31 Ekim 2026 tarihli ve 33416 sayılı Resmî Gazete’de iki acele kamulaştırma kararı yayımlandı: 11938 sayılı kararla Karayolları Genel Müdürlüğü, Beşikdüzü-İskenderli-Tonya İl Yolu’nun Km: 23+016.00 – 23+224.00 kesimi için Trabzon Tonya Büyük Mahallesi’ndeki 274 ada 2 ve 6 parselleri üzerlerindeki müştemilatla birlikte; 11939 sayılı kararla Enerji Piyasası Düzenleme Kurumu, Halkapınar’a doğal gaz arzı için Konya Ereğli’deki 11 parsel üzerinde Hazine lehine irtifak hakkını acele usulle kamulaştıracak. Bu yazı, iki kararın malikler için ne anlama geldiğini; mülkiyet kamulaştırması ile irtifak kamulaştırması arasındaki farkı, el koyma sürecinin nasıl işlediğini, bedelin hangi ölçütlerle hesaplandığını, hangi sürelerin işlediğini ve şimdi atılması gereken adımları anlatıyor. Kararların özeti için son dakika haberimize bakabilirsiniz.
Kısa cevap: İki karar da 2942 sayılı Kanun’un 27. maddesine dayanır; idare, mahkemenin yedi gün içinde bilirkişilere tespit ettirdiği değeri malik adına bankaya yatırınca taşınmaza el koyabilir, kesin bedel ise sonra belirlenir. Tonya’da taşınmazın mülkiyeti ve müştemilatı, Ereğli’de ise yalnızca hattın geçeceği kesim üzerinde Hazine lehine irtifak hakkı kamulaştırılır; irtifakta bedel, taşınmazda doğacak kıymet düşüklüğüdür (2942 m.11 son fıkra). Kararların iptali için Danıştay’da dava süresi 30 gündür ve yayım tarihi esas alındığında 30 Kasım 2026 Pazartesi günü dolar (İYUK m.20/A). İdareden gelecek pazarlık yazısına 15 gün içinde (m.8), mahkemenin bedel tespiti davetiyesine 10 gün içinde (m.10/h) yanıt verilmesi gerekir; kalan kısmı işe yaramaz hâle gelen malik, dava açmamışsa kararın tebliğinden itibaren 30 gün içinde o kısmın da kamulaştırılmasını isteyebilir (m.12).
Parseliniz Tonya veya Ereğli kararında mı? Süreler işlemeye başladı
Danıştay’da iptal davası, pazarlık görüşmesi, el koyma ve bedel tespiti davasındaki keşif ile bilirkişi raporuna itiraz aşamalarında dosyanızı birlikte inceleyelim: Hukukçular Evi, 0554 648 37 15.
Kararların Künyesi ve Yetki Dayanağı
Her iki karar da 30 Ekim 2026 tarihinde Cumhurbaşkanı tarafından imzalanmış ve ertesi gün Resmî Gazete’nin “Cumhurbaşkanı Kararları” bölümünde yayımlanmıştır. Kararların ortak dayanağı 2942 sayılı Kamulaştırma Kanunu’nun 27. maddesidir. Bu madde, 3634 sayılı Milli Müdafaa Mükellefiyeti Kanunu’nun uygulanmasında, yurt savunması ihtiyacına veya aceleliğine Cumhurbaşkanınca karar alınan hâllerde ya da özel kanunlarla öngörülen olağanüstü durumlarda gerekli taşınmazların kamulaştırılmasında, kıymet takdiri dışındaki işlemlerin sonradan tamamlanmasına izin verir. İki karar da “aceleliğe Cumhurbaşkanınca karar alınan hâller” kapsamındadır.
11938 ve 11939 sayılı kararların karşılaştırmalı künyesi
| Unsur | CB Kararı 11938 | CB Kararı 11939 |
|---|---|---|
| Karar tarihi / yayım | 30/10/2026 · RG 31/10/2026-33416 | 30/10/2026 · RG 31/10/2026-33416 |
| Kamulaştırmayı yapacak idare | Karayolları Genel Müdürlüğü | Enerji Piyasası Düzenleme Kurumu |
| Proje | Beşikdüzü-İskenderli-Tonya İl Yolu Projesi, Km: 23+016.00 – 23+224.00 arası | Konya ili Halkapınar ilçesine doğal gaz arzı için kurulacak dağıtım tesisleri |
| Kararda yazan amaç | Araziye girilerek yol yapım çalışmalarının tamamlanması | Dağıtım tesislerinin yapımı |
| Kamulaştırılan hak | Taşınmazlar ile üzerlerindeki müştemilat | Tapuda Hazine lehine irtifak hakkı |
| Taşınmazlar | Trabzon / Tonya / Büyük Mahallesi 274 ada 2 ve 6 parsel (kroki ve liste) | Konya / Ereğli: Belceağaç 110/6; Gökçeyazı 122/357, 363; Yazlık 112/1, 141/2, 143/1, 33, 172/2, 7, 36, 44 |
| Dayanak | 2942 sayılı Kanun m.27 | 2942 sayılı Kanun m.27 (EPDK yönünden ayrıca 4646 sayılı Kanun m.12) |
Kararlarda kamulaştırılacak alanın yüzölçümü, parsellerin malikleri veya tahmini bedel yer almaz. Bu bilgiler idarenin 2942 m.7 uyarınca hazırlayacağı ölçekli plan ve malik araştırmasında, sonrasında da mahkemeye sunulacak belgelerde ortaya çıkar. Bu nedenle bir malikin ilk işi, kendi parselinin listede olup olmadığını ada ve parsel numarasıyla kontrol etmek, ardından etkilenecek alanın büyüklüğünü idareden ya da tapu müdürlüğüne yapılacak şerh bildiriminden öğrenmektir.
Karar Karar: Hangi Taşınmaz, Ne Kadar Etkileniyor?
Parsel bazında kapsam ve malik bakımından anlamı
| Yer | Ada / parsel | Kamulaştırılan hak | Malik bakımından anlamı |
|---|---|---|---|
| Tonya / Büyük Mah. | 274 / 2 ve 6 | Mülkiyet ve müştemilat | Yol güzergâhına isabet eden kısım idare adına tescil edilecek; yapı, duvar, ağaç gibi unsurların değeri ayrıca hesaplanmalı |
| Ereğli / Belceağaç | 110 / 6 | Hazine lehine irtifak | Mülkiyet malikte kalır; hattın geçtiği şeritte kullanım kısıtlanır |
| Ereğli / Gökçeyazı | 122 / 357, 363 | Hazine lehine irtifak | İki komşu parselde aynı hat; parseller ayrı ayrı değerlendirilir |
| Ereğli / Yazlık | 112/1 · 141/2 · 143/1, 33 · 172/2, 7, 36, 44 | Hazine lehine irtifak | Listedeki 11 parselin 8’i bu mahallede; tarım arazisinde ürün ve sulama tesisatı kaybı ayrıca belgelenmeli |
Tonya kararının kapsadığı kesim, karar başlığındaki kilometre değerlerine göre yaklaşık 208 metrelik bir yol bölümüdür. Bu kadar kısa bir kesim için ayrı bir acele kamulaştırma kararı alınması, uygulamada genellikle projenin geri kalanında kamulaştırmanın tamamlandığı, ancak belirli parsellerde uzlaşma sağlanamadığı ya da yeni ihtiyaç doğduğu durumlarda görülür. Kararın metni bunun nedenini açıklamaz; bu bir değerlendirmedir ve somut dosyada idarenin kamulaştırma dosyası incelenerek doğrulanmalıdır.
Ereğli’deki parsellerin tamamı listede ada ve parsel numarasıyla sayılmıştır. Karar, arzın Halkapınar ilçesine sağlanacağını belirttiğinden, hattın Ereğli’den Halkapınar’a uzanan bir dağıtım hattı olduğu anlaşılmaktadır. Listedeki her parsel için ayrı bir irtifak alanı, ayrı bir kıymet düşüklüğü hesabı ve ayrı bir bedel söz konusu olur; paydaşlı parsellerde her paydaşın dava hakkı bağımsızdır (2942 m.14/3).
Mülkiyet Kamulaştırması ile İrtifak Kamulaştırması: Tonya ve Ereğli Farkı
2942 sayılı Kanun’un 4. maddesi, mülkiyetin kamulaştırılması yerine, amaç için yeterli olduğu takdirde taşınmazın belirli kesimi, yüksekliği, derinliği veya kaynak üzerinde kamulaştırma yoluyla irtifak hakkı kurulabileceğini söyler. EPDK kararı bu imkânı kullanmıştır: doğal gaz boru hattı toprağın altından geçeceği için taşınmazın mülkiyetini almak yerine, hattın geçeceği şerit üzerinde Hazine lehine irtifak kurulacaktır. Karayolları kararında ise yol fiziksel olarak taşınmazın yüzeyini kaplayacağından mülkiyet kamulaştırılmaktadır.
Mülkiyet ve irtifak kamulaştırmasının karşılaştırması
| Konu | Mülkiyet kamulaştırması (Tonya) | İrtifak kamulaştırması (Ereğli) |
|---|---|---|
| Tapudaki sonuç | Kamulaştırılan kısım idare adına tescil edilir; parselde ifraz gerekebilir | Malik değişmez; tapuya Hazine lehine irtifak hakkı tescil edilir |
| Bedelin konusu | Taşınmazın m.11 ölçütlerine göre değeri; kısmen kamulaştırmada kalan kısmın değer kaybı da eklenir (m.12) | İrtifak sebebiyle taşınmazda meydana gelecek kıymet düşüklüğü (m.11 son fıkra) |
| Kullanım | Kamulaştırılan kısımda malikin kullanımı sona erer | Malik taşınmazı kullanmaya devam eder; şeritte irtifakın gerektirdiği kısıtlamalara uyar |
| Kullanma hakkı kimde? | Karayolları Genel Müdürlüğü | Hak Hazineye ait; kullanma hakkı bedeli ödeyen lisans sahibi tüzel kişide (4646 m.12/a) |
| Müştemilat | Kararda açıkça kapsamda | Kararda ayrıca sayılmamış; şeritte kalan unsurlar kıymet düşüklüğü hesabında değerlendirilir |
İrtifak kamulaştırmasında malikler sıklıkla “arazim elimden gitmiyor, o hâlde bedel önemsiz” düşüncesine kapılır. Bu doğru değildir. Hattın geçtiği şeritte yapı yapılamaması, derin köklü ağaç dikilememesi, kazı ve sondajın sınırlanması gibi kısıtlamalar taşınmazın piyasa değerini düşürür; bedel tam da bu düşüşü karşılamak içindir. Şeridin parselin neresinden geçtiği de önemlidir: parseli ortadan bölen bir hat, kenardan geçen bir hatta göre daha büyük bir değer kaybı yaratabilir. Bu konudaki bilirkişi raporlarına itiraz için irtifak kamulaştırmasında değer düşüklüğü itiraz dilekçesi örneğimizden yararlanabilirsiniz.
Acele Kamulaştırmada Süreç Adım Adım
Acele kamulaştırma, olağan kamulaştırmadaki sıralamayı değiştirir: idare, kesin bedel belirlenmeden önce taşınmaza el koyabilir. Ancak bu, malikin bedel hakkının ortadan kalktığı anlamına gelmez; kıymet takdiri dışındaki işlemler sonradan tamamlanır. Süreç, 2942 sayılı Kanun’a göre aşağıdaki aşamalardan oluşur.
Acele kamulaştırmanın aşamaları ve dayanakları
| Aşama | Ne olur? | Dayanak |
|---|---|---|
| 1. Acele kamulaştırma kararı | Cumhurbaşkanı kararı Resmî Gazete’de yayımlanır (31/10/2026) | 2942 m.27 |
| 2. Plan ve malik araştırması | İdare ölçekli planı yapar, malikleri tapu, vergi ve nüfus kayıtlarından tespit eder; tapuya kamulaştırma şerhi verilir | 2942 m.7 |
| 3. El koyma için değer tespiti | İdarenin istemiyle mahkeme yedi gün içinde, 15. maddeye göre seçilen bilirkişilere taşınmazın değerini tespit ettirir | 2942 m.27/1 |
| 4. Bedelin yatırılması ve el koyma | Tespit edilen değer malik adına davetiyede belirtilen bankaya yatırılır; mahkeme el koyma kararı verir | 2942 m.27/1 |
| 5. Tapuya şerh | El koyma kararı tapu müdürlüğüne bildirilir; devir, ferağ ve temlik yasağı şerh edilir | 2942 m.27/2 |
| 6. Boşaltma | İcra memuru 15 gün süre verir; ekili arazi kural olarak hasat sonuna kadar beklenir | 2942 m.27/2, m.20 |
| 7. Satın alma (pazarlık) usulü | İdare, kıymet takdir ve uzlaşma komisyonları aracılığıyla pazarlık teklif eder | 2942 m.8 |
| 8. Bedel tespiti ve tescil davası | Uzlaşma olmazsa asliye hukuk mahkemesi keşif, bilirkişi raporu ve gerekirse ikinci bilirkişi kurulu ile kesin bedeli belirler | 2942 m.10, 11, 12, 15 |
Uygulamada 3. ve 4. aşama ile 7. ve 8. aşama paralel yürüyebilir. El koyma için yatırılan tutar, bedel tespiti davasında belirlenecek kesin bedele mahsup edilir. Bu nedenle el koyma aşamasındaki bilirkişi raporu kesin bedeli bağlamaz; fakat ilk izlenim olarak önemlidir. Malikin bu aşamada taşınmazdaki bütün değer unsurlarını (yapılar, ağaçlar, kuyular, sulama sistemleri, ekili ürün) belgelemesi, sonraki keşifte bunların gözden kaçmamasını sağlar. El koyma kararına karşı başvurulabilecek yollar için acele kamulaştırmada el koymaya itiraz yazımıza bakabilirsiniz.
Bedel Nasıl Hesaplanır?
Kesin bedel, 2942 sayılı Kanun’un 11. maddesinde sayılan ölçütlere göre, en az üç kişilik bilirkişi kurulunca hazırlanan gerekçeli rapora dayanılarak belirlenir. Bilirkişilerden birinin taşınmaz geliştirme alanında yüksek lisans veya doktora yapmış uzman ya da 6362 sayılı Kanun’a göre yetkilendirilmiş gayrimenkul değerleme uzmanı olması zorunludur (m.15). Bilirkişiler taşınmazın cins ve nevini, yüzölçümünü, kıymetini etkileyebilecek bütün nitelik ve unsurları ve her unsurun ayrı ayrı değerini, varsa vergi beyanını, resmî makamlarca yapılmış kıymet takdirlerini, arazilerde olduğu gibi kullanılması hâlinde getireceği net geliri, arsalarda özel amacı olmayan emsal satışları, yapılarda resmî birim fiyatları ve yapı maliyet hesapları ile yıpranma payını ve bedelin tespitinde etkili olacak diğer objektif ölçüleri esas alır.
Kanun iki önemli sınır koyar. Birincisi, kamulaştırmayı gerektiren imar ve hizmet teşebbüsünün sebep olacağı değer artışları ile ilerisi için düşünülen kullanma şekillerine göre getireceği kâr dikkate alınmaz (m.11/2). Örneğin yolun yapılacak olması nedeniyle bölgede beklenen değer artışı, kamulaştırılan parselin bedeline yansıtılmaz. İkincisi, irtifak kamulaştırmasında bedel, taşınmazda meydana gelecek kıymet düşüklüğüdür ve gerekçesiyle belirtilmelidir (m.11 son fıkra).
Bedel hesabında belirleyici unsurlar
| Unsur | Tonya (mülkiyet) | Ereğli (irtifak) |
|---|---|---|
| Arazinin niteliği | Arazi mi arsa mı; imar durumu ve emsal satışlar | Tarım arazisinde net gelir; kuru veya sulu tarım ayrımı |
| Yapı ve müştemilat | Resmî birim fiyatlar, yapı maliyeti, yıpranma payı | Şeritte kalan yapı varsa kıymet düşüklüğüne etkisi |
| Ağaç ve ürün | Ağaçların tür, yaş ve verim durumu | Şeritte kalan ağaçlar ve ekili ürün; hasat beklenemiyorsa ekin bedeli (m.20) |
| Kalan kısım | Kalan parçanın değer kaybı bedele eklenir; değer artışı varsa indirilebilir ama bedelin yarısını geçemez (m.12) | Şeridin parseli bölüp bölmediği, kalan alanların kullanım kabiliyeti |
| Tesislerin yeniden kullanılabilir hâle getirilmesi | Kesilen duvar, kanalizasyon, su ve elektrik tesislerinin giderleri ayrıca eklenir (m.12) | Sulama hattı, drenaj gibi tesislerin etkilenmesi kıymet düşüklüğü hesabında ele alınmalı |
Mahkemede tarafların bedelde anlaşamaması hâlinde hâkim, gerektiğinde on beş gün içinde sonuçlandırılmak üzere yeni bir bilirkişi kurulu tayin eder ve rapor ile beyanlardan yararlanarak “adil ve hakkaniyete uygun” bir bedel tespit eder (m.10/8). İdareye bedeli yatırması için on beş gün süre verilir; makbuz ibraz edilince taşınmazın idare adına tesciline ve bedelin hak sahibine ödenmesine karar verilir. Kanunun güncel metnindeki “Tescil hükmü kesin olup” ibaresinin Anayasa Mahkemesince iptal edildiği ve iptalin 21 Şubat 2027’de yürürlüğe gireceği mevzuat.gov.tr’deki metinde dipnotla belirtilmiştir; o tarihe kadar tescil hükmü kesin, taraflar yalnızca bedele ilişkin olarak istinaf ve temyize başvurabilir. Kısmen kamulaştırmadaki hesap yöntemi için kısmen kamulaştırma ve yüzde elli sınırı yazımıza bakabilirsiniz.
Kimleri Etkiliyor?
Kararlardan etkilenen gruplar ve öncelikli adımları
| Grup | Durumu | Öncelikli adım |
|---|---|---|
| Tapu malikleri ve paydaşlar | Bedelin asıl alacaklısı; paydaşların tek başına dava hakkı var (m.14/3) | Tapu kaydını, paydaş listesini ve adresleri güncellemek; tebligatları takip etmek |
| Mirasçılar (intikal yapılmamış) | Tapu malikinin öldüğü anlaşılırsa davaya mirasçılar dâhil edilir (m.14/5) | Mirasçılık belgesi almak, intikal işlemini tamamlamak |
| Zilyetler (tapusuz kullanıcılar) | Tapu kaydı yoksa idare zilyetleri tespit eder (m.7) | Zilyetliğin süresini ve niteliğini gösteren belgeleri toplamak |
| Kiracı ve ortakçılar | Kamulaştırma bedelinin tarafı değiller; ekin ve emek kayıpları sözleşme ilişkisine göre değerlendirilir | Sözleşmeyi ve ekili ürünü belgelemek, malikle hasat konusunu netleştirmek |
| İpotek ve haciz alacaklıları | Hakları bedel üzerinde devam eder | Bedelin ödenmesi aşamasında hak sahipliğini bildirmek |
| Doğal gaz dağıtım lisansı sahibi | İrtifakın kullanma hakkı, bedeli ödeyen lisans sahibine ait; hak lisansın cüzü (4646 m.12/a) | Malikle irtifak şeridindeki kısıtlamaları açıkça paylaşmak |
Kamulaştırma bedelinin kime ve hangi sırayla ödeneceği, özellikle ipotekli ve hacizli taşınmazlarda tartışma yaratır. Bu konu için kamulaştırma bedeli kime ödenir yazımıza; hesabınıza yatan bedelin bloke edilmesi hâlinde ne yapılacağı için kamulaştırma bedeli bloke edildi rehberimize bakabilirsiniz.
“Araziye Girilerek … Tamamlanması” İfadesi Ne Anlatıyor?
Tonya kararındaki amaç ifadesi dikkat çekicidir: karar, taşınmazların “araziye girilerek yol yapım çalışmalarının tamamlanması amacıyla” acele kamulaştırılmasını öngörür. Karar metni sahada fiilen çalışma yapılıp yapılmadığını açıklamaz. Değerlendirmemize göre bu ifade iki ihtimale işaret edebilir: ya yolun bu kesimine girilmesi için acil bir ihtiyaç doğmuştur ya da yol yapımı bu parsellere girilmeden önce bir noktaya kadar ilerlemiştir.
Bu ayrım malik açısından önemlidir. Eğer idare, kamulaştırma kararı ve el koyma kararı olmadan taşınmaza fiilen girmiş ve yol yapmışsa, o döneme ilişkin hak arayışı kamulaştırmasız el atma kuralları çerçevesinde değerlendirilebilir; artık bir acele kamulaştırma kararı bulunduğundan sürecin bundan sonrası 2942 sayılı Kanun’un olağan hükümlerine bağlanır. Kamulaştırma kararından önceki kullanım dönemi için ecrimisil veya tazminat talep edilip edilemeyeceği somut olaya göre değişir. Fiilî ve hukuki el atma arasındaki farkı fiilî el atma ile hukuki el atma farkı yazımızda, uzlaşma başvurusunu kamulaştırmasız el atmada uzlaşma başvurusu dilekçe örneğimizde ayrıntılı anlattık.
Malik için pratik sonuç: Taşınmazınızda karardan önce yol çalışması yapıldıysa, çalışmaların başladığı tarihi, yapılan işleri ve zarar gören unsurları (ağaç, duvar, ürün) fotoğraf, video, tanık ve muhtarlık yazısıyla belgeleyin. Bu kayıtlar hem bedel tespitinde keşif heyetine sunulur hem de karar öncesi döneme ilişkin olası talepler için delil oluşturur.
Doğal Gaz Dağıtım Hattında İrtifak: 4646 Sayılı Kanun Ne Diyor?
4646 sayılı Doğal Gaz Piyasası Kanunu’nun 12. maddesinin (a) bendine göre, bu Kanunda öngörülen faaliyetlerin gerektirmesi hâlinde 2942 sayılı Kanun’da belirtilen esaslar dâhilinde kamulaştırma yapılır; Kurulca verilecek lüzum kararı kamu yararı kararı yerine geçer ve sonraki işlemler Kamulaştırma Kanunu’na göre yürütülür. Kamulaştırılan taşınmazın mülkiyeti Hazineye, kullanma hakkı ise kamulaştırma bedelini ödeyen tüzel kişiye ait olur. Kullanma hakları ilgili lisansın cüzüdür ve geçerliliği lisansın geçerlilik süresiyle sınırlıdır; lisans sona erer veya iptal edilirse tüzel kişilerce ödenmiş kamulaştırma bedelleri iade edilmez.
11939 sayılı karar bu sistemi irtifak hakkı için uygular: irtifak tapuda Hazine lehine tescil edilir, bedeli ise kural olarak bölgedeki dağıtım lisansı sahibi öder. Malik açısından bunun anlamı şudur: karşı tarafta görünen idare EPDK olsa da, pazarlık görüşmelerinde ve sahadaki uygulamada dağıtım şirketinin temsilcileriyle muhatap olunabilir. Hangi şirketin lisans sahibi olduğu ve bedeli kimin yatıracağı, idareden gelecek yazıdan ve mahkeme dosyasından anlaşılır. Dağıtım lisansına ilişkin genel çerçeve için doğal gaz lisansı rehberimize, hattın kazı sırasında zarar görmesi hâlinde sorumluluk için kazı sırasında doğal gaz hattı hasarı yazımıza bakabilirsiniz.
İrtifak şeridinin genişliği ve şeritte uygulanacak yapı, ağaçlandırma ve kazı kısıtlamaları ne kararda ne de 2942 sayılı Kanun’da sayılmıştır; bunlar idarenin kamulaştırma planı ve teknik belgelerinde yer alır. Malikin bu belgeleri mutlaka istemesi gerekir, çünkü kıymet düşüklüğünün hesabı doğrudan şeridin genişliğine ve kısıtlamaların kapsamına bağlıdır.
Tartışmalı ve Belirsiz Noktalar
Aceleliğin gerekçesi. Acele kamulaştırma kararlarında aceleliğin nedeni genellikle ayrıntılı açıklanmaz; iki kararda da yalnızca projenin adı ve amacı yazılıdır. Değerlendirmemize göre bu, iptal davasında aceleliği gerektiren somut nedenin idareden sorulmasını ve dosyaya getirilmesini önemli kılar. Danıştay’da açılacak davada, idarenin dosyası incelenerek aceleliğin gerçekten bulunup bulunmadığı ve kamu yararı ile ölçülülük dengesi tartışılabilir.
İrtifak şeridinin kapsamı. Kararda irtifakın taşınmazın hangi kesiminde ve hangi genişlikte kurulacağı belirtilmemiştir. Şerit gereğinden geniş planlanmışsa, bu hem bedel tespiti davasında hem de idari yargıda ileri sürülebilecek bir itiraz konusudur.
Kalan kısmın kamulaştırılması. 2942 m.12, kalan kısmın yararlanmaya elverişli olmaması hâlinde, idari yargıda dava açılmayan hâllerde, malikin kamulaştırma kararının tebliğinden itibaren otuz gün içindeki yazılı başvurusu üzerine bu kısmın da kamulaştırılmasını zorunlu kılar. Hüküm ağırlıklı olarak mülkiyet kamulaştırmasına göre yazılmıştır; irtifak şeridi nedeniyle kalan alanların fiilen kullanılamaz hâle gelmesi durumunda bu hükmün nasıl uygulanacağı tartışmaya açıktır. Değerlendirmemize göre bu durumda malikin hem bu başvuruyu yapması hem de kıymet düşüklüğü hesabında kalan alandaki kaybı ayrıca ileri sürmesi güvenli yoldur.
İptal davası ile bedel davası ilişkisi. İptal davası açmak bedel tespiti davasını kendiliğinden durdurmaz. Anayasa Mahkemesinin bir iptal kararı sonrasında, 2942 m.10’daki davetiye içeriğinden “yürütmenin durdurulması kararı aldıklarını” belgelendirme şartı çıkarılmıştır; güncel metne göre davetiyede, süresi içinde iptal davası açanların dava açtıklarını belgelendirmedikleri takdirde kamulaştırma işleminin kesinleşeceği ve taşınmazın idare adına tescil edileceği belirtilir (m.10/f). Bu nedenle iptal davası açılmışsa, dava açıldığının bedel tespiti davasını gören asliye hukuk mahkemesine belgelendirilmesi gerekir.
Süreler, İtiraz ve Dava Yolları
Malikin takip etmesi gereken süreler
| İşlem | Süre | Başlangıç | Somut tarih / not |
|---|---|---|---|
| Cumhurbaşkanı kararının iptali (Danıştay) | 30 gün (İYUK m.20/A) | Yayımı izleyen gün (İYUK m.8) | 30 Kasım 2026 Pazartesi |
| Kamulaştırma işlemine karşı iptal / düzeltim davası | 30 gün (2942 m.14) | Mahkemenin tebligatı; tebligat yapılamayanlarda gazete ilanı | Tebligat tarihine göre hesaplanır |
| Pazarlık için başvuru | 15 gün (2942 m.8) | İdarenin satın alma yazısının tebliği | Başvurmamak bedel davası hakkını ortadan kaldırmaz |
| Bedel tespiti davasında savunma ve deliller | 10 gün (2942 m.10/h) | Meşruhatlı davetiyenin tebliği | Değer delilleri bu sürede sunulmalı |
| Kalan kısmın kamulaştırılması talebi | 30 gün (2942 m.12) | Kamulaştırma kararının tebliği | İdari yargıda dava açılmayan hâllerde |
| Taşınmazın boşaltılması | 15 gün (2942 m.20) | İcra memurunun tebliği | Ekili arazide kural olarak hasat sonu |
| İvedi yargılamada temyiz | 15 gün (İYUK m.20/A-2-g) | Nihai kararın tebliği | Yürütmeyi durdurma kararlarına itiraz edilemez |
İvedi yargılama usulünde dava dilekçesi yedi gün içinde ilk incelemeden geçer, savunma süresi on beş gündür ve bir defaya mahsus en fazla on beş gün uzatılabilir; dava dosyanın tekemmülünden itibaren en geç bir ay içinde karara bağlanır (İYUK m.20/A). Bu kısa takvim, iptal davasının dilekçe aşamasında bütün delillerin ve itirazların ortaya konmasını gerektirir. Hangi uyuşmazlığın idari, hangisinin adli yargıda görüleceği konusunda kamulaştırmada görevli yargı kolu haritamıza, ivedi yargılamanın ayrıntıları için ivedi yargılama usulü yazımıza bakabilirsiniz.
İrtifak bedeli veya el koyma bedeli düşük mü göründü?
Keşif öncesi hazırlık, bilirkişi raporuna itiraz ve ikinci bilirkişi talebi kesin bedeli doğrudan etkiler. Dosyanızı birlikte gözden geçirelim: Hukukçular Evi, 0554 648 37 15.
Varsayımsal Örnekler
Varsayımsal örnek 1 — Ereğli’de tarla: Yazlık’taki 172 ada parsellerinden birinin maliki A, parselinin ortasından doğal gaz hattı geçeceğini öğreniyor. İdarenin planına göre şerit parselin uzun kenarına paralel değil, çapraz geçiyor ve sulama hattını kesiyor. A, keşifte sulama sisteminin yeniden düzenlenme maliyetini, şeridin iki yanında kalan alanların makineli tarıma elverişliliğinin azaldığını ve şeritte meyve ağacı dikilemeyeceğini ileri sürüyor. Bu unsurlar, irtifak bedeli olan kıymet düşüklüğünün hesabında ayrı ayrı tartışılmalıdır; yalnızca şerit alanının birim değerle çarpılması yeterli olmayabilir.
Varsayımsal örnek 2 — Tonya’da müştemilatlı parsel: 274 ada 6 parselin maliki B’nin parselinde eski bir ahır ve fındık bahçesi bulunuyor. El koyma için yapılan değer tespitinde ahır yalnızca arsa değerine dâhil edilmiş, fındık ağaçları ayrıca değerlendirilmemiş. B, bedel tespiti davasında yapının resmî birim fiyatlar ve yıpranma payıyla, ağaçların ise tür, yaş ve verim durumuna göre ayrıca hesaplanmasını talep ediyor. 2942 m.11, her unsurun değerinin ayrı ayrı belirtilmesini istediği için bu talep raporun eksikliği olarak ileri sürülebilir.
Varsayımsal örnek 3 — Paydaşlı parsel: Gökçeyazı’daki bir parselde beş paydaş var; ikisi yurt dışında yaşıyor. Paydaşlardan biri Danıştay’da iptal davası açmak istiyor, diğerleri istemiyor. 2942 m.14/3 uyarınca iştirak hâlinde veya müşterek mülkiyette paydaşların tek başına dava hakları vardır; tek bir paydaş da dava açabilir. Yurt dışındaki paydaşlara tebligat yapılamazsa süre, gazete ilanından itibaren işler; bu nedenle ilan takibi önemlidir.
Ne Yapmalı? Adım Adım Yol Haritası
1. Kapsamı doğrulayın: Ada ve parsel numaranızı karar ekindeki listeyle karşılaştırın; tapu müdürlüğünden veya e-Devlet’teki tapu bilgileri hizmetinden kaydınızda kamulaştırma şerhi olup olmadığını kontrol edin.
2. Belgeleri isteyin: İdareden kamulaştırma planını, irtifak şeridinin genişliğini ve şeritteki kısıtlamaları, kıymet takdir komisyonu raporunu talep edin.
3. Taşınmazı belgeleyin: Yapılar, ağaçlar, kuyular, sulama tesisatı ve ekili ürünü tarihli fotoğraf ve videoyla kayda alın; varsa gelir belgelerini (ürün satış faturaları, ÇKS kayıtları) toplayın.
4. Dava kararını 30 Kasım 2026’dan önce verin: Aceleliğin veya kamu yararının bulunmadığını düşünüyorsanız Danıştay’da iptal davası açın; açtıysanız bunu bedel davasında belgelendirin.
5. Pazarlık yazısına süresinde yanıt verin: Teklif edilen bedeli emsallerle karşılaştırın; uzlaşma tutanağını imzalamadan önce tüm unsurların dâhil edildiğinden emin olun.
6. Keşfe hazırlanın: Davetiyeden itibaren 10 gün içinde değer delillerinizi sunun; keşifte muhtarın da hazır bulunacağını unutmayın.
7. Rapora itiraz edin: Bilirkişi raporu tebliğ edilince eksik unsurları gerekçeli biçimde gösterin; gerekirse yeni bilirkişi kurulu talep edin.
Sık Yapılan Hatalar
- Tebligatı önemsememek: 2942 m.14’teki 30 günlük süre tebligat veya ilan tarihinden işler; adres değişikliğini tapuya ve nüfusa bildirmemek, ilan yoluyla tebligata ve sürenin habersiz geçmesine yol açabilir.
- El koyma bedelini kesin bedel sanmak: Bankaya yatırılan tutar kesin bedel değildir; bedel tespiti davasında itiraz hakkı devam eder.
- Uzlaşma tutanağını aceleyle imzalamak: Tutanak tüm hukuki ve fiilî vasıfları ve bedeli kapsar; imzadan sonra ek talep ileri sürmek güçleşir.
- Müştemilat ve ağaçları belgelememek: Keşifte gözden kaçan unsurlar raporda yer almayabilir.
- İrtifakı önemsiz görmek: Mülkiyet sizde kalsa da şeritteki kısıtlamalar taşınmazın değerini kalıcı biçimde düşürebilir.
- Kalan kısım için süreyi kaçırmak: Kalan kısmın kamulaştırılması talebi için 30 günlük süre kamulaştırma kararının tebliğinden işler.
Bedelin Ödenmesi, Vergisi ve Geri Alım Hakkı
Mahkemece tespit edilen bedel, idare tarafından mahkemenin belirlediği banka hesabına yatırılır; hak sahibi tespit edilemiyorsa ileride ortaya çıkacak hak sahibine verilmek üzere bloke edilir (m.10/8). İstinaf veya temyiz sonucunda kesinleşen bedel, peşin ödenen tutardan az olursa aradaki fark ilgiliden talep edilir. Bu nedenle bedelin tamamını harcamadan önce kanun yolu sürecinin sonucunu beklemek ihtiyatlı bir yaklaşımdır. Bedelin vergisel sonuçları için kamulaştırma bedelinin vergilendirilmesi yazımıza bakabilirsiniz.
Kamulaştırma tamamlandıktan sonra taşınmaz amaca uygun kullanılmazsa iki yol vardır. Birincisi, kamulaştırma kesinleştikten sonra taşınmazın kamulaştırma amacına veya kamu yararına yönelik bir ihtiyaca tahsisi lüzumu kalmazsa idare durumu malike duyurur ve malik, bedeli aldığı günden itibaren işleyecek kanuni faiziyle birlikte üç ay içinde ödeyerek taşınmazı geri alabilir (m.22). İkincisi, bedelin kesinleşmesinden itibaren beş yıl içinde amaca uygun hiçbir işlem veya tesisat yapılmazsa malik veya mirasçıları, bedeli kanuni faiziyle ödeyerek geri alma hakkını kullanabilir; bu hak doğduğu tarihten itibaren bir yıl içinde kullanılmazsa düşer (m.23). İdare ayrıca kamulaştırmanın her safhasında tek taraflı olarak vazgeçebilir; dava sırasında vazgeçerse dava giderleri ve avukatlık ücreti idareye yüklenir (m.21).
Taşınmazın trampa yoluyla devralınması da mümkündür; idare, bedel yerine kendine ait başka bir taşınmazı önerebilir. Bu seçenek için trampa yoluyla kamulaştırma yazımızı, pazarlık davetine nasıl yanıt verileceği için uzlaşma davetine cevap dilekçesi örneğimizi inceleyebilirsiniz.
Sıkça Sorulan Sorular
11938 ve 11939 sayılı kararlar hangi taşınmazları kapsıyor?
11938 sayılı karar Trabzon Tonya Büyük Mahallesi 274 ada 2 ve 6 parselleri ve üzerlerindeki müştemilatı; 11939 sayılı karar Konya Ereğli’de Belceağaç 110/6, Gökçeyazı 122/357 ve 363, Yazlık 112/1, 141/2, 143/1 ve 33, 172/2, 7, 36 ve 44 parsellerini kapsar.
Ereğli’deki malikler arazilerini kaybedecek mi?
Hayır. 11939 sayılı karar tapuda Hazine lehine irtifak hakkı kurulmasını öngörür. Mülkiyet malikte kalır; hattın geçtiği şeritte kullanım kısıtlanır ve bedel bu kısıtlamanın yarattığı kıymet düşüklüğüdür.
İrtifak bedeli nasıl hesaplanır?
2942 m.11’in son fıkrasına göre irtifak sebebiyle taşınmazda meydana gelecek kıymet düşüklüğü gerekçeleriyle belirtilir ve bu düşüklük kamulaştırma bedelidir. Şeridin genişliği, parseli bölüp bölmediği ve kısıtlamaların kapsamı hesabı belirler.
İptal davası için son gün hangi tarih?
Cumhurbaşkanı kararlarına karşı Danıştay’da açılacak davada süre İYUK m.20/A uyarınca 30 gündür; yayım tarihi esas alındığında son gün 30 Kasım 2026 Pazartesi’dir.
İdare taşınmaza ne zaman el koyabilir?
Mahkemenin yedi gün içinde bilirkişilere tespit ettirdiği değer, malik adına davetiyede belirtilen bankaya yatırıldıktan sonra mahkeme el koyma kararı verir (2942 m.27). Karar tapuya bildirilir ve devir yasağı şerh edilir.
El koymada yatırılan bedele itiraz edebilir miyim?
Evet. Bu tutar kesin bedel değildir. Kesin bedel, uzlaşma sağlanamazsa asliye hukuk mahkemesinde görülen bedel tespiti ve tescil davasında belirlenir; bilirkişi raporuna itiraz edebilir ve yeni bilirkişi incelemesi isteyebilirsiniz.
Ekili tarlamdan hasat beklenmeden çıkarılabilir miyim?
Kural olarak ekili arazinin boşaltılması hasat sonuna bırakılır. Hasadın beklenmesi mümkün değilse idare, mahkemece takdir edilecek ekin bedelini ödemek şartıyla boşaltma isteyebilir (2942 m.20).
Paydaşlardan yalnızca biri dava açabilir mi?
Evet. 2942 m.14’e göre iştirak hâlinde veya müşterek mülkiyette paydaşların tek başına dava hakları vardır.
Tonya kararında karar öncesinde yol yapıldıysa ne olur?
Karar metni sahadaki çalışmaların durumunu açıklamaz. Karar öncesinde idare taşınmaza fiilen girmişse, o döneme ilişkin talepler somut olaya göre değerlendirilir; çalışmaların başladığı tarihin ve zararların belgelenmesi önemlidir.
İrtifak bedelini EPDK mı öder?
4646 m.12’ye göre kamulaştırılan hakkın mülkiyeti Hazineye, kullanma hakkı kamulaştırma bedelini ödeyen tüzel kişiye ait olur. Bedel kural olarak dağıtım lisansı sahibi tarafından ödenir; somut ödeme yükümlüsü dosyadan anlaşılır.
Kamulaştırılan yer kullanılmazsa geri alabilir miyim?
Bedelin kesinleşmesinden itibaren beş yıl içinde amaca uygun hiçbir işlem yapılmazsa, bedeli kanuni faiziyle ödeyerek geri alabilirsiniz; bu hak doğduğu tarihten itibaren bir yıl içinde kullanılmalıdır (2942 m.23).
Hukukçular Evi Bu Dosyalarda Ne Yapar
Acele kamulaştırma dosyalarında çalışmamız, malikin süreleri kaçırmaması ve bedelin bütün unsurlarıyla hesaplanması üzerine kuruludur. Kararın ve idarenin kamulaştırma dosyasının incelenmesi, aceleliğin ve kamu yararının bulunup bulunmadığına ilişkin değerlendirme ve gerekiyorsa Danıştay’da ivedi yargılama usulüne uygun iptal davası dilekçesinin hazırlanması ilk aşamadır. Pazarlık sürecinde idarenin teklifinin emsal satışlar, verim değerleri ve yapı maliyetleriyle karşılaştırılması; uzlaşma tutanağının içeriğinin kontrolü ikinci aşamadır.
Bedel tespiti ve tescil davasında keşfe hazırlık, taşınmazdaki değer unsurlarının belgelenmesi, bilirkişi raporlarına gerekçeli itiraz, irtifak kamulaştırmasında şerit genişliği ve kısıtlamaların kıymet düşüklüğüne etkisinin ortaya konması ve kanun yolu süreçlerinin takibi de bu dosyaların kapsamındadır. Her dosya kendi koşullarıyla değerlendirilir; sonuç taahhüt edilmez. Ön görüşme için 0554 648 37 15 numaralı telefondan bize ulaşabilirsiniz.
30 Kasım 2026’dan önce karar verin
İptal davası mı, pazarlık mı, yalnızca bedel itirazı mı? Tonya ve Ereğli kararlarından etkilenen malikler için seçenekleri birlikte değerlendirelim: Hukukçular Evi, 0554 648 37 15.
📚 İlgili Rehberler
- 🗂️ İdare Hukuku Rehberi (Hub)İdari işlemler, iptal ve tam yargı davaları; “Kamulaştırma” bölümü
- Acele Kamulaştırma 31 Ekim 2026: Tonya ve Konya Ereğli Kararları (Son Dakika)
- Acele Kamulaştırma ve Özel Kanunlar: Enerji, Maden, Doğal Gaz
- Acele Kamulaştırmada El Koymaya İtiraz: Malikin Hakları
- İrtifak Kamulaştırmasında Değer Düşüklüğü ve Rapora İtiraz Dilekçesi
- Kısmen Kamulaştırma: Artan Kısım ve Değer Düşüklüğü
- Kamulaştırmada Tebligat, Tapu Şerhi ve Süreler
- Kamulaştırma Uzlaşma Davetine Cevap Dilekçesi Örneği
- Kamulaştırmada Görevli Yargı Kolu: İdari mi, Adli mi?
- Gayrimenkul Hukuku Rehberi
- Hukuk Gündemi Son Durum
Bu içerik İdare Hukuku Rehberi’nin Kamulaştırma bölümündedir.
İdare Hukuku Rehberi · Bu alandaki tüm rehberler · Tüm hukuk dalları
Mevzuat ve kaynaklar: 31/10/2026 tarihli ve 33416 sayılı Resmî Gazete’de yayımlanan 30/10/2026 tarihli ve 11938 sayılı Cumhurbaşkanı Kararı (eki kroki ve liste) ile 30/10/2026 tarihli ve 11939 sayılı Cumhurbaşkanı Kararı (eki liste); 2942 sayılı Kamulaştırma Kanunu m.4, 7, 8, 10, 11, 12, 14, 15, 20, 21, 22, 23, 27 (mevzuat.gov.tr güncel metni ve dipnotları); 4646 sayılı Doğal Gaz Piyasası Kanunu m.12; 2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu m.7, 8, 20/A; 2575 sayılı Danıştay Kanunu m.24. Bu yazı genel bilgilendirme amaçlıdır; somut dosya için hukuki görüş yerine geçmez.

