Reçetenizi götürdüğünüz eczane “bu ilaç yok” diyor. Birkaç eczaneyi daha dolaşıyorsunuz, sonuç değişmiyor. İlaç yokluğu çoğu zaman geçici bir stok sorunudur. Ancak bazen üretici ilacı piyasaya vermeyi bırakmış, ruhsat askıya alınmış ya da küresel bir hammadde sıkıntısı yaşanıyor olabilir. Hastanın elinde dört temel imkân vardır: eşdeğer (muadil) ilaç, TİTCK’nın bildirim hattı ve yazılı başvuru, yurt dışından hasta bazında temin ve ruhsat sahibinin yükümlülüklerini harekete geçirecek başvurular. Bu rehber; Beşerî Tıbbi Ürünler Ruhsatlandırma Yönetmeliğinin piyasada bulunurluk hükümlerini, SUT’un eşdeğer ilaç kuralını, Yurt Dışından İlaç Temini Yönetmeliğini ve başvuru yollarını madde numaralarıyla anlatır.
İlacınız aylardır bulunamıyor ve tedaviniz aksıyor mu? Eşdeğer, yurt dışı temin ve resmî başvuru seçeneklerini birlikte değerlendirelim
Av. Fatma Öztürk — Hukukçular Evi Ankara · 0554 648 37 15
İçindekiler
- İlaç neden bulunamaz?
- İlk yapılacaklar
- Muadil (eşdeğer) ilaç: kurallar ve sınırlar
- Ruhsat sahibinin yükümlülükleri
- Tedarik zinciri nasıl izleniyor?
- TİTCK’ya bildirim ve yazılı başvuru
- Yurt dışından hasta bazında temin
- Eşdeğeri olmayan kritik ilaçlar
- Yokluğun SGK ödemesine etkisi
- Kime karşı hangi yol?
- Dilekçe örnekleri
- Süreler
- İki örnek durum
- Sık yapılan hatalar
- Sıkça sorulan sorular
İlaç Neden Bulunamaz?
TİTCK Başkanı Prof. Dr. Ahmet Ayar, 24 Ocak 2026’da yaptığı açıklamada tedarik sorunlarının başlıca nedenlerini küresel ölçekte hammadde temini sorunları, aşırı tüketim ve bölgesel dağılım dengesizlikleri olarak saymıştır. Aynı açıklamaya göre Türkiye’de devlet desteğiyle sunulan yaklaşık 8.500 ilacın yalnızca 150’si eşdeğeri bulunmayan kritik gruptadır. Hasta açısından ilk yapılması gereken, yokluğun hangi türden olduğunu anlamaktır. Çünkü izlenecek yol buna göre değişir.
| Durum | Belirtisi | Öncelikli yol |
|---|---|---|
| Eczane veya depo düzeyinde geçici stok sorunu | Bazı eczanelerde var, bazılarında yok | Başka eczane; TİTCK hattından yönlendirme |
| Üretici veya ithalatçının arzı kesmesi | Hiçbir eczanede bulunmuyor; eşdeğerleri bulunabiliyor | Eşdeğer ilaç; TİTCK’ya bildirim |
| Etken maddenin tamamen yokluğu | Eşdeğerleri de bulunmuyor | Hekimle alternatif tedavi; yurt dışından temin |
| Ruhsatın askıya alınması veya iptali | Ürün piyasadan kalkıyor | Eşdeğer veya alternatif; gerekirse yurt dışından temin |
| İlaç var ama SGK ödemiyor | Eczanede satılıyor, provizyon alınamıyor | Geri ödeme sorunu; SGK yolu |
Son satırdaki durum, ilacın bulunamaması değil, geri ödeme listesine ilişkin bir sorundur. Bu konu için ilacım geri ödeme listesinden çıkarıldı rehberimize bakabilirsiniz. Fiyatlandırma ile arz arasındaki ilişki zaman zaman tartışılmaktadır. Örneğin Türk Eczacıları Birliği 2021’de 645 ilaçta sıkıntı yaşandığını açıklamış, TİTCK ise bu ilaçların çoğunda tedarik sorunu tespit edilmediğini bildirmiştir. Fiyat kuralları için 2026 ilaç fiyatlandırma kararı rehberimize bakabilirsiniz.
İlk Yapılacaklar
- Eczacınıza sorun: TİTCK Başkanının açıklamasına göre eczaneler stok durumunu dijital sistemden anlık olarak görebilmektedir. İlacın yakındaki başka bir eczanede olup olmadığını sorun.
- TİTCK hattını arayın: 444 4 680 numaralı çağrı merkezi, eczanede ilacını bulamayan vatandaşların bildirimini alır ve ilacın nerede bulunabileceği konusunda yönlendirme yapar. Bildirim, tedarikle ilgili birimlere de iletilir.
- Hekiminizle eşdeğeri konuşun: Aynı etken madde ve dozda başka bir marka mevcut olabilir. Eşdeğer grubu farklıysa hekim yeni reçete yazmalıdır.
- Tedavinin kesintiye dayanıp dayanamayacağını öğrenin: Bazı ilaçlarda birkaç günlük kesinti bile ciddi sonuç doğurabilir. Hekiminizden bu konuda yazılı değerlendirme isteyin.
- Belgeleri saklayın: Reçete, eczanelerin “yok” cevabı, aradığınız tarihler ve aldığınız yönlendirmeler, ileride yapacağınız başvurularda belge olur.
- Uzun süreli yoklukta resmî başvuru yapın: TİTCK’ya yazılı dilekçe ve gerekirse yurt dışından temin başvurusu için hekiminizle birlikte hareket edin.
Muadil (Eşdeğer) İlaç: Kurallar ve Sınırlar
Sağlık Uygulama Tebliğinde eşdeğer ilaç kuralı 4.4.2 maddesindeki iç referans fiyatlandırma uygulaması içinde düzenlenmiştir. Bu hüküm 25.11.2025 tarihli değişiklikle yeniden yazılmış; önceki metindeki (a) ve (b) bentleri kaldırılarak birinci fıkra tek paragrafta toplanmıştır. Güncel metne göre aynı etken maddeyi aynı dozda içeren benzer dozaj formundaki ilaçlar eşdeğer grupta değerlendirilir ve bu gruplardaki ilaçlar eczanede ikame edilebilir. Bunun yanında Kurum, akılcı ilaç kullanımı çerçevesinde, Sağlık Bakanlığının da yer aldığı komisyonlar aracılığıyla ayrı gruplar oluşturabilir; bu gruplardaki ilaçlar eczanede ikame edilemez (SUT 4.4.2/1). Önceki metinde ayrı grup nedeni olarak sayılan ruhsatlı endikasyon farkı, cihaz-direnç farkı ve ikamenin güvenli olmaması ifadeleri yeni birinci fıkrada yer almamaktadır. Ödemede ise grubun en ucuz ilacının %6 fazlasına kadarı dikkate alınır (SUT 4.4.2/2).
| Durum | Kim karar verir? | Dayanak |
|---|---|---|
| Aynı eşdeğer gruptaki başka marka | Eczanede ikame edilebilir | SUT 4.4.2/1 |
| Akılcı ilaç kullanımı kapsamında ayrı tutulan gruptaki ilaç | Eczanede ikame edilemez; hekim yeni reçete yazmalıdır | SUT 4.4.2/1 |
| Farklı etken madde veya farklı doz | Eşdeğer değildir; hekim kararı gerekir | Deontoloji Tüzüğü m.5 |
| Farklı farmasötik form (örneğin şurup yerine tablet) | Hekime danışılmalıdır | Deontoloji Tüzüğü m.5 |
Türk Eczacıları Deontoloji Tüzüğünün 5. maddesine göre eczacı, hekimin iznini almadan reçetede yazılan ilaçtan başkasını veremez ve hekimin isteği dışında hastaya veya yakınlarına tavsiyede bulunamaz. SUT’taki ikame kuralı aynı eşdeğer grup içindeki ürünler için uygulanır. Grubun dışına çıkılması ise hekimin işidir. Eşdeğer ilaçta fiyat farkı doğabilir. Hangi eşdeğerin farksız olduğunu eczacınıza sorabilirsiniz. Ayrıntılar için eşdeğer ilaç ve fiyat farkı rehberimize bakabilirsiniz. Eşdeğer olmayan bir ürünün “muadil” diye verilmesinin sonuçları için eczanede yanlış ilaç verilmesi rehberimize bakabilirsiniz.
Ruhsat Sahibinin Yükümlülükleri
İlacın piyasada bulunması yalnızca ticari bir tercih değildir; ruhsat sahibinin hukuki yükümlülüğüdür. 11.12.2021 tarihli ve 31686 sayılı Resmî Gazete’de yayımlanan Beşerî Tıbbi Ürünler Ruhsatlandırma Yönetmeliği bu yükümlülüğü ve yaptırımını şöyle düzenler:
| Hüküm | Kural |
|---|---|
| m.25/2-g | Ruhsat sahibi, ruhsatlı ürünün piyasada bulunabilirliğini sağlamakla yükümlüdür |
| m.25/1 | Piyasadaki bir ürünü herhangi bir nedenle piyasaya veremeyecek ruhsat sahibi, bu durumu en az otuz gün önce Kuruma bildirir |
| m.22/1-m | 25. maddenin birinci fıkrasındaki yükümlülüğün yerine getirilmemesi ruhsatın askıya alınma sebebidir |
| m.22/1-i | Ruhsat tarihinden itibaren ilk otuz ay içinde en az bir ticari serinin piyasaya sunulmaması askı sebebidir |
| m.22/1-j | Karekod kapsamındaki ürünün kesintisiz otuz ay boyunca en az bir ticari serisinin yurt içi veya yurt dışı piyasada bulunmaması askı sebebidir |
| m.22/1-o | Halk sağlığı ve ilaca erişim açısından önemli bir ürünün, Kurum talebine rağmen talep tarihinden itibaren altı ay içinde piyasaya arz edilmemesi askı sebebidir |
03.12.2024 tarihli ve 32741 sayılı Resmî Gazete’de yayımlanan değişiklikle, bir hukuk bürosunun değerlendirmesine göre, olağanüstü durumlarda ruhsatlı ürünün belirli süre ve miktarla sınırlı olarak piyasaya arzına imkân veren ek hükümler getirilmiştir. Bir başka hukuk bürosunun 2023 tarihli değerlendirmesinde, ilaç firmalarının İlaç Takip Sistemine aylık “Arz ve Maksimum Üretim Kapasitesi Bildirimi” yapmasının hedeflendiği ve 2022 sonunda ithal ürünlerin yeniden ihracatını sınırlayan bir uygulama getirildiği aktarılmaktadır. TİTCK Başkanı ise Ocak 2026’daki açıklamasında, bir önceki yıldan itibaren üreticilerin tedarikte sorun öngördükleri durumları en az üç ay önceden Kuruma bildirmekle yükümlü tutulduğunu belirtmiştir. Bu üç aylık sürenin dayandığı düzenleme metnine ulaşamadık. Erişebildiğimiz Yönetmelik metninde süre otuz gündür.
Bu hükümler hasta için şu anlama gelir: Bir ilaç uzun süre piyasada bulunmuyorsa, TİTCK’nın elinde ruhsat sahibine karşı kullanabileceği araçlar vardır. Hastanın veya hekimin yazılı bildirimi, Kurumun bu araçları kullanmasını isteyen bir kayıt oluşturur. Ruhsat sahibi açısından ayrıntılar için ilacın satışını durdurmak ve piyasada bulunurluk yükümlülüğü, askı ve iptal için ruhsatlandırma, askıya alma ve iptal, İlaç Takip Sistemi için İTS ve karekod rehberlerimize bakabilirsiniz.
Tedavinizde kullandığınız ilaç piyasada yok ve eşdeğeri de bulunmuyor mu? TİTCK başvurusu ve yurt dışından temin için süreci birlikte yönetelim
Av. Fatma Öztürk — Hukukçular Evi Ankara · 0554 648 37 15
Tedarik Zinciri Nasıl İzleniyor?
Türkiye’de ilaç kutuları karekodla üretimden eczanedeki satışa kadar İlaç Takip Sistemi (İTS) üzerinden izlenir. TİTCK, Kasım 2021’de yaptığı açıklamada ithal veya yerli üretilen her ilaç kutusunun üretimden eczanede satışa kadar izlendiğini belirtmiştir. Açıklamaya göre üretici, depo ve eczane arasındaki sevkiyat sistem üzerinden düzenli olarak takip edilmekte, piyasada bulunamadığı öne sürülen ilaçlar İTS üzerinden tek tek kontrol edilmektedir. Kurum ayrıca firma, depo veya eczane düzeyinde ilaca erişimi engelleyen fiillere karşı yaptırım uygulanacağını bildirmiştir.
| Zincirin halkası | Olası sorun | Hasta açısından anlamı |
|---|---|---|
| Ruhsat sahibi (üretici veya ithalatçı) | Üretim durması, hammadde sıkıntısı, ticari karar | Ruhsatlandırma Yönetmeliği m.25 yükümlülükleri ve TİTCK’nın askı yetkisi devreye girer |
| Ecza deposu | Bölgesel dağıtım dengesizliği, kota uygulamaları | İlaç bazı bölgelerde bulunup bazılarında bulunmayabilir; TİTCK hattının yönlendirmesi önem kazanır |
| Eczane | Stok yetersizliği | Başka eczaneye yönlendirme; eşdeğer gruptaki ürün |
| Hasta ve hekim | Aşırı veya gereksiz tüketim | TİTCK Başkanı, ilacın yalnızca hekim reçetesiyle temin edilmesinin israfı önleyeceğini vurgulamıştır |
Gerçek bir yokluk ile dağıtım dengesizliği arasındaki fark hasta açısından önemlidir. Dağıtım sorununda ilaç Türkiye’de mevcuttur ve doğru yönlendirmeyle bulunabilir. Gerçek yoklukta ise eşdeğer, alternatif tedavi veya yurt dışından temin gündeme gelir. 2023 tarihli bir hukuk bürosu değerlendirmesine göre Ruhsatlandırma Yönetmeliği, ürünün Türkiye’de bir hastalık için tek teşhis veya tedavi seçeneği olması hâlinde ruhsat devri başvurusunun mahkeme kararı beklenmeden kabul edilip sonuçlandırılabilmesine de imkân vermektedir. Bu hüküm, ruhsat sahibi firmanın uyuşmazlık içinde olduğu durumlarda ürünün piyasadan kaybolmasını önlemeye yöneliktir.
TİTCK’ya Bildirim ve Yazılı Başvuru
| Yol | Nasıl? | Not |
|---|---|---|
| Çağrı merkezi | 444 4 680 | Ocak 2026’da kamuoyuna duyurulmuştur; yönlendirme ve tedarik birimlerine iletim |
| E-posta | Kasım 2021’de duyurulan adresler: ilac.tedarik@titck.gov.tr ve halkla.iliskiler@titck.gov.tr | Adreslerin güncelliği kontrol edilmelidir |
| Yazılı dilekçe | İlacın adı, barkodu, aradığınız eczaneler ve tarihler, tedavinin aciliyeti; hekim yazısı eki | Cevap verilmezse İYUK m.10 kuralı işler |
| Bilgi edinme başvurusu | İlacın piyasa durumuna ilişkin bilgi talebi | 4982 sayılı Kanun m.11: kural olarak on beş iş günü |
Yazılı dilekçede yalnızca şikâyet değil, somut bir talep yer almalıdır. Örneğin ilacın piyasaya arzının sağlanması için Kurumun ruhsat sahibinden arz talep etmesi (Ruhsatlandırma Yönetmeliği m.22/1-o) ya da yurt dışından temin yolunun açılması istenebilir. İdareye yapılan başvuruya otuz gün içinde cevap verilmezse istek reddedilmiş sayılır (İYUK m.10). Ancak Kurumun ruhsat sahibine karşı hangi aracı ne zaman kullanacağı geniş ölçüde takdirine bırakılmıştır. Bu nedenle böyle bir ret işlemine karşı açılacak davanın sonucu belirsizdir. Pratikte en etkili yol çoğu zaman yazılı başvuruyla birlikte hekim aracılığıyla yurt dışından temin başvurusunun yapılmasıdır. Zımni ret kuralları için zımni ret rehberimize bakabilirsiniz.
Yurt Dışından Hasta Bazında Temin
1262 sayılı Kanunun ek 7. maddesi ve 03.02.2023 tarihli Yurt Dışından İlaç Temini Yönetmeliği, Türkiye’de ruhsatlı olmayan ilaçların yanında ruhsatlı olup piyasada bulunmayan ilaçların da hasta bazında yurt dışından temin edilmesine imkân verir. Yönetmelik, “ilk ilaç başvurusu”nu ülkede henüz ruhsatlı olmayan veya ruhsatlı olup piyasada bulunmayan bir ürün için müdavi hekimin Kuruma yaptığı ilk başvuru olarak tanımlar (m.4).
| Hüküm | Kural |
|---|---|
| m.5/1 | Kurumca ruhsatlandırılmış beşeri tıbbi ürünlerin öncelikle temin edilerek kullanımı esastır |
| m.6 | İlk ilaç başvurusu, üçüncü basamak sağlık kuruluşundan alınan, en az biri ilgili branştan üç hekim imzalı sağlık kurulu raporuyla yapılır. Ruhsatlı ancak piyasada bulunmayan ürünlerde İlaç Tedarik Planlama Komisyonunun görüşü alınır |
| m.7 | Kullanım başvurusu Elektronik Reçete Sistemi üzerinden yapılır; talep formu, rapor, bilgilendirilmiş hasta olur formu, bilimsel literatür ve epikriz eklenir |
| m.7/3 | İzin alınmadan başlanan tedaviler için geriye dönük başvurular, tıbbi acil durumlar dışında değerlendirilmez |
| m.7/7 | Uygun bulunmayan başvurular, bilimsel olarak geçerli itiraz hâlinde yeniden değerlendirilebilir |
| m.7/8 | İzinler hasta bazlıdır ve emsal teşkil etmez |
| m.8 | Hastaneler, tıbbi acil durumda hayati önemdeki ilaçlar için başhekim veya mesul müdür imzasıyla toplu temin başvurusu yapabilir; başvuru İlaç Tedarik Planlama Komisyonunda değerlendirilir |
İzin alındıktan sonra ilacın nasıl temin edileceği, SGK’nın bedeli ödeyip ödemeyeceği ve hastanın katılım payı ayrı bir konudur. Bu süreç için yurt dışından getirilen ilacın bedeli, izin rejimi için yurt dışından ilaç temini ve endikasyon dışı ve yurt dışından ilaç temini rehberlerimize bakabilirsiniz. Kişisel kullanım için yurt dışından ilaç getirmenin gümrük ve miktar kuralları ayrı bir rejime tabidir.
Eşdeğeri Olmayan Kritik İlaçlar
Eşdeğeri bulunmayan bir ilaç piyasadan kaybolduğunda eczanede ikame imkânı yoktur. Bu durumda hekim, ya farklı etken maddeli bir alternatif tedaviye geçer ya da ilacın yurt dışından teminini başlatır. Tedavisi hastanede yürüyen hastalarda hastanenin toplu temin başvurusu (Yurt Dışından İlaç Temini Yönetmeliği m.8) de değerlendirilebilir. Bu başvuruyu hasta değil hastane yapar. Bu nedenle hastanın hekimine ve hastane yönetimine yazılı olarak başvurması süreci hızlandırabilir. Alternatif tedaviye geçiş tıbbi bir karardır; hekiminiz yeni tedavinin beklenen etkisini, olası yan etkilerini ve izlem planını size açıklamalıdır. Bu açıklama, aydınlatılmış onamın da bir parçasıdır.
- Hekim raporu: İlacın neden zorunlu olduğu ve alternatiflerin neden uygun olmadığı açıkça yazılmalıdır.
- Kesinti riski: Tedavinin kesilmesinin olası sonuçları belgelenmelidir; bu belge hem TİTCK başvurusunda hem olası bir davada kullanılır.
- Nadir hastalıklar: Nadir hastalık ilaçlarında tedarik ve geri ödeme sorunları çoğu zaman birlikte görülür.
Nadir hastalıklara özgü süreçler için nadir hastalık ilaçları rehberimize bakabilirsiniz.
Yokluğun SGK Ödemesine Etkisi
Bir ilacın uzun süre piyasada bulunmaması yalnızca tedarik sorunu değildir; SGK’nın ödeme listesini de etkiler. SGK İlaç Geri Ödeme Yönetmeliği, listedeki ilaçların sarfiyatını yıllık olarak izler. Yıllık (1 Ocak–31 Aralık) sarfiyatı bir kutudan az olan veya hiç verisi bulunmayan ilaçlar Komisyon Başkanının onayıyla pasif hâle getirilir. Pasif hâle getirildiği tarihten itibaren onuncu ayın sonunda aktiflenme talebi bulunmayan ilaç ise listeden çıkarılır (m.12/8). Bu nedenle uzun süre piyasada olmayan bir ilaç yeniden piyasaya döndüğünde, geri ödeme listesinde yer almıyor olabilir.
| Durum | Sonuç | Dayanak |
|---|---|---|
| İlaç yok, aynı eşdeğer grupta daha pahalı ürün var | Eşdeğer ürün verilebilir; fiyat farkı doğabilir | SUT 4.4.2 |
| İlaç uzun süredir satılmıyor | Pasif hâle getirme ve onuncu ayın sonunda listeden çıkarma | İlaç Geri Ödeme Yön. m.12/8 |
| İlacın ruhsatı iptal edildi | Ödeme listesinden çıkarılır | İlaç Geri Ödeme Yön. m.12/5 |
| İlaç yurt dışından hasta bazında getirildi | Bedel SUT 4.3 ve EK-4/C çerçevesinde değerlendirilir; hastadan katılım payı alınır | SUT 4.3, EK-4/C, 1.8.2 |
| Önceden yurt dışından getirilen ilaç Türkiye’de ruhsatlanıp listeye alındı | Firma piyasaya arzdan sorumludur ve dağıtım belgesini en geç bir ay içinde sunar; aksi hâlde yurt dışından temin edilip Kurumca ödenen ilaçta temin fiyatı ile kamu fiyatı arasındaki fark firmadan tahsil edilir | İlaç Geri Ödeme Yön. m.12/7-c |
Son satırdaki kural hasta açısından önemlidir. Yönetmelik, yurt dışından getirilen bir ilaç Türkiye’de ruhsat alıp listeye girdikten sonra firmanın piyasaya arzı gecikirse ilacın şahsen veya yetkilendirilmiş taraflarca yurt dışından temin edilip Kurumca ödenmesi ihtimalini öngörmekte ve bu durumda aradaki farkı firmaya yüklemektedir. Bu nedenle ruhsat alınmış olması, ilaç fiilen piyasaya gelene kadar yurt dışından temin yolunun kendiliğinden kapandığı anlamına gelmez; somut durum SGK’ya yazılı olarak sorulmalıdır. Ödeme sorunları için ilacım geri ödeme listesinden çıkarıldı ve yurt dışından getirilen ilacın bedeli rehberlerimize bakabilirsiniz.
Kime Karşı Hangi Yol?
| Muhatap | Ne istenebilir? | Dayanak | Not |
|---|---|---|---|
| Eczane | Stok bilgisi; eşdeğer gruptaki ürün | SUT 4.4.2; Deontoloji Tüzüğü m.5 | İlacın stokta olmaması tek başına eczacının kusuru değildir |
| TİTCK | Bildirim; ruhsat sahibinden arz talep edilmesi; yurt dışından temin izni | Ruhsatlandırma Yön. m.22/1-o, m.25; Yurt Dışı İlaç Yön. m.6–8 | Ret veya cevapsızlıkta idari yargı; sonuç Kurumun takdirine bağlı |
| Ruhsat sahibi firma | Bilgi talebi; TİTCK aracılığıyla yaptırım | Ruhsatlandırma Yön. m.22, 25 | Doğrudan tazminat talebine ilişkin yerleşik bir içtihada ulaşamadık |
| SGK | Yurt dışından temin edilen ilacın bedeli; eşdeğer farkı uyuşmazlıkları | SUT 4.3, EK-4/C; 7036 m.4; 5510 m.101 | Önce Kuruma başvuru |
| Rekabet Kurumu | Hâkim durumdaki teşebbüsün üretim veya pazarlamayı tüketici aleyhine kısıtlaması iddiası | 4054 m.6 | Bireysel tedavi sorununu doğrudan çözmez |
Rekabet hukuku boyutu için ilaç sektöründe rekabet hukuku, SGK’ya karşı ilaç bedeli davası için SGK ilaç bedeli davası rehberlerimize bakabilirsiniz. Eczanelerin ilacı eve kargoyla gönderme yasağı, bulunamayan ilacın başka şehirden temininde de geçerlidir. Bu konu için eczaneden kargoyla ilaç gönderimi rehberimize bakabilirsiniz.
Dilekçe Örnekleri
Aşağıdaki metinler örnek niteliğindedir; köşeli parantez içindeki bilgiler kendi durumunuza göre doldurulmalıdır. Hekim yazısı ve eczane bilgileri gibi belgeler eklenirse başvurunun değerlendirilmesi kolaylaşır.
Örnek 1: TİTCK’ya bulunamayan ilaç bildirimi ve talep
TÜRKİYE İLAÇ VE TIBBİ CİHAZ KURUMU BAŞKANLIĞINA
Başvuran: [Ad Soyad, T.C. kimlik no, adres, telefon]
Konu: Piyasada bulunamayan [ilaç adı, etken madde, doz, barkod] hakkında bildirim ve talep.
Açıklamalar: 1. [Tanı] nedeniyle [tarih]’ten beri [ilaç adı] kullanmaktayım. 2. [Tarih aralığı] içinde [il/ilçe]’deki [sayı] eczaneye başvurdum; ilaç bulunamadı. [Tarih]’te 444 4 680 numaralı hatta bildirimde bulundum. 3. Hekimimin ekteki yazısına göre ilacın eşdeğeri [yoktur / tıbben uygun değildir] ve tedavinin kesilmesi [olası sonuçlar] doğurabilir. 4. Ruhsatlandırma Yönetmeliğinin 25. maddesi ruhsat sahibine ürünün piyasada bulunabilirliğini sağlama yükümlülüğü yüklemekte, 22/1-o maddesi Kuruma halk sağlığı açısından önemli ürünlerin piyasaya arzını talep etme yetkisi vermektedir.
Talep: İlacın piyasaya arzının sağlanması için gerekli işlemlerin yapılmasını; mümkün değilse yurt dışından temin yolunun açılması konusunda bilgi verilmesini ve başvurumun sonucunun tarafıma yazılı olarak bildirilmesini talep ederim.
Ekler: Hekim yazısı, reçete örneği, ilaç kullanım raporu.
[Tarih — İmza]
Örnek 2: Hekime veya hastaneye yurt dışından temin talebi
[HASTANE ADI] BAŞHEKİMLİĞİNE / SAYIN [HEKİM ADI]
Konu: [İlaç adı] için yurt dışından temin başvurusu yapılması talebi.
Açıklamalar: Tedavim için reçete edilen [ilaç adı] Türkiye’de ruhsatlı olduğu hâlde [tarih]’ten beri piyasada bulunmamaktadır. Eşdeğeri bulunmamaktadır / mevcut eşdeğerler tarafımda kullanılamamaktadır. Yurt Dışından İlaç Temini Yönetmeliğinin 4. ve 6. maddeleri, ruhsatlı olup piyasada bulunmayan ürünler için müdavi hekim tarafından ilk ilaç başvurusu yapılmasına imkân vermektedir. Tıbbi acil durumlarda hastanelerin toplu temin başvurusu da mümkündür (m.8).
Talep: Gerekli sağlık kurulu raporunun düzenlenerek TİTCK’ya yurt dışından temin başvurusunun yapılmasını; mümkün değilse alternatif tedavi seçeneklerinin tarafıma yazılı olarak bildirilmesini talep ederim.
[Tarih — İmza]
Bu dilekçeler resmî bir form değildir. Başvurunun tarihini ve evrak numarasını kayıt altına almak, ileride yapılacak itiraz ve dava başvurularında süre hesabı için önemlidir.
Süreler
| Konu | Süre | Dayanak |
|---|---|---|
| Ruhsat sahibinin arz kesintisini bildirmesi | En az otuz gün önce | Ruhsatlandırma Yön. m.25/1 |
| Kurum talebine rağmen piyasaya arz | Talepten itibaren altı ay; aksi hâlde askı | Ruhsatlandırma Yön. m.22/1-o |
| Kesintisiz piyasada bulunmama | Otuz ay; aksi hâlde askı | Ruhsatlandırma Yön. m.22/1-j |
| İdareye başvuruya cevap | Otuz gün; cevapsızlık ret sayılır | İYUK m.10 |
| Bilgi edinme başvurusu | Kural olarak on beş iş günü | 4982 m.11 |
| İptal davası | Ret işleminin tebliğinden itibaren altmış gün | İYUK m.7 |
| Yurt dışı ilaç reçetesi | SGK açıklamalarını aktaran yayınlara göre düzenlendiği tarihten itibaren 56 gün | İbn-i Sina Merkezi uygulaması |
İki Örnek Durum
Aşağıdaki örnekler, mevzuatın nasıl işlediğini göstermek için kurgulanmıştır; gerçek bir dosyaya dayanmaz.
Birinci durum: Eşdeğeri olan bir tansiyon ilacı
Hastanın yıllardır kullandığı markalı ilaç iki aydır hiçbir eczanede yoktur. Eczacı, aynı eşdeğer grupta yer alan başka bir markanın stokta olduğunu söyler. SUT 4.4.2/1 uyarınca bu ürün eczanede ikame edilebilir. Eczacı hastayı kutu ve renk değişikliği konusunda bilgilendirir, ilaç verilir. Fiyat farkı olup olmadığı provizyon çıktısında görülür.
İkinci durum: Eşdeğeri olmayan bir ilaç
Nadir görülen bir hastalıkta kullanılan ve eşdeğeri bulunmayan ilaç piyasadan kaybolmuştur. Hasta 444 4 680’i arar, bildirimini yapar ve TİTCK’ya yazılı dilekçe verir. Hekim, ilacın ruhsatlı olduğu hâlde piyasada bulunmaması nedeniyle yurt dışından temin için ilk ilaç başvurusunu yapar. Bu başvuruda üçüncü basamak sağlık kurulu raporu sunulur ve İlaç Tedarik Planlama Komisyonunun görüşü alınır (m.6). İzin çıktıktan sonra ilacın bedeli için SGK’nın yurt dışı ilaç kuralları uygulanır.
Sık Yapılan Hatalar
- İlacı birden bırakmak: İlaç bulunamadığında tedaviyi kendi başınıza kesmeyin; hekiminize danışın.
- Eşdeğer olmayan ürünü “muadil” sanmak: Etken madde, doz ve form aynı olmalı, ürün aynı eşdeğer grupta bulunmalıdır.
- Ayrı gruptaki ilacı eczanede istemek: SUT 4.4.2/1 eczanede ikameyi eşdeğer gruptaki ilaçlar için öngörür; akılcı ilaç kullanımı çerçevesinde komisyonlarca oluşturulan gruplardaki ilaçlar eczanede ikame edilemez.
- Yalnızca sosyal medyadan duyuru beklemek: Bildiriminizi 444 4 680’e veya yazılı olarak TİTCK’ya yapın.
- İnternetten ilaç sipariş etmek: Eczaneler dışında ilaç satışı ve eczanelerin internetten satışı yasaktır; sahte ürün riski yüksektir.
- Yurt dışı temin için izin almadan ilaç getirmek: Yönetmelik, izin alınmadan başlanan tedaviler için geriye dönük başvuruları kural olarak değerlendirmez (m.7/3).
- Belge saklamamak: Eczanelerin cevapları, tarihler ve hekim yazıları ileride yapılacak başvuruların dayanağıdır.
Sıkça Sorulan Sorular
İlacım eczanede yok; ne yapmalıyım?
Önce eczacınızdan yakındaki başka bir eczanede stok olup olmadığını öğrenin. Ardından TİTCK’nın 444 4 680 numaralı hattını arayarak bildirimde bulunabilir ve yönlendirme alabilirsiniz. Uzun süreli yoklukta hekiminizle eşdeğer veya alternatif tedaviyi konuşun.
TİTCK’nın ilaç bildirim hattı hangisi?
Ocak 2026’da duyurulan çağrı merkezi 444 4 680’dir. Eczanede ilacını bulamayan vatandaşların bildirimlerini alır, ilacın nerede bulunabileceği konusunda yönlendirme yapar ve bildirimi tedarikle ilgili birimlere iletir.
Eczacı muadil ilaç verebilir mi?
SUT 4.4.2/1’e göre aynı etken maddeyi aynı dozda içeren benzer dozaj formundaki ilaçlar eşdeğer grupta yer alır ve eczanede ikame edilebilir. Kurumun akılcı ilaç kullanımı çerçevesinde komisyonlar aracılığıyla oluşturduğu gruplardaki ilaçlar ise eczanede ikame edilemez.
Eczacı reçetedeki ilacı istediği gibi değiştirebilir mi?
Hayır. Deontoloji Tüzüğünün 5. maddesine göre eczacı, hekimin iznini almadan yazılan ilaçtan başkasını veremez. Eşdeğer grup dışındaki her değişiklik için hekim kararı gerekir.
Firma ilacı piyasaya vermeyi bırakabilir mi?
Ruhsat sahibi ilacın piyasada bulunabilirliğini sağlamakla yükümlüdür (Ruhsatlandırma Yönetmeliği m.25/2-g). Piyasadaki ürünü veremeyecekse en az otuz gün önce TİTCK’ya bildirmelidir (m.25/1). Bu yükümlülüğe uyulmaması ruhsatın askıya alınma sebebidir (m.22/1-m).
TİTCK firmayı ilacı piyasaya vermeye zorlayabilir mi?
Halk sağlığı ve ilaca erişim açısından önemli bir ürün, Kurum talebine rağmen talep tarihinden itibaren altı ay içinde piyasaya arz edilmezse ruhsat askıya alınabilir (m.22/1-o).
Uzun süre piyasada olmayan ilacın ruhsatı ne olur?
Karekod kapsamındaki ürünün kesintisiz otuz ay boyunca en az bir ticari serisinin yurt içi veya yurt dışı piyasada bulunmaması ruhsatın askıya alınma sebebidir (m.22/1-j).
Piyasada olmayan ruhsatlı ilaç yurt dışından getirilebilir mi?
Evet. Yurt Dışından İlaç Temini Yönetmeliği, ruhsatlı olup piyasada bulunmayan ürünler için de ilk ilaç başvurusuna imkân verir (m.4). Bu ürünlerde İlaç Tedarik Planlama Komisyonunun görüşü alınır (m.6).
Yurt dışından temin başvurusunu kim yapar?
Müdavi hekim yapar. İlk başvuru, üçüncü basamak sağlık kuruluşundan alınan, en az biri ilgili branştan üç hekim imzalı sağlık kurulu raporuyla yapılır (m.6). Kullanım başvurusu Elektronik Reçete Sistemi üzerinden yapılır (m.7).
Hastane acil durumda ilaç getirebilir mi?
Hastaneler, tıbbi acil durumda hayati önemdeki ilaçlar için başhekim veya mesul müdür imzasıyla toplu temin başvurusu yapabilir (m.8).
İzin almadan yurt dışından ilaç alırsam bedelini alabilir miyim?
Yönetmeliğe göre izin alınmadan başlanan tedaviler için geriye dönük başvurular, tıbbi acil durumlar dışında değerlendirilmez (m.7/3). Bu durum bedel talebini de zorlaştırır.
Yurt dışından getirilen ilacın parasını kim öder?
SGK, bedeli SUT 4.3 ve yurt dışı ilaç fiyat listesi (EK-4/C) çerçevesinde karşılar; hastadan katılım payı alınır. Listede olmayan ilaçlarda başvuru ve dava yolları ayrıca değerlendirilir.
TİTCK’ya yazılı başvuru yaparsam ne olur?
İdareye yapılan başvuruya otuz gün içinde cevap verilmezse istek reddedilmiş sayılır (İYUK m.10). Kurumun ruhsat sahibine karşı hangi aracı kullanacağı geniş ölçüde takdirine bağlı olduğundan dava sonucu belirsizdir. Ancak yazılı başvuru önemli bir kayıt oluşturur.
İlacın piyasa durumunu öğrenebilir miyim?
4982 sayılı Bilgi Edinme Hakkı Kanunu kapsamında başvurabilirsiniz. Kurumlar kural olarak on beş iş günü içinde cevap verir (m.11). Ticari sır niteliğindeki bilgiler sınırlanabilir.
İnternetten ilaç sipariş edebilir miyim?
Hayır. Eczaneler dışında ilaç satışı ve eczanelerin internetten ilaç satışı yasaktır. İnternetten satılan ürünlerde sahtecilik ve kalite riski yüksektir.
Eczane ilacı başka şehirden kargoyla gönderebilir mi?
Eczanelerin ilacı kurye veya kargoyla eve göndermesi mevzuata aykırıdır. Bu kural, ilacın bulunamadığı durumlarda da geçerlidir.
Firmaya karşı tazminat davası açabilir miyim?
İlacın piyasada bulunmaması nedeniyle ruhsat sahibine karşı hastanın doğrudan tazminat talebine ilişkin yerleşik bir içtihada ulaşamadık. Somut kusur, zarar ve illiyet bağı ayrıca değerlendirilmelidir.
Fiyat farkı ödemeden eşdeğer alabilir miyim?
Eşdeğer grupta farksız bir ürün bulunabilir. Eczacınıza farksız seçenek olup olmadığını sorun; provizyon çıktısında ödenecek tutar görünür.
Bulunamayan ilacınız için TİTCK başvurusu, yurt dışından temin ve SGK ödemesi: dosyanızı birlikte hazırlayalım
Av. Fatma Öztürk — Hukukçular Evi Ankara · 0554 648 37 15
İlgili Rehberler
- TİTCK Rehberi — sağlık ürünleri ve ilaç erişimi rehberlerinin tamamı
- İlacın Satışını Durdurmak — piyasada bulunurluk yükümlülüğü, otuz gün bildirim, askı
- Ruhsatlandırma, Askıya Alma ve İptal — beşeri tıbbi ürünler
- Eşdeğer İlaç ve Fiyat Farkı — hasta hakları
- Eczanede Yanlış İlaç Verilmesi — eşdeğer ve sorumluluk
- İlaç Takip Sistemi (İTS) — karekod ve bildirimler
- Yurt Dışından İlaç Temini — tedarikçi rejimi ve izin
- Yurt Dışından Getirilen İlacın Bedeli — TEB, SGK ve katılım payı
- Endikasyon Dışı ve Yurt Dışından İlaç Temini — onay, rıza ve geri ödeme
- İlacım Geri Ödeme Listesinden Çıkarıldı — hastanın hakları ve dava yolu
- Nadir Hastalık İlaçları — SGK, TİTCK ve dava yolu
- 2026 İlaç Fiyatlandırma Kararı — referans fiyat ve itiraz
- İlaç Sektöründe Rekabet Hukuku — depo kotası ve paralel ihracat
- Zımni Ret — idarenin cevap vermemesi
- SGK İlaç Bedeli Davası — Yargıtay ölçütleri
- Eczaneden Kargoyla İlaç Gönderimi — eve teslim sınırları
- Kişisel Kullanım İçin Yurt Dışından İlaç Getirmek — gümrük, miktar sınırı ve el koyma
- Biyobenzer İlaca Geçiş — hekim, eczacı ve SGK kuralları, hastanın itiraz hakkı
- TİTCK’ye Şikâyet Nasıl Yapılır? — ilaç, kozmetik ve tıbbi cihaz için başvuru yolları
Bu yazı genel bilgilendirme amaçlıdır; somut dosya için hukuki danışmanlık yerine geçmez. Ruhsatlandırma Yönetmeliğinin 22/1-i, j, m, o ve 25/1, 25/2-g hükümleri, Yönetmeliğin 2022 değişikliklerini içeren metnini yayımlayan bir hukuk bürosu belgesinden ve 2023 tarihli bir hukuk bürosu değerlendirmesinden; 03.12.2024 değişikliği bir hukuk bürosunun özetinden aktarılmıştır. SUT 4.4.2 hükmü, 25.11.2025 değişikliğini 17.10.2025 tarihli metinle karşılaştırmalı gösteren ve Antalya Eczacı Odasınca yayımlanan SUT metninden, Deontoloji Tüzüğünün 5. maddesi bir hukuk veri tabanından, Yurt Dışından İlaç Temini Yönetmeliğinin 4–8. maddeleri bir hukuk veri tabanından alınmıştır. TİTCK Başkanının açıklamaları ve 444 4 680 hattı 24.01.2026 tarihli haberlerden, e-posta adresleri 09.11.2021 tarihli bir haberden aktarılmıştır. Üreticilerin tedarik sorunlarını üç ay önceden bildirme yükümlülüğünün dayandığı düzenleme metni incelenememiştir. Resmî Gazete ve mevzuat.gov.tr’ye erişilemediğinden uygulamadan önce güncel resmî metin ve TİTCK duyuruları kontrol edilmelidir. Son güncelleme: 14 Ekim 2026.