |
| Üçüncü ve sonraki ihlaller | 150.000 TL | Her seferinde beş yıl geri alınır | Psiko-teknik değerlendirme ve psikiyatri uzmanı muayenesi |
| Ölçüm yaptırmama | 150.000 TL | Beş yıl geri alınır | Alkol düzeyinden bağımsız (KTK m.48/9) |
Bunlara ek olarak ceza puanı işlenir ve araç trafikten men edilir. İdari para cezasına karşı tebliğ veya tefhimden itibaren on beş gün içinde sulh ceza hâkimliğine başvurulabilir (Kabahatler Kanunu m.27/1); tebliğden itibaren bir ay içinde yapılan ödemede yüzde yirmi beş indirim uygulanır ve ödeme itiraz hakkını ortadan kaldırmaz. Tutarların ve kademelerin ayrıntılı anlatımı için promil sınırı 2026 ve 7574 sayılı Kanunla değişen trafik cezaları yazılarımıza bakabilirsiniz.
Ölçümü Reddetmek, Tutanak ve İtiraz
Alkolmetreye üflemeyi reddetmek cezadan kurtaran bir yol değildir. 7574 sayılı Kanunla yeniden düzenlenen KTK m.48/9’a göre alkolün kandaki miktarının kolluk tarafından tespit edilmesi için ölçüm yaptırmayan sürücüye 150.000 TL idari para cezası verilir ve sürücü belgesi beş yıl süreyle geri alınır. Bu, ilk kez yakalanan bir sürücünün alacağı yaptırımın altı katı para cezası ve on katı geri alma süresi demektir. Ölçüm sonucuna güvenmeyen sürücünün doğru yolu, reddetmek değil, ölçüme itirazını tutanağa yazdırıp sağlık kuruluşunda kan tahlili yapılmasını istemektir (KTK m.48).
Yönetmelik, alkol ölçümünde tarih, saat, ölçüm sonucu ve cihaza ait seri numarasını gösteren çıktı verebilen teknik cihazların kullanılmasını öngörür (Karayolları Trafik Yönetmeliği m.97). Bu çıktı, ceza dosyasında ölçümün kime, ne zaman ve hangi cihazla yapıldığını gösteren temel delildir.
| Aşama | Yapılacak | Neden |
|---|---|---|
| Ölçüm | Sonucu ve saatini not edin; cihaz çıktısının tutanağa eklendiğini kontrol edin | Tutanaktaki değer ile çıktı arasında fark olup olmadığı |
| Sonuca katılmıyorsanız | İtirazınızı tutanağa yazdırın ve kan tahlili isteyin | Ölçümü reddetmek beş yıllık geri almayı doğurur |
| Tutanak | İmzalamadan önce okuyun; itirazınızı şerh olarak düşün | Sonradan itirazda dayanak olur |
| Hekim muayenesi | 0,31–1,00 promil aralığında muayene yapılıp yapılmadığını not edin | Ceza Genel Kurulu bu aralıkta ayrıntılı muayeneyi arar |
| İdari para cezası | On beş gün içinde sulh ceza hâkimliğine itiraz edin | Kabahatler Kanunu m.27/1 |
| Ceza dosyası | Savcılık çağrısında müdafi ile ifade verin; seri muhakeme teklifini değerlendirin | CMK m.250/3; m.147 |
İkinci Kez Yakalanmak: Ceza Dosyasına Etkisi
Tekrar yakalanan sürücü için sonuç yalnızca idari kademenin yükselmesi değildir; önceki ceza dosyasının nasıl sonuçlandığı yeni dosyadaki bütün lehe kurumları etkiler. Trafik güvenliğini tehlikeye sokma kasıtlı bir suç olduğundan, kanunun “kasıtlı suç” ölçütüne bağladığı kuralların hepsi devreye girer.
| Önceki dosyanın durumu | Yeni yakalanmanın etkisi | Dayanak |
|---|---|---|
| HAGB kararı verilmiş ve beş yıllık denetim süresi devam ediyor | Denetim süresinde kasten yeni bir suç işlenmesi, önceki hükmün açıklanmasına yol açar | CMK m.231/8, m.231/11 |
| Denetim süresi sorunsuz tamamlanmış | Önceki hüküm ortadan kalkmış ve dava düşmüştür; kayıt yalnızca soruşturma ve kovuşturma amacıyla kullanılabilir | CMK m.231/10, m.231/13 |
| Kasıtlı suçtan kesinleşmiş mahkûmiyet var | Yeni dosyada HAGB için aranan “daha önce kasıtlı bir suçtan mahkûm olmamış olma” şartı gerçekleşmez | CMK m.231/6 |
| Kasıtlı suçtan üç aydan fazla hapis mahkûmiyeti var | Yeni hapis cezasının ertelenmesi için aranan şart gerçekleşmez | TCK m.51/1-a |
| Beş yıl veya daha az hapis ya da adli para cezasına ilişkin önceki hüküm kesinleşmiş ve infazından itibaren üç yıl dolmamış | Tekerrür hükümleri uygulanır; ceza mükerrirlere özgü infaz rejimine göre çektirilir | TCK m.58 |
| Önceki ihlal yalnızca idari yaptırımla kalmış | Ceza dosyasına doğrudan etkisi yoktur; idari kademe son beş yıldaki ihlal sayısına göre yükselir | KTK m.48 |
Tekrar hükümleri bakımından kasıtlı suçlarla taksirli suçlar arasında tekerrür uygulanmaz (TCK m.58). Bu nedenle önceki mahkûmiyet alkollü kazadan doğan taksirle yaralama ise, yeni m.179/3 dosyasında tekerrür gündeme gelmez; ancak takdiri indirim değerlendirmesinde failin geçmişi yine dikkate alınabilir (m.62). Sabıka kaydının ne zaman silineceği için adli sicil kaydı nasıl silinir yazımıza bakabilirsiniz.
Uyuşturucu, İlaç veya Başka Bir Nedenle Emniyetsiz Sürüş
Madde 179/3 yalnızca alkolü değil, “uyuşturucu madde etkisiyle ya da başka bir nedenle” emniyetli şekilde araç kullanamayacak hâlde olmayı da kapsar. Bu hâllerde promil gibi sayısal bir ölçüt bulunmadığından ispat daha çok hekim muayenesine, test sonuçlarına ve sürüş biçimine dayanır. Uyuşturucu veya uyarıcı madde kullanımı ayrıca kullanmak için uyuşturucu madde bulundurma veya kullanma suçu (TCK m.191) yönünden ayrı bir soruşturma konusu olabilir ve trafik mevzuatında ayrı idari yaptırımlara bağlanmıştır (KTK m.48).
“Başka bir neden” ifadesi, uykusuzluk veya sürüşü etkileyen bir ilacın kullanılması gibi hâlleri de kapsayabilecek şekilde geniş yazılmıştır. Ancak burada da suç kasten işlenebilir: sürücünün kendi durumunun sürüşe engel olduğunu bildiği hâlde araç kullanması aranır. Reçeteli bir ilacın yan etkisinden habersiz olan sürücü bakımından kastın varlığı ayrıca tartışılır.
Soruşturmada Haklarınız ve Delil Talebi
Alkollü araç kullanma dosyalarının büyük kısmı soruşturma aşamasında şekillenir. İfade öncesinde şüpheliye yüklenen suç anlatılır; şüpheli müdafi seçme ve ondan hukuki yardım alma hakkına, yüklenen suç hakkında açıklamada bulunmama hakkına ve kendisi hakkındaki şüphe sebeplerini ortadan kaldırmak için somut delillerin toplanmasını isteme hakkına sahiptir (CMK m.147). Cumhuriyet savcısı da yalnızca aleyhe değil, şüphelinin lehine olan delilleri de toplamakla yükümlüdür (m.160/2).
Bu haklar, 0,31–1,00 promil aralığındaki dosyalarda özellikle önemlidir: hekim muayenesi yapılmamışsa veya raporda sürüş yeteneğine ilişkin bulgu yoksa, bu eksiklik ifade sırasında açıkça belirtilmeli; olay yerindeki kamera kayıtları, tanıkların beyanları ve ölçüm cihazının kayıtları gibi lehe deliller süresi geçmeden istenmelidir. Seri muhakeme teklifi de ancak bu değerlendirme yapıldıktan sonra kabul veya reddedilmelidir.
Park Hâlinde Alkollü Oturmak Suç mu?
Hayır. Bir araçta alkollü olarak oturmak, tek başına suç değildir. Madde “araç kullanan kişi”yi cezalandırdığından, suçun oluşması için kişinin aracı fiilen kullandığının (sevk ve idare ettiğinin) kesin biçimde ispatlanması gerekir. Motor çalışır hâlde aracın içinde beklemek, aracın kısa süre önce kullanılıp kullanılmadığı gibi sorular ise tanık beyanları, kamera kayıtları ve olay yeri tespitleriyle ayrıca değerlendirilir; ispat yükü iddia makamındadır.
Sigorta ve Rücu Riski
Alkollü sürücünün karıştığı kazada zarar görenin zararı zorunlu trafik sigortasınca karşılanır; zarar gören üçüncü kişi bakımından koruma devam eder. Sigorta şirketinin ödediği tazminatı sonradan sürücüye veya işletene rücu edip edemeyeceği ise poliçe genel şartlarına ve zararın alkolün etkisiyle meydana gelip gelmediğine göre değerlendirilir. Kendi aracınızdaki hasar bakımından ise kasko poliçenizdeki teminat dışı hâlleri ayrıca kontrol etmeniz gerekir. Ceza dosyasındaki promil ve kusur tespitleri bu hukuk uyuşmazlıklarında da delil olarak kullanılır.
Özetle
Alkollü araç kullanmanın hem idari hem cezai sonuçları vardır. İdari yaptırım yönetmelikteki 0,50 ve 0,20 promil sınırlarının aşılmasıyla doğar; suç ise sürücünün emniyetli şekilde araç kullanamayacak hâlde olmasına bağlıdır ve Yargıtay 1,00 promilin üzerinde bu hâlin varlığını kabul eder. Ceza altı aydan iki yıla kadar hapistir; HAGB, erteleme, seçenek yaptırım ve seri muhakeme kanuni şartlarla mümkündür. Kaza olursa dosya taksirle yaralama veya öldürmeye dönüşür ve alkol bilinçli taksir tartışmasını açar. Durumunuzu mutlaka bir avukatla değerlendirin.
Bu içerik Av. Fatma Öztürk tarafından, güncel mevzuat ve Yargıtay/AYM içtihatları esas alınarak bilgilendirme amacıyla hazırlanmıştır. Somut olayınız için bir ceza avukatına danışmanız önerilir.
Sıkça Sorulan Sorular
Alkollü araç kullanmanın cezası nedir?
TCK m.179/3 uyarınca altı aydan iki yıla kadar hapis cezasıdır. Bu ceza 7550 sayılı Kanunla 04.06.2025’ten itibaren uygulanır; daha önce işlenen fiillerde lehe olan önceki sınır (üç aydan iki yıla) uygulanır. Ayrıca KTK m.48 uyarınca idari para cezası ve sürücü belgesinin geri alınması söz konusudur.
Kaç promil üstü suç sayılır?
Kanunda sabit bir eşik yoktur. Yönetmelik 1,00 promilin üzerindeki sürücüler için adli işlem yapılmasını öngörür; Yargıtay Ceza Genel Kurulu da 1,01 promil ve üzerinde emniyetli sürüş yeteneğinin kaybedildiğini kabul eder. 0,31–1,00 promil arasında ise suçun oluşup oluşmadığı hekim muayenesiyle belirlenir.
Sadece promil ölçümü mahkûmiyet için yeter mi?
1,00 promilin altındaki değerlerde yetmez. Ceza Genel Kurulunun E.2017/708, K.2018/608 sayılı kararına göre 0,30 promile kadar aksi ispatlanmadıkça sürüş yeteneği korunur, 0,31–1,00 promil arasında ayrıntılı hekim muayenesi gerekir.
Bu suçta HAGB uygulanır mı?
Evet, kanuni şartlar varsa uygulanabilir. CMK m.231/5 iki yıl veya daha az cezayı arar ve m.179/3’ün üst sınırı iki yıldır. HAGB’nin yasak olduğu suçlar m.231/14’te sayılır ve trafik güvenliğini tehlikeye sokma bu listede yoktur.
Hapis cezası ertelenir veya paraya çevrilir mi?
İki yıl veya daha az hapis cezası ertelenebilir (TCK m.51/1). Sonuç ceza bir yıl veya daha azsa kısa süreli hapis olarak adli para cezası veya ehliyet ve ruhsatın geri alınması gibi seçenek yaptırımlara çevrilebilir (m.49/2, m.50/1).
Seri muhakeme teklif edildi, ne demek?
TCK m.179/2-3 seri muhakeme kapsamındadır (CMK m.250/1). Teklifi müdafii huzurunda kabul ederseniz savcı temel cezayı yarı oranında indirerek belirler; indirimli ceza seçenek yaptırıma çevrilebilir veya ertelenebilir.
Uzlaştırma veya ön ödeme var mı?
Hayır. Suç şikâyete bağlı değildir ve CMK m.253/1-b listesinde yer almaz; üst sınırı altı ayı aştığı ve m.75/6 listesinde olmadığı için ön ödeme de uygulanmaz.
Park hâlinde alkollü oturmak suç mu?
Hayır. Madde araç kullanan kişiyi cezalandırır; aracın fiilen sevk ve idare edildiğinin ispatlanması gerekir.
Alkollü kaza yaptım, hem m.179 hem taksirle yaralamadan mı cezalandırılırım?
Hayır. Yargıtay 12. Ceza Dairesi, tehlike suçunun zarara yol açtığı hâllerde zarar suçu–tehlike suçu ölçütünü esas alır; taksirle yaralama veya öldürmeden cezalandırma mümkünse yalnızca o suçtan hüküm kurulur. Alkol bu durumda bilinçli taksir tartışmasını açar.
Üflemeyi reddedersem ne olur?
7574 sayılı Kanunla değişen KTK m.48/9 uyarınca ölçüm yaptırmayan sürücüye 150.000 TL idari para cezası verilir ve sürücü belgesi beş yıl geri alınır. Ölçüme güvenmiyorsanız itirazınızı tutanağa yazdırıp kan tahlili isteyin.
Ehliyetim ne kadar süre alınır?
İdari olarak ilk ihlalde altı ay, ikincide iki yıl, üçüncü ve sonrakilerde beşer yıl; ölçüm reddinde beş yıl. Kazalı dosyalarda ceza mahkemesi ayrıca taksirli suçtan mahkûmiyet hâlinde üç aydan üç yıla kadar sürücü belgesinin geri alınmasına karar verebilir (TCK m.53/6).
Dava zamanaşımı ne kadar?
Beş yıldan fazla olmamak üzere hapis cezası gerektiren suçlarda dava zamanaşımı sekiz yıldır (TCK m.66/1-e); kesen işlemlerle en fazla yarısı kadar uzayabilir (m.67/4).
İkinci kez yakalanırsam HAGB alabilir miyim?
Önceki dosyada HAGB kararı verilmiş ve beş yıllık denetim süresi devam ediyorsa, bu sürede kasten işlenen yeni suç önceki hükmün açıklanmasına yol açar (CMK m.231/11). Kasıtlı suçtan kesinleşmiş bir mahkûmiyet varsa yeni dosyada HAGB şartı da gerçekleşmez (m.231/6).
Uyuşturucu etkisinde araç kullanmak da bu suç mu?
Evet. TCK m.179/3 alkolün yanında uyuşturucu madde etkisiyle veya başka bir nedenle emniyetli sürememe hâlini de kapsar. Madde kullanımı ayrıca TCK m.191 yönünden soruşturma konusu olabilir.
Fiil 4 Haziran 2025’ten önce işlendiyse hangi ceza uygulanır?
Suçun işlendiği zaman yürürlükte olan kanun ile sonraki kanun farklıysa failin lehine olan uygulanır (TCK m.7/2). 7550 sayılı Kanundan önce m.179/3 ikinci fıkraya atıf yaptığından ceza üç aydan iki yıla kadar hapisti; derdest dosyalarda bu sınır esas alınır.
İdari para cezasına nasıl itiraz ederim?
Tebliğ veya tefhimden itibaren on beş gün içinde sulh ceza hâkimliğine başvurabilirsiniz (Kabahatler Kanunu m.27/1). Süresi içinde ödeme yapmak itiraz hakkını ortadan kaldırmaz.
📚 İlgili Rehberler
- 📘 Ceza Hukuku Rehberi (Ana Rehber)
- Promil Sınırı 2026: Alkollü Araç Kullanma Cezaları
- Alkol/Promil Ölçümüne İtiraz: Cezaya Nasıl İtiraz Edilir?
- Alkollü Araç Kullanırken Kaza Yaptım ve Biri Yaralandı
- Alkollü Yakalandım / Alkollü Kaza Yaptım – Başıma Ne Gelir?
- Alkollü Araç Kullanmak Suç mu? TCK m.179
- Ehliyet Geri Alma: 100 Ceza Puanı Sonrası Süreç
- Trafik Cezasına İtiraz: Adım Adım Süreç
- Seri Muhakeme Usulü (CMK 250)
- HAGB Kaldırıldı mı? Son Durum
İlgili Rehberler
- 📚 Ana Rehber: Ceza Hukuku Rehberi
- ▸ İhaleye Fesat Operasyonu: Şirket Yöneticisi İçin İlk 72 Saat 2026 — Arama, Gözaltı, İfade, Tutuklama ve Adli Kontrol, Malvarlığına El Koyma, Devam Eden İhaleler (CMK m.91, 128, 147; 4734 m.59)
- ▸ Tefeciye Borcumu Ödemek Zorunda mıyım? 14 İl Tefecilik Operasyonu Sonrası Borçlunun Hakları 2026 — TCK 241, TBK 27, 28, 88, 388, Senet ve İcra Takibine İtiraz (İİK 62, 72, 168)
- ▸ Uyuşturucu Operasyonunda Ev Araması 2026: Hâkim Kararı mı, Savcı Emri mi? Gece Araması, İki Tanık, Avukat, El Koyma ve Hukuka Aykırı Delil (CMK 116-121, 127, 134; Anayasa m.21, 38/6)
- ▸ Fon Ödemesini Hızlandırma veya Öncelik Vaadi Dolandırıcılık mı? 2026 — 7596 m.3/5 ve m.4/3 Ödeme Sırası, TCK 158/1-f, 158/1-l ve 158/2, Şikâyet ve Paranın Geri Alınması
Bu konuda hukuki destek almak için


