Bir gemiden alacaklıysanız ve gemi Türkiye’de bir limandaysa, alacağınız Kanunda sayılan deniz alacaklarından biri olduğu sürece geminin ihtiyati haczini isteyebilirsiniz; bunun için alacağın deniz alacağı olması tek başına yeterli haciz sebebidir (TTK m.1352, 1353/4). Deniz alacakları için gemi hakkında yalnızca ihtiyati haciz kararı verilebilir; ihtiyati tedbir istenemez (TTK m.1353/1). Yabancı bayraklı gemi için karar, yalnızca geminin demir attığı, bağlandığı veya yanaştığı yer mahkemesinden istenir (TTK m.1355). Alacaklı 10.000 Özel Çekme Hakkı tutarında teminat verir (TTK m.1363/1) ve kararın uygulanmasını üç iş günü içinde icra dairesinden istemezse karar kendiliğinden kalkar (TTK m.1364). Haczedilen gemi seferden men edilir ve sahil güvenlik, liman başkanlığı ve gümrük idaresine bildirilir (TTK m.1366). İhtiyati haczi tamamlayan takip veya dava için süre bir aydır (TTK m.1376).
Bu rehber, bir gemiden veya geminin malikinden alacaklı olan şirketler için yazıldı: yük hasarı uğrayan yük sahibi ve sigortacısı, ödenmeyen yakıt, kumanya, malzeme, tamir, liman ve acente hizmeti alacaklıları, navlun ve kira alacaklıları, gemi adamları. Alacağın deniz alacağı olup olmadığı, hangi geminin haczedilebileceği, yetkili mahkeme, teminat, kararın üç iş günü içinde uygulanması, seferdeki gemi, geminin teminatla serbest bırakılması, ihtiyati haczi tamamlayan dava ve haksız haciz riski Türk Ticaret Kanunu, İcra ve İflas Kanunu ve Yargıtay kararlarıyla adım adım ele alınır. Dosyanız için Hukukçular Evi’ne 0554 648 37 15 numaralı telefondan ulaşabilirsiniz.
Bu yazının dayanakları. 6102 sayılı Türk Ticaret Kanunu m.4, 5, 5/A, 1320, 1321, 1326, 1352, 1353, 1354, 1355, 1356, 1357, 1358, 1359, 1360, 1361, 1362, 1363, 1364, 1365, 1366, 1367, 1368, 1369, 1370, 1371, 1372, 1373, 1374, 1375 ve 1376; 2004 sayılı İcra ve İflas Kanunu m.257, 258, 259, 261, 264 ve 265; Yargıtay 12. Hukuk Dairesinin 2015 ve 2019 tarihli iki kararı. Kanun maddeleri Mevzuat Bilgi Sistemindeki güncel metinden, kararlar Yargıtay Karar Arama sisteminden, Özel Çekme Hakkı kuru Türkiye Cumhuriyet Merkez Bankası kur bülteninden okunarak yazılmıştır.
Önce Üç Soru
Geminin ihtiyati haczi hızlı ve güçlü bir araçtır; ancak yanlış gemiye veya deniz alacağı sayılmayan bir alacak için başvurulursa ret ve tazminat riski doğar. Başvurudan önce üç soru cevaplanmalıdır.
- Alacağım deniz alacağı mı? Deniz alacakları Kanunda tek tek sayılmıştır (TTK m.1352/1). Deniz alacağı sayılmayan alacaklar için gemi hakkında ihtiyati haciz kararı verilemez (TTK m.1353/3); bu durumda borçlunun diğer malları için genel ihtiyati haciz yoluna gidilir (İİK m.257).
- Hangi gemiyi haczettirebilirim? Alacağın doğduğu gemi ile borçluya ait diğer gemiler bakımından Kanun ayrı şartlar arar (TTK m.1369).
- Gemi şu anda nerede ve ne zaman kalkıyor? Yabancı bayraklı gemide yetkili mahkeme yalnızca geminin Türkiye’de bulunduğu yer mahkemesidir (TTK m.1355). Gemi limandan ayrıldığında bu imkân kapanır; bu yüzden başvuru dosyası saatler içinde hazırlanmalıdır.
Alacağınız Deniz Alacağı mı?
Kanun deniz alacağını, aşağıda sayılan hususların birinden veya birkaçından doğan istem olarak tanımlar (TTK m.1352/1). Tabloda bentler, alacaklı türüne göre gruplanmıştır.
Deniz alacakları (TTK m.1352/1)
| Grup | Alacak | Bent |
|---|---|---|
| Yük ve taşıma | Gemide taşınan eşyaya (bagaj dâhil) gelen kayıp veya hasar; gemide eşya veya yolcu taşınması için yapılan her türlü sözleşme; geminin kullanılması veya kiralanması için yapılan her türlü sözleşme (çarter parti düzenlenmiş olsun olmasın) | h, g, f |
| Tedarik ve hizmet | Geminin işletilmesi, yönetimi, korunması veya bakımı için sağlanan eşya, malzeme, kumanya, yakıt, konteynerler dâhil teçhizat ve hizmetler; geminin yapımı, onarımı, donatılması; römorkaj; kılavuzluk | l, m, j, k |
| Liman ve aracılık | Liman, kanal, dok, iskele ve rıhtım, diğer su yolları ve karantina için ödenecek resimler ve diğer paralar; malik tarafından veya onun hesabına ödenecek komisyon, brokaj veya acente ücretleri | n, s |
| Gemi adamları | Ülkelerine getirilme giderleri ve sosyal sigorta payları dâhil, gemide çalışmaları dolayısıyla ödenecek ücretler ve diğer tutarlar | o |
| Kaza, çevre ve kurtarma | Geminin işletilmesinin sebep olduğu kayıp veya hasar; geminin işletilmesiyle doğrudan ilgili can kaybı veya bedensel zarar; kurtarma ve özel tazminat; gemi ile çevreye ve kıyıya verilen zarar ve önleme giderleri; batık, karaya oturmuş veya terk edilmiş geminin kaldırılması giderleri; müşterek avarya | a, b, c, d, e, i |
| Finans, sigorta ve mülkiyet | Gemi için alınmış krediler dâhil geminin veya malikinin adına yapılmış harcamalar; sigorta primleri; geminin mülkiyetine veya zilyetliğine ilişkin uyuşmazlıklar; ortak malikler arasındaki işletme uyuşmazlıkları; gemi rehni veya ipoteği; geminin satış sözleşmesinden doğan uyuşmazlıklar | p, r, t, u, v, y |
Akdî veya kanuni rehinle güvence altına alınmış deniz alacakları için de yalnızca ihtiyati haciz yolu açıktır (TTK m.1353/2). Vadesi gelmemiş deniz alacaklarında ise İcra ve İflas Kanununun 257. maddesinin ikinci fıkrasındaki şartlar, yani borçlunun belirli bir yerleşim yerinin bulunmaması veya mallarını kaçırmaya hazırlanması gibi hâller gerçekleşmişse geminin ihtiyati haczi istenebilir (TTK m.1353/5; İİK m.257/2).
Hangi Gemi Haczedilebilir?
Alacağın doğduğu gemi her durumda haczedilemez; Kanun, alacağın doğduğu andaki ve haczin uygulandığı andaki malik ve borçlu ilişkisini arar.
Haczedilebilecek gemi (TTK m.1369)
| Gemi | Şart | Dayanak |
|---|---|---|
| Alacağın doğduğu gemi | Alacak doğduğunda geminin maliki olan kişi haciz sırasında da borçtan sorumlu ve geminin maliki ise | TTK m.1369/1-a |
| Alacağın doğduğu gemi (borçlu kiracı) | Alacak doğduğunda geminin kiracısı olan kişi haciz sırasında da borçtan sorumlu ve geminin maliki ise | TTK m.1369/1-b |
| Alacağın doğduğu gemi (rehinli alacak) | Alacak gemi rehni, gemi ipoteği veya gemi üzerinde aynı nitelikte bir ayni yükümlülükle güvence altındaysa | TTK m.1369/1-c |
| Alacağın doğduğu gemi (mülkiyet uyuşmazlığı) | Uyuşmazlık geminin mülkiyetine veya zilyetliğine ilişkinse; bu durumda yalnızca o gemi haczedilebilir | TTK m.1369/1-d, 3 |
| Alacağın doğduğu gemi (gemi alacaklısı hakkı) | Alacak TTK m.1320 uyarınca gemi alacaklısı hakkı veriyorsa; malik değişmiş olsa bile | TTK m.1369/1-e |
| Borçluya ait başka bir gemi | Haciz sırasında gemi bu deniz alacağından sorumlu kişiye aitse ve bu kişi alacak doğduğunda ilk geminin maliki, kiracısı, tahsis olunanı veya taşıtanı ise | TTK m.1369/2 |
Uygulamada en çok hata, geminin kiracısına (çarterer) yakıt veya hizmet verilen dosyalarda yapılır. Alacak kiracıya karşı doğmuşsa, malikin gemisinin haczi ancak kiracının haciz sırasında geminin maliki olması, alacağın gemi rehniyle güvence altında bulunması ya da alacağın gemi alacaklısı hakkı vermesi gibi TTK m.1369/1’deki hâllerden birine dayanabilir. Gemi sicil kayıtları, çarter parti ve hizmet siparişini kimin verdiği başvurudan önce incelenmelidir.
Yetkili Mahkeme ve Başvuru
İhtiyati haciz kararı hangi mahkemeden istenir?
| Durum | Yetkili mahkeme | Dayanak |
|---|---|---|
| Türk bayraklı gemi, dava açılmadan önce | Geminin demir attığı, şamandıraya veya tonoza bağlandığı, yanaştığı veya kızağa alındığı yer mahkemesi; ayrıca sicil yeri mahkemesi, sicile kayıtlı değilse malikin, özel sicile kayıtlıysa kiracının yerleşim yeri mahkemesi | TTK m.1354 |
| Yabancı bayraklı gemi | Yalnızca geminin demir attığı, bağlandığı, yanaştığı veya kızağa alındığı yer mahkemesi | TTK m.1355 |
| Sözleşmede yabancı mahkeme yetkisi veya tahkim şartı var | Yukarıdaki mahkemeler teminat amacıyla ihtiyati haciz kararı vermeye yine yetkilidir | TTK m.1356 |
| Türkiye’de esas hakkında dava açılmış | Yalnızca davayı gören mahkeme | TTK m.1357/1 |
| Yurt dışında veya hakem önünde dava açılmış | Kesin hüküm verilinceye kadar TTK m.1354 ve 1355’e göre yetkili mahkeme | TTK m.1357/2 |
Deniz ticaretinden doğan davalar ticari davadır ve asliye ticaret mahkemesinde görülür (TTK m.4/1-a, 5/1); birden çok asliye ticaret mahkemesi bulunan yerlerde Hâkimler ve Savcılar Kurulu bunlardan birini veya birkaçını deniz ticareti davalarına bakmakla görevlendirebilir (TTK m.5/2). Uygulamada bu mahkemeler denizcilik ihtisas mahkemesi sıfatıyla karar verir.
Alacaklının, alacağının Kanunda sayılan deniz alacaklarından olduğu ve parasal değeri hakkında mahkemeye kanaat getirecek delil göstermesi yeterlidir (TTK m.1362). Mahkeme iki tarafı dinleyip dinlememekte serbesttir; talebin reddi kararı gerekçeli verilir ve buna karşı istinaf yoluna başvurulabilir, bölge adliye mahkemesinin kararı kesindir (İİK m.258/2-3). Talep dilekçesinde geminin adı, bayrağı, IMO numarası, bulunduğu liman ve rıhtım, alacağın hangi bende girdiği ve tutarı açıkça yazılmalıdır.
Teminat: 10.000 Özel Çekme Hakkı
Deniz alacağını güvence altına almak için ihtiyati haciz isteyen alacaklının 10.000 Özel Çekme Hakkı tutarında teminat vermesi zorunludur (TTK m.1363/1). Türkiye Cumhuriyet Merkez Bankasının 18.11.2026 tarihli kur bülteninde 1 Özel Çekme Hakkı 67,7412 TL olarak yayımlanmıştır; bu kurla 10.000 Özel Çekme Hakkı yaklaşık 677.412 TL’ye karşılık gelir. Kur her gün değiştiği için başvuru günündeki kur esas alınmalıdır.
- Artırma. Karşı taraf her aşamada teminatın artırılmasını isteyebilir; mahkeme, geminin seferden alıkonulduğu süredeki günlük işletme giderlerini ve yoksun kalınan kazancı dikkate alır. Ek teminat mahkemenin belirlediği sürede yatırılmazsa ihtiyati haciz kararı kendiliğinden kalkar (TTK m.1363/2).
- Muafiyet. Gemi adamlarının ücret ve diğer alacakları için teminat aranmaz (TTK m.1363/3).
- Azaltma. Alacaklı da teminatın azaltılmasını isteyebilir (TTK m.1363/4).
Haksız çıkan alacaklı, borçlunun ve üçüncü kişinin bu yüzden uğrayacağı bütün zararlardan sorumludur (İİK m.259/1). Haksız ihtiyati haciz nedeniyle açılacak tazminat davasını kararı veren mahkeme de görür; esas hakkında yurt içinde, yurt dışında veya hakem önünde dava açılmışsa bu davanın sonucu tazminat davası için bekletici sorundur (TTK m.1361). Günlük işletme gideri yüksek bir geminin haksız alıkonulması büyük bir tazminat doğurabileceğinden, başvuru güçlü belgelere dayanmalıdır. Genel kurallar için haksız ihtiyati haciz tazminatı yazısına bakılabilir.
Gemi limandan ayrılmadan harekete geçin
Yabancı bayraklı gemi için yetkili mahkeme yalnızca geminin bulunduğu yer mahkemesidir; karar alındıktan sonra uygulanması için üç iş gününüz vardır. Faturalar, sözleşme ve geminin bilgileriyle hemen arayın: 0554 648 37 15.
Kararın Uygulanması: Üç İş Günü ve Seferden Men
Genel ihtiyati hacizde alacaklının kararın infazını on gün içinde istemesi yeterlidir (İİK m.261/1). Gemide bu süre çok daha kısadır: alacaklı, kararın verildiği tarihten itibaren üç iş günü içinde kararı veren mahkemenin yargı çevresindeki veya geminin bulunduğu yerdeki icra dairesinden kararın infazını istemek zorundadır; aksi hâlde karar kendiliğinden kalkar (TTK m.1364). İcra dairesi istem üzerine haczi derhâl uygular; haciz gece ve resmî tatil sayılan zamanlarda da yapılır (TTK m.1365).
İhtiyati haczine karar verilen bütün gemiler, bayrağı ve kayıtlı olduğu sicil ne olursa olsun icra müdürü tarafından seferden men edilerek muhafaza altına alınır. Durum kaptana, malike veya malik olmayan donatana ya da temsilcilerine tebliğ edilir ve gemi, yediemin sıfatıyla tebligat yapılan kişiye bırakılır; yedieminin Türk Ceza Kanununun 289. maddesinden doğan sorumluluğu hatırlatılır (TTK m.1366/1). İcra müdürü kararı derhâl sahil güvenlik komutanlığına veya emniyet teşkilatına, liman başkanlığına ve gümrük idaresine; uygulamayı izleyen ilk iş gününde geminin kayıtlı olduğu sicile, yabancı bayraklı gemide bayrak devletinin en yakın konsolosluğuna bildirir (TTK m.1366/3-4). Haciz tutanağında geminin adıyla belirtilmesi yeterlidir; değeri taraflardan birinin istemiyle icra mahkemesince saptanır (TTK m.1366/2). Haciz, borçlunun o geminin işletilmesinden elde ettiği gelir ve menfaatleri de kapsar; icra dairesi geminin idaresi, işletilmesi, bakımı ve korunması için gereken önlemleri alır (TTK m.1368).
Yargıtay, seferden menin haczin zorunlu sonucu olduğunu vurgulamıştır. Borçlunun, gemi siciline ihtiyati haciz kaydı konulmasının yeterli güvence olduğunu ileri sürerek seferden menin kaldırılmasını istediği bir dosyada icra mahkemesi talebi kabul etmiş; Yargıtay, TTK m.1366 uyarınca ihtiyati haciz kararının icrasının geminin seferden men edilmesiyle tamamlandığını, bu hükmün emredici olduğunu, geminin serbest bırakılmasının ancak TTK m.1370’teki teminat şartlarıyla mümkün olduğunu belirterek kararı bozmuştur (Y. 12. HD, 04.05.2015, E.2015/3161, K.2015/12109). Başka bir dosyada ise Yargıtay, takibin kesinleşmesinden önce ancak ihtiyati haciz kararı alınarak seferden men kararı verilebileceğini, somut olaydaki ihtiyati haciz kararında geminin seferden menine ilişkin bir hüküm bulunmadığını belirterek icra müdürlüğünün seferden men kararının kaldırılması gerektiğine hükmetmiştir (Y. 12. HD, 05.11.2019, E.2018/12468, K.2019/15947). Bu iki karardan çıkan pratik ders şudur: talepte ve kararda geminin adıyla ihtiyaten haczi ve seferden meni açıkça yazdırılmalıdır.
Gemi seferdeyse
Karar uygulanacağı sırada gemi hareket etmiş veya seferdeyse, Türk bayraklı gemilerde karar malike, malik olmayan donatana ve borçtan şahsen sorumlu kişiye tebliğ edilir ve on gün içinde deniz alacağı için teminat verilmesi, aksi hâlde geminin izleyen ilk seferinde icra dairesine teslim edilmesi ihtar olunur; gemi teslim edilmezse fail hakkında Türk Ceza Kanununun 289. maddesine göre ceza istenir. Yabancı bayraklı gemilerde ise karar, sahil güvenlik komutanlığının yardımıyla gemi Türk karasularını terk edinceye kadar uygulanabilir (TTK m.1367).
Gemi Teminatla Serbest Bırakılırsa
Borçlu tarafın ilk hamlesi genellikle teminat göstermektir. Kanun iki yol öngörür:
- Haciz devam ederken serbest bırakma. Gemi, istenildiğinde icra dairesine teslim edilmek ve bunu sağlamak üzere değeri depo edilerek veya icra memurunun kabul edeceği taşınmaz rehni, gemi ipoteği ya da itibarlı bir banka kefaleti gösterilerek borçluya bırakılabilir. Bu durumda haciz devam eder; sicildeki kayıt korunur (TTK m.1370/1-2).
- Haczin kaldırılması. Malik veya borçlu, geminin değerini geçmemek üzere alacağın tamamı, faizi ve giderleri için yeterli teminat göstererek haczin kaldırılmasını mahkemeden isteyebilir; takibe başlandıktan sonra bu yetki icra mahkemesine geçer (TTK m.1371/1).
Teminatın türü ve tutarı alacaklı ile malik veya malik olmayan donatan arasında serbestçe kararlaştırılabilir (TTK m.1372). Teminat verilmesi sorumluluğun kabulü veya itiraz, def’i ya da sorumluluğu sınırlama hakkından vazgeçme sayılmaz (TTK m.1373); teminat veren kişi her zaman teminatın azaltılmasını, türünün değiştirilmesini veya iptalini isteyebilir (TTK m.1374). Alacaklı için önemli bir ayrıntı: teminata dönüşen haczin sonunda teminatın kendisine ödenmesine karar verilse bile, geminin serbest bırakıldığı durumda para icra veznesinden çekilene kadar diğer deniz alacaklıları hacze katılabilir (TTK m.1370/3); haczin teminatla kaldırıldığı durumda ise diğer deniz alacaklıları bu teminata haciz koyduramaz (TTK m.1371/3).
Aynı gemi aynı alacak için yeniden ancak sınırlı hâllerde haczedilebilir: ilk teminatın türü veya miktarı yetersizse (toplam teminat geminin değerini aşmamak şartıyla), teminatı veren kişi borçlarını yerine getirmez veya getirmekten âcizse ya da gemi veya teminat alacaklının makul onayıyla veya makul önlem alamaması nedeniyle serbest bırakılmışsa (TTK m.1375/1). Gemi hukuka aykırı yollarla haciz altından kaçmışsa serbest bırakılmış sayılmaz (TTK m.1375/3).
İhtiyati Haczi Tamamlama: Bir Aylık Süre
Dava açılmadan veya takibe başlanmadan önce ihtiyati haciz yaptıran alacaklı, genel kurala göre yedi gün içinde takip talebinde bulunmalı veya dava açmalı; ödeme emrine itiraz edilirse yedi gün içinde itirazın kaldırılmasını istemeli veya dava açmalıdır (İİK m.264/1-2). Gemilerin ihtiyati haczinde bu süreler bir ay olarak uygulanır (TTK m.1376). Süre geçirilirse ihtiyati haciz hükümsüz kalır (İİK m.264/4).
Esas hakkında yetki veya tahkim sözleşmesi yoksa, ihtiyati haciz kararını veren mahkeme haczi tamamlamak üzere açılacak davaya, haczi uygulayan icra dairesi de icra takibine bakmaya yetkilidir (TTK m.1359). Esas hakkında yurt dışında veya hakem önünde karar verilirse, ihtiyati haciz kararını vermiş olan Türk mahkemesi, tenfiz isteminin yapıldığı tarihte gemi yargı çevresinde bulunuyorsa ya da serbest bırakma için yatırılan teminat mahkeme kasasındaysa o kararın tenfizine de yetkilidir (TTK m.1360). Tenfiz usulü için yabancı mahkeme ve hakem kararlarının tanınması ve tenfizi rehberine bakılabilir.
Ticari davalarda konusu bir miktar para olan alacak davalarından önce arabulucuya başvurmak dava şartıdır (TTK m.5/A/1). Bir aylık süre içinde dava yoluna gidilecekse arabuluculuk başvurusu ihtiyati haczin hemen ardından yapılmalı ya da süre bakımından takip yolu tercih edilmelidir.
Borçlunun İtirazı
Borçlu, kendisi dinlenmeden verilen ihtiyati haczin dayandığı sebeplere, mahkemenin yetkisine ve teminata karşı, haczin kendi huzurunda uygulanmasından, aksi hâlde haciz tutanağının tebliğinden itibaren yedi gün içinde itiraz edebilir; menfaati ihlal edilen üçüncü kişiler de öğrenmeden itibaren yedi gün içinde itiraz edebilir. İtiraz üzerine verilen karara karşı istinaf yoluna başvurulabilir, bölge adliye mahkemesinin kararı kesindir ve istinaf başvurusu kararın icrasını durdurmaz (İİK m.265). Gemi haczinde itiraza bakacak mahkeme, esas hakkında dava açılmadan önce kararı veren mahkeme, Türkiye’de dava açılmışsa davayı gören mahkeme, yurt dışında veya hakem önünde dava açılmışsa kararı veren mahkemedir; aynı mahkemeler teminatın artırılması, azaltılması, türünün değiştirilmesi ve istihkak iddialarına da bakar (TTK m.1358).
Adım Adım Yol Haritası
- Alacağı nitelendirin. Alacağın TTK m.1352/1’deki hangi bende girdiğini ve gemi alacaklısı hakkı verip vermediğini belirleyin (TTK m.1320).
- Gemiyi ve maliki doğrulayın. Geminin adı, IMO numarası, bayrağı, sicil kaydı, maliki ve varsa kiracısı; alacak doğduğunda ve bugün kimin malik olduğu (TTK m.1369).
- Geminin konumunu ve kalkış saatini öğrenin. Yetkili mahkeme buna göre belirlenir (TTK m.1354, 1355).
- Delilleri bir araya getirin. Sözleşme, sipariş, teslim belgeleri, faturalar, konişmento, hasar raporu, yazışmalar (TTK m.1362).
- Teminatı hazırlayın. 10.000 Özel Çekme Hakkı karşılığı teminat (TTK m.1363/1); gemi adamı ücretlerinde teminat aranmaz.
- Talep dilekçesini verin. Geminin adıyla ihtiyaten haczi ve seferden meni açıkça istenir.
- Kararı üç iş günü içinde icra dairesine götürün. Aksi hâlde karar kendiliğinden kalkar (TTK m.1364).
- Bildirimleri takip edin. Sahil güvenlik, liman başkanlığı, gümrük, sicil ve konsolosluk bildirimlerinin yapıldığını kontrol edin (TTK m.1366/3-4).
- Teminat görüşmesini yürütün. Teminatın türü ve tutarı taraflarca kararlaştırılabilir (TTK m.1372).
- Bir ay içinde takip veya dava açın. Aksi hâlde haciz hükümsüz kalır (TTK m.1376; İİK m.264).
Geminin İhtiyati Haczi Talep Dilekçesi Örneği
[YER] ( ) ASLİYE TİCARET MAHKEMESİ HÂKİMLİĞİNE
(Denizcilik İhtisas Mahkemesi Sıfatıyla)
İHTİYATİ HACİZ İSTEYEN (ALACAKLI): [Unvan, adres, vergi numarası]
VEKİLİ: [Av. adı soyadı, adres]
KARŞI TARAF (BORÇLU): [Geminin maliki / sorumlu kişi unvanı ve adresi]
GEMİ: [Geminin adı], IMO No: [ ], Bayrağı: [ ], Bağlama limanı: [ ], Halen bulunduğu yer: [Liman, rıhtım veya demir yeri]
ALACAK: [Tutar ve para birimi] asıl alacak ile işlemiş faiz ve giderler
KONU: TTK m.1352 vd. uyarınca deniz alacağının güvence altına alınması için yukarıda bilgileri yazılı geminin ihtiyaten haczi ve seferden meni talebidir.
AÇIKLAMALAR:
1- TTK m.1352/1 bakımından: Müvekkil şirket, karşı tarafa ait yukarıdaki gemiye [tarih] tarihinde [yakıt / malzeme / onarım / liman hizmeti / taşıma] sağlamış; [fatura numaraları] sayılı faturalar ödenmemiştir. Alacak, TTK m.1352/1-[bent] uyarınca deniz alacağıdır.
2- TTK m.1353/4 ve m.1362 bakımından: Alacağın deniz alacağı olması ihtiyati haciz sebebidir. Alacağın varlığı ve tutarı ekli sözleşme, sipariş, teslim belgeleri ve faturalarla ortaya konulmaktadır.
3- TTK m.1369 bakımından: Gemi, alacağın doğduğu tarihte de, bugün de borçlu [unvan] adına kayıtlıdır; ekli sicil kaydı / klas ve tescil bilgileri bunu göstermektedir.
4- TTK m.1354 / m.1355 bakımından: Gemi halen Sayın Mahkemenin yargı çevresindeki [liman] limanında bulunmaktadır; Sayın Mahkeme yetkilidir. Sözleşmedeki [yetki / tahkim] şartı, TTK m.1356 uyarınca ihtiyati haciz kararı verilmesine engel değildir.
5- TTK m.1363 bakımından: 10.000 Özel Çekme Hakkı karşılığı teminatı Sayın Mahkemenin belirleyeceği şekilde yatırmaya hazırız. [Gemi adamı alacağı ise: Alacak TTK m.1320/1-a kapsamında olduğundan TTK m.1363/3 uyarınca teminattan muafiyet talep ederiz.]
6- Geminin [tarih ve saat] tarihinde limandan ayrılacağı öğrenilmiş olup gecikmede sakınca bulunduğundan karşı taraf dinlenmeden karar verilmesini talep ederiz (İİK m.258/2).
HUKUKİ NEDENLER: TTK m.4, 5, 1352, 1353, 1354, 1355, 1356, 1362, 1363, 1364, 1366, 1369; İİK m.257 vd. ve ilgili mevzuat.
DELİLLER: Sözleşme ve sipariş yazışmaları, teslim belgeleri, faturalar, gemi sicil kaydı ve tescil bilgileri, geminin konum kaydı, ihtarname, bilirkişi incelemesi ve her türlü yasal delil.
SONUÇ VE İSTEM: Yukarıda açıklanan nedenlerle; [geminin adı] isimli, [IMO No] numaralı geminin [tutar] alacak ile faiz ve giderler için TTK m.1352 vd. uyarınca ihtiyaten haczine ve seferden menine, kararın sahil güvenlik komutanlığına, liman başkanlığına ve gümrük idaresine bildirilmesine, teminat miktarının ve türünün belirlenmesine karar verilmesini saygıyla talep ederiz.
[Tarih]
İhtiyati Haciz İsteyen Vekili
[Av. adı soyadı, imza]
Dilekçe genel bir çerçevedir; alacağın bendi, geminin bilgileri, teminat ve süre kısmı dosyaya göre doldurulmalıdır. Kararın verildiği gün icra dairesine başvuru dilekçesi de hazır tutulmalıdır.
Süreler Tablosu
Geminin ihtiyati haczinde süreler
| İşlem | Süre | Dayanak |
|---|---|---|
| Kararın uygulanmasının icra dairesinden istenmesi | Karardan itibaren üç iş günü | TTK m.1364 |
| İcra müdürünün sicil ve konsolosluğa bildirimi | Uygulamayı izleyen ilk iş günü | TTK m.1366/4 |
| Seferdeki Türk bayraklı gemi için teminat | Tebliğden itibaren on gün | TTK m.1367/1-a |
| İhtiyati haczi tamamlayan takip veya dava | Bir ay | TTK m.1376; İİK m.264 |
| Borçlunun ihtiyati hacze itirazı | Haczin huzurda uygulanmasından veya tutanağın tebliğinden itibaren yedi gün | İİK m.265/1 |
| Gemi alacaklısı hakkının (kanuni rehnin) düşmesi | Alacağın doğumundan itibaren bir yıl; bu sürede gemi ihtiyaten haczedilip cebrî icrayla satılmazsa | TTK m.1326/1 |
| Dava şartı arabuluculuk | Altı hafta; en fazla iki hafta uzatma | TTK m.5/A/2 |
Sık Yapılan Hatalar
- Deniz alacağı olmayan bir alacak için gemiyi haczettirmeye çalışmak. Bu alacaklar için gemi hakkında ihtiyati haciz kararı verilemez (TTK m.1353/3).
- İhtiyati tedbir istemek. Deniz alacakları için yalnızca ihtiyati haciz mümkündür (TTK m.1353/1).
- Kiracının borcu için malikin gemisini haczettirmek. TTK m.1369’daki şartlar ayrıca aranır.
- Kararı icraya geç götürmek. Üç iş günü geçerse karar kendiliğinden kalkar (TTK m.1364).
- Kararda seferden meni yazdırmamak. Yargıtay, seferden men hükmü bulunmayan ihtiyati haciz kararına dayanılarak icra müdürlüğünce seferden men kararı verilemeyeceğine hükmetmiştir (K.2019/15947).
- Bir ayı geçirmek. Takip veya dava bir ay içinde başlatılmazsa haciz hükümsüz kalır (TTK m.1376).
- Zayıf delille başvurmak. Haksız çıkan alacaklı geminin alıkonulmasından doğan bütün zararlardan sorumludur (İİK m.259/1; TTK m.1361).
Hukukçular Evi Gemi İhtiyati Haczinde Ne Yapar?
- Alacağın deniz alacağı ve gemi alacaklısı hakkı niteliğini, haczedilebilecek gemiyi ve yetkili mahkemeyi belirler
- Talep dilekçesini ve delilleri saatler içinde hazırlar, teminat işlemlerini yürütür
- Kararı üç iş günü içinde icra dairesine götürür, seferden men ve bildirimleri takip eder
- Teminat görüşmelerini, ihtiyati haczi tamamlayan takip ve davayı yürütür
- Gemisi haczedilen taraf için itiraz, teminatla serbest bırakma ve haksız haciz tazminatı süreçlerini takip eder
Dosyanız için geminin adını, bulunduğu limanı, faturaları ve sözleşmeyi 0554 648 37 15 numaralı hattımıza WhatsApp üzerinden gönderebilir, aynı numaradan randevu alabilirsiniz.
Saatler önemli
Gemi limandan ayrıldığında Türkiye’deki ihtiyati haciz imkânı çoğu zaman kapanır. Kararı aldıktan sonra üç iş günü içinde icraya, bir ay içinde takip veya davaya gidin. Telefon: 0554 648 37 15.
İlgili Rehberler
- Taşıma ve Deniz Ticareti Uyuşmazlıkları Merkezi
- Gemi Alacaklısı Hakkı ve Gemi Satışında Alacakların Sırası
- Gemim Haczedildi: Teminatla Serbest Bırakma, İtiraz ve Haksız Haciz Tazminatı
- Taşıma Ücreti ve Navlun Alacağının Tahsili
- Konteyner Demuraj Faturasına İtiraz
- Deniz Ticaretinde Navlun Sözleşmesi ve Taşıyanın Sorumluluğu
- Haksız İhtiyati Haciz Tazminatı
- Yabancı Mahkeme ve Hakem Kararlarının Tanınması ve Tenfizi
- Tersaneyi Devralan veya Kiralayan Ne Yapmalı?
Sıkça Sorulan Sorular
Hangi alacaklar için gemi haczettirilebilir?
Yalnızca Kanunda sayılan deniz alacakları için (TTK m.1352/1). Bunlar arasında yük hasarı, navlun ve kira sözleşmeleri, yakıt, kumanya ve malzeme tedariki, onarım, liman ve kılavuzluk paraları, acente ücretleri, gemi adamı ücretleri, sigorta primleri, gemi ipoteği ve geminin satışından doğan uyuşmazlıklar vardır. Diğer alacaklar için gemi hakkında ihtiyati haciz kararı verilemez (TTK m.1353/3).
Ayrıca haciz sebebi göstermem gerekir mi?
Hayır. Alacağın deniz alacağı olması tek başına ihtiyati haciz sebebidir (TTK m.1353/4). Alacaklının, alacağın deniz alacağı olduğu ve tutarı hakkında mahkemeye kanaat getirecek delil göstermesi yeterlidir (TTK m.1362). Vadesi gelmemiş alacaklarda ise İİK m.257/2’deki şartlar aranır (TTK m.1353/5).
Gemi için ihtiyati tedbir isteyebilir miyim?
Hayır. Deniz alacakları için gemi üzerine ihtiyati tedbir konulması veya geminin başka bir şekilde seferden men edilmesi istenemez; yalnızca ihtiyati haciz mümkündür (TTK m.1353/1).
Ne kadar teminat yatırmam gerekir?
10.000 Özel Çekme Hakkı tutarında (TTK m.1363/1). Merkez Bankasının 18.11.2026 tarihli bülteninde 1 Özel Çekme Hakkı 67,7412 TL olduğundan bu tutar yaklaşık 677.412 TL’dir; başvuru günündeki kur esas alınır. Karşı taraf teminatın artırılmasını isteyebilir; gemi adamları ücret alacakları için teminattan muaftır.
Yabancı bayraklı gemi için hangi mahkemeye başvurulur?
Yalnızca geminin Türkiye’de demir attığı, şamandıraya veya tonoza bağlandığı, yanaştığı ya da kızağa alındığı yer mahkemesine (TTK m.1355).
Sözleşmede tahkim veya yabancı mahkeme şartı var; yine de Türkiye’de haciz olur mu?
Evet. Yetki veya tahkim şartı ya da esasa yabancı hukukun uygulanacak olması, Türk mahkemesinin teminat elde edilmesi için ihtiyati haciz kararı vermesine engel değildir (TTK m.1356).
Kararı aldım; ne kadar sürede uygulatmalıyım?
Kararın verildiği tarihten itibaren üç iş günü içinde icra dairesinden kararın infazını istemelisiniz; aksi hâlde karar kendiliğinden kalkar (TTK m.1364). Haciz gece ve resmî tatilde de uygulanır (TTK m.1365).
Kiracının (çarterer) borcu için gemiyi haczettirebilir miyim?
Ancak TTK m.1369’daki şartlardan biri varsa: örneğin alacak doğduğunda kiracı olan kişi haciz sırasında geminin maliki ise ya da alacak gemi alacaklısı hakkı veriyorsa. Aksi hâlde malikin gemisine ihtiyati haciz konulamaz.
Borçlunun başka bir gemisini haczettirebilir miyim?
Haciz sırasında gemi bu deniz alacağından sorumlu kişiye aitse ve bu kişi alacak doğduğunda ilk geminin maliki, kiracısı, tahsis olunanı veya taşıtanı ise evet (TTK m.1369/2). Mülkiyet veya zilyetlik uyuşmazlıklarında yalnızca uyuşmazlık konusu gemi haczedilebilir (TTK m.1369/3).
Gemi sahibi teminat verirse ne olur?
Gemi, değeri depo edilerek veya banka kefaleti, gemi ipoteği ya da taşınmaz rehni gösterilerek haciz devam ederken serbest bırakılabilir (TTK m.1370) ya da yeterli teminatla haciz kaldırılabilir (TTK m.1371). Teminatın türü ve tutarı taraflarca kararlaştırılabilir (TTK m.1372); teminat verilmesi sorumluluğun kabulü sayılmaz (TTK m.1373).
İhtiyati hacizden sonra dava için ne kadar sürem var?
Gemilerin ihtiyati haczinde, İİK m.264’teki yedi günlük süreler bir ay olarak uygulanır (TTK m.1376). Süre geçirilirse haciz hükümsüz kalır.
Haciz haksız çıkarsa ne olur?
Haksız çıkan alacaklı, borçlunun ve üçüncü kişinin uğradığı bütün zararlardan sorumludur (İİK m.259/1). Tazminat davasını ihtiyati haciz kararını veren mahkeme de görebilir (TTK m.1361/1). Geminin günlük işletme gideri yüksek olduğundan başvuru güçlü belgelere dayanmalıdır. Konunun karşı taraftan, yani gemisi haczedilen malik ve donatan açısından anlatımı için gemim haczedildi: teminat, itiraz ve haksız haciz tazminatı rehberine bakılabilir.
Kaynakça
- 6102 sayılı Türk Ticaret Kanunu (Beşinci Kitap, Altıncı ve Yedinci Kısımlar) ve 2004 sayılı İcra ve İflas Kanunu: Cumhurbaşkanlığı Mevzuat Bilgi Sistemindeki işlenmiş güncel metinler.
- Yargıtay 12. Hukuk Dairesi kararları: 04.05.2015, E.2015/3161, K.2015/12109; 05.11.2019, E.2018/12468, K.2019/15947 (Yargıtay Karar Arama).
- Türkiye Cumhuriyet Merkez Bankası, 18.11.2026 tarihli ve 2026/217 sayılı gösterge niteliğindeki kur bülteni (Özel Çekme Hakkı, XDR).
Bu sayfa genel bilgilendirme amacıyla hazırlanmıştır; her dosya kendi sözleşmesi, gemi kayıtları ve süreleriyle birlikte değerlendirilmelidir.


