Eski, kullanılmış, yenileştirilmiş, kusurlu ve yatık eşyanın ithali izne tabidir (İthalat Rejimi Kararı m.7). Kullanılmış makinenin serbest dolaşıma girebilmesi için Ticaret Bakanlığı İthalat Genel Müdürlüğünden izin belgesi alınır; belge numarası ve tarihi gümrük beyannamesine yazılır. Tebliğin ekindeki listede yer alan ve yaş kriterine uyan makineler için “liste” izin belgesi, listede yer almayanlar için “liste dışı” izin belgesi düzenlenir. Liste dışı başvurularda Bakanlık ithalatçının niteliğine, miktara, iç piyasadan tedarik imkânına, makinenin ekonomik ömrüne ve verimliliğine bakar. Başvuru elektronik imzayla çevrimiçi yapılır; izin belgesi altı ay geçerlidir, süresi uzatılmaz ve ithalatı belge sahibi yapmak zorundadır (Kullanılmış veya Yenileştirilmiş Eşya İthalatına İlişkin Tebliğ, İthalat 2026/9). İzin alınmadan veya makine yeni gibi beyan edilerek yapılan ithalatta eşyanın gümrüklenmiş değerinin iki katı idari para cezası verilir; izin Bakanlıkça belirlenen sürede alınırsa ceza usulsüzlük cezasına iner (Gümrük Kanunu m.235/1). İzin alınamayan makine mahrecine iade edilir, transit edilir, ihraç kaydıyla satılır veya imha edilir. Danıştay, makinenin kullanılmış olduğunun idarece somut tespitlerle ortaya konmasını aramaktadır.
Bu rehber; yurt dışından ikinci el makine, üretim hattı, iş makinesi veya teçhizat getirmek isteyen sanayiciler ve yatırımcılar, makine alım satımı yapan şirketler, finansal kiralama şirketleri ve gümrük müşavirleri için hazırlanmıştır. İznin kapsamını, “eski” ile “kullanılmış” ayrımını, liste ve liste dışı yolları, başvuruyu ve süreleri, ret hâlinde yapılacakları, teşvik belgeli ve geçici ithal edilmiş makinelerdeki özel kuralları, izinsiz ithalatın cezasını ve eşyanın akıbetini, satın alma sözleşmesinde alınacak önlemleri anlatıyor; iki dilekçe örneği sunuyoruz.
Bu rehberin dayanakları. İthalat Rejimi Kararı (3350 sayılı Cumhurbaşkanı Kararı; RG 31.12.2020, 31351, 3. mükerrer) m.7; Kullanılmış veya Yenileştirilmiş Eşya İthalatına İlişkin Tebliğ (İthalat 2026/9; RG 31.12.2025, 33124, 3. mükerrer) m.4–12; 4458 sayılı Gümrük Kanunu m.3, 197, 235, 241, 242, 244; Gümrük Yönetmeliği m.181; Yatırımlarda Devlet Yardımları Hakkında Karar (9903 sayılı) m.23 ve uygulama Tebliği (2025/1) m.14; 2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu m.7, 11, 27. Danıştay Yedinci Dairesinin 2025 yılında verdiği ve izin ve uygunluk belgesi olmadan ithalat rehberimizde ayrıntısıyla aktardığımız kararları.
Tebliğin ekindeki listede her makine için ayrı ayrı gösterilen yaş kriteri ve birim kıymet tutarları bu yazıda rakam olarak verilmemiştir; listenin güncel hâlindeki değerleri teyit edemedik. “Eski” kavramına ilişkin 2012/35 sayılı Genelge ikincil kaynaktan aktarılmıştır; yürürlükte olup olmadığı somut işlemde ayrıca kontrol edilmelidir.
Hangi Durumdasınız? İlk Adım Tablosu
Tablo 1. Duruma göre ilk adım
| Durum | İlk adım | Süre | Dayanak |
|---|---|---|---|
| Yurt dışında kullanılmış makine buldunuz, henüz satın almadınız | Tarife pozisyonunu belirlemek; makinenin listede olup olmadığına ve yaş kriterine bakmak | Sözleşmeden önce | Tebliğ m.4, 5 |
| Makine listede ve yaş kriterine uygun | Liste izin belgesi başvurusu | Yüklemeden önce | Tebliğ m.5, 7 |
| Makine listede değil | Liste dışı izin belgesi başvurusu; iç piyasadan temin edilemediğini belgelemek | Yüklemeden önce | Tebliğ m.4/3, 7/7 |
| İzin belgesi alındı | Beyannameyi belge süresi içinde tescil ettirmek; belge numarasını 44 numaralı kutuya yazmak | 6 ay, uzatılmaz | Tebliğ m.8, 9 |
| İzin başvurusu reddedildi | Gerekçeyi istemek; yeniden değerlendirme başvurusu veya iptal davası | Dava için 60 gün | İYUK m.7, 11 |
| Makine gümrüğe geldi, izin yok | Derhal izin başvurusu; olmazsa mahrecine iade veya transit | Bakanlıkça belirlenen süre | GK m.235/1-e, 235/4 |
| Yeni diye ithal edilen makinenin kullanılmış olduğu ileri sürüldü | İdarenin somut tespitini sorgulamak; itiraz | Tebliğden itibaren 15 gün | GK m.235/1-c, 242 |
| Geçici ithal edilen makine kesin ithal edilecek | Makinenin yurda girişte yeni mi kullanılmış mı olduğunu belgelemek | Rejim süresi içinde | Tebliğ m.6 |
Kullanılmış makineniz gümrükte mi bekliyor, ceza mı geldi?
İzin başvurusu, itiraz ve makinenin iadesi arasındaki tercih ilk günlerde yapılmalıdır. Proforma faturayı, makine belgelerini ve gelen yazıyı gönderin; yol haritasını birlikte çıkaralım.
Kural: Kullanılmış Eşyanın İthali İzne Tabidir
İthalat Rejimi Kararının 7. maddesine göre eski, kullanılmış, yenileştirilmiş, kusurlu (defolu) ve yatık, yani zamanla dayanıklılığını yitirmiş eşyanın ithali izne tabidir. İzin sistemi iki amaca hizmet eder: yerli makine üreticisinin korunması ve ülkeye ekonomik ömrünü tamamlamış, verimsiz veya güvenli olmayan teçhizatın girmesinin önlenmesi.
İznin usul ve esasları her yıl yeniden yayımlanan bir tebliğle belirlenir. 1 Ocak 2026’dan itibaren Kullanılmış veya Yenileştirilmiş Eşya İthalatına İlişkin Tebliğ (İthalat 2026/9) yürürlüktedir; bu Tebliğ, 2025 yılında uygulanan önceki tebliği yürürlükten kaldırmıştır (m.12). Tebliğe göre kullanılmış veya yenileştirilmiş eşyanın serbest dolaşıma giriş rejimine tabi tutulması izne bağlıdır (m.4/1). İzin şartı serbest dolaşıma girişe bağlandığından, makinenin antrepoya alınması veya geçici ithalat rejimine tabi tutulması tek başına bu izni gerektirmez; ancak makine sonradan kesin olarak ithal edilecekse izin sorunu yeniden gündeme gelir.
“Eski” ile “Kullanılmış” Aynı Şey mi?
Uygulamada en çok karışıklık yaratan soru, birkaç yıl önce üretilmiş ama hiç kullanılmamış bir makinenin durumudur. Stokta beklemiş, ambalajı açılmamış bir makine kullanılmış değildir; ancak Kararın 7. maddesi “eski” eşyayı da ayrıca saymıştır.
Gümrük idaresinin 20 Kasım 2012 tarihli ve 2012/35 sayılı Genelgesinde, dönemin Ekonomi Bakanlığının görüşüne dayanılarak, geçmiş yıllarda üretilmiş eşyanın kullanılmış, yenileştirilmiş veya kusurlu olmaması ve gerekli belgelerin alınması kaydıyla ithal edilebileceği belirtilmiştir. Aynı Genelge bu kolaylığın dışında tuttuğu bazı eşyayı saymıştır: iş makinelerinin belirli alt pozisyonları ile traktör, otobüs, binek otomobil, kamyon, özel amaçlı taşıt ve motosiklet pozisyonlarındaki motorlu taşıtlar ayrı kurallara tabidir. Bu Genelgeyi ikincil kaynaktan aktarıyoruz; somut ithalatta güncelliği gümrük idaresinden teyit edilmelidir.
- Kullanılmış: Üretim veya başka bir işte fiilen çalıştırılmış makine. Çalışma saati, aşınma, bakım kayıtları ve önceki kullanıcı belgeleri bunu gösterir.
- Yenileştirilmiş: Kullanıldıktan sonra elden geçirilerek yeniden satışa sunulmuş makine. Yeni gibi görünmesi izin şartını kaldırmaz.
- Kusurlu ve yatık: İmalat hatası bulunan veya uzun süre beklediği için niteliğini yitirmiş eşya.
- Sergi ve tanıtım makineleri: Fuarda veya üreticinin tanıtım salonunda çalıştırılmış makinelerin durumu tartışmalıdır. Değerlendirmemize göre fiilen çalıştırılmış bir makinede izin başvurusu yapmak veya gümrük idaresinden önceden yazılı görüş almak en güvenli yoldur.
İki Yol: Listedeki Makine ve Liste Dışı Makine
Tebliğ, kullanılmış eşyayı ekindeki listeye göre ikiye ayırır. Listede her tarife pozisyonunun karşısında eşyanın hangi gruba girdiği, yaş kriteri ve bazı kalemlerde birim gümrük kıymeti gösterilmiştir.
Tablo 2. İzin belgesi türleri
| Ölçüt | Liste izin belgesi | Liste dışı izin belgesi |
|---|---|---|
| Kapsam | Tebliğin ekindeki listede yer alan eşya | Listede yer almayan eşya ile listenin ikinci grubunda olup sivil hava veya deniz taşıtı olmayan eşya |
| Koşul | Birinci grupta işaretli olmak ve yaş kriterine uymak; teşvik belgesi yoksa listedeki birim kıymete eşit veya üstünde olmak | Bakanlığın değerlendirmesi |
| Değerlendirme ölçütleri | İthalatçının niteliği, miktar, iç piyasadan tedarik şartları, ekonomik ömür, verimlilik göz önüne alınabilir | Aynı ölçütler; uygulamada yerli üretimin bulunup bulunmadığı belirleyicidir |
| Teşvik belgesi | Yatırım teşvik belgesi kapsamındaki eşyada birim kıymete bakılmaz | — |
| Sivil hava ve deniz taşıtları | Ulaştırma ve Altyapı Bakanlığının uygunluk yazısı aranır | — |
| Dayanak | Tebliğ m.4/2, 5 | Tebliğ m.4/3, 7/7 |
Listedeki bir makinenin yaş kriterini aşması hâlinde liste izin belgesi düzenlenmez. Birim kıymet şartı, düşük bedelle beyan edilen, fiilen hurda değerindeki makinelerin girişini önlemeyi amaçlar; kıymet hesabına diğer yurt dışı giderler de dâhildir. Yatırım teşvik belgesi kapsamında getirilen makinelerde bu şart aranmaz.
Başvuru, Belge ve Süre
- Başvuru yeri: Başvuru, e-Devlet veya Ticaret Bakanlığının internet sitesindeki İthalat Belge İşlemleri uygulaması üzerinden elektronik imzayla yapılır. Başvuru formu ve ekleri eksiksiz yüklenip imzalandığında başvuru tamamlanmış olur (m.7).
- Belge türü: Listedeki eşya için liste izin belgesi, diğerleri için liste dışı izin belgesi seçilir.
- Bildirim: İzin belgesi elektronik olarak düzenlenir ve başvuru formundaki e-posta adresine bildirilir; ayrıca yazılı bildirim yapılmaz. Bildirimde yirmi üç haneli belge numarası ve belge tarihi yer alır (m.8).
- Beyanname: Belge numarası ve tarihi gümrük beyannamesinin 44 numaralı kutusuna yazılır.
- Süre: İzin belgesi, belge tarihinden itibaren altı ay geçerlidir ve süresi uzatılmaz (m.9).
- Devir yasağı: İthalatın belge sahibi tarafından yapılması zorunludur; izin başka bir şirkete devredilemez (m.9).
- Tolerans: Gümrükte tespit edilen kıymet veya miktarın başvurudaki değeri toplamda yüzde beşe kadar aşması ithalatı engellemez (m.11).
- Sorumluluk: Beyan ve belgelerin doğruluğundan başvuru sahibi ve yetkili temsilci sorumludur; Bakanlık ithalattan önce veya sonra inceleme yapabilir (m.10).
Altı aylık süre, yurt dışındaki söküm, taşıma ve gümrükleme süreleri düşünüldüğünde özellikle büyük üretim hatlarında dardır. Süre dolduktan sonra tescil edilen beyanname izinsiz ithalat sonucunu doğurur; bu durumda yeni başvuru yapılmalıdır. Makineyi finansal kiralama yoluyla edinecek yatırımcılar, başvuruyu ithalatı fiilen yapacak olan şirketin yapması gerektiğini gözden kaçırmamalıdır.
Liste Dışı Makinede Bakanlığın Takdiri ve Ret
Liste dışı başvurularda Bakanlık; ithalatçının niteliğini, miktarı, iç piyasadan tedarik şartlarını, makinenin ekonomik ömrünü ve verimliliğini göz önüne alır (m.7/7). Ticaret Bakanlığının internet sitesindeki açıklamaya göre başvurular değerlendirilirken yerli üreticinin bulunup bulunmadığı, varsa benzer ürünü üretip makul sürede teslim edip edemeyeceği ve ithalatın ülke ekonomisine katkısı da dikkate alınmaktadır. Bakanlık, firmaların alım taahhüdüne girmeden önce yerli üretici araştırması yapmasını önermekte ve bu amaçla sanayi kuruluşlarının üye olduğu meslek kuruluşlarının yol gösterici bir listesini yayımlamaktadır.
Güçlü bir başvuru dosyası şunları içerir: makinenin üretim yılını, seri numarasını ve teknik özelliklerini gösteren üretici belgeleri; çalışma saati ve bakım kayıtları; makinenin durumunu gösteren bağımsız ekspertiz raporu; yerli üreticilerden alınan teklifler veya “üretimimiz yoktur” yazıları; makinenin yatırımdaki işlevini ve yeni makineyle maliyet farkını açıklayan teknik ve mali not.
Ret kararı idari bir işlemdir. Bakanlığın takdir yetkisi geniştir, ancak sınırsız değildir: karar Tebliğde sayılan ölçütlere dayanmalı ve gerekçesi anlaşılabilir olmalıdır. Ret hâlinde iki yol vardır. Birincisi, eksik görülen belgeler tamamlanarak yeniden başvurmak veya işlemin geri alınmasını istemektir; idari dava açma süresi içinde yapılan bu başvuru dava süresini durdurur (İYUK m.11). İkincisi, tebliğden itibaren altmış gün içinde idare mahkemesinde iptal davası açmaktır (İYUK m.7). Makine yolda veya gümrükte bekliyorsa yürütmenin durdurulması da istenir.
Teşvik Belgesi Kapsamında Kullanılmış Makine
Yatırım teşvik belgesi, kullanılmış makine ithalinde iki yönden önem taşır. Birincisi, listedeki makinelerde teşvik belgesi kapsamında olanlar için birim kıymet şartı aranmaz (Tebliğ m.5). İkincisi, teşvik mevzuatı kullanılmış makineye ayrıca sınır koyar: kullanılmış komple tesis ithali için Bakanlığın görevlendirdiği personelin tesisin bulunduğu ülkede ekspertiz yapması ve Bakanlık onayı gerekir, serbest bölgelerden kullanılmış komple tesis ithaline izin verilmez ve Kararın ilgili ekinde sayılan makineler kullanılmış veya yenileştirilmiş olarak teşvik kapsamında temin edilemez (9903 sayılı Karar m.23).
Teşvik belgesiyle getirilen kullanılmış makinenin amacı dışında kullanılması veya izinsiz satılması hâlinde destekler geri alınır. Bu konunun gümrük boyutu teşvik belgeli makinede gümrük vergisi muafiyetinin geri alınması rehberimizde anlatılmıştır.
Geçici İthal Edilen Makinenin Kesin İthali
Kiralama, deneme veya proje bazlı iş için geçici ithalat rejimiyle getirilen makinelerin sonradan satın alınması sık görülür. Tebliğin 6. maddesi üç durumu ayırır:
- Makine kesin ithal talep tarihinde yeni ve kullanılmamışsa işlem gümrük idaresince sonuçlandırılır.
- Makine yurda girdiği tarihte yeni ve kullanılmamış olup kesin ithal talep tarihinde kullanılmış hâle gelmişse kesin ithaline izin verilmiştir; ayrıca izin belgesi aranmaz.
- Makine yurda girdiği tarihte zaten kullanılmışsa kesin ithal, Tebliğin 4. ve 5. maddelerine göre, yani izin belgesiyle yapılır.
Belirleyici olan, makinenin Türkiye’ye ilk giriş tarihindeki durumudur. Geçici ithalat beyannamesindeki eşya tanımı ve o tarihte düzenlenen muayene kayıtları bu nedenle saklanmalıdır. Geçici ithalat süresinin aşılmasının sonuçları geçici ithalat ve antrepo ihlalleri rehberimizdedir.
İzinsiz İthalatın Yaptırımı: Gümrük Kanunu m.235
İthali izne tabi olan eşyanın izne tabi değilmiş veya izin alınmış gibi beyan edildiğinin tespiti hâlinde Gümrük Kanunu’nun 235. maddesinin birinci fıkrası uygulanır. Kullanılmış makinenin yeni olarak beyan edilmesi bu fıkranın tipik örneğidir.
Tablo 3. Kullanılmış makine ithalatında yaptırımlar
| Durum | Yaptırım | Dayanak |
|---|---|---|
| İzne tabi makinenin izinsiz veya yeni gibi beyan edilerek ithali | Varsa fark vergiler ve gümrüklenmiş değerin iki katı idari para cezası | GK m.235/1-c |
| İznin Bakanlıkça belirlenen sürede alınması | Yalnızca usulsüzlük cezası (2026: 1.494 TL) | GK m.235/1-e |
| Aykırılığın idarenin tespitinden önce bildirilmesi | Ceza yüzde on oranında uygulanır | GK m.235/6 |
| İzin alınamayan makine | Mahrecine iade, transit, ihraç kaydıyla satış veya imha | GK m.235/4 |
| Makine serbest dolaşıma girmiş ve bulunamıyor | Gümrüklenmiş değerinin kamuya geçirilmesi | GK m.235/4 |
| İzin belgesinin süresi geçtikten sonra beyan | İzinsiz ithalat hükümleri | Tebliğ m.9; GK m.235/1-c |
Gümrüklenmiş değer, ithal eşyası için eşyanın CIF kıymeti ile gümrük vergilerinin toplamıdır (GK m.3). Örnek vermek gerekirse, CIF kıymeti 2.000.000 TL olan ve yalnızca yüzde yirmi katma değer vergisine tabi bir makinede gümrüklenmiş değer 2.400.000 TL, ceza ise 4.800.000 TL olur. Bu tutar makinenin kendi değerinin iki katını aşar; kullanılmış makine dosyalarının ağır sonuçlar doğurmasının nedeni budur.
Kanun bu ağır cezanın yanına bir çıkış yolu koymuştur: Bakanlıkça belirlenen süre içinde izin belgesi düzenlenirse ceza usulsüzlük cezasına iner. Bu nedenle tespitle karşılaşan ithalatçı, itirazla birlikte izin başvurusunu da gecikmeden yapmalıdır. Kaçakçılıkla Mücadele Kanunu’nun incelediğimiz güncel metninde izne tabi eşyanın izinsiz ithali için ayrı bir suç tipine rastlamadık; ancak üretim yılını veya seri numarasını değiştiren sahte belge kullanılması ya da kıymetin düşük gösterilmesi ayrıca cezai sorumluluk doğurabilir. Tespit çoğu zaman beyannameden yıllar sonra, teslim sonrası kontrol sırasında yapılır; gümrük idaresi üç yıllık süre içinde geriye dönük işlem tesis edebilir (GK m.197).
İzin Alınamayan Makinenin Akıbeti
İzin alınamayan veya uygunsuzluğu tespit edilen makine Türkiye’de kalamaz. Kanun’un 235. maddesinin dördüncü fıkrasına göre bu eşya mahrecine iade edilir, üçüncü bir ülkeye transit edilir, ihraç kaydıyla satılır veya imha edilir. Uygulamada en az zararlı yol, makinenin satıcıya iadesi veya üçüncü bir ülkedeki alıcıya satılarak transit edilmesidir. Makine gümrük gözetimi altında beklediği sürece ardiye ve liman masrafları işlemeye devam eder; karar gecikirse eşya tasfiyelik hâle gelebilir. Tasfiye süreci gümrükte bekleyen eşyanın tasfiyesi rehberimizde anlatılmıştır.
Makine serbest dolaşıma girdikten sonra tespit yapılmış ve eşya satılmış veya yerinde bulunamıyorsa, Kanun eşyanın gümrüklenmiş değerinin kamuya geçirilmesini öngörür. Bu, para cezasına ek bir mali yüktür ve çoğu zaman makineyi iyi niyetle satın almış ikinci alıcıyla ithalatçı arasında ayrı bir uyuşmazlığa yol açar.
“Yeni Beyan Edildi, Kullanılmış Çıktı”: İspat ve Usul
Bu dosyalarda idare genellikle üç tür veriye dayanır: yurt dışı gümrük idaresinden veya üreticiden alınan bilgi, makinenin seri numarasından tespit edilen üretim yılı ve fiziki muayenede görülen kullanım izleri. Savunmanın ilk sorusu, bu verilerin dava konusu makineye ait olup olmadığı ve makinenin ithal anındaki durumunu gösterip göstermediğidir.
Danıştay Yedinci Dairesi, izne tabi eski taşıt iddiasına dayanan dosyalarda, eşyanın izne tabi olduğunun idarece yurt dışı araştırması ve eşyanın ithal anındaki fiziki durumunun tespitiyle ortaya konması gerektiğini, yalnızca distribütör yazısının yeterli olmadığını kabul etmiştir (E.2024/2110, K.2025/3995, 02.12.2025; E.2024/2759, K.2025/3994). Bu ölçüt makineler için de yol göstericidir: üretim yılının eski olması tek başına makinenin kullanılmış olduğunu göstermez.
Usul yönünden de önemli bir güvence vardır. Gümrük Yönetmeliği’nin 181. maddesine göre izin veya belgenin bulunmadığı anlaşıldığında ilgili kurum bilgilendirilir ve kurumun değerlendirmesi beklenir. Danıştay, bu usul izlenmeden ve ilgili kurumun sonucu beklenmeden 235. maddenin uygulanamayacağına karar vermiştir (7. D., E.2025/700, K.2025/3898 ve E.2024/3516, K.2025/3896, 25.11.2025). Kullanılmış makine dosyasında bu, Ticaret Bakanlığı İthalat Genel Müdürlüğünün bilgilendirilmesi ve izin başvurusunun sonucunun beklenmesi anlamına gelir. Kararların ayrıntısı izin ve uygunluk belgesi olmadan ithalat rehberimizdedir.
Satın Alma Sözleşmesinde Alınacak Önlemler
Kullanılmış makine alımlarında en büyük zarar, bedelin ödenmesinden sonra iznin alınamamasıyla doğar. Sözleşme bu riski dağıtacak şekilde kurulmalıdır.
- İzin şartı: Sözleşmenin yürürlüğü veya bedelin ödenmesi ithal izninin alınmasına bağlanmalı; izin alınamazsa peşinatın iadesi ve masrafların paylaşımı yazılmalıdır.
- Üretim yılı ve durum garantisi: Satıcı makinenin üretim yılını, seri numarasını, çalışma saatini ve hasar geçmişini yazılı olarak garanti etmelidir.
- Yükleme öncesi ekspertiz: Bağımsız bir kuruluşun yükleme öncesi raporu hem izin başvurusunda hem sonraki ayıp uyuşmazlığında delildir.
- Belge teslimi: Üretici belgeleri, bakım kayıtları, uygunluk beyanı ve kullanım kılavuzunun teslimi satıcının yükümlülüğü olarak yazılmalıdır.
- İade ve yeniden satış: Makinenin Türkiye’ye sokulamaması hâlinde satıcının makineyi geri alma veya üçüncü ülkedeki alıcıya yönlendirme yükümlülüğü düzenlenmelidir.
- Teslim şekli: İzin riskini taşıyan tarafın kim olduğu teslim şekliyle uyumlu olmalıdır.
Makine Türkiye’ye girdikten sonra ortaya çıkan gizli kusurlar ve çalışma saati hileleri için ikinci el iş makinesi alımında ayıp rehberimize bakılabilir.
İthalatçı İçin Kontrol Listesi
- Makinenin tarife pozisyonunu belirleyin; tereddütte bağlayıcı tarife bilgisi alın.
- Tebliğin ekindeki güncel listede makinenin grubuna, yaş kriterine ve birim kıymetine bakın.
- Liste dışıysa yerli üretici araştırmasını yapın ve sonucunu belgeleyin.
- İzin başvurusunu sözleşmeyi kesinleştirmeden ve yüklemeden önce yapın.
- Başvuruyu ithalatı fiilen yapacak şirket adına yapın; izin devredilemez.
- Belge tarihinden itibaren altı aylık süreyi takvime bağlayın.
- Belge numarasını ve tarihini beyannamenin 44 numaralı kutusuna yazdırın.
- Ürün güvenliği ve makine ithalat denetimi yükümlülüklerini ayrıca kontrol edin.
- Yeni makine alımlarında da üreticiden “yeni ve kullanılmamış” beyanı alın.
- Tüm belgeleri en az üç yıl saklayın.
Ceza Kararına İtiraz, Uzlaşma ve Dava
Gümrük Kanunu’nun 235. maddesi uyarınca verilen idari para cezasına ve varsa ek tahakkuka karşı tebliğden itibaren on beş gün içinde bir üst makama itiraz edilebilir; itiraz otuz gün içinde karara bağlanır (m.242). Aynı süre içinde uzlaşma da istenebilir (m.244). İtirazın reddi üzerine vergi mahkemesinde dava açılır. Ayrıntılar gümrük ek tahakkuku ve idari para cezası ve gümrük uzlaşması rehberlerimizdedir. İleri sürülebilecek başlıca noktalar şunlardır:
- Makinenin kullanılmış olduğunun somut ve dava konusu eşyaya özgü tespitlerle ortaya konmaması
- Üretim yılının eski olmasının tek başına kullanılmış sayılmak için yeterli görülmesi
- İlgili kurumun bilgilendirilmemesi ve izin başvurusunun sonucunun beklenmemesi
- İzin belgesinin süresinde alınmış olmasına rağmen 235/1-e bendinin uygulanmaması
- Gümrüklenmiş değerin yanlış hesaplanması
- Geçici ithal edilmiş makinede yurda giriş tarihindeki durumun dikkate alınmaması
- Cezanın, aykırılığı bilmeyen ve bilmesi beklenemeyecek kişiye yöneltilmesi
- Üç yıllık sürenin dolmuş olması
Kullanılmış Makine Cezasına İtiraz Dilekçesi Örneği
Örnek olay: Bir plastik üreticisi, yurt dışındaki bir satıcıdan yeni olarak satın aldığı enjeksiyon makinesini ithal etmiştir. İki yıl sonra yapılan kontrolde, seri numarasına göre makinenin üretim yılının ithalattan dört yıl önce olduğu belirlenmiş ve makinenin kullanılmış olduğu kabul edilerek 235/1-c uyarınca gümrüklenmiş değerin iki katı ceza verilmiştir.
T.C. TİCARET BAKANLIĞI
[ ] GÜMRÜK VE DIŞ TİCARET BÖLGE MÜDÜRLÜĞÜNE
(Gönderilmek üzere [ ] Gümrük Müdürlüğüne)
İTİRAZ EDEN: [Unvan] — vergi kimlik no: [ ], [adres], KEP: [ ]
VEKİLİ: Av. [ad soyad] — [adres], KEP: [ ]
İTİRAZ KONUSU KARAR: [Tarih] tarihli ve [sayı] sayılı idari para cezası kararı (tebliğ tarihi: [tarih])
KONU: 4458 sayılı Gümrük Kanunu m.235/1-c uyarınca verilen idari para cezasının kaldırılması, aksi hâlde m.235/1-e uyarınca usulsüzlük cezasına indirilmesi talebidir.
AÇIKLAMALAR
1. Müvekkil şirket, [tarih] tarihli ve [sayı] sayılı serbest dolaşıma giriş beyannamesiyle [marka, model] enjeksiyon makinesini ithal etmiştir. Makine satıcıdan yeni ve kullanılmamış olarak satın alınmış, fatura ve satıcı beyanında bu husus açıkça belirtilmiştir.
2. Kararın tek dayanağı, seri numarasına göre makinenin üretim yılının [yıl] olmasıdır. Üretim yılının ithalattan önceki bir yıl olması makinenin kullanılmış olduğunu göstermez. Makine, üretimden sonra satıcının stokunda beklemiş; müvekkile tesliminde çalışma saati sayacı [değer] göstermiştir. Bu durum ekte sunulan yükleme öncesi ekspertiz raporu, kurulum tutanağı ve üreticinin ilk devreye alma kaydıyla belgelidir.
3. Danıştay Yedinci Dairesi, eşyanın izne tabi olduğunun idarece yurt dışı araştırması ve eşyanın ithal anındaki fiziki durumunun tespitiyle ortaya konması gerektiğini kabul etmektedir (E.2024/2110, K.2025/3995). Dosyada makinenin ithal anında kullanılmış olduğuna ilişkin bir muayene tespiti, önceki kullanıcıya ait bir kayıt veya yurt dışı idaresinden alınmış bir bilgi bulunmamaktadır.
4. Usul bakımından: Gümrük Yönetmeliği’nin 181. maddesi uyarınca ilgili kurum olan Ticaret Bakanlığı İthalat Genel Müdürlüğü bilgilendirilmemiş, kurumun değerlendirmesi beklenmeden ceza verilmiştir. Danıştay, bu usul izlenmeden 235. maddenin uygulanamayacağına karar vermiştir (7. D., E.2025/700, K.2025/3898).
5. Kabul anlamına gelmemek kaydıyla, müvekkil [tarih] tarihinde izin belgesi başvurusunda bulunmuştur. Belgenin Bakanlıkça belirlenen süre içinde düzenlenmesi hâlinde Kanun’un 235/1-e bendi uyarınca yalnızca usulsüzlük cezası uygulanabilir.
6. Kararda gümrüklenmiş değer [tutar] olarak alınmıştır; hesabın dayanağı gösterilmemiştir.
SONUÇ VE TALEP: Açıklanan nedenlerle idari para cezası kararının kaldırılmasına; aksi kanaatte olunması hâlinde izin başvurusunun sonucunun beklenmesine ve Kanun’un 235/1-e bendinin uygulanmasına karar verilmesini saygıyla talep ederiz.
EKLER: Ceza kararı, beyanname, fatura ve satıcı beyanı, ekspertiz raporu, kurulum ve devreye alma kayıtları, izin başvurusu ve alındısı, vekâletname.
[Tarih]
İtiraz Eden Vekili
Av. [ad soyad]
İzin Başvurusunun Reddine Karşı Yeniden Değerlendirme Dilekçesi Örneği
Örnek olay: Bir tekstil şirketi, listede yer almayan kullanılmış bir boyama hattı için liste dışı izin belgesi başvurusunda bulunmuş, başvuru yerli üretim bulunduğu gerekçesiyle reddedilmiştir. Şirket, yerli üreticilerin aynı kapasitede hat üretmediğini düşünmektedir.
T.C. TİCARET BAKANLIĞI
İTHALAT GENEL MÜDÜRLÜĞÜNE
BAŞVURAN: [Unvan] — vergi kimlik no: [ ], [adres], KEP: [ ]
İLGİ: [Tarih] tarihli ve [başvuru numarası] sayılı izin belgesi başvurumuzun reddine ilişkin [tarih] tarihli bildirim.
KONU: Ret işleminin 2577 sayılı Kanun’un 11. maddesi uyarınca geri alınması ve başvurumuzun yeniden değerlendirilmesi talebidir.
AÇIKLAMALAR
1. Şirketimiz, [tarife pozisyonu] pozisyonunda yer alan [marka, model, üretim yılı] boyama hattının ithali için Kullanılmış veya Yenileştirilmiş Eşya İthalatına İlişkin Tebliğ (İthalat 2026/9) uyarınca liste dışı izin belgesi başvurusunda bulunmuş, başvurumuz yerli üretim bulunduğu gerekçesiyle reddedilmiştir.
2. İç piyasadan tedarik mümkün değildir. Başvuru konusu hat [kapasite ve teknik özellik] özelliğindedir. Ekte sunulan yazılarda, başvurduğumuz [sayı] yerli üretici bu kapasitede hat üretmediğini veya teslim süresinin [süre] olduğunu bildirmiştir. Tebliğin 7. maddesinde sayılan “iç piyasadan tedarik şartları” ölçütü bu belgelerle birlikte değerlendirilmelidir.
3. Ekonomik ömür ve verimlilik: Hat [yıl] üretimidir; ekli bağımsız ekspertiz raporuna göre [çalışma saati] çalışmış olup kalan ekonomik ömrü [süre] olarak belirlenmiştir. Enerji ve su tüketimi değerleri raporda gösterilmiştir.
4. İthalatçının niteliği ve miktar: Şirketimiz [yıl]dan beri üretim yapan, [sayı] kişi istihdam eden bir sanayi kuruluşudur. Hat satılmak üzere değil, kendi tesisimizde kullanılmak üzere getirilecektir; talep bir adet hat ile sınırlıdır.
5. Ret bildiriminde hangi yerli üreticinin esas alındığı ve Tebliğde sayılan diğer ölçütlerin nasıl değerlendirildiği gösterilmemiştir.
SONUÇ VE TALEP: Ekli belgeler dikkate alınarak ret işleminin geri alınmasına ve izin belgesinin düzenlenmesine; talebimiz uygun görülmezse ret gerekçesinin ve esas alınan yerli üretim bilgisinin tarafımıza yazılı olarak bildirilmesine karar verilmesini saygıyla talep ederiz. Dava açma hakkımız saklıdır.
EKLER: Başvuru formu ve ret bildirimi, teknik dosya, ekspertiz raporu, yerli üretici yazıları ve teklifler, proforma fatura, kapasite raporu.
[Tarih]
[Şirket yetkilisi]
[İmza]
Sık Yapılan Hatalar
- Makineyi satın alıp yükledikten sonra izin aramak. İzin alınamazsa geriye iade veya transit kalır.
- Yenileştirilmiş makineyi yeni saymak. Elden geçirilmiş makine de izne tabidir.
- Altı aylık süreyi kaçırmak. Süre uzatılmaz; yeni başvuru gerekir.
- İzni başka şirket adına almak. İthalatı belge sahibi yapmak zorundadır.
- İzni yeterli sanmak. Ürün güvenliği ve ithalat denetimi yükümlülükleri ayrıca yerine getirilmelidir.
- Geçici ithal edilen makinede giriş tarihindeki durumu belgelememek. Kesin ithalde izin gerekip gerekmediği buna bağlıdır.
- Tespit geldiğinde yalnızca itiraz etmek. İzin başvurusu yapılmazsa cezanın usulsüzlük cezasına inmesi imkânı kaybedilir.
Hukukçular Evi Kullanılmış Makine Dosyalarında Ne Yapar?
Sanayi şirketleri ve yatırımcılar için kullanılmış makine ithal izni başvurularının hazırlanmasında, ret işlemlerine karşı yeniden değerlendirme başvurularında ve idare mahkemesindeki iptal davalarında hukuki destek veriyoruz. Yurt dışı satıcıyla yapılan alım sözleşmelerine izin şartı, garanti ve iade hükümlerinin konulmasında yardımcı oluyoruz.
Gümrük Kanunu’nun 235. maddesi uyarınca verilen ceza ve kamuya geçirme kararlarına karşı itiraz, uzlaşma ve vergi mahkemesi davalarını yürütüyor; gümrükte bekleyen makinenin iadesi, transiti veya tasfiyeden kurtarılması süreçlerini takip ediyoruz. Makinenin kusurlu çıkması hâlinde satıcıya karşı ayıp ve tazminat taleplerini yürütüyoruz.
Proforma faturayı, makinenin teknik belgelerini ve varsa ceza kararını 0554 648 37 15 numaralı hattımıza WhatsApp üzerinden gönderebilir, aynı numaradan randevu alabilirsiniz. Gümrük alanındaki genel hizmet özetimiz gümrükte ek tahakkuk ve idari para cezalarına itiraz sayfasında yer alıyor.
İlgili Rehberler
- Gümrük Ek Tahakkuku ve İdari Para Cezası: İtiraz, Uzlaşma, Dava ve Zamanaşımı
- Şirketin Gümrük Borcundan Ortak ve Yönetici Şahsen Sorumlu mu?
- İlave Gümrük Vergisi (İGV) Ek Tahakkuku ve Menşe İspatı
- Yetkilendirilmiş Yükümlü Sertifikasının Askıya Alınması ve İptali
- Transit Rejimi İhlali: TIR Karnesi, NCTS, Süre Aşımı Cezası
- Vadeli İthalatta KKDF Ek Tahakkuku ve Cezası
- Antrepo ve Geçici Depolama Yeri İzninin İptali
- Özet Beyan Eksikliği ve Fazlalığı: Acente ve Armatörün Sorumluluğu
- İzin ve Uygunluk Belgesi Olmadan İthalat: Gümrük Kanunu m.235
- Makine İthalatında TAREKS Ön İzni
- Teşvik Belgeli Makinede Gümrük Vergisi Muafiyetinin Geri Alınması
- Geçici İthalat ve Antrepo İhlalleri
- Gümrükte Teslim Sonrası Kontrol
- Gümrükte Bekleyen Eşyanın Tasfiyesi ve Geri Alınması
- İkinci El İş Makinesi Alımında Ayıp ve Saat Sayacı Hilesi
- Çift Kullanımlı Eşya İhracatı ve Yaptırımlı Ülkelere Satış
- Gümrük Müşavirinin Sorumluluğu
- Gümrük Uzlaşması
- Gümrükte Ek Tahakkuk ve İdari Para Cezalarına İtiraz
- Vergi Hukuku Rehberi
- Ticaret Hukuku Rehberi
- Dilekçe Örnekleri
Sıkça Sorulan Sorular
Kullanılmış makine ithal etmek için izin gerekir mi?
Evet. İthalat Rejimi Kararının 7. maddesine göre eski, kullanılmış, yenileştirilmiş, kusurlu ve yatık eşyanın ithali izne tabidir. İzin Ticaret Bakanlığı İthalat Genel Müdürlüğünce verilir.
İzin başvurusu nereye ve nasıl yapılır?
Başvuru e-Devlet veya Ticaret Bakanlığının internet sitesindeki İthalat Belge İşlemleri uygulaması üzerinden elektronik imzayla yapılır (İthalat 2026/9 sayılı Tebliğ m.7).
Liste izin belgesi ile liste dışı izin belgesi arasındaki fark nedir?
Tebliğin ekindeki listede yer alan ve yaş kriterine uyan eşya için liste izin belgesi düzenlenir. Listede olmayan eşya için liste dışı izin belgesi başvurusu yapılır ve Bakanlık her başvuruyu ayrıca değerlendirir.
Bakanlık liste dışı başvuruda neye bakar?
İthalatçının niteliğine, miktara, iç piyasadan tedarik şartlarına, makinenin ekonomik ömrüne ve verimliliğine bakar (Tebliğ m.7). Uygulamada yerli üretimin bulunup bulunmadığı belirleyicidir.
İzin belgesi ne kadar süre geçerlidir?
Belge tarihinden itibaren altı ay geçerlidir ve süresi uzatılmaz. İthalatın belge sahibi tarafından yapılması zorunludur (Tebliğ m.9).
Üretim yılı eski ama hiç kullanılmamış makine izne tabi mi?
Kararın 7. maddesi eski eşyayı da saymaktadır. Gümrük idaresinin 2012/35 sayılı Genelgesinde, geçmiş yıl üretimi eşyanın kullanılmış, yenileştirilmiş veya kusurlu olmaması kaydıyla ithal edilebileceği belirtilmiştir; motorlu taşıtlar gibi bazı eşya bunun dışındadır. Güncel uygulama gümrük idaresinden teyit edilmelidir.
Teşvik belgesi olan yatırımcı için kolaylık var mı?
Listedeki makinelerde yatırım teşvik belgesi kapsamında olanlar için birim kıymet şartı aranmaz (Tebliğ m.5). Teşvik mevzuatının kullanılmış makineye ilişkin kendi sınırları ayrıca geçerlidir.
Geçici ithal ettiğim makineyi satın alırsam izin gerekir mi?
Makine yurda girdiği tarihte yeni ve kullanılmamışsa ayrıca izin belgesi aranmaz. Yurda girişte zaten kullanılmışsa kesin ithal izin belgesiyle yapılır (Tebliğ m.6).
İzinsiz kullanılmış makine ithalinin cezası nedir?
Varsa fark vergilerin yanında eşyanın gümrüklenmiş değerinin iki katı idari para cezası verilir (Gümrük Kanunu m.235/1-c).
İzin sonradan alınırsa ceza düşer mi?
Evet. İzin Bakanlıkça belirlenen süre içinde düzenlenirse yalnızca usulsüzlük cezası uygulanır; bu tutar 2026 için 1.494 TL’dir (m.235/1-e).
İzin alınamazsa makineye ne olur?
Makine mahrecine iade edilir, üçüncü bir ülkeye transit edilir, ihraç kaydıyla satılır veya imha edilir. Serbest dolaşıma girmiş ve bulunamıyorsa gümrüklenmiş değerinin kamuya geçirilmesine karar verilir (m.235/4).
Makinenin kullanılmış olduğunu kim ispat eder?
İdare. Danıştay, eşyanın izne tabi olduğunun yurt dışı araştırması ve eşyanın ithal anındaki fiziki durumunun tespitiyle ortaya konmasını aramaktadır (7. D., E.2024/2110, K.2025/3995).
İzin başvurusu reddedilirse ne yapılabilir?
Eksik belgeler tamamlanarak yeniden değerlendirme istenebilir veya tebliğden itibaren altmış gün içinde idare mahkemesinde iptal davası açılabilir (İYUK m.7, 11).
Kaynakça
- İthalat Rejimi Kararı (3350 sayılı Cumhurbaşkanı Kararı; RG 31.12.2020, 31351, 3. mükerrer) m.7.
- Kullanılmış veya Yenileştirilmiş Eşya İthalatına İlişkin Tebliğ (İthalat 2026/9; RG 31.12.2025, 33124, 3. mükerrer) m.4–12 ve ekleri.
- 4458 sayılı Gümrük Kanunu m.3, 197, 235, 241, 242, 244; Gümrük Yönetmeliği m.181.
- Yatırımlarda Devlet Yardımları Hakkında Karar (9903 sayılı) m.23; uygulama Tebliği (2025/1) m.14.
- 2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu m.7, 11, 27.
- Danıştay Yedinci Dairesi: E.2024/2110, K.2025/3995 (02.12.2025); E.2024/2759, K.2025/3994; E.2025/700, K.2025/3898 ve E.2024/3516, K.2025/3896 (25.11.2025).
- Ticaret Bakanlığı, Kullanılmış veya Yenileştirilmiş Eşya İthalatı bilgilendirme sayfası; Gümrük idaresinin 20.11.2012 tarihli ve 2012/35 sayılı Genelgesi (ikincil kaynaktan).
Bu sayfa genel bilgilendirme amacıyla hazırlanmıştır ve 18 Kasım 2026 tarihindeki mevzuatı yansıtır. Tebliğ ve ekindeki liste her yıl yenilendiğinden somut ithalatta güncel liste ayrıca kontrol edilmelidir.
İzni makineyi yüklemeden önce alın
İzin belgesi 6 ay geçerlidir ve uzatılmaz. İzinsiz ithalatta ceza gümrüklenmiş değerin iki katıdır; izin sonradan alınırsa usulsüzlük cezasına iner. Ceza kararına itiraz süresi 15 gün, izin reddine karşı dava süresi 60 gündür. Telefon: 0554 648 37 15.
Kullanılmış makine dosyanızı birlikte yönetelim
İzin başvurusu, ret işlemine karşı dava, 235. madde cezası, makinenin iadesi ve satıcıyla sözleşme uyuşmazlıkları için belgeleri gönderin. Telefon: 0554 648 37 15.
İlgili ana rehberler
Vergi Hukuku Rehberi · Ticaret Hukuku Rehberi · Dilekçe Örnekleri · İletişim

