Boşanma Davasında Bekletici Mesele: Ceza Davasını Beklemek Gerekir mi? (HMK 165, TBK 74, TMK 162-163)

Boşanma davasına bakan aile mahkemesi, aynı olaylar hakkında görülen ceza davasının sonucunu beklemek zorunda değildir. Kanun, bir davada hüküm verilmesi başka bir davanın sonucuna bağlıysa yargılamanın “bekletilebileceğini” söyler (HMK m.165/1); bu bir zorunluluk değil, hâkimin takdirine bırakılmış bir yetkidir. Boşanma hâkimi kusuru ve boşanma sebeplerini kendi önündeki delillere göre değerlendirir; hukuk hâkimi ceza hâkiminin beraat kararıyla ve kusura ilişkin değerlendirmesiyle bağlı değildir (TBK m.74). Buna karşılık ceza mahkemesinin kesinleşmiş kararıyla tespit edilen maddi olgu, Yargıtay Hukuk Genel Kuruluna göre hukuk hâkimini bağlar (YHGK 07.07.2021, E.2017/4-1332, K.2021/973). Hükmün açıklanmasının geri bırakılması (HAGB) kararı ise kesin bir mahkûmiyet olmadığından maddi olgu bakımından da hukuk hâkimini bağlamaz (YHGK 27.04.2021, E.2017/4-1732, K.2021/529). Bu nedenle ceza davasının beklenmesi, özellikle boşanma sebebi doğrudan bir suçun işlenmesine dayanıyorsa (TMK m.163) veya tek önemli delil ceza dosyasındaysa gündeme gelir. Bekleme, hayata kast ve pek kötü davranışa dayalı davalardaki altı aylık ve beş yıllık hak düşürücü süreleri durdurmaz; davayı zamanında açmak gerekir (TMK m.162). Bekleme süresince barınma, nafaka, velayet ve koruma tedbirleri ayrıca istenebilir (TMK m.169; 6284 s.K.).

İçindekiler

• Kısa cevaplar
• Bekletici mesele nedir? HMK m.165
• Ceza kararının boşanma davasına etkisi
• Hangi boşanma sebebinde ceza davası beklenir?
• Süreler: Beklemek davayı geciktirmenin bahanesi olamaz
• Ceza dosyasındaki deliller boşanma davasında nasıl kullanılır?
• Beklerken: barınma, nafaka, velayet ve koruma
• Bekletme kararı nasıl istenir, nasıl itiraz edilir?
• Tazminat, velayet ve mal rejimi davalarında ceza davası
• Örnek senaryolar
• Adım adım yol haritası
• Sık yapılan hatalar
• Sıkça sorulan sorular

Kısa Cevaplar

Evlilikte şiddet, tehdit, hakaret, cinsel saldırı veya iftira gibi olaylar yaşandığında çoğu zaman iki ayrı yargılama başlar: savcılık soruşturması ile ceza davası ve aile mahkemesindeki boşanma davası. Taraflar sık sık “ceza davası bitmeden boşanma davası sonuçlanmaz” ya da “ceza davası düştü, boşanma davası da düşer” gibi yanlış bilgilerle hareket eder. Aşağıdaki tablo temel kuralları özetler.

Bekletici Mesele Nedir? HMK m.165

Bekletici mesele (kanundaki adıyla bekletici sorun), bir davada karar verebilmek için önce başka bir davanın veya bir idari makamın vereceği kararın beklenmesidir. Hukuk Muhakemeleri Kanunu bunu iki fıkrada düzenler. Birinci fıkraya göre bir davada hüküm verilmesi başka bir davada verilecek karara, bir idari makamın tespitine veya bir hukuki ilişkinin varlığına bağlıysa “mahkemece o davanın sonuçlanmasına veya idari makamın kararına kadar yargılama bekletilebilir” (HMK m.165/1). İkinci fıkraya göre o konuda henüz dava açılmamış veya idari makama başvurulmamışsa mahkeme ilgili tarafa uygun bir süre verir; bu süre içinde başvurmayan taraf iddiasından vazgeçmiş sayılır ve mahkeme esas dava hakkında karar verir (HMK m.165/2).

Kanun “bekletilebilir” ifadesini kullanır. Bu, bekletmenin hâkimin takdirinde olduğunu, her bağlantılı ceza davasında boşanma davasının durdurulması gerekmediğini gösterir. Hâkim, yargılamanın makul süre içinde ve düzenli bir şekilde yürütülmesini, gereksiz gider ve gecikmeye sebebiyet verilmemesini sağlamakla yükümlüdür (HMK m.30). Davaların en az giderle ve mümkün olan süratle sonuçlandırılması da yargının anayasal görevidir (Anayasa m.141/4). Bu iki ilke, gereksiz bekletme kararlarına karşı en güçlü dayanaktır.

Bekletici meselenin en sık görüldüğü aile hukuku örneği, mal rejiminin tasfiyesi davasında boşanma kararının kesinleşmesinin beklenmesidir; bunu boşanma ve mal rejimi davalarının birleştirilmesi yazımızda anlattık. Bu yazının konusu ise farklıdır: aynı olaylar hakkında savcılıkta veya ceza mahkemesinde süren bir yargılamanın, boşanma davasını durdurup durdurmayacağı.

Ceza Kararının Boşanma Davasına Etkisi

Ceza davasının beklenip beklenmeyeceği, büyük ölçüde ceza kararının boşanma hâkimini ne ölçüde bağlayacağına bağlıdır. Kanun bu konuda haksız fiil sorumluluğu bakımından açık bir kural koymuştur: Hâkim, kusurun olup olmadığına ve ayırt etme gücünün bulunup bulunmadığına karar verirken ceza hukukunun sorumluluğa ilişkin hükümleriyle bağlı olmadığı gibi, ceza hâkimi tarafından verilen beraat kararıyla da bağlı değildir; ceza hâkiminin kusurun değerlendirilmesine ve zararın belirlenmesine ilişkin kararı da hukuk hâkimini bağlamaz (TBK m.74). Yargıtay bu hükmü uygularken bir ayrım yapmaktadır.

Yargıtay Hukuk Genel Kurulu 07.07.2021 tarihli, E.2017/4-1332, K.2021/973 sayılı kararında, maddi olgunun tespitine ilişkin ceza mahkemesi kararının hukuk hâkimini bağladığını, ceza hâkiminin tespit ettiği maddi olayların ve fiilin hukuka aykırılığının taraflar yönünden kesin delil niteliği taşıdığını ve aynı konunun hukuk mahkemesinde yeniden tartışılmasının olanaklı olmadığını belirtmiştir. Aynı kararda kusur ve zarar değerlendirmesinin ise hukuk hâkimini bağlamadığı vurgulanmış ve somut olayda iftira soruşturmasının sonucunun HMK m.165 uyarınca beklenmesi gerektiği kabul edilmiştir. Karar bir manevi tazminat davasına ilişkindir.

Hükmün açıklanmasının geri bırakılması kararları aile içi şiddet dosyalarında sık görülür. Hukuk Genel Kurulu 27.04.2021 tarihli, E.2017/4-1732, K.2021/529 sayılı kararında HAGB kararının kesin bir mahkûmiyet kararı olmadığını ve maddi olgunun belirlenmesi yönünden de hukuk hâkimini bağlamayacağını belirtmiş; 21.06.2022 tarihli, E.2021/4-380, K.2022/975 sayılı kararında da aynı sonuca varmıştır. Bu iki karar da tazminat davalarına ilişkindir; ancak ilkeleri boşanma davası bakımından da yol göstericidir. Bunun pratik sonucu şudur: HAGB kararı çıktı diye boşanma hâkimi fiili kendiliğinden sabit kabul etmez; ama aynı dosyadaki adli rapor, tanık ifadeleri ve diğer deliller boşanma davasında ayrıca değerlendirilir.

Fiilin sanık tarafından işlenmediğinin tespit edildiği beraat kararlarının hukuk hâkimini bağlayabileceği, avukat Baran Doğan’ın yazısında aktarılan Yargıtay 3. Hukuk Dairesinin E.2021/3896, K.2021/12134 sayılı kararında belirtilmektedir; bu kararın tam metnine ulaşılamamıştır. Beraatin hangi gerekçeye dayandığı bu nedenle önemlidir: “Suçun sanık tarafından işlendiği sabit olmadığından” verilen bir beraat ile “eylem sabit olmakla birlikte suç unsurları oluşmadığından” verilen beraat, boşanma davasında farklı sonuçlar doğurabilir.

Hangi Boşanma Sebebinde Ceza Davası Beklenir?

Bekletme ihtiyacı, davanın dayandığı boşanma sebebine göre değişir. Evlilik birliğinin temelinden sarsılmasına dayalı genel boşanma davasında hâkim, tarafların bütün davranışlarını birlikte değerlendirir (TMK m.166/1); tek bir olay hakkındaki ceza davasının sonucu çoğu zaman belirleyici değildir. Buna karşılık bazı özel boşanma sebeplerinde kanunun aradığı olgunun kendisi bir suçtur ve bu olgunun varlığı tartışmalıysa ceza yargılamasının sonucu önem kazanabilir.

Küçük düşürücü suç sebebine dayanan davada boşanma, eşin böyle bir suç işlemesine ve bu sebeple onunla birlikte yaşamasının diğer eşten beklenememesine bağlıdır; bu sebepte dava açma süresi yoktur (TMK m.163). Av. Saim İncekaş’ın sitesindeki karar özetlerine göre Yargıtay 2. Hukuk Dairesi, 30.06.2025 tarihli, E.2023/9769, K.2025/6704 sayılı kararında kasten öldürme gibi bir suçun işlenmesini TMK m.163 kapsamında özel boşanma sebebi saymış ve kusur dağılımını buna göre değerlendirmiştir; 27.06.2018 tarihli, E.2016/20524, K.2018/8173 sayılı kararında ise suçun evlilikten önce işlenmiş olması nedeniyle bu sebebin oluşmadığını kabul etmiştir. Aynı kaynağa göre 17.09.2024 tarihli, E.2023/7625, K.2024/5883 sayılı kararda, eşin bıçakla hayati tehlike geçirecek şekilde yaralanmasına ilişkin kesinleşmiş mahkûmiyet, hayata kast sebebinin gerçekleştiğinin kabulü için yeterli görülmüştür. Bu kararların tam metinlerine ulaşılamamıştır.

Uygulamada en sık görülen durum, kadının şiddet nedeniyle hem şikâyetçi olması hem de boşanma davası açmasıdır. 11.07.2018 tarihli CNN Türk haberine göre Yargıtay 2. Hukuk Dairesi, kadının ceza davasında şikâyetinden vazgeçmesini gerekçe göstererek TMK m.162’ye dayalı davayı reddeden aile mahkemesi kararını bozmuş; şikâyetten vazgeçmenin affa işaret etmediğini, af için kayıtsız şartsız bir irade beyanı gerektiğini belirtmiş ve ceza dosyasındaki raporu esas alarak davanın kabulü gerektiğine hükmetmiştir; haberde esas ve karar numarası yer almamaktadır. Bu karar, boşanma hâkiminin ceza dosyasının sonucundan bağımsız olarak dosyadaki delillere dayanabileceğini gösteren tipik bir örnektir. Hayata kast ve pek kötü davranış sebebini TMK m.162 rehberimizde, şikâyetten vazgeçmenin sonuçlarını eşimden şikâyetçi oldum, geri çekebilir miyim yazımızda anlattık.

Süreler: Beklemek Davayı Geciktirmenin Bahanesi Olamaz

Ceza davasının sonucunu beklemek, boşanma davasını açmayı ertelemek anlamına gelmemelidir. Bekletici mesele, açılmış bir davanın içinde verilen bir karardır; dava açma sürelerini durdurmaz. Zina ve hayata kast, pek kötü veya onur kırıcı davranış sebeplerine dayanan davalarda dava hakkı, boşanma sebebinin öğrenilmesinden başlayarak altı ay ve her hâlde sebebin doğumunun üzerinden beş yıl geçmekle düşer; affeden tarafın dava hakkı yoktur (TMK m.161, m.162). Ceza yargılamaları ise çoğu zaman bu sürelerden uzun sürer.

Bu nedenle doğru yol, şikâyet ile boşanma davasını birbirinden bağımsız olarak süresinde başlatmak ve ceza dosyasını boşanma davasına delil olarak bildirmektir. Özel boşanma sebebinin süresi geçmişse aynı olaylar genel boşanma sebebi içinde kusur olarak ileri sürülebilir; özel sebebe dayalı dava ile genel sebebe dayalı dava terditli olarak birlikte açılabilir. Av. Saim İncekaş’ın sitesindeki özete göre Yargıtay 2. Hukuk Dairesi 12.09.2018 tarihli, E.2016/21384, K.2018/9114 sayılı kararında terditli davada önce TMK m.163’e dayalı istemin incelenmesi gerektiğini belirtmiştir. Boşanma davasının hangi hâllerde süre ve af nedeniyle reddedildiğini boşanma davası hangi hâllerde reddedilir yazımızda anlattık.

Ceza Dosyasındaki Deliller Boşanma Davasında Nasıl Kullanılır?

Boşanma davasını bekletmeden yürütmenin en önemli aracı, ceza dosyasındaki delillerin boşanma davasına getirtilmesidir. Savcılıktaki ifade tutanakları, adli muayene raporları, kolluk tutanakları, kamera kayıtları ve tanık beyanları boşanma davasında da delil olarak değerlendirilebilir. Bu deliller, ceza mahkemesinin kesinleşmiş kararı gibi bağlayıcı değildir; boşanma hâkimi bunları diğer delillerle birlikte serbestçe değerlendirir. Kesinleşmiş bir mahkûmiyet kararı ise, Hukuk Genel Kurulunun 2021/973 sayılı kararında belirtildiği gibi, tespit ettiği maddi olgu bakımından taraflar yönünden kesin delil niteliği taşır.

Ceza dosyasının getirtilmesi için dava dilekçesinde veya ön incelemede dosyanın esas numarası bildirilerek mahkemeden müzekkere yazılması istenmelidir. Hukuka aykırı olarak elde edilmiş deliller mahkemece dikkate alınamaz (HMK m.189/2); eşin telefonuna gizlice yüklenen yazılımlarla elde edilen kayıtlar bu açıdan risklidir. Müzekkere talebinin nasıl yazılacağını boşanmada müzekkere talep dilekçesi, karşı tarafın yalan beyanlarına karşı delil stratejisini karşı taraf yalan söylüyor yazılarımızda anlattık.

Beklerken: Barınma, Nafaka, Velayet ve Koruma

Boşanma davası ceza davasını beklese bile taraflar ve çocuklar korumasız kalmaz. Boşanma veya ayrılık davası açılınca hâkim, davanın devamı süresince gerekli olan ve özellikle eşlerin barınmasına, geçimine, eşlerin mallarının yönetimine ve çocukların bakım ve korunmasına ilişkin geçici önlemleri resen alır (TMK m.169). Bu önlemler bekletme kararından etkilenmez; aksine yargılama uzadıkça önemleri artar.

Koruma tedbirleri 6284 sayılı Kanuna göre boşanma davasından bağımsız olarak istenebilir; şiddet tehlikesi varsa ceza davasının veya boşanma davasının sonucunu beklemeye gerek yoktur. Tedbirlerin değiştirilmesi için tedbir kararının kaldırılması veya değiştirilmesi dilekçesi, çocuğun yurt dışına çıkışının yasaklanması için yurt dışı çıkış yasağı talep dilekçesi, tehdit hâlinde eşim beni tehdit ediyor yazılarımıza bakabilirsiniz.

Bekletme Kararı Nasıl İstenir, Nasıl İtiraz Edilir?

Bekletici mesele talebi, dava dilekçesinde, cevap dilekçesinde veya yargılama sırasında verilecek bir dilekçeyle ileri sürülebilir. Talepte ceza dosyasının mahkemesi ve esas numarası, ceza dosyasının sonucunun boşanma davasındaki hangi uyuşmazlığı çözeceği ve dosyadaki mevcut delillerin neden yetersiz olduğu açıkça yazılmalıdır. Karşı taraf bekletme talebinde bulunduysa, mevcut delillerin karar vermeye yeterli olduğu, sürelerin ve makul süre ilkesinin bekletmeyi gereksiz kıldığı ileri sürülmelidir (HMK m.30).

Bekletme kararına karşı ayrıca istinaf yoluna gidilemese de, ceza yargılamasının uzaması veya durumun değişmesi hâlinde mahkemeden kararın yeniden değerlendirilmesi istenebilir. Uzun süren bekletmeler, nihai karara karşı istinafta usule ilişkin bir itiraz olarak da ileri sürülebilir. Bilirkişi ve sosyal inceleme raporlarına itiraz yollarını bilirkişi raporuna itiraz dilekçesi yazımızda anlattık.

Tazminat, Velayet ve Mal Rejimi Davalarında Ceza Davası

Ceza davasının etkisi yalnızca boşanma kararıyla sınırlı değildir. Boşanmaya bağlı maddi ve manevi tazminat talepleri kusura dayandığından, ceza dosyası kusurun belirlenmesinde önemli bir yer tutar; ancak kusurun değerlendirilmesi hukuk hâkimine aittir (TBK m.74/2). Velayette ise ölçü çocuğun üstün yararıdır; çocuğa karşı işlendiği iddia edilen suçlarda ceza yargılamasının sonucunu beklemek, çocuğun korunmasını geciktirmemelidir.

Hukuk Genel Kurulu 09.04.2014 tarihli, E.2013/1008, K.2014/490 sayılı kararında, davalının çocuklardan birine cinsel istismar suçunu haksız yere isnat ettiği iddiasıyla açılan manevi tazminat davasında, isnat nedeniyle hakaret suçundan görülen ceza davasının sonucunun beklenmesi gerektiğini kabul etmiştir (Lexpera’daki künye ve kararın aktarılan içeriğine göre). Bu karar da tazminat davasına ilişkindir; ancak bir isnadın doğru olup olmadığı tazminatın temel unsuru olduğunda bekletmenin gerekli görülebileceğini göstermektedir. İftira iddialarını eşim hakkımda asılsız suç duyurusunda bulundu, boşanma sonrası hakaret ve iftiraları boşandıktan sonra eski eşin hakaret ve iftiraları yazılarımızda anlattık.

Örnek Senaryolar

Aşağıdaki senaryolar gerçek dosyalar değil, kuralların nasıl işlediğini göstermek için hazırlanmış basitleştirilmiş örneklerdir. Her dosyada sonuç, delillere ve hâkimin takdirine göre değişebilir.

Bu senaryolar, boşanma davasının çoğu durumda ceza davasından bağımsız yürüyebileceğini, ancak ceza dosyasının delil olarak mutlaka değerlendirilmesi gerektiğini göstermektedir. Ağır kusurlu davacının açtığı davaya itiraz yollarını davacı daha ağır kusurluysa boşanma davasına itiraz yazımızda anlattık.

Adım Adım Yol Haritası

1. Güvenliği öne alın. Şiddet veya tehdit varsa koruma tedbiri isteyin; bu, boşanma ve ceza davasından bağımsızdır (6284 s.K.).
2. Süreleri hesaplayın. Hayata kast veya pek kötü davranışa dayanacaksanız öğrenmeden itibaren altı ay içinde dava açın (TMK m.162).
3. Şikâyeti ve davayı ayrı ayrı başlatın. Ceza davasının bitmesini beklemeden boşanma davasını açın.
4. Ceza dosyasını bildirin. Dava dilekçesinde savcılık ve ceza mahkemesi dosya numaralarını yazın, dosyanın getirtilmesini isteyin.
5. Bekletme talebini değerlendirin. Hükmünüz gerçekten ceza davasının sonucuna bağlıysa gerekçeli bekletme talebinde bulunun; değilse karşı tarafın talebine itiraz edin.
6. Geçici önlemleri isteyin. Tedbir nafakası, konut, geçici velayet ve yurt dışı çıkış yasağı gibi önlemleri talep edin (TMK m.169).
7. Ceza kararının türüne dikkat edin. Mahkûmiyet, beraat, HAGB ve düşme kararlarının boşanma davasına etkisi farklıdır.
8. Kesinleşmiş kararı dosyaya sunun. Ceza kararı kesinleşince boşanma dosyasına ibraz edin ve kusur değerlendirmesinde dikkate alınmasını isteyin.

Sık Yapılan Hatalar

1. Ceza davası bitsin diye boşanma davasını açmamak. TMK m.161 ve m.162’deki altı aylık süre bu sırada dolabilir.
2. Beraat çıkınca boşanma davasının da reddedileceğini sanmak. Hukuk hâkimi beraat kararıyla bağlı değildir (TBK m.74).
3. HAGB kararını mahkûmiyet gibi sunmak. HAGB kesin mahkûmiyet değildir ve hukuk hâkimini bağlamaz.
4. Şikâyetten vazgeçmeyi af saymak. Af için açık ve kayıtsız şartsız bir irade gerekir.
5. Ceza dosyasını boşanma davasına hiç bildirmemek. Adli rapor ve ifadeler boşanma davasında güçlü delillerdir.
6. Gerekçesiz bekletme talep etmek. Talep, ceza davasının boşanma davasındaki hangi uyuşmazlığı çözeceğini göstermelidir.
7. Bekleme süresince tedbir istememek. Nafaka, konut ve velayet geçici önlemlerle düzenlenebilir.
8. Hukuka aykırı delille ceza dosyası oluşturmaya çalışmak. Hukuka aykırı elde edilen deliller dikkate alınamaz (HMK m.189/2).

Sıkça Sorulan Sorular

Boşanma davası ceza davasının sonucunu beklemek zorunda mı?

Hayır. Kanun, bir davada hüküm verilmesi başka bir davanın sonucuna bağlıysa yargılamanın bekletilebileceğini söyler (HMK m.165/1). Bu bir zorunluluk değil, hâkimin takdirindedir. Boşanma hâkimi çoğu durumda ceza dosyasındaki delilleri de değerlendirerek beklemeden karar verebilir.

Eşim ceza davasında beraat etti; boşanma davam reddedilir mi?

Kendiliğinden reddedilmez. Hukuk hâkimi, ceza hâkimi tarafından verilen beraat kararıyla bağlı değildir ve ceza hâkiminin kusur değerlendirmesi de onu bağlamaz (TBK m.74). Boşanma hâkimi dosyadaki diğer delillere göre karar verir. Beraat fiilin işlenmediğinin tespitine dayanıyorsa durum farklı değerlendirilebilir.

Eşim mahkûm oldu; boşanma davasında bu olay yeniden tartışılır mı?

Hukuk Genel Kurulunun 07.07.2021 tarihli, E.2017/4-1332, K.2021/973 sayılı kararına göre ceza mahkemesinin maddi olgunun tespitine ilişkin kararı hukuk hâkimini bağlar ve aynı konu hukuk mahkemesinde yeniden tartışılamaz. Ancak kusurun ağırlığı ve tazminat miktarı boşanma hâkimince ayrıca değerlendirilir.

HAGB kararı boşanma davasında delil olur mu?

HAGB kararı kesin bir mahkûmiyet kararı değildir ve Hukuk Genel Kurulu kararlarına göre maddi olgunun belirlenmesi yönünden de hukuk hâkimini bağlamaz (YHGK 27.04.2021, E.2017/4-1732, K.2021/529; YHGK 21.06.2022, E.2021/4-380, K.2022/975). Ancak aynı ceza dosyasındaki adli rapor ve tanık ifadeleri boşanma davasında ayrıca değerlendirilebilir.

Şikâyetimden vazgeçtim; eşimi affetmiş sayılır mıyım?

Kural olarak hayır. CNN Türk’ün 11.07.2018 tarihli haberine göre Yargıtay 2. Hukuk Dairesi, ceza davasında şikâyetten vazgeçmenin affa işaret etmediğini ve af için kayıtsız şartsız bir irade beyanı gerektiğini kabul etmiştir; haberde esas ve karar numarası yer almamaktadır. Affeden tarafın TMK m.162’ye dayalı dava hakkı olmadığından af iddiası ayrıca ispatlanmalıdır.

Ceza davası bitince boşanma davası açsam olur mu?

Riskli. Hayata kast, pek kötü veya onur kırıcı davranış sebebine dayalı dava hakkı, sebebin öğrenilmesinden itibaren altı ay ve her hâlde beş yıl geçmekle düşer (TMK m.162). Ceza davaları genellikle daha uzun sürdüğünden boşanma davası süresinde açılmalı, ceza dosyası delil olarak bildirilmelidir.

Küçük düşürücü suç sebebiyle boşanmada ceza davası beklenir mi?

Bu sebepte boşanma, eşin küçük düşürücü bir suç işlemesine ve bu nedenle birlikte yaşamanın beklenememesine bağlıdır (TMK m.163). Suçun işlenip işlenmediği tartışmalıysa ceza davasının sonucu beklenebilir. Bu sebebe dayalı davada dava açma süresi yoktur.

Karşı taraf bekletici mesele istedi; nasıl karşı çıkarım?

Dosyadaki adli rapor, tanık ve belgelerin karar vermeye yeterli olduğunu, ceza davasının boşanma davasındaki hiçbir uyuşmazlığı belirleyici şekilde çözmeyeceğini ve hâkimin gereksiz gecikmeyi önlemekle yükümlü olduğunu ileri sürebilirsiniz (HMK m.30; Anayasa m.141/4).

Bekletme kararına itiraz edebilir miyim?

Bekletme kararı bir ara karardır; istinaf yolu kural olarak nihai kararlara karşı açıktır (HMK m.341/1). Bu nedenle karar tek başına istinaf edilemez; ancak koşullar değişirse mahkemeden kararın yeniden değerlendirilmesi istenebilir ve itirazlar nihai kararla birlikte ileri sürülebilir.

Boşanma davası beklerken nafaka alabilir miyim?

Evet. Boşanma davası açılınca hâkim, davanın devamı süresince eşlerin barınmasına, geçimine ve çocukların bakımına ilişkin geçici önlemleri resen alır (TMK m.169). Tedbir nafakası, konut ve geçici velayet bekletme kararından etkilenmez.

Şiddet varsa ceza davasını beklemem gerekir mi?

Hayır. 6284 sayılı Kanuna göre uzaklaştırma, yaklaşmama ve iletişim yasağı gibi koruma tedbirleri boşanma ve ceza davasından bağımsız olarak istenebilir (6284 s.K. m.5).

Ceza dosyası boşanma davasına nasıl getirtilir?

Dava dilekçesinde veya ön incelemede savcılık ya da ceza mahkemesi dosya numarası bildirilerek mahkemeden dosyanın getirtilmesi istenir. Adli rapor, ifade tutanakları ve kolluk tutanakları boşanma davasında delil olarak değerlendirilir. Hukuka aykırı elde edilmiş deliller ise dikkate alınamaz (HMK m.189/2).

Kovuşturmaya yer olmadığı kararı boşanma davamı etkiler mi?

Kovuşturmaya yer olmadığına dair karar bir mahkeme hükmü değildir. Hukuk hâkimi beraat kararıyla bile bağlı olmadığından (TBK m.74), boşanma hâkimi dosyadaki diğer delillere göre karar verir. Bu konuyu doğrudan çözen doğrulanmış bir Yargıtay kararı bu yazıda yer almamaktadır.

Eşim hakkımda asılsız şikâyette bulundu; boşanma davası bunu bekler mi?

Asılsız şikâyet, boşanma davasında karşı tarafın kusuru olarak ileri sürülebilir. İftira iddiası tazminatın temel unsuru ise Hukuk Genel Kurulu 2021/973 sayılı kararında iftira soruşturmasının sonucunun beklenmesi gerektiğini kabul etmiştir; ancak bu karar bir tazminat davasına ilişkindir.

Ceza davasındaki kusur değerlendirmesi boşanmada aynen kabul edilir mi?

Hayır. Ceza hâkiminin kusurun değerlendirilmesine ve zararın belirlenmesine ilişkin kararı hukuk hâkimini bağlamaz (TBK m.74/2). Boşanmada kusur, evlilik birliğindeki bütün davranışlar birlikte değerlendirilerek belirlenir.

7589 sayılı Kanun bu konuda neyi değiştirdi?

31.07.2026 tarihli Resmî Gazete’de yayımlanan 7589 sayılı Kanunla CMK m.231 değiştirilmiş ve ikincil kaynaklara göre işkence ve eziyet suçlarında hükmün açıklanmasının geri bırakılmasının uygulanmayacağı düzenlenmiştir. Aile içi eziyet dosyalarında bu, ceza yargılamasının mahkûmiyet veya beraatla sonuçlanması ihtimalini artırır. HMK m.165’te ise bir değişikliğe rastlanmamıştır.