Kamu–özel iş birliği projelerinde vergi yükü, sözleşme bedelinin hesaplandığı ilk günden itibaren projenin ekonomisine işlenmiştir: yap-işlet-devret projeleri ile kiralama karşılığı yaptırılan sağlık ve eğitim tesislerinde, görevli şirkete yatırım döneminde proje kapsamında yapılan mal teslimleri ve hizmet ifaları katma değer vergisinden müstesnadır (KDVK geçici m.29). Damga vergisi ve harçta ise iki ayrı rejim vardır: yap-işlet-devret modelinde idare ile şirket arasındaki bütün iş ve işlemler süre sınırı olmaksızın muaftır (3996 m.12); şehir hastanelerinde istisna yatırım dönemiyle sınırlıdır (6428 m.9). 4 Nisan 2012’den önce teklifleri alınmış projelerde KDV istisnası, görevli şirketin finansman maliyeti kadar kira tutarından veya süresinden vazgeçmeyi taahhüt etmesine bağlanmıştır. Sayıştay, bu taahhütlere dayalı indirim işlemlerinin yıllarca tesis edilmediğini 2019’dan 2024’e kadar her raporunda tekrarlamış; idare de hesapların sürdüğünü bildirmiştir. Bu, görevli şirketler için yakın dönemde gelebilecek bir indirim ve mahsup talebi demektir. Hesabın unsurları Kanunda sayılmıştır; itirazın gücü de bu unsurların doğru okunmasından gelir.
Bu konuda hukuki destek almak ister misiniz? Uzman hukuk büromuzla iletişime geçebilirsiniz.
Bu yazı, şehir hastanesi ve yap-işlet-devret projelerinin görevli şirketleri, yapım yüklenicileri, tedarikçiler, kredi verenler ve bu şirketlerin mali müşavirleri için yazıldı. KDV istisnasının kapsamı ve süresi, yatırım döneminin başlangıcı ve sonu, yüklenilen verginin indirim ve iadesi, 2012 öncesi projelerde taahhütname ve kira indirimi, Sayıştay tespitleri, işletme döneminde kullanım bedeli ve hizmet bedelinde KDV ile tevkifat, damga vergisi ve harçta 3996 ve 6428 rejimleri, müşavirlik alımları, istisna belgesi, finansman işlemleri, emlak vergisi, sözleşmedeki vergi hükümleri ve vergi dairesinin tarhiyatına karşı yollar ele alınır; sonunda kira indirimi hesabına itiraz dilekçesi örneği yer alır. Dosyanız için Hukukçular Evi’ne 0554 648 37 15 numaralı telefondan ulaşabilirsiniz.
Bu yazının dayanakları. 3065 sayılı Katma Değer Vergisi Kanunu m.32 ve geçici m.29; 3996 sayılı Kanun m.2, 12 ve 13; 6428 sayılı Kanun m.1, 4, 9 ve 12; Sağlık Bakanlığı Uygulama Yönetmeliği m.4, 21, 49 ve 61; 488 sayılı Damga Vergisi Kanunu m.3, ek m.2 ve (2) sayılı tablo; 492 sayılı Harçlar Kanunu m.123 ve ek m.1; 6728 sayılı Kanun m.76; 213 sayılı Vergi Usul Kanunu m.114, 344, 369, 376, 413 ve ek m.1; 2577 sayılı Kanun m.7; 1319 sayılı Emlak Vergisi Kanunu m.3 ve 4; 4721 sayılı Türk Medeni Kanunu m.726 ve 826; Katma Değer Vergisi Genel Uygulama Tebliği; Sayıştay’ın Sağlık Bakanlığı 2019, 2020, 2023 ve 2024 yılı denetim raporları.
Hangi Durumdasınız? Konumunuza Göre İlk Adım
Kamu–özel iş birliği projelerinde vergi uyuşmazlıkları iki muhataptan gelebilir: sözleşmenin karşı tarafı olan idareden ve vergi dairesinden. Aşağıdaki tablo, karşılaşılabilecek başlıca durumlarda ilk adımı gösterir.
Kamu–özel iş birliği projesinde vergi uyuşmazlığında konumunuza göre ilk adım
| Durum | İlk adım | Dayanak |
|---|---|---|
| İdareden taahhütnameye dayalı kira indirimi hesabı geldi | Hesap cetvelini ve dayanaklarını isteyin; finansman maliyeti, telafi tarihi ve sözleşme esaslarını kontrol edin | KDVK geçici m.29 (ikinci fıkra) |
| Yatırım dönemi bitmek üzere, alımlar sürüyor | Tesislerin tümünün teslim alınacağı tarihi netleştirin; bu tarihten sonraki alımları ayrı izleyin | KDVK geçici m.29; Yönetmelik m.4 |
| İşletme döneminde kullanım bedeli faturası düzenleniyor | Tebliğ açıklamasını ve varsa özelgeyi esas alın; tereddüt varsa özelge isteyin | KDVK geçici m.29; 6428 m.12; VUK m.413 |
| Hizmet bedeli faturasında tevkifat tartışması | Tebliğin şehir hastanelerine özgü tevkifat bölümünü ve güncel oranları uygulayın | KDV Genel Uygulama Tebliği (I/C-2.1.3.2.14) |
| Vergi dairesi istisna şartlarının bulunmadığı gerekçesiyle tarhiyat yaptı | Otuz günlük dava süresini ve uzlaşma imkânını kaçırmayın | 2577 m.7; VUK m.376, ek m.1 |
| İşletme döneminde ek protokol veya sözleşme değişikliği imzalanacak | Damga vergisinin kim tarafından ödeneceğini sözleşmeye göre belirleyin | 6428 m.9; 3996 m.12; 488 m.3 |
| Müşavirlik veya danışmanlık sözleşmesine istisna uygulandı | Sözleşmenin dayandığı kanunu ve istisnanın süre sınırını kontrol edin | 3996 m.12; 6428 m.9 |
| Yurt dışında tahvil ihracıyla finansman sağlanıyor | Özel amaçlı kuruluş işlemlerine damga vergisi ve harç istisnasını uygulayın | 488 (2) sayılı tablo IV-54; 492 m.123 |
Vergi Rejiminin Genel Çerçevesi: Hangi Vergide Hangi Hüküm?
Kamu–özel iş birliği projelerinde vergi istisnaları tek bir kanunda toplanmamıştır. KDV istisnası Katma Değer Vergisi Kanununun geçici 29 uncu maddesindedir. Damga vergisi ve harç istisnası, yap-işlet-devret projelerinde 3996 sayılı Kanunun 12 nci maddesinde, şehir hastanelerinde 6428 sayılı Kanunun 9 uncu maddesinde düzenlenmiştir. Bunlara ek olarak Damga Vergisi Kanunu ve Harçlar Kanunu, Vergi, Resim, Harç İstisnası Belgesine bağlanan yap-işlet ve kamu–özel iş birliği faaliyetleri ile bu projelerin yurt dışı finansmanına ilişkin ayrı istisnalar içerir.
Bu dağınıklık uygulamada iki sonuç doğurur. Birincisi, aynı projede farklı vergiler için farklı süre sınırları vardır; örneğin bir şehir hastanesinde damga vergisi istisnası yatırım dönemiyle sınırlıyken, yap-işlet-devret modelindeki bir projede böyle bir sınır yoktur. İkincisi, istisnanın kapsamı vergiye göre farklı taraflara uzanır: KDV istisnası görevli şirkete yapılan teslim ve hizmetlere, damga vergisi ve harç istisnası ise kural olarak idare ile şirket arasındaki işlemlere ilişkindir. Aşağıdaki tablo bu çerçeveyi özetler.
Kamu–özel iş birliği projelerinde vergi istisnalarının dayanakları ve sınırları
| Vergi ve konu | Dayanak | Kapsam | Süre ve sınır |
|---|---|---|---|
| KDV: yatırım dönemi teslim ve hizmetleri | KDVK geçici m.29 (birinci fıkra) | Yap-işlet-devret projeleri, kiralama karşılığı yaptırılan sağlık ve eğitim tesisleri; görevli şirkete proje kapsamında yapılan teslim ve hizmetler | 31/12/2028 tarihine kadar ilanı yayımlanacak projeler; yatırım dönemi |
| KDV: 4 Nisan 2012 öncesi teklif alınmış işler | KDVK geçici m.29 (ikinci fıkra) | Üç ay içinde talep, idarece içeriği belirlenen taahhütname ve idarenin kabulü | Finansman maliyeti kadar kira tutarından, kira süresinden veya işletme süresinden indirim |
| KDV: tesisin Sağlık Bakanlığına kiralanması | KDVK geçici m.29; 6428 m.12; KDV Genel Uygulama Tebliği (II/E-3) | Gelir İdaresinin açıklamasına göre istisna kapsamında | Yorum Tebliğ ve özelgeye dayanır; lafzi tartışma aşağıda |
| Damga vergisi ve harç: yap-işlet-devret | 3996 m.12 | Kanunun 2 nci maddesindeki konularda, model çerçevesinde idare ile şirket arasındaki bütün iş ve işlemler | Kanunda süre sınırı yok |
| Damga vergisi ve harç: şehir hastanesi | 6428 m.9 | İdare ile gerçek veya özel hukuk tüzel kişileri arasındaki iş, işlem ve kâğıtlar | Yatırım dönemiyle sınırlı |
| Damga vergisi ve harç: istisna belgesi | 488 ek m.2 ve 492 ek m.1, (2) numaralı fıkra (d) ve (o) bentleri | Belgeye bağlanan yap-işlet projeleri ile kamu–özel iş birliği kapsamındaki tesis yapımı ve yenilenmesi faaliyetleri | Belgenin geçerlilik süresi ve tutarıyla sınırlı |
| Damga vergisi ve harç: yurt dışı finansman | 488 (2) sayılı tablo IV-54; 492 m.123 | Özel amaçlı kuruluşun fonları yükleniciye kullandırması, teminat ve geri ödeme işlemleri | Harçta yargı harçları hariç |
Tablodaki hükümlerin her biri aşağıda ayrı başlıklar altında ele alınmıştır. Projenin genel hukuki çerçevesi için kamu–özel iş birliği uyuşmazlıkları merkezine, bedel hesabının vergiyle ilişkisi için kullanım bedeli ve hizmet bedeli hesabı yazısına bakılabilir.
KDV İstisnasının Kapsamına Giren Projeler
Katma Değer Vergisi Kanununun geçici 29 uncu maddesi 6288 sayılı Kanunla eklenmiş ve 4 Nisan 2012’de yürürlüğe girmiştir. Madde üç tür projeyi sayar: 3996 sayılı Kanuna göre yap-işlet-devret modeli çerçevesinde gerçekleştirilecek projeler; 3359 sayılı Kanunun ek 7 nci maddesine göre Yüksek Planlama Kurulunca kiralama karşılığı yaptırılmasına karar verilen sağlık tesislerine ilişkin projeler; 652 sayılı Kanun Hükmünde Kararnamenin 23 üncü maddesine göre Millî Eğitim Bakanlığınca kiralama karşılığı yaptırılmasına karar verilen eğitim öğretim tesislerine ilişkin projeler. Eğitim tesisleri maddeye 6322 sayılı Kanunla eklenmiştir.
3359 sayılı Kanunun ek 7 nci maddesi, 6428 sayılı Kanunla yürürlükten kaldırılmıştır. Ancak 6428 sayılı Kanunun 12 nci maddesi, mevzuatta bu maddeye yapılan atıfların 6428 sayılı Kanuna yapılmış sayılacağını öngörür. Bu nedenle 6428 sayılı Kanun kapsamında kamu–özel iş birliği modeliyle yaptırılan sağlık tesisleri de istisnanın kapsamındadır.
Madde, zaman bakımından iki grup proje öngörür: maddenin yürürlüğünden önce ihale veya görevlendirme ilanı yayımlanmış ancak teklif alınmamış olanlar ile belirli bir tarihe kadar ihale veya görevlendirme ilanı yayımlanacak olanlar. Bu tarih ilk metinde 31/12/2023 iken, 7491 sayılı Kanunun 34 üncü maddesiyle 31/12/2028 olarak değiştirilmiştir. Sayıştay raporlarında maddenin değişiklikten önceki metni aktarıldığı için eski tarih görülebilir; güncel metin 31/12/2028 tarihini içerir.
Yatırım Döneminde Yapılan Teslim ve Hizmetler: İstisnanın Çekirdeği
Birinci fıkraya göre istisna, projelerin ihale edilmesi ile görevlendirilen veya projeyi üstlenenlere yatırım döneminde proje kapsamında yapılan mal teslimleri ve hizmet ifalarını kapsar. İstisnanın üç unsuru vardır: işlemin muhatabı görevli şirket veya projeyi üstlenen yüklenicidir; işlem yatırım döneminde yapılmalıdır; işlem proje kapsamında olmalıdır.
Bu unsurlar, yapım dönemindeki faturaların büyük bölümünü istisna kapsamına alır: yapım yüklenicisinin görevli şirkete düzenlediği hakediş faturaları, tıbbi cihaz ve mefruşat tedarikçilerinin teslimleri, proje kapsamındaki mühendislik ve müşavirlik hizmetleri gibi. Buna karşılık görevli şirketin projeyle ilgisi bulunmayan alımları ya da yatırım döneminin dışında kalan alımları istisnadan yararlanmaz.
Maddenin dördüncü fıkrası, istisna kapsamına girecek teslim ve hizmetleri tanımlama, istisna ve iadeye ilişkin usul ve esasları belirleme yetkisini Maliye Bakanlığına (bugün Hazine ve Maliye Bakanlığı) vermiştir. Bu yetkiyle yapılan açıklamalar Katma Değer Vergisi Genel Uygulama Tebliğinin “3996 Sayılı Kanuna göre Yap-İşlet-Devret veya 3359 Sayılı Kanun ile 652 Sayılı Kararnameye Göre Kiralama Karşılığı Yaptırılan Projelerde KDV İstisnası” başlıklı (II/E-3) bölümündedir. İstisnanın belgelendirilmesi, beyanı ve alt yüklenici zincirinde her halkanın durumu bu bölümün güncel metnine göre belirlenmelidir; Tebliğ zaman zaman değiştirildiğinden işlem tarihindeki metnin esas alınması önemlidir.
Uygulamada tartışma çıkabilecek başlıca nokta, “proje kapsamında” ölçütüdür. Sözleşmenin ekindeki yatırım kalemleri, ekipman listeleri ve onaylı projeler bu ölçütün en güçlü kanıtıdır. Sözleşme dışı ilave işlerde ise idarenin talimatı veya onayı, işin proje kapsamına dahil edildiğini gösteren belge olarak saklanmalıdır.
Yatırım Dönemi Nerede Başlar, Nerede Biter?
KDV istisnası da, şehir hastanelerindeki damga vergisi ve harç istisnası da yatırım dönemine bağlıdır. 6428 sayılı Kanunun Uygulama Yönetmeliği yatırım dönemini, sözleşme imzalanıp yer teslimi yapılmasından itibaren, yüklenici tarafından sözleşme çerçevesinde yapımı ve donanımı tamamlanan ve işletmeye hazır hâle getirilen tesislerin tümünün idarece teslim alındığı tarihe kadar geçen süre olarak tanımlar (m.4).
Tanımdaki “tümünün” ifadesi önemlidir. Aşamalı teslim öngörülen projelerde bir aşamanın fiili tamamlanması, diğer aşamaların yapımı sürerken yatırım dönemini bitirmez; dönem, tesislerin tamamı teslim alındığında sona erer. Buna karşılık aşamaların ayrı ayrı kabul edildiği ve işletmeye alındığı bir projede, işletmesi başlamış aşamaya ilişkin alımların istisna kapsamında kalıp kalmadığı tartışmaya açıktır; sözleşmenin aşama tanımları ve idarenin kabul belgeleri bu tartışmada belirleyicidir.
Fiili tamamlamadan sonra bitirilmemiş işlerin giderilmesi için yapılan alımlar da benzer bir soru doğurur. Bu işler toplam sabit yatırım tutarının içindedir ve yapım yükümlülüğünün parçasıdır; ancak tesislerin teslim alındığı tarihten sonra yapılmaktadır. İstisnanın bu alımlara uygulanacağı savunulabilir, ancak vergi idaresinin farklı görüşte olma ihtimali gözetilerek önceden özelge istenmesi daha güvenlidir. Kabul süreci ve bitirilmemiş işler için şehir hastanesinde kabul uyuşmazlıkları yazısına bakılabilir.
Yap-işlet-devret projelerinde yatırım döneminin sınırı, 3996 sayılı Kanun ve sözleşmedeki yapım ve işletme süresi hükümlerinden okunur. Yapım süresinin uzatıldığı projelerde istisnanın uzatılan süre boyunca devam ettiği savunulabilir; uzatma kararının tarihi ve kapsamı dosyada bulunmalıdır.
İndirim ve İade: İstisna Kapsamında Yüklenilen KDV
Geçici 29 uncu madde tam istisna niteliğindedir. Maddenin üçüncü fıkrasına göre istisna kapsamındaki mal teslimleri ve hizmet ifaları nedeniyle yüklenilen vergiler, vergiye tabi işlemler üzerinden hesaplanan vergiden indirilir; indirim yoluyla telafi edilemeyen vergiler Kanunun 32 nci maddesi uyarınca istisna kapsamında işlem yapan mükellefin talebi üzerine iade edilir.
Bu hüküm, istisna zincirinde işlem yapan tedarikçi ve yükleniciler için önemlidir. Görevli şirkete KDV’siz fatura düzenleyen yapım yüklenicisi, kendi alımlarında ödediği vergiyi indirim yoluyla telafi edemezse iade talep edebilir. 32 nci madde, indirilemeyen verginin işlemin gerçekleştiği dönemi izleyen ikinci takvim yılının sonuna kadar talep edilmesi şartıyla iade edileceğini öngörür. Bu süre kaçırılırsa iade hakkı kaybedilebilir.
İade süreçlerinde vergi idaresinin risk analizleri ve ek belge talepleri dosyanın süresini uzatabilir. İade talebinin, sözleşme, hakediş ve teslim belgeleriyle birlikte düzenli bir dosya hâlinde verilmesi gecikmeleri azaltır. KDV iadesinde uygulanan güncel risk ve liste rejimi için KDV iadesinde yeni rejim yazısına bakılabilir.
4 Nisan 2012’den Önce Teklif Alınmış Projeler: Üç Aylık Talep ve Taahhütname
Geçici 29 uncu madde yürürlüğe girdiğinde bazı projelerin teklifleri alınmış, ihaleleri veya görevlendirmeleri yapılmıştı. Maddeyi ekleyen kanun teklifinin genel gerekçesinde, katma değer vergisinin de dahil olduğu yatırım bedelinin geri dönüşünün zaman aldığı ve bu maliyetin istekliler tarafından işletme süresine yansıtıldığı belirtilmiştir. Teklifleri istisnadan önce alınmış projelerde bu maliyet tekliflere yansımış olabileceğinden, Kanun bu projeler için istisnayı ayrı şartlara bağlamıştır.
İkinci fıkraya göre bu işlerde görevli şirket veya yüklenici, maddenin yürürlüğe girdiği tarihten itibaren üç ay içinde talepte bulunursa, maddenin yürürlük tarihinden sonraki mal teslimleri ve hizmet ifaları da istisna kapsamına girer. Ancak istisnanın uygulanabilmesi için şirketin, içeriği idarece belirlenecek bir taahhütnameyle, proje nedeniyle yatırım döneminde yükleneceği verginin indirim yoluyla telafi edilebileceği tarihe kadar projenin ana kredi finansman koşullarına göre oluşacak finansman maliyeti tutarının veya buna isabet eden sürenin, işletme süresinden ya da kira tutarından veya kira süresinden indirileceğini taahhüt etmesi ve bu taahhüdün idarece kabul edilmesi gerekir. İndirimler, ilgili projelere ait sözleşmelerde öngörülen esaslar dikkate alınarak yapılır.
Böylece bu projelerde istisnadan yararlanmanın üç şartı vardır: süresinde talep, idarece içeriği belirlenen taahhütname ve taahhüdün idarece kabulü. Sayıştay’ın 2019 yılı raporu, maddenin yürürlük tarihini 04.04.2012 olarak esas almış ve bu tarihten önce teklifleri alınmış projelerde şirketin istisnadan yararlanabilmesi için üç ay içinde talepte bulunması, taahhütnameyi sunması ve taahhütnamenin idarece kabul edilmesi gerektiğini belirtmiştir (B bölümü, Bulgu 25).
Kira İndirimi Nasıl Hesaplanır? Formülün Unsurları
Kanun indirimin bir formülünü vermez, ancak unsurlarını sayar. Hesap bu unsurlardan birinin yanlış okunmasıyla büyük ölçüde değişebilir. Aşağıdaki tablo, her unsurun Kanundaki ifadesini ve görevli şirket bakımından tartışma noktasını gösterir.
Taahhütnameye dayalı kira indirimi hesabının unsurları
| Unsur | Kanundaki ifade | Görevli şirketin bakacağı nokta |
|---|---|---|
| Esas alınan vergi | Proje nedeniyle yatırım döneminde yüklenilecek katma değer vergisi tutarı | Yalnızca yatırım dönemi ve proje kapsamındaki işlemler mi alınmış? |
| Telafi tarihi | Verginin indirim yoluyla telafi edilebileceği tarih | İşletme dönemindeki vergiye tabi işlemler ve iade süreleri gerçekçi hesaplanmış mı? |
| Finansman koşulları | Projenin ana kredi finansman koşulları | Kullanılan oran ana kredi sözleşmesindeki oran mı? |
| İndirimin konusu | Finansman maliyeti tutarı veya buna isabet eden süre | Verginin kendisi de indirime eklenmiş mi? |
| İndirimin yapılacağı kalem | İşletme süresi, kira tutarı veya kira süresi | Süre indirimi mümkünken toplu mahsup mu istenmiş? |
| Uygulama esasları | İlgili projelere ait sözleşmelerde öngörülen esaslar | Sözleşmede indirim takvimi veya yöntemi öngörülmüş mü? |
| Taahhüdün içeriği | İçeriği idarece belirlenecek taahhütname | Hesap, taahhütnamenin metniyle uyumlu mu? |
Unsurlar arasında en kritik olanı, indirimin konusudur. Kanunun ifadesine göre kira tutarından veya süresinden indirilecek olan, istisna sayesinde ödenmeyen verginin kendisi değil, bu verginin telafi edilebileceği tarihe kadar oluşacak finansman maliyetidir. Vergi tutarını ana para kabul edip üzerine finansman maliyeti ekleyen bir hesap, madde metninin öngörmediği bir sonuç doğurur; çünkü istisna uygulanmasaydı şirketin ödeyeceği vergi, üçüncü fıkradaki indirim ve iade mekanizmasıyla zaten telafi edilecekti. Bu okuma, aşağıdaki dilekçe örneğinin temel dayanağıdır.
İkinci kritik unsur telafi tarihidir. Finansman maliyetinin işleyeceği süre, verginin indirim yoluyla telafi edilebileceği tarihte sona erer. Bu tarih, projenin işletme dönemindeki vergiye tabi işlem hacmine ve iade sürelerine bağlıdır. Telafi tarihinin varsayımla uzatılması, indirimi olması gerekenden yüksek gösterir. Üçüncü unsur oran ve koşullardır: Kanun projenin ana kredi finansman koşullarını esas alır; başka bir oranın kullanılması ancak sözleşmede öngörülen esaslarla açıklanabilir.
Sayıştay Raporlarında Taahhütname ve İndirim Tespitleri
Sayıştay, şehir hastanelerinde taahhütnameye dayalı indirim konusunu dört ayrı yılın raporunda ele almıştır. Tespitlerin muhatabı idaredir; ancak her biri, görevli şirketlere yöneltilebilecek bir indirim ve mahsup talebinin habercisidir.
2019 yılı raporunda, 04.04.2012 tarihinden önce teklifleri alınmış ya da ihalesi veya görevlendirmesi yapılmış projelerde görevli şirketlerin bazılarından taahhütname alınmadan istisnadan yararlandırıldığı, diğerlerinden taahhütname alındığı ancak kira tutarından veya süresinden indirim yapılmasına ilişkin işlem tesis edilmediği tespit edilmiştir. Sayıştay, taahhütnameyi süresinde sunan şirketler için hesaplamaların yapılarak Kanun hükmüne göre işlem tesis edilmesi gerektiğini belirtmiştir (B bölümü, Bulgu 25).
2020 yılı raporunda aynı tespit tekrarlanmıştır. İdarenin cevabına göre 17.02.2021 tarihli makam oluruyla mahsuplaşma komisyonları oluşturulmuş, alt komisyonlardan birinde KDV istisnasına yönelik hesaplamalar nihai olarak yapılmış ve 26.02.2021 tarihli yazıyla Hazine ve Maliye Bakanlığından maddenin uygulanma esaslarına ilişkin görüş istenmiştir (B bölümü, Bulgu 22).
2023 yılı raporunda, istisna şartlarını taşıyan ve istisnadan yararlanan projelerde kira tutarından veya işletme süresinden indirime ilişkin işlem tesis edilmediği yeniden tespit edilmiştir (B bölümü, Bulgu 7-f). 2024 yılı raporunda da aynı tespit yer almış; idarenin cevabında, bir projede süreç içinde birçok adım atıldığı, ancak hesaplamaların Gelir İdaresi Başkanlığınca teyit edilmemesi nedeniyle süreçte eksiklikler bulunduğu, bilirkişi süreçlerinin yürütüldüğü ve bu projedeki işlemlerin sonuçlanması hâlinde emsal teşkil edeceği belirtilmiştir (B bölümü, Bulgu 4-e).
Taahhütname Verilmeden İstisnadan Yararlanılmışsa
Sayıştay’ın 2019 ve 2020 yılı raporları, 2012 öncesi projelerde bazı şirketlerin taahhütname alınmadan istisnadan yararlandırıldığını tespit etmiştir. Bu durum iki ayrı soru doğurur: vergi idaresi bakımından istisnanın şartları gerçekleşmiş midir ve sözleşme bakımından idare şirketten bir indirim isteyebilir mi?
Vergi bakımından ikinci fıkra, 2012 öncesi projelerde istisnanın uygulanmasını talep, taahhütname ve idarenin kabulü şartına bağlamıştır. Bu şartlardan biri eksikse, istisnanın dayanağının bulunmadığı ileri sürülebilir. Ancak vergi alacağı, doğduğu takvim yılını izleyen yılın başından itibaren beş yıl içinde tarh ve tebliğ edilmezse zamanaşımına uğrar (VUK m.114). Yatırım dönemi 2012–2020 aralığında tamamlanmış projelerde bu sürenin önemli bölümü dolmuş olabilir; somut dosyada her vergilendirme döneminin ayrı hesaplanması gerekir.
Sözleşme bakımından ise taahhüt yoksa, taahhütnameye dayalı bir indirim talebinin dayanağı da yoktur. İdarenin bu durumda sözleşmenin genel hükümlerine veya sebepsiz zenginleşmeye dayanması ihtimali tartışmalıdır; görevli şirket, istisnanın idarenin bilgisi ve uygulamasıyla tatbik edildiğini, kendisinden taahhütname istenmediğini ve teklifin bu koşullarla verildiğini ileri sürebilir. Hangi durumda olunduğunu belirlemek için talep dilekçesinin, idarenin yazışmalarının ve fatura düzeninin birlikte incelenmesi gerekir.
Yetkili makamların mükellefe yazıyla yanlış izahat vermiş olması hâlinde vergi cezası kesilmez ve gecikme faizi hesaplanmaz (VUK m.369). Bu hüküm vergi uygulaması konusunda yetkili makamların izahatına ilişkindir; sözleşmenin karşı tarafı olan idarenin yazısı bu niteliği taşımayabilir. Ancak şirketin bu konuda aldığı özelge veya vergi idaresinin yazılı görüşü varsa, olası bir tarhiyatta ceza ve faiz bakımından belirleyici olabilir.
İşletme Döneminde Kullanım Bedeli: Kiralama İstisnası
Birinci fıkradaki “yatırım döneminde” ifadesi, işletme döneminde ödenen kullanım bedelinin KDV’ye tabi olup olmadığı sorusunu doğurur. Gelir İdaresi bu soruya istisna yönünde cevap vermiştir. 14 Şubat 2020 tarihli Resmî Gazete’de yayımlanan Seri No: 30 Tebliğ ile Genel Uygulama Tebliğinin II/E-3.1.2 bölümüne eklenen paragrafa göre, 6428 sayılı Kanun kapsamında kamu–özel iş birliği modeliyle yaptırılan sağlık tesislerinin Sağlık Bakanlığına kiralanması işleminin, 6428 sayılı Kanunun 12 nci maddesi ile geçici 29 uncu madde kapsamında KDV’den istisna olduğu “tabiidir”.
Bu açıklama, maddenin “ihale edilmesi ile görevlendirilen veya projeyi üstlenenlere yatırım döneminde … yapılan mal teslimleri ve hizmet ifaları” şeklindeki lafzının iki ayrı işlemi kapsadığı okumasına dayanır: projenin ihale edilmesi, yani tesisin idareye kiralanması ve yatırım dönemindeki teslim ve hizmetler. Maddeyi ekleyen kanun teklifinin madde gerekçesinde de sağlık tesislerinin Sağlık Bakanlığına kiraya verilmesinin KDV yönünden tam istisna kapsamına alındığı belirtilmiştir. Gelir İdaresinin 2018 tarihli bir özelgesinde de, işletme döneminde Sağlık Bakanlığına düzenlenecek kullanım bedeli faturalarında KDV hesaplanmayacağı görüşü yer almaktadır.
Özelge yalnızca talep eden mükellef ve belirtilen olay bakımından bağlayıcıdır; Tebliğ açıklaması ise idarenin genel görüşüdür. Kullanım bedelinin KDV’siz faturalandırılması bu iki dayanağa uygun olsa da, kiralama istisnasının işletme dönemi boyunca sürmesiyle yüklenilen verginin indirim ve iadesi arasındaki ilişki, her projede mali müşavirle birlikte ayrıca değerlendirilmelidir. Sayıştay’ın 2023 yılı raporunda aktarılan bir sözleşmenin ödeme mekanizması ekinde hizmet ödemelerinin “KDV ve diğer vergiler ve harçlar olmaksızın” ödenebilir net tutar olarak tanımlandığı görülmektedir (B bölümü, Bulgu 7-j); bu tür hükümler vergi uygulamasının sözleşmedeki bedel tanımıyla birlikte okunmasını gerektirir.
İşletme Döneminde Hizmet Bedeli ve Ticari Alanlar: Tevkifat ve Oran
Şehir hastanelerinde işletme döneminde görevli şirket, temizlik, güvenlik, bakım, yemek, laboratuvar ve görüntüleme gibi hizmetleri sunar ve bu hizmetlerin önemli bir bölümünü alt yüklenicilerden temin eder. Seri No: 30 Tebliğ, bu hizmetlere özgü tevkifat kurallarını Genel Uygulama Tebliğine “Kamu Özel İş Birliği Modeli ile Yaptırılan Sağlık Tesislerine İlişkin İşletme Döneminde Sunulan Hizmetlerde Tevkifat Uygulaması” başlıklı (I/C-2.1.3.2.14) yeni bir bölüm olarak eklemiştir.
Bu bölüme göre, sağlık tesislerine yönelik sunulan hizmetleri bilfiil ifa etmeyen alt yükleniciler tarafından düzenlenecek faturalarda, yapım işleri hariç, tevkifat uygulanmaz. Görevli şirketin alt yüklenicilerden temin ederek sunduğu hizmetlerde tevkifatı Sağlık Bakanlığı, Tebliğde gösterilen bölüm ve oranlara göre yapar; Tebliğde bazı hizmetlerin işgücü temin hizmeti olarak değerlendirileceğine ilişkin örnekler de verilmiştir. Tevkifat oranları sonradan yapılan Tebliğ değişiklikleriyle değiştirilebildiğinden, her fatura döneminde güncel metin esas alınmalıdır.
Aynı Tebliğ, görevli şirket tarafından Sağlık Bakanlığına sunulan laboratuvar, rehabilitasyon ve görüntüleme hizmetleri ile yemek hizmetlerini ve bu kapsamda alt yüklenicilerin sunduğu hizmetleri indirimli orana tabi tutmuştur (III/B-2.7). Tebliğin yayımlandığı tarihte bu oran yüzde sekizdi; indirimli oranlar 2023 yılında değiştirildiğinden güncel oran, Cumhurbaşkanı Kararı eki listelerden teyit edilmelidir.
Ticari hizmet alanlarında görevli şirketin veya alt işletmecinin üçüncü kişilere yaptığı kiralamalar ve satışlar ise geçici 29 uncu maddedeki kiralama istisnasının konusu değildir; Kanunda bu işlemlere özgü bir istisna bulunmadığından genel hükümlere göre vergilendirilir. Ticari alan kiracılarının sözleşme sorunları için şehir hastanesinde ticari alan kiralama yazısına bakılabilir.
Yap-İşlet-Devret Projelerinde Damga Vergisi ve Harç Muafiyeti (3996 m.12)
3996 sayılı Kanunun 12 nci maddesine göre, Kanunun 2 nci maddesinde belirtilen konularda ve yap-işlet-devret modeli çerçevesinde idare ile sermaye şirketi veya yabancı şirketin yapacağı bütün iş ve işlemler, 488 sayılı Kanuna göre alınan damga vergisi ile 492 sayılı Kanun uyarınca alınan harçlardan muaftır. 2 nci madde; köprü, tünel, baraj, sulama, arıtma tesisi, kanalizasyon, elektrik üretim, iletim ve dağıtım tesisleri, çevre kirliliğini önleyici yatırımlar, otoyol, demiryolu ve benzeri geniş bir yatırım listesi içerir.
Hükmün üç özelliği uygulamada önemlidir. Birincisi, muafiyet için Kanunda bir süre sınırı öngörülmemiştir; yapım dönemindeki işlemler kadar işletme dönemindeki sözleşme değişiklikleri ve ek protokoller de, idare ile şirket arasında ve model çerçevesinde yapıldıkça muafiyet kapsamında kalır; Kanun bu bakımdan yatırım ve işletme dönemi ayrımı yapmaz. İkincisi, muafiyet idare ile şirket arasındaki işlemlerle sınırlıdır; şirketin yapım yüklenicisi, tedarikçi veya kredi verenle yaptığı sözleşmeler bu hükmün kapsamında değildir. Üçüncüsü, 3096 ve 3465 sayılı Kanunlara tabi işler, ilgili idarenin isteği hâlinde 12 nci madde hükmünden yararlanabilir (m.13).
Aynı maddeye 6111 sayılı Kanunla eklenen fıkraya göre, yap-işlet-devret projelerinde ilgili idare, 4734 sayılı Kamu İhale Kanununa tabi olmadan yapım ve işletme sürelerinde müşavirlik hizmet alımı yapabilir; bu alımlara ilişkin esas ve usuller ilgili bakanlıklarca belirlenir. Bu fıkra ihale usulüne ilişkindir; müşavirlik sözleşmelerinin damga vergisi bakımından durumu, sözleşmenin idare ile görevli şirket arasında olmadığı gözetilerek ayrıca değerlendirilmelidir. Belediyelerin atık ve arıtma projelerinde 3996 sayılı Kanunun uygulanması için belediyenin atık ve arıtma projesinde ödeme güvencesi yazısına bakılabilir.
Şehir Hastanelerinde Damga Vergisi ve Harç: 6428 m.9 ve Yatırım Dönemi Sınırı
6428 sayılı Kanunun 9 uncu maddesine göre, Kanun kapsamında yapılacak yatırımlarla ilgili olarak yatırım dönemiyle sınırlı olmak kaydıyla, idare ile gerçek veya özel hukuk tüzel kişileri arasında yapılacak her türlü iş ve işlemler ile düzenlenecek kâğıtlar damga vergisi ve harçlardan müstesnadır. Hüküm üç sınır içerir: yatırımlarla ilgili olma, yatırım dönemi ve idarenin taraf olması.
Yatırım dönemi sınırı, işletme döneminde imzalanan ek protokollerin, sözleşme değişikliklerinin ve hizmetlere ilişkin yeni kâğıtların bu istisnadan yararlanamayacağı sonucunu doğurabilir. Bu nedenle işletme döneminde sözleşme değişikliği hazırlanırken damga vergisinin tutarı ve kimin tarafından ödeneceği önceden belirlenmelidir. Resmî dairelerle kişiler arasındaki işlemlere ait kâğıtların damga vergisini kişiler öder (488 m.3); sözleşmede aksine bir hüküm yoksa yük görevli şirket üzerinde kalır.
İdarenin taraf olması sınırı da önemlidir. Kanun “idare”yi, Sağlık Bakanlığı ve bağlı kuruluşlarının merkez teşkilatlarının ilgili birimi ile taşra teşkilatlarına ait sağlık kurum ve kuruluşları olarak tanımlar (m.1). Görevli şirketin yapım yüklenicisi, işletme alt yüklenicileri ve kredi verenlerle yaptığı sözleşmeler bu tanımın dışındadır. Hazine taşınmazı üzerinde yüklenici lehine üst hakkı Maliye Bakanlığınca (bugün Hazine ve Maliye Bakanlığı) tesis edildiğinden, üst hakkı işlemlerinin bu istisnanın kapsamında olup olmadığı tanım bakımından tartışmaya açıktır; ancak işlem yatırımla ilgilidir ve Kanunun sistematiği içinde yer alır. Kamu sözleşmelerinde damga vergisinin genel kuralları için kamu ihale kararlarında ve sözleşmelerinde damga vergisi yazısına bakılabilir.
Müşavirlik ve Danışmanlık Alımlarında Damga Vergisi: Sayıştay’ın Görüşü
Sayıştay’ın Sağlık Bakanlığına Bağlı Döner Sermaye İşletmeleri 2020 yılı raporunda, 6428 sayılı Kanundan önce ihale edilen izleme ve değerlendirme danışmanlık hizmet alımlarında müşavir firmalara yatırım döneminde damga vergisi istisnası uygulandığı tespit edilmiştir (B bölümü, Bulgu 7). Bu alımlar, mülga 3359 sayılı Kanunun ek 7 nci maddesi kapsamında değerlendirilerek istisnadan yararlandırılmıştır.
Sayıştay’a göre mülga hüküm ve buna ilişkin mülga yönetmelik birlikte değerlendirildiğinde, izleme ve değerlendirme danışmanlık hizmet alımlarının bu mevzuat kapsamında yapılması mümkün görünmemektedir. Ayrıca bu kapsamda değerlendirilse bile istisna, mülga hükmün altıncı fıkrası uyarınca otuz altı aylık süreyi geçmemek ve sözleşmede belirlenecek inşaat yapım süresiyle sınırlı olmak kaydıyla uygulanabilecektir. Sayıştay, 6428 sayılı Kanunun geçici 1 inci maddesi karşısında bu işlerin 6428 sayılı Kanun kapsamında kıyas veya yorum yoluyla değerlendirilemeyeceğini de belirtmiştir.
Bu tespit, müşavir firmalar bakımından geriye dönük bir damga vergisi talebi riskini gösterir. Böyle bir talep geldiğinde, verginin hangi kâğıda ve hangi tarihe ilişkin olduğu, zamanaşımı süresi ve sözleşmede vergi yükünün kime bırakıldığı birlikte incelenmelidir. Haksız ödenen damga vergisi ve harçların geri alınması için fazla ödenen damga vergisi ve harçların iadesi yazısına bakılabilir.
Vergi, Resim, Harç İstisnası Belgesi: Yap-İşlet ve Kamu–Özel İş Birliği Bentleri
Damga Vergisi Kanununun ek 2 nci maddesi ve Harçlar Kanununun ek 1 inci maddesi, Vergi, Resim, Harç İstisnası Belgesine bağlanan döviz kazandırıcı faaliyetlere ilişkin işlemleri, belgenin geçerlilik süresi içinde ve belgede yer alan tutarla sınırlı olmak kaydıyla istisna tutar. Bu faaliyetler arasında iki bent kamu–özel iş birliği projelerini doğrudan ilgilendirir: yap-işlet modeli çerçevesinde yapılacak yatırım projelerini üstlenen tam mükellef firmaların hizmet ve faaliyetleri ((d) bendi) ile kamu–özel iş birliği kapsamında tesis yapımı ve yenilenmesi işlerini üstlenen tam mükellef firmaların hizmet ve faaliyetleri ((o) bendi).
(o) bendi 6728 sayılı Kanunla eklenmiştir ve bu Kanunun yayımı tarihi olan 9/8/2016’dan sonra yapılan proje ve işlere uygulanır (6728 m.76). Belgenin önemli bir faydası, istisnanın idare ile şirket arasındaki işlemlerin ötesine uzanabilmesidir: belge sahibi firmaların belge konusu işe ilişkin mal, malzeme veya hizmet temin ettiği kişi ve kurumlarla yaptığı işlemlerde de istisna uygulanabilir; ancak bunun için her iki tarafın da o işle ilgili olarak düzenlenmiş belgeye sahip olması şarttır. Ayrıca belge almak amacıyla proje formu ekinde verilecek taahhütnameler ile (o) bendi dahil sayılan faaliyetlere ilişkin sözleşme safhasından önceki teminatlar ve ihale kararlarına, belge aranmaksızın resen istisna uygulanır.
Belgenin bir yükümlülük tarafı da vardır. Belgeye bağlanan işlem veya faaliyetler kısmen veya tamamen gerçekleşmezse, gerçekleşmeyen kısma ait alınmayan vergi ve harç, Vergi Usul Kanunu hükümlerine göre ceza ve gecikme faizi ile birlikte geri alınır. İstisna uygulayarak işlem yapan kuruluşlar, işlemin mahiyetini ve alınmayan tutarı işlemi izleyen otuz gün içinde ilgililerin bağlı olduğu vergi dairesine bildirmek zorundadır; faaliyetin gerçekleşmediğini öğrendikten sonra otuz gün içinde bildirmeyen kuruluşlar müteselsilen sorumlu olur (488 ek m.2; 492 ek m.1). Belge kapsamındaki tutarın aşılması veya projenin feshi hâlinde bu hükümler ayrıca gözetilmelidir.
Yurt Dışında Tahvil İhracıyla Finansman: Özel Amaçlı Kuruluş İşlemleri
Büyük ölçekli projelerin bir kısmında finansman, yurt dışında ihraç edilen menkul kıymetler yoluyla sağlanabilir. 7061 sayılı Kanunla Damga Vergisi Kanununa eklenen hükme göre, kamu–özel iş birliği projelerinin finansmanı için yurt dışında ihraç edilen menkul kıymetler karşılığında fon temin etmek üzere kurulan özel amaçlı kuruluşların bu fonları proje yüklenicisi firmalara kullandırmasına ilişkin kâğıtlar ile bunların teminatı ve geri ödenmesine ilişkin kâğıtlar damga vergisinden istisnadır ((2) sayılı tablo, IV-54).
Aynı Kanunla Harçlar Kanununun 123 üncü maddesine eklenen fıkraya göre de bu işlemler ile bunların teminatı ve geri ödenmesine ilişkin işlemler, yargı harçları hariç, harçlardan müstesnadır. Teminat olarak kurulan ipotek, rehin ve benzeri işlemlerin harç durumu bu fıkrayla birlikte değerlendirilmelidir; yargı harçları istisnanın dışında kaldığından, finansman sözleşmelerinden doğan davalarda harç ödenir.
Bu istisnalar, görevli şirketin kredi verenleriyle yaptığı finansman sözleşmelerinin tamamını değil, yalnızca özel amaçlı kuruluş yapısıyla sağlanan fonun kullandırılması, teminatı ve geri ödenmesine ilişkin işlemleri kapsar. Banka kredilerine ilişkin genel istisnalar, Damga Vergisi Kanununun (2) sayılı tablosundaki diğer bentlere göre ayrıca değerlendirilir. Borç üstlenimi ve kredi verenlerin hakları için borç üstlenimi ve fesih tazminatı yazısına bakılabilir.
Emlak Vergisi ve Üst Hakkı: Kanunda Açık Hüküm Yok
Şehir hastaneleri Hazinenin özel mülkiyetindeki taşınmazlar üzerinde, yüklenici lehine bedelsiz olarak tesis edilen bağımsız ve sürekli nitelikte üst hakkına dayanılarak yapılır (6428 m.1). Bu yapının emlak vergisi bakımından sonucu Kanunda ayrıca düzenlenmemiştir.
Emlak Vergisi Kanununa göre bina vergisini binanın maliki, varsa intifa hakkı sahibi, her ikisi de yoksa binaya malik gibi tasarruf edenler öder (1319 m.3). Devlete ait binalar bina vergisinden daimi olarak muaftır ve bu bent için kiraya verilmeme şartı aranmaz (m.4). Türk Medeni Kanununa göre ise bir üst irtifakına dayalı olarak başkasına ait arazinin üstünde sürekli kalmak üzere inşa edilen yapıların mülkiyeti irtifak hakkı sahibine ait olur (TMK m.726); bağımsız ve sürekli nitelikteki üst hakkı tapu kütüğüne taşınmaz olarak kaydedilebilir (m.826).
Bu hükümlerin lafzi okuması, üst hakkı süresince yapıların maliki sıfatıyla görevli şirketin bina vergisi mükellefi sayılabileceği sonucuna götürebilir. Buna karşılık yapıların kamu sağlık hizmetine özgülendiği, idarenin kullanımında bulunduğu ve sözleşme süresi sonunda bedelsiz olarak devredileceği gözetilerek farklı bir yorum da savunulabilir. Konu bu nedenle tartışmalıdır. Belediyeden bir tahakkuk gelirse; tapu kaydı, sözleşmede yapıların mülkiyetine ve vergi yüküne ilişkin hükümler ve varsa idarenin bu konudaki yazıları birlikte değerlendirilmelidir. Yap-işlet-devret projelerinde de aynı soru, projenin taşınmaz rejimine göre ayrıca ele alınmalıdır.
Vergi Yükünü Kim Taşır? Sözleşmedeki Vergi Hükümleri ve Mevzuat Değişikliği
Vergi mükellefiyeti kanundan doğar ve sözleşmeyle değiştirilemez; ancak vergi yükünün ekonomik olarak kimde kalacağı sözleşmeyle belirlenebilir. Uygulama Yönetmeliği, idari şartnamede vergi, resim ve harçlar ile sözleşmeyle ilgili diğer giderlerin kim tarafından ödeneceğinin (m.21) ve sözleşmede vergi, resim ve sözleşmeyle ilgili diğer masrafların ödenmesine ilişkin hususların (m.49) yer almasını zorunlu tutar.
Sayıştay raporlarına yansıyan sözleşme metinlerinde toplam sabit yatırım tutarının “KDV hariç” olarak ifade edildiği görülmektedir (2020 yılı raporu, B bölümü, Bulgu 7). Bir sözleşmenin ödeme mekanizması ekinde ise hizmet ödemeleri “KDV ve diğer vergiler ve harçlar olmaksızın” ödenebilir net tutar olarak tanımlanmıştır (2023 yılı raporu, B bölümü, Bulgu 7-j). Bu tür hükümler, idarenin ödediği bedelin vergiden arındırılmış bir tutar olduğunu gösterir; vergi uygulamasında bir değişiklik olursa bunun kime yansıyacağı, sözleşmenin bedel ve değişiklik hükümlerinden okunur.
Vergi mevzuatındaki bir değişiklik, sözleşmenin uygulanmasını etkileyen bir durum olarak görülebilir. Kanun, bu hâllerde sözleşme bedelini artırmamak kaydıyla ve Sağlık Bakanı onayıyla sözleşme ve eklerinde taraflarca değişiklik yapılabileceğini öngörür (6428 m.4); Yönetmelik de net bugünkü değer hesabını ve Hazine ve Maliye Bakanlığının görüşünü arar (m.61). Maliyet artışı ve uyarlama talepleri mücbir sebep, maliyet artışı ve kur riski yazısında ele alınmıştır.
KDV istisnasının süresi de bu açıdan önemlidir. Geçici 29 uncu maddenin lafzına göre kapsam, ihale veya görevlendirme ilanının yayımlandığı tarihe bağlanmıştır; 31/12/2028 tarihine kadar ilanı yayımlanan bir projede, yatırım dönemi bu tarihten sonra sürse bile, yatırım dönemindeki teslim ve hizmetlerin istisna kapsamında kalacağı ileri sürülebilir. Yeni projelerde teklif hazırlanırken bu tarih ve olası bir uzatma ihtimali ayrıca değerlendirilmelidir.
Vergi Dairesinden Tarhiyat Gelirse: Uzlaşma, Dava, Ceza İndirimi ve Özelge
Vergi dairesi, istisnanın şartlarının bulunmadığı veya işlemin istisna kapsamı dışında kaldığı görüşündeyse vergi ve ceza ihbarnamesi düzenler. Bu aşamadan sonra süreler kısadır ve seçilen yol diğer yolları etkiler. Aşağıdaki tablo başlıca yolları gösterir.
Vergi dairesinin işlemlerine karşı başlıca yollar ve süreler
| Durum | Yol | Süre | Dayanak |
|---|---|---|---|
| Vergi ve ceza ihbarnamesi tebliğ edildi | Vergi mahkemesinde iptal davası | Tebliğden itibaren otuz gün | 2577 m.7 |
| Tarhiyat kabul edilecek, ceza azaltılmak isteniyor | Vergiyi ve cezanın yarısını ödeyeceğini bildirme | İhbarnamenin tebliğinden itibaren otuz gün; dava açılmaması şartıyla | VUK m.376 |
| Vergi ziyaı cezalı tarhiyatta yorum farkı var | Tarhiyat sonrası uzlaşma | Uzlaşma mevzuatındaki süre içinde; dava süresi gözetilerek | VUK ek m.1 |
| İşlem yapılmadan önce tereddüt var | Özelge talebi | İşlemden önce | VUK m.413 |
| Yazılı yanlış izahata uyulmuş | Ceza ve gecikme faizi uygulanmaması | Tarhiyat aşamasında ileri sürülür | VUK m.369 |
| Geçmiş dönemler için tarhiyat | Zamanaşımı def’i | Vergi alacağının doğduğu yılı izleyen yılın başından itibaren beş yıl | VUK m.114 |
| Yersiz ödenen damga vergisi veya harç | Düzeltme ve şikâyet başvurusu | Vergi Usul Kanunundaki süreler içinde | VUK m.116 vd. |
Vergi ziyaına sebebiyet verildiği takdirde, ziyaa uğratılan verginin bir katı tutarında vergi ziyaı cezası kesilir (VUK m.344). Mükellef, vergi ve ceza ihbarnamesinin tebliğinden itibaren otuz gün içinde vergi dairesine başvurarak verginin tamamını ve cezanın yarısını vadesinde ödeyeceğini bildirirse cezanın yarısı indirilir; ancak bildirilen tutar süresinde ödenmez veya dava konusu yapılırsa bu indirimden yararlanılmaz (m.376). Vergi ziyaı cezasına konu tarhiyatlarda, vergi ziyaına sebebiyet verilmesinin kanun hükümlerine yeterince nüfuz edememekten kaynaklanması gibi Kanunda sayılan hâllerde uzlaşma istenebilir (ek m.1). Bu yollar için vergi ziyaı cezasında uzlaşma ve indirim ile vergi ceza ihbarnamesine karşı dava yazılarına bakılabilir.
Uyuşmazlığın henüz doğmadığı aşamada en güvenli araç özelgedir. Mükellefler, vergi durumları ve vergi uygulaması bakımından müphem ve tereddüdü mucip gördükleri hususlarda Gelir İdaresi Başkanlığından yazıyla izahat isteyebilir (VUK m.413). Yetkili makamların mükellefe yazıyla yanlış izahat vermiş olması hâlinde vergi cezası kesilmez ve gecikme faizi hesaplanmaz (m.369). Yatırım döneminin sonu, bitirilmemiş işlere ilişkin alımlar, kiralama istisnası ve ticari alan gelirleri gibi tartışmalı noktalarda özelge istenmesi, sonradan gelebilecek bir tarhiyatta ceza ve faiz riskini sınırlar.
Taahhütnameye Dayalı Kira İndirimi Hesabına İtiraz Dilekçesi Örneği
Aşağıdaki örnek, teklifleri 4 Nisan 2012’den önce alınmış bir şehir hastanesi projesinde, idarenin geçici 29 uncu madde uyarınca verilen taahhütnameye dayanarak kira tutarı indirimi hesapladığı ve indirim tutarının cari kullanım bedeli ödemelerinden mahsup edileceğini bildirdiği bir görevli şirket için hazırlanmıştır. Somut dosyada yalnızca ilgili başlıklar kullanılır.
T.C.
SAĞLIK BAKANLIĞINA
(… Genel Müdürlüğü)
Başvuran: … A.Ş., adres.
Vekili: Av. …
Konu: … tarihli ve … sayılı yazınızla bildirilen, 3065 sayılı Katma Değer Vergisi Kanununun geçici 29 uncu maddesi uyarınca verilen taahhütnameye dayalı kira tutarı indirimi hesabına ve indirim tutarının cari ödemelerden mahsup edilmesi talebine itirazımızdır.
Açıklamalar
1. Müvekkil şirket, Bakanlığınız ile … tarihinde imzalanan sözleşme uyarınca … sağlık tesisinin kiralama karşılığı yapımını ve işletilmesini üstlenmiştir. Projenin teklifleri 4 Nisan 2012 tarihinden önce alınmıştır.
2. Müvekkil, maddenin yürürlüğe girdiği tarihten itibaren üç ay içinde, … tarihli dilekçeyle istisnadan yararlanma talebinde bulunmuş ve içeriği Bakanlığınızca belirlenen … tarihli taahhütnameyi vermiştir. Taahhütname … tarihli ve … sayılı yazınızla kabul edilmiştir.
3. Yazınızda, yatırım döneminde istisna kapsamında yapılan teslim ve hizmetler nedeniyle müvekkilin yüklenmediği verginin … TL olduğu, bu tutarın finansman maliyetiyle birlikte … TL’ye ulaştığı ve bu tutarın … ay boyunca kullanım bedeli ödemelerinden eşit taksitlerle mahsup edileceği bildirilmiştir.
3065 sayılı Kanun geçici m.29 (ikinci fıkra) yönünden: indirimin konusu istisna edilen vergi değil, finansman maliyetidir
4. Kanun, kira tutarından veya süresinden indirilecek tutarı, görevli şirketin yatırım döneminde yükleneceği katma değer vergisinin indirim yoluyla telafi edilebileceği tarihe kadar, projenin ana kredi finansman koşullarına göre oluşacak finansman maliyeti tutarı veya buna isabet eden süre olarak belirlemiştir. İndirimin konusu, istisna sayesinde ödenmeyen verginin kendisi değil, bu verginin müvekkil tarafından finanse edilmesi hâlinde katlanılacak finansman maliyetidir.
5. Yazınızdaki hesap, istisna kapsamındaki teslim ve hizmetlerin vergi tutarını ana para olarak almakta ve üzerine finansman maliyeti eklemektedir. Bu yöntem, verginin kendisinin de müvekkilden geri istenmesi sonucunu doğurur. Oysa istisna uygulanmasaydı müvekkilin yükleneceği vergi, maddenin üçüncü fıkrası uyarınca indirim ve iade yoluyla zaten telafi edilecekti. İndirime ancak bu telafi gerçekleşinceye kadar geçecek sürenin finansman maliyeti konu olabilir.
3065 sayılı Kanun geçici m.29 (üçüncü fıkra) ve m.32 yönünden: telafi tarihi gerçekçi indirim ve iade süreleriyle belirlenmelidir
6. Finansman maliyetinin işleyeceği süre, verginin indirim yoluyla telafi edilebileceği tarihte sona erer. Müvekkil, istisna uygulanmasaydı yükleneceği vergiyi işletme dönemindeki vergiye tabi işlemleri üzerinden hesaplanan vergiden indirecek, indirilemeyen kısmı ise Kanunun 32 nci maddesi uyarınca iade olarak alacaktı. Yazınızdaki hesapta telafi süresinin … yıl olarak varsayılması, finansman maliyetini olması gerekenden yüksek göstermektedir.
7. Projenin işletme dönemindeki vergiye tabi işlem hacmi ve iade süreleri dikkate alınarak hazırlanan ekli mali müşavir raporuna göre telafi süresi … aydır. Hesabın bu süre esas alınarak yeniden yapılması gerekir.
3065 sayılı Kanun geçici m.29 (ikinci fıkra, son cümle) yönünden: finansman koşulları ana kredi sözleşmesine ve proje sözleşmesindeki esaslara göre belirlenir
8. Kanuna göre finansman maliyeti, projenin ana kredi finansman koşullarına göre hesaplanır ve indirimler ilgili projeye ait sözleşmede öngörülen esaslar dikkate alınarak yapılır. Yazınızdaki hesapta kullanılan … oranı, projenin ana kredi sözleşmesindeki koşulları yansıtmamaktadır. Ana kredi sözleşmesinin faiz ve maliyet koşulları ile kredinin kullanım takvimi ekte sunulmuştur.
3065 sayılı Kanun geçici m.29 (ikinci fıkra) yönünden: indirim kira tutarından veya kira süresinden yapılabilir
9. Kanun, kira öngörülen projelerde indirimin kira tutarından veya kira süresinden yapılabileceğini öngörmüştür. Taahhütnamenin … maddesinde de indirimin yöntemi sözleşmedeki esaslara bırakılmıştır. Proje kredilerinin geri ödemesi kullanım bedeli ödemelerine bağlı olduğundan, cari ödemelerden toplu mahsup finansman sözleşmelerindeki geri ödeme takvimini doğrudan etkiler. Bu nedenle indirimin kira süresinden yapılması veya sözleşmedeki esaslara uygun bir takvimle uygulanması gerekir.
6428 sayılı Kanun m.4 (dokuzuncu fıkra) ve Uygulama Yönetmeliği m.61 yönünden: kullanım bedelinin değiştirilmesi sözleşme değişikliği usulüne tabidir
10. Kira tutarı ve süresi sözleşmede belirlenmiştir. Taahhütnamenin uygulanması bu unsurları değiştireceğinden, indirimin tarafların mutabakatıyla ve Kanun ile Yönetmelikte öngörülen sözleşme değişikliği usulüyle, Bakan onayı ve net bugünkü değer hesabı yapılarak sözleşmeye yansıtılması gerektiği kanaatindeyiz. Tek taraflı bir yazıyla ödemelerden mahsup yapılması bu usule uygun değildir.
11. Bakanlığınızın maddenin uygulama esasları konusunda Hazine ve Maliye Bakanlığından görüş istediği, kamuya açık denetim raporlarından anlaşılmaktadır. Bu görüş, mahsuplaşma komisyonunun raporu ve kalem kalem hesap cetveli müvekkile verilmeden mahsup yapılması, müvekkilin hesaba itiraz hakkını işlevsiz bırakır.
3065 sayılı Kanun geçici m.29 (ikinci fıkra) yönünden: Kanunda öngörülmeyen faiz istenemez
12. Yazınızda, indirimin geç uygulanması gerekçesiyle ayrıca … TL faiz hesaplanmıştır. Kanun, zaman değerini finansman maliyeti olarak indirimin içine almıştır; bunun üzerine ayrıca faiz istenmesi aynı unsurun iki kez hesaba katılması demektir. İndirim işleminin yıllarca tesis edilmemiş olması müvekkilden kaynaklanmamaktadır; bu husus denetim raporlarında da idareye yöneltilmiş bir tespittir.
Sonuç ve İstem
13. Açıklanan sebeplerle; indirim hesabının verginin kendisi düşülerek yalnızca finansman maliyeti üzerinden, gerçekçi telafi süresi ve ana kredi finansman koşulları esas alınarak yeniden yapılmasına, indirim tutarının cari ödemelerden toplu olarak mahsup edilmesinden vazgeçilerek kira süresinden veya sözleşmedeki esaslara uygun bir takvimle uygulanmasına, indirimin sözleşme değişikliği usulüyle sözleşmeye yansıtılmasına, ayrıca faiz istenmemesine, mahsuplaşma komisyonu raporu, hesap cetveli ve Hazine ve Maliye Bakanlığı görüşünün bir örneğinin tarafımıza verilmesine ve sözleşmenin … maddesindeki uyuşmazlıkların çözümü prosedürünün bu yazıyla başlatılmış sayılmasına karar verilmesini saygıyla arz ve talep ederiz. Müvekkilin dava ve tahkim yoluna başvurma hakkı saklıdır.
Başvuran vekili
Av. …
Ekler: 1. Talep dilekçesi ve taahhütname. 2. İdarenin kabul yazısı. 3. Ana kredi sözleşmesinin ilgili hükümleri ve kullanım takvimi. 4. Mali müşavir raporu. 5. Yatırım dönemi fatura dökümü. 6. Vekâletname.
Yazı evrak kaydına alınır ve kayıt tarihi ile sayısı saklanır. Sözleşmedeki uyuşmazlık prosedürünün başlatılması belirli bir şekil veya muhatap gerektiriyorsa, yazı ayrıca o şekilde ve o muhataba da gönderilir. Kredi verenlerin finansman sözleşmesi gereği bilgilendirilmesi gerekiyorsa aynı gün bildirim yapılır. Uyuşmazlık sözleşmedeki prosedürle çözülemezse, sözleşme özel hukuka tabi olduğundan tahkim kararlaştırılmışsa hakemde, aksi hâlde adli yargıda görülür; tahkim süreci için kamu–özel iş birliği sözleşmesinde tahkim yazısına bakılabilir.
Kaçınılması Gereken Hatalar
- İstisnanın dayanağını fatura veya sözleşme üzerinde göstermemek; denetimde her işlemin hangi hükme dayandığı ayrı ayrı sorulur.
- Yatırım döneminin sona erdiği tarihi netleştirmeden alımlara istisna uygulamaya devam etmek.
- Şehir hastanesinde damga vergisi istisnasının işletme döneminde de sürdüğünü varsaymak; 6428 m.9 istisnası yatırım dönemiyle sınırlıdır.
- 3996 m.12 muafiyetini idarenin taraf olmadığı yapım, tedarik ve kredi sözleşmelerine uygulamak.
- Taahhütnameye dayalı indirim hesabını, verginin kendisini ana para kabul eden bir yöntemle kabul etmek.
- İndirim tutarının cari ödemelerden toplu mahsubuna, kredi verenlerle görüşmeden onay vermek.
- İade talebini Katma Değer Vergisi Kanununun 32 nci maddesindeki süreyi geçirerek yapmak.
- Vergi ve ceza ihbarnamesinde otuz günlük dava süresini, uzlaşma veya idareyle yazışma beklentisiyle kaçırmak.
- Tartışmalı bir uygulamada özelge istemeden işlem yapmak ve sonradan ceza ile gecikme faizine maruz kalmak.
Hukukçular Evi Bu Dosyalarda Ne Yapar?
Hukukçular Evi, kamu–özel iş birliği ve yap-işlet-devret projelerinin görevli şirketlerine, yapım yüklenicilerine ve kredi verenlere vergi ve sözleşme boyutu birlikte olan uyuşmazlıklarda destek verir. Taahhütnameye dayalı kira indirimi hesaplarına itiraz, mahsuplaşma komisyonu süreçlerinin takibi ve sözleşmedeki uyuşmazlık prosedürünün yürütülmesi üstlenilir. Vergi dairesinin tarhiyatlarına karşı uzlaşma ve dava süreçleri, özelge talepleri ve iade dosyaları mali müşavirlerle birlikte yürütülür. Sözleşme değişikliği ve ek protokollerde vergi yükünün paylaşımı ile damga vergisi ve harç uygulaması önceden değerlendirilir.
Dosyanızı değerlendirmek için Av. Fatma Öztürk ve ekibine 0554 648 37 15 numaralı telefondan veya iletişim sayfasından ulaşabilirsiniz. Görüşmeye sözleşmeyi, taahhütnameyi, idarenin son yazılarını ve varsa vergi ihbarnamelerini getirmeniz ilk değerlendirmeyi hızlandırır. Şehir hastanesi ve yap-işlet-devret sözleşmelerinin diğer uyuşmazlık başlıkları kamu–özel iş birliği uyuşmazlıkları merkezinde toplanmıştır.
İlgili Rehberler
- Yap-İşlet-Devret ve Şehir Hastanesi Uyuşmazlıkları Merkezi
- Şehir Hastanesinde Kullanım Bedeli ve Hizmet Bedeli Hesabı
- Şehir Hastanesinde Kabul Uyuşmazlıkları
- Mücbir Sebep, Maliyet Artışı ve Kur Riski
- Şehir Hastanesinde Ticari Alan Kiralama
- Otoyol ve Otoyol Hizmet Tesisi Görevlendirmeleri
- Kamu–Özel İş Birliği Sözleşmesinde Tahkim
- Borç Üstlenimi ve Fesih Tazminatı
- Belediyenin Atık ve Arıtma Projesinde Ödeme Güvencesi
- Kamu İhale Kararlarında ve Sözleşmelerinde Damga Vergisi
- Fazla Ödenen Damga Vergisi ve Harçların İadesi
- KDV İadesinde Yeni Rejim
- Vergi Ziyaı Cezasında Uzlaşma ve İndirim
- Vergi Ceza İhbarnamesine Karşı Dava
- Tarhiyat Türleri
- Kamu-Özel İşbirliği: Modeller ve Sözleşme Çerçevesi
- Dilekçe Örnekleri
Sıkça Sorulan Sorular
Şehir hastanesi projelerinde KDV istisnası var mı?
Evet. Katma Değer Vergisi Kanununun geçici 29 uncu maddesi, kiralama karşılığı yaptırılan sağlık tesislerine ilişkin projelerde görevli şirkete yatırım döneminde proje kapsamında yapılan mal teslimleri ve hizmet ifalarını KDV’den istisna tutar. 6428 sayılı Kanunun 12 nci maddesi, mülga 3359 ek 7 nci maddeye yapılan atıfları 6428 sayılı Kanuna yapılmış saydığından şehir hastaneleri de kapsamdadır.
KDV istisnası hangi tarihe kadar uygulanır?
Madde, yürürlüğünden önce ilanı yayımlanmış ancak teklif alınmamış projeler ile 31/12/2028 tarihine kadar ihale veya görevlendirme ilanı yayımlanacak projeleri kapsar. Bu tarih 7491 sayılı Kanunla 31/12/2023’ten 31/12/2028’e uzatılmıştır. İstisna, bu projelerde yatırım dönemindeki teslim ve hizmetlere uygulanır.
Yatırım dönemi ne zaman sona erer?
Uygulama Yönetmeliğine göre yatırım dönemi, sözleşme imzalanıp yer teslimi yapılmasından itibaren, yapımı ve donanımı tamamlanan ve işletmeye hazır hâle getirilen tesislerin tümünün idarece teslim alındığı tarihe kadar geçen süredir (m.4). Tanımın lafzına göre aşamalı projelerde dönem, tesislerin tümünün teslim alınmasıyla sona erer.
2012’den önce teklifi alınmış projelerde istisna nasıl uygulanır?
4 Nisan 2012’den önce teklifleri alınmış ya da ihalesi veya görevlendirmesi yapılmış işlerde istisna; üç ay içinde talepte bulunulmasına, şirketin finansman maliyeti kadar kira tutarından, kira süresinden veya işletme süresinden indirim yapılacağını içeriği idarece belirlenen bir taahhütnameyle taahhüt etmesine ve taahhüdün idarece kabulüne bağlıdır (KDVK geçici m.29, ikinci fıkra).
Taahhütnameye dayalı kira indirimi neyi kapsar?
Kanuna göre indirilecek olan, yatırım döneminde yüklenilecek verginin indirim yoluyla telafi edilebileceği tarihe kadar, projenin ana kredi finansman koşullarına göre oluşacak finansman maliyeti tutarı veya buna isabet eden süredir. İndirimin konusu verginin kendisi değil, finansman maliyetidir; indirimler sözleşmedeki esaslar dikkate alınarak yapılır.
İdare taahhütnameye dayalı indirimleri uyguladı mı?
Sayıştay, 2019, 2020, 2023 ve 2024 yılı raporlarında kira tutarından veya süresinden indirime ilişkin işlemlerin tesis edilmediğini tespit etmiştir. 2024 raporundaki idare cevabına göre bir projede hesaplamaların Gelir İdaresince teyit edilmemesi nedeniyle süreçte eksiklikler bulunmakta, bilirkişi süreçleri yürütülmekte ve sonucun emsal teşkil edeceği belirtilmektedir (B bölümü, Bulgu 4-e).
İşletme döneminde kullanım bedeli KDV’ye tabi mi?
Gelir İdaresi, Genel Uygulama Tebliğinin II/E-3.1.2 bölümüne 2020’de eklediği açıklamada, kamu–özel iş birliği modeliyle yaptırılan sağlık tesislerinin Sağlık Bakanlığına kiralanmasının 6428 m.12 ve geçici 29 uncu madde kapsamında KDV’den istisna olduğunu belirtmiştir. 2018 tarihli bir özelgede de işletme dönemindeki kullanım bedeli faturalarında KDV hesaplanmayacağı görüşü yer alır.
Hizmet bedelinde tevkifat uygulanır mı?
Seri No: 30 Tebliğ, şehir hastanelerinde işletme döneminde sunulan hizmetlere özgü tevkifat kurallarını Genel Uygulama Tebliğine (I/C-2.1.3.2.14) eklemiştir. Hizmeti bilfiil ifa etmeyen alt yüklenicilerin faturalarında, yapım işleri hariç, tevkifat uygulanmaz; Sağlık Bakanlığı tevkifatı Tebliğde gösterilen bölüm ve oranlara göre yapar. Oranlar değişebildiğinden güncel metin esas alınmalıdır.
Şehir hastanesinde damga vergisi istisnası işletme döneminde de geçerli mi?
Hayır. 6428 sayılı Kanunun 9 uncu maddesindeki damga vergisi ve harç istisnası yatırım dönemiyle sınırlıdır ve idare ile gerçek veya özel hukuk tüzel kişileri arasındaki iş, işlem ve kâğıtlara ilişkindir. İşletme döneminde imzalanan ek protokol ve sözleşme değişikliklerinde damga vergisi gündeme gelebilir.
Yap-işlet-devret projesinde damga vergisi muafiyeti süreyle sınırlı mı?
3996 sayılı Kanunun 12 nci maddesi, Kanunun 2 nci maddesindeki konularda ve model çerçevesinde idare ile şirket arasındaki bütün iş ve işlemleri damga vergisi ve harçlardan muaf tutar ve bir süre sınırı öngörmez. Muafiyet, idarenin taraf olmadığı yapım, tedarik ve kredi sözleşmelerini kapsamaz.
Görevli şirketin yapım yüklenicisiyle yaptığı sözleşme damga vergisine tabi mi?
6428 m.9 ve 3996 m.12 istisnaları idare ile şirket arasındaki işlemlere ilişkindir; görevli şirketin yapım yüklenicisiyle yaptığı sözleşme bu kapsamda değildir. Vergi, Resim, Harç İstisnası Belgesi alınmışsa ve her iki taraf da o işle ilgili belgeye sahipse, belge kapsamındaki işlemlere istisna uygulanabilir (488 ek m.2).
Vergi, Resim, Harç İstisnası Belgesi kamu–özel iş birliği projelerinde kullanılabilir mi?
Evet. Damga Vergisi ve Harçlar kanunlarının ilgili ek maddeleri, kamu–özel iş birliği kapsamında tesis yapımı ve yenilenmesi işlerini üstlenen tam mükellef firmaların hizmet ve faaliyetlerini belgeye bağlanabilecek faaliyetler arasında sayar ((o) bendi). Bent 9/8/2016’dan sonra yapılan proje ve işlere uygulanır; istisna, belgenin süresi ve tutarıyla sınırlıdır.
Yurt dışında tahvil ihracıyla sağlanan finansmanda damga vergisi alınır mı?
Kamu–özel iş birliği projelerinin finansmanı için yurt dışında ihraç edilen menkul kıymetler karşılığında fon temin eden özel amaçlı kuruluşların bu fonları proje yüklenicisine kullandırmasına, teminatına ve geri ödenmesine ilişkin kâğıtlar damga vergisinden, işlemler de yargı harçları hariç harçlardan istisnadır (488 (2) sayılı tablo IV-54; 492 m.123).
Şehir hastanesi binası için emlak vergisi kim öder?
Kanunda kamu–özel iş birliğine özgü bir hüküm yoktur. Bina vergisini malik öder ve üst irtifakına dayalı yapıların mülkiyeti irtifak hakkı sahibine aittir (1319 m.3; TMK m.726); öte yandan Devlete ait binalar muaftır (1319 m.4). Görevli şirketin mükellef olup olmadığı bu nedenle tartışmalıdır; tapu kaydı ve sözleşmedeki vergi hükümleri birlikte değerlendirilmelidir.
Vergi dairesi istisnayı reddederek tarhiyat yaparsa ne yapılmalı?
Vergi ve ceza ihbarnamesinin tebliğinden itibaren otuz gün içinde vergi mahkemesinde dava açılabilir (2577 m.7). Kanunda sayılan hâllerde uzlaşma istenebilir (VUK ek m.1); tarhiyat kabul edilecekse otuz gün içinde ödeme bildirimiyle cezanın yarısı indirilir (m.376). Yazılı yanlış izahata uyulmuşsa ceza ve gecikme faizi uygulanmaz (m.369).
Kaynakça
- 3065 sayılı Katma Değer Vergisi Kanunu m.32 ve geçici m.29 (Ek: 6288 sayılı Kanun m.1; 6322 ve 7491 sayılı Kanunlarla yapılan değişiklikler).
- 3996 sayılı Bazı Yatırım ve Hizmetlerin Yap-İşlet-Devret Modeli Çerçevesinde Yaptırılması Hakkında Kanun m.2, 12, 13.
- 6428 sayılı Kanun (Resmî Gazete 09.03.2013, 28582) m.1, 4, 9, 12.
- Sağlık Bakanlığınca Kamu Özel İş Birliği Modeli ile Tesis Yaptırılması, Yenilenmesi ve Hizmet Alınmasına Dair Uygulama Yönetmeliği m.4, 21, 49, 61.
- 488 sayılı Damga Vergisi Kanunu m.3, ek m.2 ve (2) sayılı tablo IV-54; 492 sayılı Harçlar Kanunu m.123 ve ek m.1; 6728 sayılı Kanun m.76.
- 213 sayılı Vergi Usul Kanunu m.114, 344, 369, 376, 413 ve ek m.1; 2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu m.7.
- 1319 sayılı Emlak Vergisi Kanunu m.3, 4; 4721 sayılı Türk Medeni Kanunu m.726, 826.
- Katma Değer Vergisi Genel Uygulama Tebliği (Resmî Gazete 26.04.2014, 28983), II/E-3, I/C-2.1.3.2.14 ve III/B-2.7 bölümleri; Seri No: 30 Değişiklik Tebliği (Resmî Gazete 14.02.2020, 31039).
- 6288 sayılı Kanuna ilişkin kanun teklifi ve Plan ve Bütçe Komisyonu Raporu (2/387), genel gerekçe ve madde 1 gerekçesi.
- T.C. Sayıştay Başkanlığı, Sağlık Bakanlığı 2019 Yılı Düzenlilik Denetim Raporu, B bölümü (Bulgu 25); 2020 Yılı Raporu, B bölümü (Bulgu 7, 22); 2023 Yılı Raporu, B bölümü (Bulgu 7-f, 7-j); 2024 Yılı Raporu, B bölümü (Bulgu 4-e).
- T.C. Sayıştay Başkanlığı, Sağlık Bakanlığına Bağlı Döner Sermaye İşletmeleri 2020 Yılı Düzenlilik Denetim Raporu, B bölümü (Bulgu 7).
Bu sayfa genel bilgilendirme amacıyla hazırlanmıştır; her dosya kendi sözleşmesi, belgeleri ve süreleriyle birlikte değerlendirilmelidir.
İlgili ana rehberler
Yap-İşlet-Devret ve Şehir Hastanesi Uyuşmazlıkları Merkezi · Vergi Hukuku Rehberi · Kamu İhale Hukuku Rehberi · İdare Hukuku Rehberi · Dilekçe Örnekleri · İletişim
Somut olayınıza özgü değerlendirme için hukuk büromuzla iletişime geçebilirsiniz.


