Miras Davaları Süre Hesaplama Aracı (2026)

Miras davalarında hak kayıplarının büyük bölümü süre kaçırmaktan doğar. Aşağıdaki araç, ölüm ve öğrenme tarihlerinize göre başlıca miras davalarının son günlerini tek tabloda çıkarır, hangisinin hak düşürücü hangisinin zamanaşımı olduğunu gösterir ve kalan günü renklendirir. Rehber, sürelerin başlangıç anlarını, hak düşürücü süre ile zamanaşımı ayrımını ve alternatif yolları açıklıyor.

Süre içinde dava açtım ama eksik harç yatırdım, süre korunur mu?

Harcın tamamlanmasına ilişkin usul hükümleri uygulanır. Verilen kesin süreye uyulmaması hâlinde sonuçları ağır olur.

Arabuluculuk başvurusu süreyi etkiler mi?

Zorunlu arabuluculuğa tabi uyuşmazlıklarda başvuru ve süreç bakımından kanunda öngörülen düzenlemeler gözetilir.

Başlangıç Anı: Ölüm Tarihi Değil, Öğrenme Anı

Süre hesabında en sık yapılan hata, başlangıcı otomatik olarak ölüm tarihi kabul etmektir. Oysa miras hukukundaki sürelerin çoğunda ölçüt öğrenme anıdır.

Mirasın reddinde yasal mirasçılar için başlangıç, ölümün öğrenildiği tarihtir. Mirasçı olduklarını sonradan öğrendiklerini ispat ederlerse bu tarih esas alınır.

Tenkiste başlangıç, saklı payın zedelendiğinin öğrenildiği tarihtir. Miras bırakanın sağlığında yaptığı bir devirden yıllar sonra haberdar olan mirasçı için süre, ölümden değil öğrenmeden işler.

Vasiyetnamenin iptalinde başlangıç, davacının tasarrufu ve iptal sebebini öğrendiği tarihtir.

Bu nedenle “kaç yıl geçti” sorusundan önce “ne zaman öğrendiniz ve bunu nasıl ispatlarsınız” sorusu cevaplanmalıdır.

İki Tür Süre, İki Farklı Sonuç

Süreye Tabi Olmayan Yollar

Bir süre dolmuşsa ilk bakılacak yer alternatiflerdir. Şu yollar uygulamada süreye tabi tutulmaz.

Mirasın hükmen reddi. Ölüm tarihinde miras bırakanın ödemeden aczi açıkça belli veya resmen tespit edilmişse miras reddedilmiş sayılır. Mirasçılar zımnen kabul durumuna düşmedikçe her zaman ödemeden aczin tespitini isteyebilir.

Muris muvazaasına dayalı tapu iptali ve tescil. İşlem baştan geçersiz sayıldığından bu dava için hak düşürücü süre veya zamanaşımı öngörülmemektedir. Tenkis kapısı kapanmışken bu yol açık kalabilir.

Mirasçılık belgesinin iptali. Mirasçılık belgesi kesin hüküm oluşturmaz; aksi her zaman ispatlanabilir.

Ortaklığın giderilmesi. Paydaşlığın giderilmesini isteme hakkı, ortaklık devam ettiği sürece kullanılabilir.

Sürelerin Hesabında Teknik Kurallar

Başlangıç günü sayılmaz. Süre, başlangıç gününü izleyen günden itibaren işler.

Ay ve yıl olarak belirlenen süreler. Bitiş ayında başlangıç gününe karşılık gelen gün esas alınır. O ayda karşılık gelen gün yoksa ayın son günü sürenin bitimidir. Araç bu kuralı uygular; örneğin 31 Ocak’ta başlayan üç aylık süre 30 Nisan’da biter.

Son gün tatile denk gelirse süre, tatili izleyen ilk iş günü mesai bitiminde sona erer.

Tebliğe bağlı sürelerde belirleyici olan öğrenme değil usulüne uygun tebliğdir. Usulsüz tebliğ hâlinde süre fiilen öğrenme tarihinden işlemeye başlayabilir.

Süre Daralmışsa Ne Yapmalı?

Önce başvurun, sonra belge toplayın. Kritik bir süre yaklaşıyorsa dava veya başvuru yapılır; deliller yargılama sırasında da toplanabilir. Belge toplarken süre kaçırmak en yaygın zaman kaybıdır.

Öğrenme anını belgeleyin. Hangi tarihte hangi belgeye ulaştığınız kayıt altına alınmalıdır; bu, sürenin başlangıcını belirler.

Delil tespiti isteyin. Kaybolma riski taşıyan deliller için mahkemeden delil tespiti talep edilebilir.

Ek süre imkânını değerlendirin. Mirasın reddinde sulh hâkimi önemli sebeplerin varlığı hâlinde süreyi uzatabilir veya yeni süre tanıyabilir; talep süre dolmadan yapılmalıdır.

Aracın Sınırları

Uzun bir rehberdi; en kritik noktaları bir arada bırakalım.

• Araç genel kuralları uygular; somut dosyadaki özel durumlar süreyi değiştirebilir.
• Öğrenme anı ispat edilemezse mahkeme farklı bir başlangıç kabul edebilir.
• Adli tatilin sürelere etkisi dava türüne göre değişir; son gün adli tatile denk geliyorsa ayrıca değerlendirme gerekir.
• Süreye tabi olmayan yollar tabloda yer almaz; bunlar sonuç kutusunda ayrıca hatırlatılır.
• İyiniyetli olmayan davalıya karşı istihkak zamanaşımı daha uzundur; tablo iyiniyet varsayımına göre kurulur.

Aracı Kullanırken: Süre Hesabı İçin Gerekli Bilgiler

Sonucun doğruluğu girdiğiniz bilgilerin doğruluğuna bağlıdır. Aşağıdaki tablo, her bilgiyi hangi belgede bulacağınızı gösterir.

İkinci satır tüm hesabın anahtarıdır: miras hukukundaki sürelerin çoğu ölüm tarihinden değil, mirasçılığın ve ilgili durumun öğrenildiği tarihten işlemeye başlar — bu nedenle öğrenme tarihinin belgelenmesi gerekir. Üçüncü satır ise rejimi belirler; her dava türünün süresi ve niteliği farklıdır.

Sonucu Nasıl Okumalısınız: Hangi Süreniz Doldu, Hangisi Duruyor?

Araç size bir sonuç verir; asıl mesele bu sonucun ne anlama geldiği ve sonrasında ne yapmanız gerektiğidir.

Dördüncü ve beşinci satırlar süre kaçırılmış dosyalardaki iki çıkış yoludur: tenkis, kendisine karşı açılan davada def’i olarak süresiz biçimde ileri sürülebilir ve muris muvazaasına dayalı tapu iptali davası hiçbir süreye tabi değildir. İkinci satır ise reddi kaçıranlar için imkândır — tereke gerçekten borca batıksa hükmen ret her zaman ileri sürülebilir.

Konunun tam anlatımı için: miras davalarında süreler — her dava türünün süresi, niteliği ve istisnaları orada ayrıntılı olarak anlatılmaktadır.

Bu araç bilgilendirme amaçlıdır. Süre değerlendirmesi mutlaka dosya ve belgeler üzerinden yapılmalıdır.

Tablodaki Her Satır Ne Anlama Geliyor?

Mirasın reddi. Ölümü veya mirasçı olduğunu öğrenen mirasçının, mirası kabul etmek istemediğini sulh hukuk mahkemesine bildirmesi için tanınan üç aylık süredir. Hak düşürücüdür ve süre içinde beyanda bulunulmazsa miras kayıtsız şartsız kazanılmış sayılır.

Tenkis — kısa süre. Saklı payı zedelenen mirasçının, zedelenmeyi öğrendiği tarihten itibaren dava açması için tanınan bir yıllık süredir. Bu süre, mirasçının saklı payının ihlal edildiğini fiilen öğrendiği ana bağlıdır.

Tenkis — dış sınır. Öğrenme ne zaman gerçekleşirse gerçekleşsin aşılamayacak üst sınırdır. Vasiyetnamelerde açılma tarihinden, diğer tasarruflarda mirasın açılması tarihinden itibaren on yıldır.

Vasiyetnamenin iptali. Ehliyetsizlik, irade sakatlığı, şekil eksikliği veya hukuka ve ahlaka aykırılık iddiasıyla açılır. Kısa süre öğrenmeye, dış sınır vasiyetnamenin açılmasına bağlıdır.

Miras sebebiyle istihkak. Mirasçılık sıfatına dayanarak tereke malını elinde bulundurandan iadesini istemeye yarar. Bu satır zamanaşımına tabidir; iyiniyetli olmayan davalıya karşı süre daha uzundur.

Tarım arazisinin devri. Yeter gelirli tarımsal arazi mülkiyetinin mirasçılarca devredilmesi için tanınan bir yıllık süredir. Aşılırsa Bakanlık üç ay ek süre verir ve sonrasında dava açabilir.

Aynı Olayda Birden Fazla Süre Birlikte İşler

Miras uyuşmazlıklarında tek bir süre değil, birbirinden bağımsız işleyen birkaç süre aynı anda akar. Bu, dosyanın en çok gözden kaçan yanıdır.

Örnek: babası vefat eden bir mirasçı, bir yandan mirası reddedip reddetmeyeceğine üç ay içinde karar vermek zorundadır; öte yandan babasının sağlığında kardeşine yaptığı tapu devrini öğrendiği anda tenkis için bir yıllık süre işlemeye başlar. Bu iki süre farklı anlarda başlar ve farklı anlarda biter.

Buna vergi tarafı da eklenir: veraset ve intikal vergisi beyannamesi için dört aylık süre, ölüm tarihinden itibaren işler ve mirasçının ret kararından bağımsızdır.

Bu nedenle vefatın ardından yapılacak ilk iş, bütün sürelerin tek bir takvimde toplanmasıdır. Araç bu amaçla tasarlanmıştır.

Süre Kaçırılmış Görünüyorsa İzlenecek Kontrol Listesi

1. Başlangıç anını yeniden sorgulayın. Ölüm tarihi yerine öğrenme anı kullanıldığında tablo tamamen değişebilir. Öğrenmenin daha geç gerçekleştiğini gösteren belgeleriniz var mı?

2. Alternatif dava türünü değerlendirin. Tenkis süresi geçmişse devir tapuda satış gösterilerek yapılmış mı? Öyleyse muris muvazaası yolu açık olabilir.

3. Terekenin borca batık olup olmadığına bakın. Ret süresi geçmişse hükmen ret ihtimali doğar; bu yol süreye tabi değildir.

4. Mirasçılık belgesini kontrol edin. Belge hatalıysa iptali her zaman istenebilir ve bu, sonraki taleplerin önünü açar.

5. Zamanaşımı mı hak düşürücü mü olduğunu ayırt edin. Zamanaşımına tabi bir talepte karşı taraf def’i ileri sürmezse dava görülmeye devam eder.

Bir Dosyada Kaç Süre Aynı Anda İşler?

Bu tablo şu sonucu doğurur: aynı dosyada tenkis süresi dolmuşken istihkak süresi hâlâ işliyor olabilir. Talepler tek tek değerlendirilmelidir.

Birinci satırdaki bir aylık süre, üç aylık ret süresinden çok kısa olduğu için en sık kaçırılan imkândır ve borçlu terekelerde en değerli olanıdır.

Üçüncü ve dördüncü satırlarda vasiyetname bulunan dosyalarda üst süreler ölüm tarihinden değil açılma tarihinden işler.

Son satır ise paylaşma tamamlandıktan sonra da devam eder: TMK m.681 uyarınca mirasçılar tereke borçlarından beş yıl boyunca müteselsilen sorumludur.

Süre Dolmuş Görünüyorsa Yedi Kontrol

Dördüncü satır en değerli imkândır. TMK m.559’un son cümlesi açıktır: iptal davası açma hakkı düşmüş olsa bile, her zaman def’i yoluyla tasarrufun iptali ileri sürülebilir.

Aynı kural tenkiste de geçerlidir: TMK m.571 uyarınca def’i yoluyla tenkis isteme hakkı süreye tabi değildir.

Beşinci ve altıncı satırlar ise dava yolunu açık tutar: denkleştirme ve muris muvazaası hak düşürücü süreye bağlı değildir.

Bu nedenle “süre geçti” sonucuna varmadan önce bu yedi kontrol yapılmalıdır; çoğu dosyada en az bir kapı açık kalır.

Hak Düşürücü Süre ile Zamanaşımının Farkı

Birinci satır dava stratejisini belirler: hak düşürücü süre geçmişse mahkeme bunu kendiliğinden gözetir; karşı tarafın ileri sürmesine gerek yoktur.

Zamanaşımında ise def’i ileri sürülmedikçe mahkeme dikkate almaz. Bu nedenle davalı taraf cevap dilekçesinde bu def’iyi mutlaka ileri sürmelidir.

İkinci satır ise alacak talepleri bakımından önem taşır: dava açılması, icra takibi ve borçlunun ikrarı zamanaşımını keser.

Ret Süresi İşlerken Hangi İşlem Güvenli?

İlk iki satır mirasçıya hareket alanı verir. TMK m.610’un son fıkrası: zamanaşımı veya hak düşümü sürelerinin dolmasına engel olmak için dava açılması ve cebrî icra takibi yapılması, ret hakkını ortadan kaldırmaz.

Yani mirasçı henüz karar vermemişken bile terekedeki alacağı koruyabilir; bu işlemler sahiplenme sayılmaz.

Dördüncü satır ise sınırı gösterir: tahsil edilen paranın kişisel kullanımı sahiplenmedir. Bu nedenle ret kararı verilmeden tahsil edilen tutarlar ayrı tutulmalıdır.

Öğrenme Anının İspatı

İspat yükü, sonradan öğrendiğini ileri süren kişidedir. Bu nedenle öğrenme anını gösteren belgeler baştan toplanmalıdır.

Beşinci satır vasiyetname ile atanmış mirasçılar için işler: TMK m.606 uyarınca bu kişilerde ret süresi, tasarrufun kendilerine resmen bildirildiği tarihten başlar.

İkinci satır ise soybağı sonradan kurulan çocuklar bakımından belirleyicidir: mirasçılık sıfatı hükmün kesinleşmesiyle netleştiğinden, sürelerin başlangıcı bu tarihe bağlanabilir.

Bu belgeler ilgili kurumlardan istenmeli ve dava dilekçesine eklenmelidir; sonradan temini güçleşir.

Süre Daralmışsa Öncelik Sırası

İkinci satır en kritik uyarıdır: delil tespiti veya terekenin tespiti yaptırmak, esas davanın süresini durdurmaz. Süre dolmak üzereyse tespitle yetinilmemeli, dava da açılmalıdır.

Dördüncü satır ise dosyanın ayakta kalmasını sağlar: asıl talep süre itirazıyla karşılaşırsa, muris muvazaası ve denkleştirme yolları devrede kalır.

Üçüncü satır ise sonraki artırımın dayanağıdır: dava dilekçesinde “fazlaya ilişkin haklar saklı tutulmuştur” kaydı bulunmalıdır.

Birinci satır gecikmeye tahammülü olmayan önlemdir: taşınmaz iyiniyetli üçüncü kişiye devredilirse TMK m.1023 uyarınca kazanımı korunabilir ve talep tazminata dönüşür.

Kısa Süre ve Üst Süre Birlikte Nasıl Okunur?

Üçüncü satır hesabın özüdür: iki süreden hangisi önce dolarsa dava hakkı o tarihte sona erer.

Örneğin zedelenmeyi ölümden sekiz yıl sonra öğrenen mirasçı için kısa süre yeni başlar; ancak on yıllık üst süre iki yıl sonra dolacağından fiilen elinde iki yıl kalır.

TMK m.571 uyarınca tenkis davası açma hakkı, öğrenmeden itibaren bir yıl; her hâlde vasiyetnamelerde açılma tarihinden, diğer tasarruflarda mirasın açılmasından itibaren on yıl geçmekle düşer.

Dördüncü satır ise her iki süreden de bağımsızdır: dava hakkı düşmüş olsa bile def’i yoluyla tenkis ve iptal her zaman ileri sürülebilir.

Sürelerin Kanuni Karşılıkları

Hesaplama aracının ürettiği sonucun hangi maddeye dayandığı bilindiğinde, dilekçede ileri sürülecek gerekçe de netleşir. Miras hukukundaki temel süreler aşağıdaki maddelerde toplanmıştır.

Üçüncü satır, süresi daralmış dosyalarda ilk başvurulacak yoldur: terekenin durumu üç aylık süre içinde belirlenemiyorsa, sulh hâkiminden önemli sebeplere dayalı olarak sürenin uzatılması veya yeni bir süre verilmesi istenebilir. Bu talep, ret süresi dolmadan yapılmalıdır.

Süre Hesabında Teknik Kurallar

Başlangıç anı doğru belirlense bile, sürenin nasıl işleyeceğine ilişkin kurallar sonucu değiştirebilir.

Son satır, küçük veya kısıtlı mirasçı bulunan dosyalarda belirleyicidir: kayyım atanması ve vesayet makamından izin alınması aylar sürebilir, ancak üç aylık ret süresi ve dava süreleri bu sırada işlemeye devam eder. Bu nedenle kayyım ve izin başvuruları ölümden hemen sonra yapılmalıdır.

Sürelerin bütünü için miras davalarında süreler tablosu rehberimize bakabilirsiniz.

Sıkça Sorulan Sorular

Vasiyetname yoksa dış sınır neye göre hesaplanıyor?

Vasiyetname bulunmadığında tenkis ve istihkak bakımından dış sınır, mirasın açılması yani ölüm tarihinden itibaren hesaplanır. Vasiyetname varsa açılma tarihi esas alınır; bu nedenle araçta ayrı bir alan bulunur.

Adli tatil süreyi uzatır mı?

Adli tatilin sürelere etkisi dava türüne göre değişir. Sürenin son günü adli tatile denk geliyorsa ayrıca değerlendirme yapılması gerekir; araç bu istisnayı hesaba katmaz.

Aynı anda birden fazla süre işleyebilir mi?

Evet. Ret için üç aylık süre, tenkis için bir yıllık süre ve vergi beyannamesi için dört aylık süre birbirinden bağımsız olarak işler. Bu nedenle bütün sürelerin tek takvimde toplanması gerekir.

Tenkis süresi geçtiyse hiçbir şey yapamaz mıyım?

Devir tapuda satış gösterilerek yapılmışsa muris muvazaasına dayalı tapu iptali ve tescil davası değerlendirilebilir; bu dava uygulamada süreye tabi tutulmaz.

İyiniyetli olmayan davalıya karşı süre neden farklı?

Miras sebebiyle istihkak davasında zamanaşımı, davalının iyiniyetli olup olmamasına göre değişir; iyiniyetli olmayanlara karşı süre belirgin biçimde daha uzundur. Tablo iyiniyet varsayımına göre kurulur.

Araç hangi tarihi esas alıyor?

Her satır kendi başlangıç anına göre hesaplanır. Mirasın reddi ve tenkisin kısa süresi öğrenme tarihinden, dış sınırlar ise vasiyetnamenin açılması veya mirasın açılması tarihinden işler. Öğrenme tarihi boş bırakılırsa ölüm tarihi kullanılır.

Öğrenme tarihini nasıl ispatlarım?

Tapu kaydının hangi tarihte alındığı, bankadan hangi tarihte belge istendiği, mirasçılık belgesinin tarihi gibi kayıtlar öğrenme anının ispatında kullanılır. İspat yükü iddia edende olduğundan bu belgeler saklanmalıdır.

Hak düşürücü süre ile zamanaşımı arasındaki fark nedir?

Hak düşürücü süre dolduğunda hakkın kendisi sona erer ve mahkeme bunu kendiliğinden gözetir; durmaz ve kesilmez. Zamanaşımı ise def’i olarak ileri sürülmedikçe dikkate alınmaz ve belirli hâllerde durur veya kesilir.

Tabloda görünmeyen süreye tabi olmayan yollar hangileri?

Mirasın hükmen reddi, muris muvazaasına dayalı tapu iptali ve tescil davası ile mirasçılık belgesinin iptali uygulamada süreye tabi tutulmaz. Ortaklığın giderilmesi de ortaklık sürdükçe istenebilir.

Bir süre geçmiş görünüyor, dava açmam anlamsız mı?

Hayır. Süre değerlendirmesi dosya bazında yapılır; başlangıç anının farklı belirlenmesi tabloyu değiştirebilir. Ayrıca süreye tabi olmayan alternatif yollar açık kalmış olabilir.

Sürenin son günü tatile denk gelirse ne olur?

Süre, tatili izleyen ilk iş günü mesai bitiminde sona erer. Ay olarak belirlenen sürelerde bitiş ayında başlangıç gününe karşılık gelen gün esas alınır; o ayda karşılık gelen gün yoksa ayın son günü sürenin bitimidir.

Tarım arazisi satırı neden var?

Yeter gelirli tarımsal arazi mülkiyetinin bir yıl içinde devredilmesi beklenir. Devir yapılmazsa Bakanlık mirasçılara üç ay ek süre verir; sonunda da devir olmazsa arazinin ehil mirasçıya devri veya üçüncü kişilere satışı için dava açılabilir.