Boşanmada Müzekkere Talep Dilekçesi Örneği: SGK, Banka, Tapu ve Araç Kayıtları (HMK 194, 219-221)

Boşanma, nafaka ve mal rejimi dosyalarında tarafların geliri ve malvarlığı çoğunlukla resmî kurumların kayıtlarıyla ispat edilir. Üçüncü kişi veya kurumun elindeki belge ispat için zorunluysa mahkeme ibrazını emreder (HMK m.221/1); bu emir uygulamada müzekkereyle yerine getirilir. Talep, vakıa ile delil eşleştirilerek ve kurum, kayıt türü ve dönem açıkça yazılarak yapılmalıdır (HMK m.194). Delil dilekçeler aşamasında gösterilmeli, ön inceleme davetiyesindeki kesin süre içinde gerekli açıklama yapılmalı ve avans yatırılmalıdır (HMK m.139, 140/5, 324). Banka sırrı kanunen yetkili mercilere açıklanabilir (5411 s.K. m.73/1). Aşağıda üç dilekçe örneği bulunuyor.

İçindekiler

• Kısa cevaplar
• Kanuni çerçeve
• Somutlaştırma: vakıa ve delil
• SGK kayıtları
• Banka kayıtları
• Tapu kayıtları
• Araç kayıtları
• Diğer kurumlar
• Belge karşı taraftaysa
• Ne zaman istenir?
• Avans ve kesin süre
• Cevap gelmezse veya eksikse
• Mahkemenin kendiliğinden araştırması
• Ölçülülük ve özel hayat
• Dilekçe örnekleri
• Örnek senaryolar
• Yol haritası
• Sık yapılan hatalar
• Sıkça sorulan sorular

Kısa Cevaplar

HTS, otel ve kamera kayıtları için boşanmada HTS, otel ve banka kayıtları, delil listesinin yazımı için tanık ve delil listesi örneği yazılarımıza bakabilirsiniz.

Kanuni Çerçeve

Müzekkere, mahkemenin bir kurum veya kişiden belge, kayıt ya da bilgi istediği yazıdır. Kanundaki dayanağı belge ibrazına ilişkin hükümlerdir. Taraflar ellerindeki belgeleri mahkemeye sunmak zorundadır (HMK m.219/1); belge karşı taraftaysa mahkeme ibrazı için kesin süre verir (HMK m.220/1); üçüncü kişinin veya kurumun elindeki belge ispat için zorunluysa mahkeme ibrazını emreder (HMK m.221/1). Dava dilekçesine, başka yerden getirilecek belgelerin hangi yerden getirtileceğine ilişkin açıklama eklenir (HMK m.121).

Taraflar dayandıkları vakıaları ispata elverişli şekilde somut olarak ortaya koymalı ve her vakıanın hangi delille ispat edileceğini açıkça belirtmelidir (HMK m.194). Hukuka aykırı olarak elde edilmiş deliller dikkate alınamaz (HMK m.189/2); mahkeme yoluyla gelen kayıt bu bakımdan en güvenli yoldur. Hukuk Genel Kurulu telefon ve otel kayıtlarının müzekkereyle getirtilmesi nedeniyle hâkimin sorumluluğunun doğmadığını kabul etmiştir (YHGK, 18.05.2021, E.2017/2-3182, K.2021/575).

Somutlaştırma: Vakıa ve Delil Eşleşmesi

“Gerekli kayıtların getirtilmesini talep ederiz” cümlesi müzekkere talebi değildir. Talepte dört unsur bulunmalıdır: kayıtla ispatlanacak vakıa, kaydı tutan kurum, kaydın türü ve dönem. Örneğin “davalının [tarih] tarihinden beri [işyeri]nde çalıştığı ve aylık gelirinin [tutar] TL olduğu vakıası için SGK’dan [tarih]-[tarih] dönemine ait hizmet dökümü ve prime esas kazanç bilgisi” şeklinde yazılmalıdır. Kurum, dönem ve konu belirtilmeden yapılan genel talep, HMK m.121 ve 139/1-ç’deki açıklama yükümlülüğünü yerine getirmez.

Dönemin belirlenmesinde dosyanın türü belirleyicidir. Mal rejimi davasında mal rejimi dava tarihinde sona erdiğinden (TMK m.225/2) dava tarihindeki durum ve sona ermeden önceki bir yıl içindeki devirler (TMK m.229) önem taşır. Nafaka dosyasında ise tarafların güncel gelirleri istenir.

Somutlaştırma yükü için boşanma davası için delil nasıl toplanır yazımıza bakabilirsiniz.

SGK Kayıtları

SGK kayıtları nafaka dosyalarının temelidir. Boşanma yüzünden yoksulluğa düşecek ve kusuru daha ağır olmayan taraf diğer taraftan mali gücü oranında yoksulluk nafakası isteyebilir (TMK m.175); çocuk kendisine bırakılmayan eş çocuğun bakım ve eğitim giderlerine gücü oranında katılır (TMK m.182/2). Mali gücü göstermenin en güvenli yolu, tarafın hangi işyerinde, hangi tarihten beri ve hangi kazanç üzerinden çalıştığını gösteren hizmet dökümü ve prime esas kazanç bilgisidir. Emeklilik, yaşlılık veya malullük aylığı alan taraf için aylık bilgisi de istenir.

SGK kaydı gerçek geliri her zaman göstermez. Asgari ücret üzerinden bildirilen ama yüksek yaşam düzeni süren yükümlüde banka kayıtları ve ekonomik durum araştırmasıyla birlikte değerlendirme yapılmalıdır. Gelirini gizleyen yükümlü için nafaka yükümlüsünün kasıtlı işsizliği yazımıza bakabilirsiniz.

Banka Kayıtları

Bankacılık sırları kanunen açıkça yetkili kılınan mercilerden başkasına açıklanamaz (5411 s.K. m.73/1); mahkeme bu mercilerdendir ve ispat için zorunlu kayıtların gönderilmesini isteyebilir (HMK m.221/1). Kişisel verilerin yargılama faaliyeti kapsamında yargı makamlarınca işlenmesi Kişisel Verilerin Korunması Kanununun kapsamı dışındadır (KVKK m.28/1-d).

Mal rejimi davasında banka kayıtları üç soruyu cevaplar: dava tarihinde hesaplarda ne vardı, son bir yılda hangi paralar çekildi veya aktarıldı ve evlilik içinde edinilen birikim nereye gitti? Bir eşin bütün malları aksi ispat edilinceye kadar edinilmiş mal sayılır (TMK m.222/3); mal rejiminin sona ermesinden önceki bir yıl içindeki rızasız karşılıksız kazandırmalar ve katılma alacağını azaltma kastıyla yapılan devirler edinilmiş mallara eklenir (TMK m.229). Nafaka dosyasında ise hesaba yatan düzenli ödemeler gerçek geliri gösterir.

Evdeki nakit ve çekilen paraların ispatı için evdeki nakit ve yastık altı birikim, eşin kartınızı kullanması için eşim banka kartımı kullandı yazılarımıza bakabilirsiniz.

Tapu Kayıtları

Tapu kayıtları mal rejimi davasının iskeletini kurar. Hangi taşınmazların tasfiyeye gireceği dava tarihine göre belirlenir (TMK m.225/2); bu nedenle talep, eşlerin adına dava tarihinde kayıtlı taşınmazları ve bunların edinme tarihlerini kapsamalıdır. Edinme tarihi, malın evlilikten önce mi sonra mı alındığını ve kişisel mal olup olmadığını tartışmanın başlangıç noktasıdır. Sona ermeden önceki bir yıl içinde yapılan devirler de TMK m.229 bakımından istenir; satış bedeli ve alıcı bilgisi resmî senetten görülür.

Yargıtay 2. Hukuk Dairesi, belirsiz alacak olarak açılan bir tasfiye davasında önce malların tapu, trafik ve banka kayıtları getirtilerek belirlenmesi, ardından her mal için talep edilen miktarın açıklattırılması gerektiğini belirtmiştir (2. HD, 05.12.2024, E.2024/1953, K.2024/9572). Taşınmaz üçüncü kişi adına alınmışsa muvazaa iddiası için o kişinin tapu kayıtları da istenebilir.

Ev annenin adına alındıysa eşim evi annesinin adına aldı, taşınmazın korunması için tapuya ihtiyati tedbir dilekçesi yazılarımıza bakabilirsiniz.

Araç Kayıtları

Araç kayıtları da aynı mantıkla istenir: dava tarihinde eşlerin adına kayıtlı araçlar, edinme tarihleri ve sona ermeden önceki bir yıl içindeki satışlar. Araç satışlarında satış tarihi ve bedeli noter satış sözleşmesinden görülür; bu nedenle trafik tescil kaydıyla birlikte satışı yapan noterden sözleşme örneği istenmelidir. Aracın kredi veya rehinle alınmış olması ve dava tarihindeki borç miktarı da tasfiyeyi etkiler; borç bilgisi kredi veren kuruluştan istenir.

Araç değerinin belirlenmesi için mal paylaşımında ev ve araç değeri yazımıza bakabilirsiniz.

Diğer Kurumlar: Vergi, Ticaret Sicili, İşveren ve Kolluk

Gelir ve malvarlığı yalnız SGK, banka, tapu ve trafik kayıtlarında görünmez. Serbest meslek veya ticaretle uğraşan tarafın geliri vergi dairesindeki beyanname ve mükellefiyet kayıtlarından, şirket ortaklığı ticaret sicili kayıtlarından anlaşılır. Ücretli çalışan tarafın gerçek ücreti, ikramiye ve yan ödemeleri işverenden istenecek bordrodan görülür. Nafaka dosyalarında mahkemeler tarafların ekonomik ve sosyal durumunun kolluk aracılığıyla araştırılmasını da isteyebilir; bu araştırma beyana dayandığı için tek başına yeterli değildir ve resmî kayıtlarla birlikte değerlendirilmelidir.

Hangi kurum seçilirse seçilsin kural aynıdır: kayıt, ispatlanacak vakıa için gerekli olmalı ve talepte kurum, kayıt türü ve dönem belirtilmelidir (HMK m.194). Bazı kayıtlar UYAP üzerinden elektronik olarak da sorgulanabilir; bu, talebin somutlaştırılması gerekliliğini ortadan kaldırmaz.

Telefon, otel ve kamera kayıtları için ayrı kurallar vardır; bunlar için HTS, otel ve kamera kayıtlarının getirtilmesi yazımıza bakabilirsiniz.

Belge Karşı Taraftaysa: HMK 219-220

Bazı belgeler kurumda değil karşı taraftadır: maaş bordroları, kira sözleşmeleri, şirket belgeleri veya satış sözleşmeleri gibi. Taraflar dayandıkları ve ellerinde bulunan belgeleri mahkemeye sunmak zorundadır (HMK m.219/1). Belge karşı taraftaysa mahkeme belgenin ibrazı için kesin süre verir (HMK m.220/1). Belgeyi süresinde sunmayan ya da belgenin elinde bulunmadığına ilişkin inandırıcı açıklama yapamayan taraf hakkında hâkim, belgenin içeriği konusunda diğer tarafın beyanını kabul edebilir (HMK m.220/3).

Bu yaptırım özellikle nafaka dosyalarında önemlidir. Geliri hakkında bordro sunmayan yükümlü bakımından mahkeme, diğer tarafın gelir beyanını kabul edebilir. Bunun için talepte belgenin ne olduğu, hangi vakıayı ispatlayacağı ve neden karşı tarafta bulunduğu açıklanmalıdır. Talep yapılmazsa HMK m.220/3’teki sonuç da doğmaz.

Belge ibrazının genel kuralları için belge ibrazı ve delil kuralları yazımıza bakabilirsiniz.

Müzekkere Talebi Ne Zaman Yapılır?

Doğru zaman dilekçeler aşamasıdır. Dava dilekçesinde başka yerden getirilecek belgelerin bulunmasını sağlayacak açıklama yapılır (HMK m.121); davalı da cevap dilekçesinde delillerini gösterir. Ön inceleme davetiyesinde taraflara, getirtilmesi istenen belgelerle ilgili açıklamayı iki haftalık kesin süre içinde yapmaları, aksi hâlde o delile dayanmaktan vazgeçmiş sayılacakları ihtar edilir (HMK m.139/1-ç); ön inceleme duruşmasında da aynı sonuçla kesin süre verilir (HMK m.140/5).

Kanunda öngörülen süreler içinde gösterilmeyen delillere sonradan dayanılamaz; ancak gecikme yargılamayı geciktirme amacı taşımıyor veya ihmalden kaynaklanmıyorsa mahkeme sonradan delil gösterilmesine izin verebilir (HMK m.145). Hukuk Genel Kurulu, iddia ve savunmanın genişletilmesinin ve geç delil göstermenin bu dar istisnalar içinde kaldığını belirtmiştir (YHGK, E.2017/2301, K.2021/807). Kaybolma tehlikesi olan bir delil için dava açılmadan önce de delil tespiti istenebilir (HMK m.400).

Ön inceleme aşamasının işleyişi için boşanma ön inceleme duruşması, tahkikat aşaması için boşanma davasında tahkikat aşaması yazılarımıza bakabilirsiniz.

Avans ve Kesin Süre

Davacı dava açarken gider avansını yatırır (HMK m.120). Adalet Bakanlığınca çıkarılan gider avansı tarifesi gider avansını tebligat ve posta ücretleri gibi giderleri kapsayacak şekilde tanımlar. Delil ikamesi için gereken giderler ise ayrıca avans olarak istenir: her taraf ikamesini istediği delil için mahkemece belirlenen avansı verilen kesin süre içinde yatırmak zorundadır; yatırılmazsa diğer taraf yatırabilir, aksi hâlde o delilin ikamesinden vazgeçilmiş sayılır (HMK m.324/1-2). Tarafların serbestçe tasarruf edemeyeceği dava ve işler hakkındaki hükümler saklıdır (HMK m.324/3).

Kesin süre ağır sonuç doğurduğu için ara kararın açık olması gerekir: hangi işlem için ne kadar avans istendiği, sürenin ne olduğu ve süreye uyulmazsa ne olacağı ayrı ayrı yazılmalıdır. Yargıtay 11. Hukuk Dairesi, gider avansı ile delil avansı ihtarlarının birlikte ve belirsiz biçimde yapıldığı bir dosyada kesin sürenin sonuç doğurmadığını kabul etmiş ve ücretin sonraki duruşmadan önce yatırılmış olmasını da gözetmiştir (Y11HD, 28.04.2025, E.2024/4285, K.2025/2854). Yargıtay 3. Hukuk Dairesi de usulüne uygun ihtar yapılmadan kesin süreye bağlanan sonuçların doğmayacağını vurgulamıştır (Y3HD, 01.06.2026, E.2026/4160, K.2026/3362).

Cevap Gelmezse veya Eksikse

Müzekkereye cevap gelmemesi tarafın kusuru değildir. Bu durumda yapılacak iş, kuruma tekit yazısı yazılmasını istemektir. Cevap geldiğinde ise içeriği istenen kayıtla karşılaştırılmalıdır: doğru kişi mi, doğru dönem mi, istenen bütün hesaplar ve taşınmazlar mı? Yargıtay 2. Hukuk Dairesi, dava tarihinden geriye iki yıllık kayıt istendiği hâlde yalnız iki aylık kayıt gönderilmesini hüküm kurmak için yetersiz bulmuştur (2. HD, E.2022/3734, K.2022/6108). Gelen kayıtların incelenip gerekçede değerlendirilmesi de gerekir; elektronik ortamda gelen kayıtların incelenip incelenmediği açıklanmadan karar verilmesi bozma sebebi sayılmıştır (2. HD, E.2021/2985, K.2021/3792).

Mal rejimi davasında kayıtlar tamamlanmadan hüküm kurulması da hatalıdır. Yargıtay belirsiz alacak davasında önce tapu, trafik ve banka kayıtlarının getirtilmesini istemiştir (2. HD, E.2024/1953, K.2024/9572). İlk derece mahkemesi kararın verilmesinde etkili olabilecek önemli delilleri hiç değerlendirmemişse bölge adliye mahkemesi kararı kaldırabilir (HMK m.353/1-a).

Mahkemenin Kendiliğinden Araştırması

Kanunda belirtilen istisnalar dışında hâkim iddia ve savunmaları doğrulayacak delilleri kendiliğinden araştıramaz (HMK m.25/2). Mal rejimi ve yoksulluk nafakası gibi taraflarca tasarruf edilebilen konularda kayıtların getirtilmesini taraf istemelidir. Çocuğa ilişkin konularda durum farklıdır: Hukuk Genel Kurulu iştirak nafakasının kamu düzenine ilişkin olduğunu ve hâkimin talep olmasa da bunu gündeme alabileceğini kabul etmiştir (YHGK, 19.09.2019, E.2017/2-1894, K.2019/918). Avans yaptırımına ilişkin kuralda da tarafların serbestçe tasarruf edemeyeceği işler saklı tutulmuştur (HMK m.324/3).

Bu, tarafın hareketsiz kalabileceği anlamına gelmez. İştirak nafakasında yükümlünün gelirini gösteren kayıtlar yine taraf talebiyle ve somut olarak istenmelidir; mahkemenin kendiliğinden araştırma yetkisi, talebin eksik kaldığı durumlarda güvence işlevi görür.

Ölçülülük ve Özel Hayat

Karşı taraf çoğu zaman “banka hesaplarım özel hayatımdır” diyerek talebe itiraz eder. Herkes özel hayatına ve aile hayatına saygı gösterilmesini isteme hakkına sahiptir (Anayasa m.20); ancak taraflar da ileri sürdükleri vakıalar hakkında ispat hakkına sahiptir (HMK m.189/1). Mahkeme yoluyla getirtilen kayıt hukuka uygun delildir; banka sırrı yetkili mercie açıklanabilir (5411 s.K. m.73/1) ve yargılama amaçlı veri işleme KVKK kapsamı dışındadır (KVKK m.28/1-d). Hukuk Genel Kurulu, telefon ve otel kayıtlarının müzekkereyle getirtilmesi nedeniyle hâkimin sorumluluğunun doğmadığını kabul etmiştir (YHGK, E.2017/2-3182, K.2021/575).

Bununla birlikte talep ölçülü olmalıdır. Vakıayla ilgisi olmayan dönemler, ilgisiz hesaplar veya üçüncü kişilerin kayıtları genel bir merakla istenemez. Üçüncü kişinin, örneğin kayınvalidenin, kayıtları ancak muvazaa veya mal kaçırma iddiası somut olarak ileri sürülmüşse istenmelidir.

Dilekçe Örnekleri

1. Mal rejimi davasında tapu, araç ve banka kayıtları için müzekkere talebi (HMK 194, 221; TMK 225, 229)

2. Nafaka için SGK, vergi ve banka kayıtları ile bordro ibrazı talebi (HMK 220, 221; TMK 175, 182)

3. Müzekkere cevabının tamamlatılması ve kesin süre ara kararının düzeltilmesi talebi (HMK 94, 324)

Belge ibrazının genel kuralları için belge ibrazı ve delil kuralları, karşı tarafın itirazlarına cevap için replik ve düplik dilekçesi yazılarımıza bakabilirsiniz.

Örnek Senaryolar

Senaryo 1: Dava öncesi araç satışı. Davalı, boşanma davasından sekiz ay önce aracını kardeşine satmış; satış bedeli hesabına girmemiş.

Senaryo 2: Asgari ücretli görünen yükümlü. Nafaka yükümlüsü SGK’da asgari ücretle görünüyor; banka hesabına her ay yüksek tutarlı ödemeler giriyor.

Senaryo 3: Eksik banka cevabı. Mahkeme iki yıllık hesap hareketi istemiş; banka yalnız bir aylık döküm göndermiş ve mahkeme bu hâliyle karar vermeye hazırlanıyor.

Yol Haritası

1. Vakıaları listeleyin. Gelir, malvarlığı, devir; her biri için bir kayıt (HMK m.194).
2. Kurumu ve dönemi belirleyin. Dava tarihi, önceki bir yıl veya son on iki ay (TMK m.225/2, 229).
3. Dilekçede açıklayın. Dava veya cevap dilekçesinde kurum, kayıt ve dönem (HMK m.121).
4. Ön incelemede kesin süreyi kaçırmayın. İki hafta içinde açıklama ve belge (HMK m.139/1-ç, 140/5).
5. Avansı yatırın. Ara karardaki kesin süre içinde (HMK m.324).
6. Karşı taraftaki belgeyi isteyin. Bordro ve sözleşmeler için ibraz talebi (HMK m.220).
7. Gelen cevabı kontrol edin. Kişi, dönem ve kapsam doğru mu? Eksikse tamamlatın.
8. Kayıtları talebe dönüştürün. Mal rejiminde talebinizi açıklayın veya artırın (HMK m.107, 109/4).

Sık Yapılan Hatalar

Sıkça Sorulan Sorular

Müzekkere nedir?

Mahkemenin bir kurumdan veya kişiden belge, kayıt ya da bilgi istediği yazıdır. Dayanağı belge ibrazına ilişkin hükümlerdir (HMK m.219-221).

Kayıtları ben doğrudan kurumdan alabilir miyim?

Kendinize ait kayıtları alabilirsiniz; karşı tarafın kayıtları ise mahkeme yoluyla istenmelidir. Üçüncü kişideki veya kurumdaki belge ispat için zorunluysa mahkeme ibrazını emreder (HMK m.221/1).

Müzekkere talebi nasıl yazılır?

İspat edilecek vakıa, kurum, kayıt türü ve dönem belirtilerek yazılır (HMK m.194, 121). Genel ifadeler yeterli değildir.

Müzekkere talebi ne zaman yapılmalı?

Dava, cevap ve sonraki dilekçelerde. Ön inceleme davetiyesinde verilen iki haftalık kesin süre içinde gerekli açıklama yapılmalıdır (HMK m.139/1-ç, 140/5).

Delili sonradan bildirebilir miyim?

Ancak istisnaen. Gecikme yargılamayı geciktirme amacı taşımıyor veya ihmalden kaynaklanmıyorsa mahkeme izin verebilir (HMK m.145).

Banka sırrı müzekkereye engel mi?

Hayır. Bankacılık sırları kanunen açıkça yetkili kılınan mercilere açıklanabilir (5411 s.K. m.73/1); mahkeme bu mercilerdendir.

Karşı taraf “özel hayatım” diyerek itiraz edebilir mi?

Edebilir, ancak taraflar ispat hakkına sahiptir (HMK m.189/1). Talep vakıayla ilgili hesap ve dönemle sınırlıysa itiraz genellikle sonuç vermez.

Mal paylaşımında hangi dönemin kayıtları istenir?

Mal rejimi dava tarihinde sona erer (TMK m.225/2). Dava tarihindeki malvarlığı ile sona ermeden önceki bir yıl içindeki devirler (TMK m.229) istenir.

Nafaka için hangi kayıtlar istenir?

SGK hizmet dökümü ve prime esas kazanç, vergi kayıtları, banka hesap hareketleri ve bordrolar. Nafaka mali güce göre belirlenir (TMK m.175, 182/2).

Belge karşı taraftaysa ne yapılır?

İbrazı istenir; mahkeme kesin süre verir (HMK m.220/1). Sunulmazsa hâkim diğer tarafın beyanını kabul edebilir (HMK m.220/3).

Müzekkere masrafını yatırmazsam ne olur?

Kesin süre içinde yatırılmazsa ve diğer taraf da yatırmazsa o delilden vazgeçilmiş sayılır (HMK m.324/1-2).

Ara kararda avansın sonucu yazılmamışsa?

Kesin süre sonucu doğmaz. Yargıtay belirsiz veya birleşik ihtarı yeterli görmemiştir (Y11HD, K.2025/2854; Y3HD, K.2026/3362).

Müzekkereye cevap gelmezse?

Kuruma tekit yazısı yazılmasını isteyin. Cevap gelmemesi taraf aleyhine sonuç doğurmamalıdır.

Cevap eksik gelirse?

Eksik dönem için tamamlatma isteyin. Yargıtay istenen dönemin küçük bir kısmına ait kaydı yetersiz bulmuştur (2. HD, K.2022/6108).

Mahkeme kayıtları kendiliğinden getirtebilir mi?

Kural olarak hayır (HMK m.25/2). İştirak nafakası kamu düzenine ilişkin olduğundan hâkim bunu kendiliğinden gözetir (YHGK, K.2019/918).

Kayıtlar toplanmadan karar verilirse ne olur?

Kararın verilmesinde etkili olabilecek önemli deliller hiç değerlendirilmemişse bölge adliye mahkemesi kararı kaldırabilir (HMK m.353/1-a).