Türkiye’ye getirilen eşya için özet beyan, eşya gelmeden önce giriş gümrük idaresine verilir (Gümrük Kanunu m.35/A). Boşaltmadan sonra özet beyan ile boşaltma listesi karşılaştırılır; fark çıkarsa özet beyanı verene bildirilir ve takibat başlar (Gümrük Yönetmeliği m.75). Eksik çıkan kapların mahrecinden yüklenmediği, başka yere çıkarıldığı, kaza veya hırsızlıkla yok olduğu süresi içinde kanıtlanamazsa eşyanın gümrük vergileri kadar, bu hesaplanamıyorsa her noksan kap için 2026’da 1.494 TL ceza alınır. Fazla çıkan kapların yanlışlıkla fazla yüklendiği kanıtlanamazsa eşyaya el konulur, tasfiye edilir ve eşyanın CIF kıymeti kadar ceza alınır (m.237). Cezalar özet beyanı verene kesilir. Gümrükler Genel Müdürlüğünün 2012/2 sayılı Genelgesine göre ispat için üç aylık takibat süresi vardır; süre dolmadan istenirse üç ay, gerekçeyle bir ay daha uzatılabilir. Konteynerle taşımada boşaltma listesi konteyner bazında düzenlenmişse konteyner “kap” sayılır. Genel Müdürlüğün Haziran 2026 tarihli yazısına göre sunulan belge yetersizse, ceza kesilmeden önce yazılı olarak ek belge istenmelidir.
Bu rehber; özet beyan veren gemi acenteleri, armatörler ve hat işletmecileri, havayolu kargo ve karayolu taşıma şirketleri, freight forwarder ve konsolidatörler, ithalatçılar ile bunların gümrük müşavirleri için hazırlanmıştır. Özet beyanı kimin verdiğini, eksik ve fazla kap kavramlarını, konteyner kuralını, ispat belgelerini ve sürelerini, havayolu, demiryolu ve dökme eşya istisnalarını, özet beyansız eşyayı, usulsüzlük cezalarını, tasfiyeyi, itiraz ve rücu yollarını anlatıyor; iki dilekçe örneği sunuyoruz.
Bu rehberin dayanakları. 4458 sayılı Gümrük Kanunu m.35/A, 35/B, 177, 179, 237, 241, 242, 244; Gümrük Yönetmeliği m.63, 74, 75 ve Ek-82; Gümrükler Genel Müdürlüğünün 2012/2 sayılı Genelgesi; Gümrükler Genel Müdürlüğünün 10.02.2023 tarihli ve 82689544 sayılı “Özet Beyanda Acentelerin Taşıyıcı Gözükmesi” konulu yazısı ve 03.06.2026 tarihli ve 122185081 sayılı “2012/2 Sayılı Genelge Uygulamaları” konulu yazısı; Ticaret Bakanlığının 2022/7 sayılı Genelgesi; Anayasa Mahkemesinin 26.03.2026 tarihli ve E.2025/269, K.2026/72 sayılı kararı (RG 02.06.2026, 33268).
Bu yazıda Danıştay karar numarası verilmemiştir; 237. maddenin uygulanmasına ilişkin doğrulayabildiğimiz güncel bir Danıştay kararına ulaşamadık. Anlatım Kanun, Yönetmelik, Genelge ve Genel Müdürlük yazılarına dayanır.
Hangi Durumdasınız? İlk Adım Tablosu
Tablo 1. Duruma göre ilk adım
| Durum | İlk adım | Süre | Dayanak |
|---|---|---|---|
| Özet beyan eksikliği veya fazlalığı bildirimi geldi | Farkın nedenini araştırmak; yükleme limanından ispat belgesi istemek | 3 aylık takibat süresi | GY m.75; 2012/2 sayılı Genelge |
| Belge 3 ay içinde temin edilemeyecek | Süre dolmadan ek süre istemek | 3 ay; gerekçeyle 1 ay daha | 2012/2 sayılı Genelge |
| Sunulan belge gümrükçe yetersiz bulundu | Yazılı ek belge talebini beklemek ve süresinde eksik belgeyi tamamlamak | Takibat veya ek süre içinde | GGM 03.06.2026 tarihli yazı |
| Ek belge istenmeden 237. madde cezası kesildi | Usul aykırılığı nedeniyle itiraz etmek | Tebliğden itibaren 15 gün | GK m.242; GGM 03.06.2026 tarihli yazı |
| Konteyner açılmadan konteyner bazında boşaltma listesi düzenlendi, içerikten eksik ileri sürülüyor | Takibatın konteyner sayısı üzerinden yapılması gerektiğini ileri sürmek | 15 gün | 2012/2 sayılı Genelge |
| Özet beyanda olmayan eşya araçta tespit edildi | Boşaltmadan önce bildirim yapılıp yapılmadığını kontrol etmek; özet beyan vermek | Boşaltma izninden önce | GK m.237/6; GY değişikliği |
| Acentenin taşıyıcı kutusunda gösterilmesi nedeniyle usulsüzlük cezası | Fiil tarihine bakmak: 2 Haziran 2026’dan sonraysa Anayasa Mahkemesi kararını ileri sürmek; ayrıca taşıma sözleşmesini ve taşıyıcı sorumluluğunun üstlenildiğini belgelemek | 15 gün | AYM E.2025/269, K.2026/72; GGM 10.02.2023 tarihli yazı |
Özet beyan eksikliği veya fazlalığı bildirimi mi aldınız?
Üç aylık takibat süresi hızlı geçer ve belgeyi yurt dışındaki yükleme limanından almak zaman ister. Bildirimi, özet beyanı ve boşaltma listesini gönderin; ispat planını birlikte yapalım.
Özet Beyan Nedir, Kim Verir?
Türkiye Gümrük Bölgesinin kara suları veya hava sahasından durmaksızın geçen taşıtlarla taşınan eşya hariç olmak üzere, Türkiye Gümrük Bölgesine getirilen eşya için özet beyan verilir; özet beyan giriş gümrük idaresine ve eşyanın Türkiye Gümrük Bölgesine getirilmesinden önce verilir (GK m.35/A). Özet beyan, eşyanın türünü, miktarını, kap sayısını, işaret ve numaralarını, göndericisini ve alıcısını gösteren, gümrük gözetiminin başladığı ilk belgedir.
Özet beyanı kural olarak taşıyıcı verir. Gümrük Yönetmeliği taşıyıcıyı, Kanun’un 35/B maddesinin dördüncü fıkrası uyarınca eşyayı Türkiye Gümrük Bölgesine getiren veya gümrük bölgesine taşıma sorumluluğunu üstlenen kişi olarak tanımlar. Özet beyan Kanun’un 35/B maddesinin beşinci fıkrasında sayılan başka kişiler tarafından verilmişse, aksine bilgi olmadıkça özet beyanın sözleşme gereği taşıyıcının bilgisi ve onayı dâhilinde verildiği kabul edilir (GY m.63). Uygulamada denizyolunda özet beyanı çoğunlukla gemi acentesi, havayolunda havayolu şirketi veya yer hizmetleri kuruluşu, karayolunda taşıma firması verir.
Boşaltma Listesi ve Karşılaştırma
Eşya gümrük gözetimi altında, gümrük memurunun nezaretinde boşaltılır. Boşaltma listesi boşaltmayı izleyen yirmi dört saat içinde düzenlenir; gümrük memuru, taşıt sahibi veya sürücüsü ya da temsilcisi ve geçici depolama yeri personeli tarafından imzalanarak gümrük idaresine verilir. Listede eşyanın cinsi, brüt ağırlığı, kap sayısı ve cinsi, marka ve numaraları, taşıtın adı ve sefer numarası yer alır. Boşaltmadan önce veya boşaltma sırasında hasarlı, kırık veya bozuk kap tespit edilirse bu durum tutanakla kayda geçirilir ve listeye eklenir (GY m.74).
Özet beyan ile boşaltma listeleri karşılaştırılır; farklılık görülürse tutanak düzenlenerek özet beyan eksiklik veya fazlalık takibatına geçilir. Boşaltma listesinde kayıtlı olmadığı hâlde özet beyanda kayıtlı bulunan eşya özet beyan eksiği, boşaltma listesinde kayıtlı olduğu hâlde özet beyanda bulunmayan eşya özet beyan fazlasıdır. Eksik veya fazla çıkan eşya için özet beyanı veren kişiye bildirimde bulunulur ve takibat elektronik ortamda kayda alınır (GY m.75).
Eksik ve Fazla Kap: 237. Maddenin Yaptırımları
Tablo 2. Özet beyan farklılıklarında yaptırımlar (GK m.237)
| Durum | Kanıtlanması gereken | Kanıtlanamazsa | Fıkra |
|---|---|---|---|
| Eksik kap | Mahrecinden yüklenmediği, yanlışlıkla başka yere çıkarıldığı, kaza veya avarya ile yok olduğu ya da çalındığı | Eşyanın gümrük vergileri kadar ceza; vergi tarife pozisyonuna, pozisyon belirlenemiyorsa faslın en yüksek vergili pozisyonuna göre hesaplanır | 237/1 |
| Eksik kap, ceza hesaplanamıyor | — | Her noksan kap için 241/1’deki tutar kadar ceza (2026: 1.494 TL) | 237/2 |
| Fazla kap | Yanlışlıkla mahrecinden fazla yüklendiği | Eşyaya el konulur, mülkiyeti kamuya geçer, tasfiye edilir; eşyanın CIF kıymeti kadar ceza | 237/3 |
| Dökme eşyada fark | Tolerans içinde kalıp kalmadığı | Yüzde üçü (doğalgaz ürünlerinde yüzde altıyı) aşmayan farklar için takibat yapılmaz | 237/4 |
| Miktarın gümrükçe tespit edilmediği ve işlemin belgelere göre yapıldığı hâl | — | Sonradan tespit edilen farklar özet beyan farkı sayılır; 234. madde değil yalnız 237. madde uygulanır | 237/5 |
| Özet beyan verilmeden getirilen eşya | Eşyanın verilmiş bir özet beyanla ilişkili olduğu | Eşyaya el konulur, kamuya geçer, tasfiye edilir; CIF kıymeti kadar ceza | 237/6 |
Cezanın muhatabı da Kanun’da belirlenmiştir: birinci, ikinci ve üçüncü fıkralardaki cezalar özet beyanı veren kişiden; altıncı fıkradaki ceza özet beyan vermekle yükümlü olduğu tespit edilen kişiden, bu kişi tespit edilemezse eşyayı Türkiye Gümrük Bölgesine getiren kişiden alınır (m.237/7). Cezanın ithalatçıya veya gümrük müşavirine değil, özet beyanı verene kesileceği bu hükmün açık sonucudur.
Konteyner Kap Sayılır: 2012/2 Sayılı Genelge
2012/2 sayılı Genelgeye göre çok sayıda konteynerin birlikte taşındığı durumlarda boşaltma listeleri konteyner açılmadan düzenlenmişse liste konteyner bazında düzenlenir; bu durumda araç olarak kabul edilen konteyner özet beyan işlemlerinde kap olarak dikkate alınır ve takibat konteyner bazında yapılır. Konteyner açılarak boşaltma listesi düzenlenmişse takibat konteyner bazında değil, konteynerden boşaltılan eşya bazında yapılır.
Gümrükler Genel Müdürlüğü 03.06.2026 tarihli yazısında, uygulamanın gümrük müdürlüklerinde yeknesak olmadığını, özellikle denizyolu taşımalarında boşaltma listeleri konteyner bazında düzenlendiği hâlde her durumda konteyner açılarak takibata geçildiğini tespit etmiş ve boşaltma listelerinin konteyner bazında düzenlenmesi hâlinde konteynerin kap sayılacağını ve takibatın konteyner sayıları esas alınarak yürütüleceğini yeniden vurgulamıştır.
Bu kuralın pratik önemi büyüktür. Konteyner sayısı özet beyanla uyumluysa ve boşaltma listesi konteyner bazında düzenlenmişse, konteyner içindeki eşyanın sonradan eksik veya fazla çıkması özet beyan farklılığı olarak takip edilmemelidir. Değerlendirmemize göre konteyner içi farklılık bu durumda beyan sahibinin beyanı ve eşyanın muayenesi bakımından değerlendirilmelidir; transit eşyada ise transit hükümleri uygulanır. Transit eşyadaki eksik ve fazla eşya için transit rejimi ihlali rehberimize bakılabilir.
İspat: Hangi Belge, Ne Kadar Süre?
2012/2 sayılı Genelgeye göre özet beyanı veren kişi, eksiklik veya fazlalığın nedenini üç aylık takibat süresi içinde belgeyle ispatlamalıdır. Genelgede kabul edilen belgeler iki gruptur:
- Eşyanın yüklendiği liman idaresinin, çıkış acentesinin veya taşıyıcının bir kamu kuruluşu olması hâlinde bunlardan alınan resmî belge.
- Yükleme sırasında bu kurumların bulunmaması hâlinde, ihracatçıdan veya yüklemeyi yapan kuruluştan alınan ve eşyanın yüklendiği limandaki en büyük mülki idare amiri, gümrük idaresi, ticaret ve sanayi odası veya liman başkanlığınca onaylanmış belge.
Tablo 3. Takibat süreleri
| Süre | Başlangıç ve şart | Dayanak |
|---|---|---|
| Takibat süresi: 3 ay | Özet beyan farklılığının bildirilmesi | 2012/2 sayılı Genelge |
| Ek süre: 3 ay | İlk süre dolmadan talep edilmesi; yeni süre ilk üç ayın sonuna eklenir | 2012/2 sayılı Genelge |
| İlave süre: 1 ay | Ek sürenin dolmasından önce gerekçeli talep | 2012/2 sayılı Genelge |
| Havayolunda karışıklık: 10 gün | Eşyanın başka bir uçakla gelmesi veya başka bir özet beyanın içeriği olması; tüm alametlerin özet beyanla uyumlu olması | GY m.75 |
| İtiraz ve uzlaşma: 15 gün | Ceza kararının tebliği | GK m.242, 244 |
Genel Müdürlüğün 03.06.2026 tarihli yazısı bu süreçte önemli bir güvence getirmiştir. Yazıya göre özet beyanı veren kişi eksikliği veya fazlalığı ispatlayan belgeyi takibat süresi veya ek süreler içinde gümrük müdürlüğüne sunar. Gümrük müdürlüğü belgeyi uygun bulmazsa, neden kabul edilmediğini belirterek özet beyanı verenden yazılı olarak ek bilgi ve belge ister. Özet beyanı veren eksikliği giderilmiş yeni belgeyi veya ek bilgi ve belgeyi takibat süresi ya da ek süreler içinde sunarsa 237. madde uyarınca işlem tesis edilmez. Aynı yazıda, takibat süresi dolmadan ve ek bilgi ve belge talep edilmeden cezai işlem uygulandığı yönündeki uygulama farklılıkları da tespit edilmiştir.
Takibat Yapılmayan veya Kaldırılan Hâller
- Havayolunda karışıklık: Eşyanın başka bir uçakla gelmesi veya başka bir özet beyanın içeriği olması ve bu karışıklığın azami on gün içinde gerçekleşmesi hâlinde, eşyanın miktar, sayı, kıymet, marka, gönderici, alıcı ve diğer alametler bakımından özet beyanda kayıtlı olduğu tespit edilirse takibata geçilmez (GY m.75).
- Demiryolu: Mühürler sağlamsa ve yük senetlerine göre eksik veya fazlada şüpheli bir durum yoksa, Devlet Demiryolları İdaresinin gerekçeli yazısı üzerine takibat kaldırılır (GY m.75).
- Dökme eşya: Kanun’da üst sınırı yüzde üç (boru hattı dışındaki doğalgaz ürünlerinde yüzde altı) olarak belirlenen ve Cumhurbaşkanınca eşyanın cinsine göre bu sınırlar içinde farklılaştırılabilen oranları aşmayan farklar için takibat yapılmaz; takibat ve ceza yalnız bu oranı aşan kısım için uygulanır. Bu takibatlarda Ek-11’deki fire oranları ayrıca dikkate alınmaz. Ölçüm draft survey yöntemiyle yapılmışsa sonuçlar boşaltma listesine esas alınır (GK m.237/4; GY m.75).
- Transit eşyada varış idaresi: Ticaret Bakanlığının 2022/7 sayılı Genelgesine göre özet beyan eksiklik ve fazlalık takibatı giriş gümrük idaresince yapılır; transit beyannamesiyle sevk edilen eşyada varış idaresinde özet beyan takibatı yapılmaz, transit hükümleri uygulanır.
- Teknik kayıtlar: Aynı Genelgeye göre sistemin kendiliğinden oluşturduğu TIR ithalat kayıtları ve NCTS teslim kayıtları özet beyan niteliğinde değildir; yükümlünün hatasından kaynaklanmayan iptallerinde usulsüzlük cezası uygulanmaz.
Özet Beyan Verilmeden Getirilen Eşya
Türkiye Gümrük Bölgesine giren taşıtta özet beyan verilmeden eşya getirildiği ve bu eşyanın verilmiş özet beyanlardan biriyle ilişkili olmadığı anlaşılırsa, eşyaya el konulur, mülkiyeti kamuya geçer, eşya tasfiye edilir ve eşyanın CIF kıymeti kadar ceza verilir (m.237/6). Bu, özet beyan alanındaki en ağır yaptırımdır.
Gümrük Yönetmeliği bu ağır sonuçtan kaçınmanın bir yolunu öngörmüştür: araçta özet beyan verilmeksizin eşya getirildiğinin, eşyayı getiren veya taşıma sorumluluğunu üstlenen kişi tarafından, özet beyan için öngörülen sürelerden sonra ama eşyanın boşaltılmasına izin verilmeden önce bildirilmesi hâlinde, bu kişilerce eşya için özet beyan verilir ve bu durumda Kanun’un 241. maddesinin üçüncü fıkrasının (d) bendindeki usulsüzlük cezası alınır. Yani boşaltmadan önce yapılan bir bildirim, el koyma ve CIF kıymeti kadar ceza yerine yalnız usulsüzlük cezası ödenmesini sağlar. Acentelerin yükleme limanından gelen son bilgileri boşaltmadan önce kontrol etmesi bu nedenle hayati önemdedir.
Fazla çıkan kaplarda ve özet beyansız eşyada tasfiye öngörüldüğünden, bu eşya için Kanun’un 179. maddesindeki geri alma yolu kapalıdır; Kanun 177. maddenin birinci fıkrasının (l) bendinde sayılan, 237. maddenin üçüncü ve altıncı fıkralarındaki eşya için bu imkânı tanımaz. Tasfiye süreci için gümrükte bekleyen eşyanın tasfiyesi rehberimize bakılabilir.
Usulsüzlük Cezaları
Tablo 4. Özet beyana ilişkin usulsüzlük cezaları (2026)
| Fiil | Ceza | 2026 tutarı | Dayanak |
|---|---|---|---|
| Özet beyanın veya yerine kullanılan belgenin süresi içinde verilmemesi | Usulsüzlük cezasının iki katı | 2.988 TL | GK m.241/3-d |
| Özet beyan kayıtlarındaki eşya cinsinin yanlış beyanı veya kapların tür, numara ve işaretlerinin kayıtlara uymaması | Dört katı | 5.976 TL | GK m.241/4-c |
| Acentenin taşıma sözleşmesi olmadan kendini taşıyıcı olarak göstermesi | Usulsüzlük cezası (yalnız 2 Haziran 2026’dan önceki fiillerde) | 1.494 TL | GK m.241/1 (iptalden önceki hâli); GY Ek-82 |
| Eksik kapta vergi hesaplanamıyorsa | Her noksan kap için | Kap başına 1.494 TL | GK m.237/2 |
Usulsüzlük cezasının bir katı 2026 yılı için 1.494 TL’dir. Tablodaki ilk iki ceza ile 237/2’deki ceza doğrudan Kanun’da düzenlendiğinden Anayasa Mahkemesinin E.2025/269, K.2026/72 sayılı kararından etkilenmez. Yalnızca Yönetmelik ekine dayanan üçüncü satırdaki ceza ise 2 Haziran 2026’dan sonraki fiillere uygulanamaz. Aynı olay için hem 237. madde cezası hem de 241. madde usulsüzlük cezası kesilmişse, iki cezanın aynı fiile dayanıp dayanmadığı kontrol edilmelidir.
Acente ve Armatör Arasındaki İlişki: Rücu
Gümrük idaresi karşısında özet beyanı veren kişi sorumlu olsa da cezanın nihai olarak kim tarafından üstleneceği taraflar arasındaki sözleşmelere göre belirlenir. Acente, armatör adına özet beyan veriyorsa ve eksiklik yükleme limanındaki bir hatadan kaynaklanıyorsa, acentenin ödediği cezayı armatöre yöneltmesi; armatörün de konşimento ve navlun sözleşmesi hükümlerine göre yükletene veya göndericiye başvurması gündeme gelir.
Acentelik sözleşmelerine, gümrük cezalarının ve özet beyan farklılıklarından doğan masrafların kime ait olduğuna, ispat belgelerinin temininde armatörün yükümlülüğüne ve sürelerine ilişkin açık hükümler konulmalıdır. Denizyolu taşımasında taşıyanın sorumluluğu için deniz ticaretinde navlun sözleşmesi ve taşıyanın sorumluluğu, karayolu ve kargo taşımalarında yük kaybı için taşımada kaybolan ticari yük sayfalarımıza bakılabilir.
İtiraz, Uzlaşma ve Dava
237. madde ve 241. madde uyarınca verilen ceza kararlarına karşı tebliğden itibaren on beş gün içinde bir üst makama itiraz edilebilir; itiraz otuz gün içinde karara bağlanır (GK m.242). Aynı süre içinde uzlaşma talep edilebilir (m.244). İtirazın reddi üzerine vergi mahkemesinde dava açılır. Ayrıntılar gümrük ek tahakkuku ve idari para cezası ve gümrük uzlaşması rehberlerimizdedir.
İtiraz ve davada ileri sürülebilecek başlıca hukuka aykırılıklar şunlardır:
- Takibat süresi veya ek süre dolmadan ceza kararı düzenlenmesi
- Sunulan belge yetersiz bulunduğu hâlde gerekçe gösterilmeden ve yazılı ek belge istenmeden ceza kesilmesi
- Boşaltma listesi konteyner bazında düzenlendiği hâlde takibatın konteyner içindeki eşya bazında yapılması
- Hasar, kaza veya hırsızlık tutanakla belgelendiği hâlde dikkate alınmaması
- Havayolu, demiryolu veya dökme eşya istisnalarının uygulanmaması
- Cezanın özet beyanı veren yerine başka bir kişiye kesilmesi
- Eksik kap için ceza hesabında yanlış tarife pozisyonu veya faslın en yüksek vergili pozisyonunun gerekçesiz uygulanması
- Aynı fiil için hem 237. madde hem 241. madde cezası kesilmesi
- Kanun’da sayılmayan, yalnızca yönetmelik veya genelgeye dayanan bir usulsüzlük cezasının 2 Haziran 2026’dan sonraki fiil için kesilmesi (Anayasa Mahkemesi, E.2025/269, K.2026/72)
Kontrol Listesi
- Özet beyanı yükleme limanından gelen konşimento, yükleme listesi ve manifesto ile karşılaştırarak verin.
- Boşaltmadan önce son bir kontrol yapın; özet beyanda olmayan eşya varsa boşaltma izninden önce bildirin.
- Boşaltmada temsilci bulundurun; hasarlı ve açılmış kapları tutanağa geçirtin.
- Konteyner taşımalarında boşaltma listesinin konteyner bazında düzenlendiğini kontrol edin.
- Fark bildirimi geldiği gün yükleme limanındaki acenteden veya liman idaresinden belge isteyin.
- Üç aylık sürenin son gününü takvime işleyin; belge gecikecekse süre dolmadan ek süre isteyin.
- Belgeyi sunduktan sonra gümrük müdürlüğünün değerlendirmesini yazılı olarak takip edin.
- Acentelik ve taşıma sözleşmelerine özet beyan farklılıklarından doğan ceza ve masrafların paylaşımını yazın.
- Taşıma sözleşmesi olmayan işlerde özet beyanda taşıyıcı kutusuna acentenin unvanını yazmayın.
Özet beyanı gümrük müşaviri aracılığıyla veren firmalar için müşavirin sorumluluğu gümrük müşavirinin sorumluluğu rehberimizde, geçici depolama yeri işleticilerinin sayım ve kayıt yükümlülükleri antrepo ve geçici depolama yeri izninin iptali rehberimizde ele alınmıştır.
Eksik Kap Cezasına İtiraz Dilekçesi Örneği
Örnek olay: Gemi acentesi, bir konteyner gemisinde gelen yük için özet beyan vermiştir. Boşaltma listesi konteyner bazında düzenlenmiş ve konteyner sayısı özet beyanla uyumludur. Gümrük müdürlüğü konteynerlerden birini açarak içindeki kap sayısının eksik olduğunu tespit etmiş, acente takibat süresi içinde yükleme limanındaki liman idaresinden belge sunmuş, ancak gümrük müdürlüğü belgeyi gerekçe göstermeden yetersiz bularak ek belge istemeden 237/1 uyarınca ceza kararı düzenlemiştir.
T.C. TİCARET BAKANLIĞI
[ ] GÜMRÜK VE DIŞ TİCARET BÖLGE MÜDÜRLÜĞÜNE
(Gönderilmek üzere [ ] Gümrük Müdürlüğüne)
İTİRAZ EDEN: [Acente unvanı] — vergi kimlik no: [ ], [adres], KEP: [ ]
VEKİLİ: Av. [ad soyad] — [adres], KEP: [ ]
İTİRAZ KONUSU KARAR: [Tarih] tarihli ve [sayı] sayılı para cezası kararı (tebliğ tarihi: [tarih])
KONU: 4458 sayılı Gümrük Kanunu m.237/1 uyarınca verilen para cezasının kaldırılması talebidir.
AÇIKLAMALAR
1. Müvekkil şirket, [gemi adı] gemisinin [sefer no] seferiyle getirilen yük için [tarih] tarihinde [sayı] sayılı özet beyanı vermiştir. Özet beyanda [sayı] adet konteyner kayıtlıdır.
2. Boşaltma listesi konteyner açılmadan, konteyner bazında düzenlenmiş ve [sayı] adet konteynerin tamamı boşaltılmıştır. Konteyner sayısı bakımından özet beyan ile boşaltma listesi arasında fark yoktur.
3. Usul bakımından: 2012/2 sayılı Genelge ve Gümrükler Genel Müdürlüğünün 03.06.2026 tarihli ve 122185081 sayılı yazısına göre boşaltma listesinin konteyner bazında düzenlenmesi hâlinde konteyner kap sayılır ve takibat konteyner sayıları esas alınarak yürütülür. Konteyner sayısında eksiklik bulunmadığından özet beyan eksikliği takibatının konusu oluşmamıştır.
4. İspat bakımından: Kabul anlamına gelmemek kaydıyla, müvekkil [tarih] tarihinde, takibat süresi içinde, eşyanın yüklendiği [liman] liman idaresince düzenlenen ve [noksan kapların] mahrecinden yüklenmediğini gösteren resmî belgeyi sunmuştur. Aynı yazıya göre belge uygun bulunmazsa gümrük müdürlüğü neden kabul edilmediğini belirterek yazılı olarak ek bilgi ve belge istemelidir. Bu yapılmadan doğrudan ceza kararı düzenlenmesi Genel Müdürlüğün açık talimatına ve 237/1’deki “belirlenecek süre içinde kanıtlama” imkânına aykırıdır.
5. Hesap bakımından: Kararda noksan kaplara ilişkin vergi [tarife pozisyonu] üzerinden hesaplanmıştır. Bu pozisyonun neye göre belirlendiği gösterilmemiştir.
SONUÇ VE TALEP: Açıklanan nedenlerle, para cezası kararının kaldırılmasına; aksi kanaatte olunması hâlinde, sunulan belgenin hangi yönden yetersiz bulunduğunun yazılı olarak bildirilmesine ve ek belge sunmak üzere süre verilmesine karar verilmesini saygıyla talep ederiz.
EKLER: Ceza kararı, özet beyan, boşaltma listesi, yükleme limanı idaresinin belgesi ve tercümesi, belge sunum dilekçesi ve alındısı, vekâletname.
[Tarih]
İtiraz Eden Vekili
Av. [ad soyad]
İspat Belgesi Sunumu ve Ek Süre Talebi Dilekçesi Örneği
Örnek olay: Havayoluyla gelen bir gönderide iki kap eksik çıkmış ve acenteye bildirim yapılmıştır. Yükleme havalimanındaki yer hizmetleri kuruluşundan alınan ilk yazı gelmiş, ancak onaylı belgenin gelmesi zaman alacaktır.
T.C. TİCARET BAKANLIĞI
[ ] GÜMRÜK MÜDÜRLÜĞÜNE
BAŞVURAN: [Unvan] — vergi kimlik no: [ ], [adres], KEP: [ ]
KONU: [Tarih] tarihli ve [sayı] sayılı özet beyana ilişkin özet beyan eksikliği takibatında belge sunumu ve 2012/2 sayılı Genelge uyarınca ek süre talebidir.
AÇIKLAMALAR
1. [Tarih] tarihinde tarafımıza bildirilen takibat yazısıyla, [ana konşimento ve ara konşimento numaraları] kapsamındaki gönderide özet beyana göre [sayı] kap eksiklik tespit edildiği bildirilmiştir.
2. Yaptığımız araştırmada eksik kapların [yükleme havalimanı]nda yükleme sırasında uçağa alınmadığı ve [tarih] tarihinde [uçuş no] numaralı uçuşla gönderileceği öğrenilmiştir. Yer hizmetleri kuruluşunun bu durumu gösteren yazısı ekte sunulmuştur.
3. Yükleme havalimanındaki [onay mercii] tarafından onaylanmış belgenin temini için yurt dışındaki işlemler sürmektedir. Belgenin üç aylık takibat süresi içinde gelmemesi ihtimaline karşı, süre dolmadan bu dilekçeyle 2012/2 sayılı Genelge uyarınca ek süre talep ediyoruz.
4. Eksik kaplar on gün içinde başka bir uçakla gelir ve tüm alametler bakımından özet beyanda kayıtlı olduğu tespit edilirse, Gümrük Yönetmeliği m.75 uyarınca takibata geçilmemesi gerekmektedir.
SONUÇ VE TALEP: Ekli belgenin dosyaya alınmasına, takibat süresinin üç ay uzatılmasına ve sunulacak belgelerin yetersiz bulunması hâlinde 03.06.2026 tarihli Genel Müdürlük yazısı uyarınca tarafımızdan yazılı olarak ek bilgi ve belge istenmesine karar verilmesini saygıyla talep ederiz.
EKLER: Takibat yazısı, ana ve ara konşimentolar, yer hizmetleri kuruluşunun yazısı, yeni uçuş bilgisi.
[Tarih]
[Şirket yetkilisi]
[İmza]
Sık Yapılan Hatalar
- Üç aylık süreyi beklemek. Yurt dışından onaylı belge almak haftalar sürer; araştırma bildirim günü başlamalıdır.
- Ek süreyi süre dolduktan sonra istemek. Ek süre ancak süre dolmadan istenebilir.
- Hasarlı kapları tutanağa geçirtmemek. Sonradan kaza veya hırsızlık iddiasını kanıtlamak zorlaşır.
- Konteyner kuralını ileri sürmemek. Konteyner bazında düzenlenen listede takibat konteyner sayısına göre yapılmalıdır.
- Özet beyansız eşyayı boşaltmadan sonra fark etmek. Boşaltmadan önce bildirim ağır yaptırımı önler.
- Acenteyi taşıyıcı göstermek. Taşıma sözleşmesi yoksa bu mevzuata aykırıdır ve 237. madde cezasının muhatabını da tartışmalı hâle getirir.
- Rücu hakkını sözleşmeye yazmamak. Acente cezayı ödedikten sonra armatöre başvurmakta zorlanır.
Hukukçular Evi Özet Beyan Dosyalarında Ne Yapar?
Gemi acenteleri, havayolu ve karayolu taşıyıcıları ile forwarder firmaları için özet beyan farklılığı takibatlarında ispat belgelerinin temini ve sunumunu, ek süre taleplerini ve gümrük müdürlüğüyle yazışmaları yürütüyoruz. 237. ve 241. madde uyarınca verilen ceza kararlarına karşı itiraz, uzlaşma ve vergi mahkemesi davalarını takip ediyoruz.
El konulan ve tasfiyeye ayrılan eşyada hak sahiplerinin haklarını koruyor; acente ile armatör, taşıyıcı ile yükleten arasındaki ceza ve masraf rücu uyuşmazlıklarında ve acentelik ile taşıma sözleşmelerinin hazırlanmasında destek veriyoruz.
Takibat yazısını, özet beyanı ve boşaltma listesini 0554 648 37 15 numaralı hattımıza WhatsApp üzerinden gönderebilir, aynı numaradan randevu alabilirsiniz. Gümrük alanındaki genel hizmet özetimiz gümrükte ek tahakkuk ve idari para cezalarına itiraz sayfasında yer alıyor.
İlgili Rehberler
- Gümrük Ek Tahakkuku ve İdari Para Cezası: İtiraz, Uzlaşma, Dava ve Zamanaşımı
- İlave Gümrük Vergisi (İGV) Ek Tahakkuku ve Menşe İspatı
- Yetkilendirilmiş Yükümlü Sertifikasının Askıya Alınması ve İptali
- Teşvik Belgeli Makinede Gümrük Vergisi Muafiyetinin Geri Alınması
- Vadeli İthalatta KKDF Ek Tahakkuku ve Cezası
- Kullanılmış Makine ve Eski Eşya İthal İzni
- Çift Kullanımlı Eşya İhracatı ve Yaptırımlı Ülkelere Satış: İhracat İzni, Ceza ve Uyum
- Transit Rejimi İhlali: TIR Karnesi, NCTS, Eksik veya Fazla Çıkan Eşya
- Gümrükte Bekleyen Eşyanın Tasfiyesi ve Geri Alınması
- Antrepo ve Geçici Depolama Yeri İzninin İptali
- Deniz Ticaretinde Navlun Sözleşmesi ve Taşıyanın Sorumluluğu
- Taşımada Hasar Gören veya Kaybolan Ticari Yük
- Gümrük Müşavirinin Sorumluluğu
- Şirketin Gümrük Borcundan Ortak ve Yönetici Şahsen Sorumlu mu?
- Gümrük Uzlaşması
- Gümrükte Ek Tahakkuk ve İdari Para Cezalarına İtiraz
- Vergi Hukuku Rehberi
- Ticaret Hukuku Rehberi
- Dilekçe Örnekleri
Sıkça Sorulan Sorular
Özet beyan nedir, ne zaman verilir?
Türkiye Gümrük Bölgesine getirilen eşya için giriş gümrük idaresine verilen ilk beyandır ve eşyanın gümrük bölgesine getirilmesinden önce verilir (Gümrük Kanunu m.35/A).
Özet beyanı kim verir?
Kural olarak eşyayı Türkiye Gümrük Bölgesine getiren veya taşıma sorumluluğunu üstlenen taşıyıcı verir. Başka bir kişi verirse, aksine bilgi yoksa taşıyıcının bilgisi ve onayıyla verildiği kabul edilir (Gümrük Yönetmeliği m.63).
Özet beyan eksiği ve fazlası nedir?
Boşaltma listesinde olmayıp özet beyanda kayıtlı eşya özet beyan eksiği, boşaltma listesinde kayıtlı olup özet beyanda bulunmayan eşya özet beyan fazlasıdır (m.75).
Eksik kap için ne ceza verilir?
Mahrecinden yüklenmediği, başka yere çıkarıldığı, kaza veya hırsızlıkla yok olduğu süresinde kanıtlanamazsa eşyanın gümrük vergileri kadar; bu hesaplanamıyorsa her noksan kap için 2026’da 1.494 TL ceza verilir (GK m.237/1-2).
Fazla kap için ne olur?
Yanlışlıkla fazla yüklendiği kanıtlanamazsa eşyaya el konulur, mülkiyeti kamuya geçer, tasfiye edilir ve eşyanın CIF kıymeti kadar ceza verilir (m.237/3).
Cezayı kim öder?
Eksik ve fazla kap cezaları özet beyanı veren kişiden alınır. Özet beyansız eşyada ceza özet beyan vermekle yükümlü olandan, o tespit edilemezse eşyayı getirenden alınır (m.237/7).
İspat için ne kadar süre var?
2012/2 sayılı Genelgeye göre üç aylık takibat süresi vardır. Süre dolmadan istenirse üç ay ek süre, bu süre dolmadan gerekçeyle bir ay daha verilebilir.
Hangi belgeler kabul edilir?
Yükleme limanı idaresinin, kamu kuruluşu olan çıkış acentesinin veya taşıyıcının resmî belgesi; bunlar yoksa yükleme limanındaki mülki idare amiri, gümrük idaresi, ticaret ve sanayi odası veya liman başkanlığınca onaylanmış belge.
Belge yetersiz bulunursa hemen ceza kesilir mi?
Gümrükler Genel Müdürlüğünün 03.06.2026 tarihli yazısına göre hayır. Gümrük müdürlüğü belgenin neden kabul edilmediğini belirterek yazılı olarak ek bilgi ve belge istemeli; bunlar süresinde sunulursa 237. madde uyarınca işlem yapılmaz.
Konteyner taşımalarında kap ne sayılır?
Boşaltma listesi konteyner açılmadan konteyner bazında düzenlenmişse konteyner kap sayılır ve takibat konteyner sayısına göre yapılır. Konteyner açılarak liste düzenlenmişse takibat içindeki eşyaya göre yapılır.
Dökme eşyada tolerans var mı?
Evet. Yüzde üçü (boru hattı dışındaki doğalgaz ürünlerinde yüzde altıyı) aşmayan farklar için takibat yapılmaz; takibat yalnız aşan kısım için yapılır (m.237/4).
Özet beyanda olmayan eşya fark edilirse ne yapılmalı?
Boşaltmaya izin verilmeden önce bildirilirse özet beyan verilir ve yalnız usulsüzlük cezası alınır. Bildirilmezse eşyaya el konulur, tasfiye edilir ve CIF kıymeti kadar ceza verilir (m.237/6).
Ceza kararına itiraz süresi ne kadardır?
Tebliğden itibaren on beş gündür; itiraz bir üst makama yapılır ve aynı süre içinde uzlaşma da istenebilir (GK m.242, 244).
Kaynakça
- 4458 sayılı Gümrük Kanunu m.35/A, 35/B, 177, 179, 237, 241, 242, 244.
- Gümrük Yönetmeliği (RG 07.10.2009, 27369 mükerrer) m.63, 74, 75 ve Ek-11, Ek-82; Gümrük Yönetmeliği değişiklikleri (RG 31.03.2012; RG 02.11.2011).
- Gümrükler Genel Müdürlüğü 2012/2 sayılı Genelge; 10.02.2023 tarihli ve 82689544 sayılı yazı; 03.06.2026 tarihli ve 122185081 sayılı yazı.
- Ticaret Bakanlığı 2022/7 sayılı Genelge (Transit Rejiminde Karşılaşılan Bazı Uygulama Farklılıkları).
- Anayasa Mahkemesi, 26.03.2026, E.2025/269, K.2026/72 (RG 02.06.2026, 33268).
Bu sayfa genel bilgilendirme amacıyla hazırlanmıştır ve 18 Kasım 2026 tarihindeki mevzuatı yansıtır. Genelge ve Genel Müdürlük yazıları sık güncellendiğinden somut dosyada güncel talimat ayrıca kontrol edilmelidir.
Üç ay çabuk geçer
İspat için 3 ay, ek süre için 3 ay ve 1 ay, ceza kararına itiraz için 15 gün vardır. Özet beyansız eşyada boşaltmadan önce bildirim, el koymayı önler. Telefon: 0554 648 37 15.
Özet beyan dosyanızı birlikte yönetelim
Takibat bildirimi, ispat belgesi, ek süre, 237. madde cezası, el koyma ve rücu uyuşmazlıkları için belgeleri gönderin. Telefon: 0554 648 37 15.
İlgili ana rehberler
Vergi Hukuku Rehberi · Ticaret Hukuku Rehberi · Dilekçe Örnekleri · İletişim


