Çocuğun Fotoğraflarını Sosyal Medyada Paylaşmak: Ebeveyn İtiraz Ederse Ne Olur? TMK 24-25, 339, KVKK 28

Çocuğun fotoğrafı, çocuğun kişilik hakkının ve kişisel verisinin parçasıdır. Kişilik hakkına yapılan her saldırı, rıza, daha üstün nitelikte bir özel veya kamusal yarar ya da kanunun verdiği yetkiyle haklı kılınmadıkça hukuka aykırıdır (TMK m.24/2). Çocuk adına rızayı velayet sahibi verir; boşanmadan sonra bu yetki çocuğun bırakıldığı ebeveyndedir (TMK m.336/3, 342/1). Velayeti olmayan ebeveynin çocuğu tanınabilir biçimde ve herkese açık olarak paylaşmasına velayet sahibi itiraz edebilir; paylaşım kaldırılmazsa saldırının durdurulması için dava açılabilir ve ihtiyati tedbir istenebilir (TMK m.25; HMK m.389). Aile içi paylaşımlar KVKK’nın aile istisnasına girer; ancak herkese açık paylaşım bu istisnanın dışında kalır (KVKK m.28/1-a). Kişilik hakkı ihlallerinde sulh ceza hâkimliğinden erişim engeli yolu 2024’ten beri yoktur; özel hayata ilişkin görüntülerde 5651 m.9/A yolu kullanılır.

İçindekiler

• Kısa cevaplar
• Çocuğun görüntüsü kişilik hakkıdır
• Paylaşıma kim izin verir?
• KVKK ve aile istisnası
• Velayet sahibi paylaşıyorsa
• Velayeti olmayan ebeveyn paylaşıyorsa
• Evlilik sürerken ve ortak velayette
• Paylaşımı kaldırma yolları
• Ceza hukukunun sınırları
• Çocuğun görüntüsünden gelir elde etmek
• Boşanma protokolüne sosyal medya maddesi
• Kararlar
• Dilekçe örnekleri
• Örnek senaryolar
• Yol haritası
• Sık yapılan hatalar
• Sıkça sorulan sorular

Kısa Cevaplar

İnternet içeriklerinin kaldırılmasına ilişkin genel kurallar için internette içerik kaldırma ve erişim engelleme, velayeti olmayan ebeveynin konumu için velayeti olmayan ebeveyn okul ve sağlık kararlarına karışabilir mi yazılarımıza bakabilirsiniz.

Çocuğun Görüntüsü Kişilik Hakkıdır

Kişinin görüntüsü, kimliğinin ve özel hayatının parçasıdır. Hukuka aykırı olarak kişilik hakkına saldırılan kimse, hâkimden saldırıda bulunanlara karşı korunmasını isteyebilir (TMK m.24/1). Kişilik hakkı zedelenen kimsenin rızası, daha üstün nitelikte özel veya kamusal yarar ya da kanunun verdiği yetkinin kullanılması sebeplerinden biriyle haklı kılınmadıkça kişilik haklarına yapılan her saldırı hukuka aykırıdır (m.24/2). Çocuk da bu korumadan tam olarak yararlanır; kişilik hakları doğumla başlar.

Çocuk Haklarına Dair Sözleşme, hiçbir çocuğun özel yaşamına keyfi veya hukuka aykırı biçimde müdahale edilemeyeceğini öngörür (m.16). Avrupa İnsan Hakları Mahkemesi de bir klinikte yeni doğan bebeğin ebeveynlerinin rızası alınmadan fotoğraflanmasına ilişkin davada, kişinin görüntüsünün onun eşsiz özelliklerini ortaya koyduğunu, görüntü üzerindeki hakkın etkili korunmasının ilgilinin rızasının alınmasını gerektirdiğini ve bunun yalnız yayımlamada değil çekim anında da arandığını belirterek Sözleşmenin 8. maddesinin ihlal edildiğine karar vermiştir (Reklos ve Davourlis/Yunanistan, 15.01.2009, B. No: 1234/05). Görüntü aynı zamanda bir kişiyi belirlenebilir kılan kişisel veridir (KVKK m.3).

Kişilik hakkı davalarının genel kuralları için kişilik hakkına saldırı ve manevi tazminat yazımıza bakabilirsiniz.

Paylaşıma Kim İzin Verir?

Çocuk adına rızayı, velayet çerçevesinde çocuğun yasal temsilcisi olan ana ve baba verir (TMK m.342/1). Evlilik devam ettiği sürece ana ve baba velayeti birlikte kullanır; boşanmada ise velayet çocuğun kendisine bırakıldığı tarafa aittir (TMK m.336/1, 336/3). Bu nedenle boşanmadan sonra çocuğun görüntüsünün kamuya açık biçimde paylaşılmasına rıza verme yetkisi velayet sahibindedir.

Rıza yetkisi sınırsız değildir. Velayet sahibi, çocuğun bakımı ve eğitimi konusunda onun menfaatini göz önünde tutarak karar verir (TMK m.339/1) ve olgunluğu ölçüsünde çocuğun düşüncesini dikkate alır (m.339/3). Ayırt etme gücüne sahip küçük, kişiye sıkı sıkıya bağlı hakları kullanmada yasal temsilcinin rızasına ihtiyaç duymaz (TMK m.16/1). Görüntü üzerindeki hak bu niteliktedir; ergen bir çocuğun kendi görüntüsünün paylaşılmasına karşı çıkması, ebeveynlerden birinin rızasıyla aşılabilecek bir engel değildir (bizim değerlendirmemiz).

KVKK ve Aile İstisnası

Kişisel verilerin, üçüncü kişilere verilmemek ve veri güvenliğine ilişkin yükümlülüklere uyulmak kaydıyla gerçek kişiler tarafından tamamen kendisiyle veya aynı konutta yaşayan aile fertleriyle ilgili faaliyetler kapsamında işlenmesi KVKK’nın kapsamı dışındadır (m.28/1-a). Kanunun kapsamına ilişkin yayımlanan rehberlerde, aile içinde çekilen doğum günü fotoğraflarının bu istisnaya girdiği, ancak herkese açık biçimde sosyal medyada paylaşılması hâlinde istisnadan söz edilemeyeceği örneği verilmektedir.

Ayrıca aleni bir fotoğraf da amacı dışında kullanılamaz. Kişisel Verileri Koruma Kurulu, bir annenin Facebook sayfasındaki kendisine ve çocuğuna ait fotoğrafların bir televizyon haberinde kullanıldığı olayda, fotoğrafın herkese açık paylaşılmış olmasının amacı dışında kullanılmasına cevaz vermeyeceğini, bulanıklaştırılmış olsa bile bulanıklaştırılmamış hâline erişilebildiğini belirterek veri sorumlusuna 300.000 TL idari para cezası vermiştir (Kurul kararı, 02.12.2021, 2021/1217). Okul ve kamu kurumlarının paylaşımları için de Kurul, asgari veri, maskeleme ve yayım süresi ilkelerini hatırlatmıştır (İlke kararı, 01.07.2026, 2026/1301).

Kişisel verilerin yayılmasına karşı yollar için kişisel verilerim izinsiz yayıldı yazımıza bakabilirsiniz.

Velayet Sahibi Paylaşıyorsa

Velayet sahibi ebeveynin çocuğun olağan aile fotoğraflarını paylaşması, velayet yetkisi içinde kalır ve velayeti olmayan ebeveynin iznini gerektirmez. Ancak bu yetki çocuğun menfaatiyle sınırlıdır (TMK m.339/1). Çocuğun okulunu, evini veya düzenli olarak bulunduğu yerleri belli eden paylaşımlar, çocuğu küçük düşüren veya mahrem anlarını gösteren görüntüler ve çocuğun ticari bir içeriğin konusu yapılması menfaat sınırını aşabilir (bizim değerlendirmemiz).

Bu durumda velayeti olmayan ebeveyn, çocuğun menfaati ve gelişmesi tehlikeye düştüğü takdirde aile mahkemesinden çocuğun korunması için uygun önlemlerin alınmasını isteyebilir (TMK m.346). Çocuk adına velayet sahibine karşı kişilik hakkı davası açılması gerekiyorsa, yasal temsilcinin menfaati çocuğunkiyle çatıştığından çocuğa kayyım atanması istenebilir (TMK m.426/2). Hukuk Genel Kurulu, menfaat çatışması bulunmadığı sürece kayyım atanmasının zorunlu olmadığını kabul etmiştir (YHGK, 06.06.2018, E.2017/2-2069, K.2018/1179); bu nedenle çatışmanın somut olarak gösterilmesi gerekir.

Kayyımın atanma hâlleri için kayyım nedir, ne zaman atanır yazımıza bakabilirsiniz.

Velayeti Olmayan Ebeveyn Paylaşıyorsa

Velayeti olmayan ebeveynin çocukla uygun kişisel ilişki kurma hakkı vardır (TMK m.323). Bu hak, çocuğu görmeyi ve onunla vakit geçirmeyi kapsar; çocuğun görüntüsünü kamuya açık biçimde yayımlama yetkisi vermez. Velayet sahibi, çocuğun yasal temsilcisi olarak paylaşıma rıza vermediğini bildirmişse herkese açık ve çocuğu tanınabilir kılan paylaşım, TMK m.24/2 anlamında rızaya dayanmayan bir müdahale niteliği kazanır.

Bununla birlikte her paylaşım aynı ağırlıkta değildir. Yalnız yakın akrabalarla kapalı bir grupta paylaşılan, çocuğun yüzünü veya kimliğini açıkça göstermeyen bir fotoğraf ile binlerce takipçili bir hesapta okul bilgisiyle paylaşılan bir video arasında fark vardır. Velayet sahibinin itirazının da çocuğun menfaatine dayanması, diğer ebeveynin çocukla bağını gizlemeye veya zayıflatmaya yönelmemesi gerekir; ana ve babadan her biri diğerinin çocukla ilişkisini zedelemekten kaçınmakla yükümlüdür (TMK m.324/1) (bizim değerlendirmemiz).

Ebeveynlerin birbirini çocuğa karşı kötülemesi için ebeveyne yabancılaştırma yazımıza bakabilirsiniz.

Evlilik Sürerken ve Ortak Velayette

Evlilik sürerken ana ve babadan her biri çocuğun yasal temsilcisidir ve iyiniyetli üçüncü kişiler eşlerden her birinin diğerinin rızasıyla işlem yaptığını varsayabilir (TMK m.342/2). Ancak sosyal medya paylaşımı genellikle bir üçüncü kişiyle yapılan işlem değildir; ebeveynlerden biri çocuğun herkese açık paylaşılmasına karşıysa bu, evlilik birliğine ilişkin önemli bir uyuşmazlıktır ve eşlerden biri hâkimin müdahalesini isteyebilir (TMK m.195).

Ortak velayette çocuğun görüntüsünün kamuya açık paylaşılması, önemli kararlar arasında sayılmalı ve birlikte verilmelidir. Ortak velayet protokolünde sosyal medya paylaşımlarının kurallarını yazmak, sonradan doğacak uyuşmazlığı büyük ölçüde önler (bizim değerlendirmemiz).

Ortak velayetin işleyişi için birlikte velayet yazımıza bakabilirsiniz.

Paylaşımı Kaldırma Yolları

İlk adım, paylaşımı yapan ebeveyne yazılı bir uyarıdır. Uyarı hem çoğu zaman sorunu çözer hem de rızanın bulunmadığını ispat eder. Aynı anda platformun kendi bildirim kanalı kullanılmalıdır. Türkiye’den günlük erişimi bir milyonu aşan sosyal ağ sağlayıcılar, 5651 sayılı Kanunun ek 4. maddesi uyarınca kendilerine yapılan başvurulara kırk sekiz saat içinde cevap vermekle yükümlüdür; bu yükümlülükteki konu sınırlaması 1.11.2026’dan itibaren kaldırılacaktır (7578 s.K. m.22).

Kişilik hakkı ihlallerinde sulh ceza hâkimliğinden yirmi dört saatte erişim engeli alma yolu artık yoktur. Anayasa Mahkemesi 5651 sayılı Kanunun 9. maddesini iptal etmiş ve iptal 10.10.2024’te yürürlüğe girmiştir (AYM, 11.10.2023, E.2020/76, K.2023/172; RG 10.01.2024). Bugün çocuğun görüntüsü özel hayatına ilişkinse, örneğin evinde, hastanede veya mahrem bir anında çekilmişse, m.9/A yolu kullanılabilir: başvuru Siber Güvenlik Başkanlığına yapılır, erişim sağlayıcılar engellemeyi en geç dört saat içinde uygular, başvuran talebini yirmi dört saat içinde sulh ceza hâkiminin kararına sunar ve hâkim kırk sekiz saat içinde karar verir. Diğer paylaşımlar için yol, kişilik hakkı davası ve ihtiyati tedbirdir: davacı, saldırı tehlikesinin önlenmesini, sürmekte olan saldırıya son verilmesini ve hukuka aykırılığın tespitini isteyebilir (TMK m.25/1); dava davacının veya davalının yerleşim yeri mahkemesinde açılabilir (m.25/5) ve dava sonuçlanıncaya kadar paylaşımın kaldırılması ihtiyati tedbir olarak istenebilir (HMK m.389).

Usulün ayrıntıları için internette içerik kaldırma, sosyal medyada hakkımda özel görüntü paylaşıldı ve erişimin engellenmesi başvuru dilekçesi yazılarımıza bakabilirsiniz.

Ceza Hukukunun Sınırları

Kişilerin özel hayatına ilişkin görüntü veya sesleri hukuka aykırı olarak ifşa eden kişi iki yıldan beş yıla kadar hapis cezasıyla cezalandırılır (TCK m.134/2). Kişisel verileri hukuka aykırı olarak bir başkasına veren, yayan veya ele geçiren kişi iki yıldan dört yıla kadar hapis cezasıyla cezalandırılır (TCK m.136/1). Bu hükümler ağır sonuçlar doğurur; ancak bir ebeveynin çocuğuyla çekilmiş olağan fotoğrafları paylaşması çoğu zaman bu suçların unsurlarını taşımaz ve ebeveynler arasındaki anlaşmazlığın asıl çözüm yeri hukuk ve aile mahkemesidir (bizim değerlendirmemiz).

Durum, çocuğun mahrem görüntüleri veya çocuğun özel hayatına ilişkin bilgilerle birlikte yapılan paylaşımlarda değişir. Çocuğun banyo, çıplak veya tıbbi müdahale anlarını gösteren görüntüler iyi niyetle bile paylaşılmamalıdır; bu görüntüler çocuğun korunması bakımından ayrıca risk taşır. Böyle bir durumda hem 9/A başvurusu hem de suç duyurusu birlikte değerlendirilmelidir.

Özel görüntülerin paylaşılmasında ceza yolu için izinsiz fotoğrafım paylaşıldı ve özel görüntülerim izinsiz paylaşıldı yazılarımıza bakabilirsiniz.

Çocuğun Görüntüsünden Gelir Elde Etmek

Çocuğun düzenli olarak bir sosyal medya hesabının içeriği yapılması, reklam ve iş birlikleriyle gelir elde edilmesi ayrı bir sorundur. Velayet sahibinin kararları çocuğun menfaatine bağlıdır (TMK m.339/1). Kişilik hakkına saldırı yoluyla elde edilen kazancın, vekâletsiz iş görme hükümlerine göre hak sahibine verilmesi istenebilir (TMK m.25/3). İş Kanunu da on dört yaşını doldurmamış çocukların sanat, kültür ve reklam faaliyetlerinde ancak yazılı sözleşme yapmak ve her bir faaliyet için ayrı izin almak şartıyla çalıştırılabileceğini öngörür (4857 s.K. m.71). Ebeveynin kendi hesabında çocuğu düzenli reklam içeriğinde kullanmasının bu hüküm kapsamında değerlendirilip değerlendirilmeyeceği tartışmalıdır; ancak hükmün koruma amacı, çocuğun gelişiminin ve okul düzeninin bu faaliyetlerden zarar görmemesidir (bizim değerlendirmemiz).

Velayeti olmayan ebeveyn, çocuğun ticari içerik üretimine aşırı biçimde konu edildiğini ve bunun çocuğun gelişimini tehlikeye düşürdüğünü gösterebilirse aile mahkemesinden önlem isteyebilir (TMK m.346). Bu tür dosyalarda sosyal inceleme raporu ve çocuğun görüşü belirleyicidir.

Sosyal medya gelirlerinin boşanmada paylaşımı için YouTube kanalı boşanmada paylaşılır mı yazımıza bakabilirsiniz.

Boşanma Protokolüne Sosyal Medya Maddesi

Anlaşmalı boşanmada taraflar boşanmanın mali sonuçları ve çocukların durumu hakkında anlaşır; hâkim bu düzenlemeyi uygun bulursa ve gerekli gördüğü değişiklikleri yaparak karara bağlar (TMK m.166/3). Çocuğun sosyal medyada paylaşılmasına ilişkin kurallar da bu protokole yazılabilir. Böylece hangi paylaşımların serbest, hangilerinin yasak olduğu baştan belirlenir ve uyuşmazlık çıktığında dayanılacak açık bir metin oluşur (bizim değerlendirmemiz).

Protokol maddesine uyulmazsa paylaşımın kaldırılması için yine TMK m.25 yoluna gidilir. Maddeye ısrarla aykırı davranılması ise kişisel ilişki veya velayet düzenlemesinin gözden geçirilmesinde değerlendirilecek yeni bir olgu olabilir (TMK m.183).

Protokolün genel yapısı için anlaşmalı boşanma protokolü örneği yazımıza bakabilirsiniz.

Kararlar

Dilekçe Örnekleri

1. Velayet sahibinin çocuk adına açtığı kişilik hakkı davası ve ihtiyati tedbir talebi

2. Velayet sahibinin çocuğu ticari içerikte kullanması nedeniyle TMK 346 ve kayyım talebi

3. Çocuğun özel hayatına ilişkin görüntüler için 5651 m.9/A başvurusu

Örnek Senaryolar

Senaryo 1: Görüşme günlerinde çekilen fotoğraflar. Velayeti annede olan sekiz yaşındaki çocuğun babası, görüşme günlerinde çektiği fotoğrafları on bin takipçili herkese açık hesabında, çocuğun okul formasıyla paylaşmaktadır. Anne yazılı olarak itiraz etmiş, baba paylaşımları kaldırmamıştır.

Senaryo 2: Velayet sahibinin reklam hesabı. Velayeti annede olan altı yaşındaki çocuk, annenin hesabında düzenli olarak ücretli reklam içeriklerinde yer almaktadır. Baba, çocuğun okulda yorgun olduğunu ve öğretmenin uyarıda bulunduğunu belirtmektedir.

Adım Adım Yol Haritası

1. Delili sabitleyin. Bağlantı adreslerini ve tarihli ekran görüntülerini kaydedin.
2. Yazılı uyarı gönderin. Rızanızın olmadığını ve kaldırma süresini açıkça yazın.
3. Platforma bildirin. Çocuğun görüntüsüne ilişkin özel bildirim kanalını kullanın.
4. İçeriğin türünü belirleyin. Özel hayata ilişkinse 9/A, değilse TMK 25 yolu.
5. Gerekirse ihtiyati tedbir isteyin. Yayılma ve güvenlik riskini somut olarak gösterin.
6. Velayet sahibi paylaşıyorsa aile mahkemesine başvurun. TMK 346; gerekirse kayyım.
7. Çocuğun görüşünü önemseyin. Ergen çocuğun kendi görüntüsü üzerindeki sözü güçlüdür.
8. Kuralları protokole yazın. Gelecekteki uyuşmazlıkları önler.

Sık Yapılan Hatalar

Sıkça Sorulan Sorular

Boşanmış eşim çocuğumun fotoğraflarını paylaşabilir mi?

Velayet sizdeyse ve rıza vermiyorsanız, çocuğu tanınabilir kılan herkese açık paylaşımlar rızaya dayanmayan bir müdahale olabilir (TMK m.24/2, 342/1). Kapalı aile paylaşımlarında uzlaşma daha uygundur.

Velayet bende; çocuğun fotoğrafını paylaşmak için eski eşimin izni gerekir mi?

Olağan paylaşımlar için gerekmez; ancak paylaşımlar çocuğun menfaatine uygun olmalıdır (TMK m.339/1).

Çocuğun fotoğrafı kişisel veri midir?

Evet. Çocuğu belirlenebilir kılan görüntü kişisel veridir (KVKK m.3).

KVKK aile içindeki paylaşımları kapsar mı?

Aile içi faaliyetler kapsamında ve üçüncü kişilere verilmeden yapılan işlemler kapsam dışıdır; herkese açık paylaşım bu istisnaya girmez (KVKK m.28/1-a).

Paylaşımı nasıl kaldırtabilirim?

Yazılı uyarı, platform bildirimi, özel hayata ilişkin görüntülerde 5651 m.9/A başvurusu ve kişilik hakkı davasıyla birlikte ihtiyati tedbir (TMK m.25; HMK m.389).

Sulh ceza hâkimliğinden 24 saatte erişim engeli alabilir miyim?

Kişilik hakkı ihlallerinde bu yol 5651 m.9’un iptaliyle 10.10.2024’ten beri yoktur. Özel hayata ilişkin görüntülerde m.9/A yolu devam eder.

9/A başvurusu nereye yapılır?

7590 sayılı Kanundan sonra Siber Güvenlik Başkanlığına yapılır; başvuran talebini yirmi dört saat içinde sulh ceza hâkiminin kararına sunar.

Platformlar başvuruma cevap vermek zorunda mı?

Türkiye’den günlük erişimi bir milyonu aşan sosyal ağ sağlayıcılar kendilerine yapılan başvurulara kırk sekiz saat içinde cevap vermekle yükümlüdür (5651 ek m.4).

Kişilik hakkı davası nerede açılır?

Davacının veya davalının yerleşim yeri mahkemesinde (TMK m.25/5).

Velayet sahibi çocuğu reklamda kullanıyorsa ne yapabilirim?

Çocuğun gelişimi tehlikeye düşüyorsa aile mahkemesinden önlem isteyebilirsiniz (TMK m.346); çocuk adına dava için kayyım atanması istenebilir (TMK m.426/2).

Çocuğun kendi görüşü önemli mi?

Evet. Olgunluğu ölçüsünde düşüncesi dikkate alınır (TMK m.339/3); ayırt etme gücüne sahip küçük kişiye sıkı sıkıya bağlı haklarını kendisi kullanır (TMK m.16/1).

Fotoğraf paylaşmak suç mu?

Olağan aile fotoğrafları çoğu zaman suç unsurlarını taşımaz. Özel hayata ilişkin görüntülerin ifşası ise suç oluşturabilir (TCK m.134/2).

Paylaşılan fotoğrafı başkaları kullanabilir mi?

Kişisel Verileri Koruma Kurulu, herkese açık paylaşılmış bir fotoğrafın amacı dışında kullanılamayacağını belirtmiştir (2021/1217).

Okul çocuğumun fotoğrafını paylaşabilir mi?

Kamu kurumları internet paylaşımlarında asgari veri, maskeleme ve süre sınırı ilkelerine uymalıdır (KVK Kurulu İlke Kararı 2026/1301).

Boşanma protokolüne sosyal medya maddesi yazılabilir mi?

Evet. Çocukların durumuna ilişkin düzenlemeler hâkimin onayıyla karara geçer (TMK m.166/3).

Paylaşım nedeniyle tazminat istenebilir mi?

Kişilik hakkı ihlalinde maddi ve manevi tazminat ile saldırı yoluyla elde edilen kazancın verilmesi istenebilir (TMK m.25/3).