Bir ürünün fiyatının kısa sürede olağandışı biçimde artması ya da rafta bulunmaması, yalnızca ticari bir tercih değildir; belirli koşullarda kanunla yasaklanmış bir davranıştır. Türk hukukunda bu alanın merkezinde 6585 sayılı Perakende Ticaretin Düzenlenmesi Hakkında Kanun’un Ek 1 inci maddesi ve bu maddeyle kurulan Haksız Fiyat Değerlendirme Kurulu bulunur.
Bu yazı konuyu madde numaralarıyla ele alır: yasağın kapsamı, Kurulun yapısı ve yetkileri, şikâyet ve savunma usulü, 2026 yılında uygulanan idari para cezası tutarları, tekerrür ve yıllık ceza tavanı, itiraz yolu ve Anayasa Mahkemesi’nin Kurulun yetkilerine ilişkin iptal kararı.
1) Yasal Dayanak: 6585 Ek Madde 1
Düzenleme, 16/4/2020 tarihli ve 7244 sayılı Kanunun 14 üncü maddesiyle 6585 sayılı Kanuna eklenmiş ve 17/4/2020 tarihinde yürürlüğe girmiştir. Maddenin ilk iki fıkrası iki ayrı yasak koyar:
- Ek m.1/1 — Fahiş fiyat artışı yasağı: “Üretici, tedarikçi ve perakende işletmeler tarafından bir mal veya hizmetin satış fiyatında fahiş artış yapılamaz.”
- Ek m.1/2 — Stokçuluk yasağı: “Üretici, tedarikçi ve perakende işletmeler tarafından piyasada darlık yaratıcı, piyasa dengesini ve serbest rekabeti bozucu faaliyetler ile tüketicinin mallara ulaşmasını engelleyici faaliyetlerde bulunulamaz.”
Yasağın muhatabı yalnızca market değildir. Madde üretici, tedarikçi ve perakende işletme zincirinin tamamını kapsar. “Perakende işletme” kavramı ise 6585 m.3/1-ı’da geniş tanımlanmıştır: alışveriş merkezi, büyük mağaza, zincir mağaza, bayi işletme, özel yetkili işletme, perakende ticaretle uğraşan diğer ticari işletmeler ve esnaf-sanatkâr işletmeleri.
| Kavram | Dayanak | Tanım |
|---|---|---|
| Büyük mağaza | 6585 m.3/1-ç | Tüketim mallarının perakende satışının yapıldığı, en az dört yüz metrekare satış alanına sahip işletme |
| Zincir mağaza | 6585 m.3/1-m | Aynı sahiplikte bir merkeze bağlı; içlerinden en az biri büyük mağaza niteliğinde en az beş şube veya her biri 400 m²’nin altında en az on şube |
| Alışveriş merkezi | 6585 m.3/1-a | Yapı veya alan bütünlüğü olan, merkezî yönetime ve ortak kullanım alanlarına sahip işletme |
| Hızlı tüketim malı | 6585 m.3/1-e | Gıda, içecek, temizlik ve kişisel bakım ürünleri |
2) “Fahiş Fiyat Artışı” ve “Stokçuluk” Ne Demek?
Kanun bu iki kavramı tanımlamaz; tanım, 28/5/2020 tarihli ve 31138 sayılı Resmî Gazete’de yayımlanan Haksız Fiyat Değerlendirme Kurulu Yönetmeliği’nin 3 üncü maddesindedir. Yönetmelik, fahiş fiyat artışını olağanüstü hal, afet ve ekonomik dalgalanma dönemleri ile diğer acil durumlarda, kamunun beslenme, sağlıklı yaşama ve korunma gibi temel ihtiyaçlarını karşılamak için zorunlu olan mal ve hizmetlerin fiyatındaki artış üzerinden tanımlar.
Bu tanımın iki pratik sonucu vardır. Birincisi, mekanizma her fiyat artışına karşı işleyen genel bir fiyat denetimi değildir; olağanüstü dönemler ve temel ihtiyaç ürünleri ekseninde kurgulanmıştır. İkincisi, girdi maliyetlerindeki artış, kur hareketi veya vergi değişikliği gibi haklı bir nedene dayanan fiyat artışları ile dayanaksız artışlar ayrılır; denetimde belirleyici olan da bu ayrımdır.
Stokçuluk ise Ek m.1/2’nin lafzıyla üç görünüme sahiptir: piyasada darlık yaratmak, piyasa dengesini ve serbest rekabeti bozmak, tüketicinin mallara ulaşmasını engellemek. Ürünü depoda tutup rafa çıkarmamak klasik örnektir; ancak madde bununla sınırlı değildir.
3) Haksız Fiyat Değerlendirme Kurulu: Yapı ve Karar Usulü
Ek m.1/3, Kurulu kurar ve bileşimini on üç üye olarak sayar. Başkanlığı İç Ticaret Genel Müdürü yürütür.
| Bent | Üye |
|---|---|
| Başkan | İç Ticaret Genel Müdürü |
| a | Tüketicinin Korunması ve Piyasa Gözetimi Genel Müdürü |
| b | Esnaf, Sanatkârlar ve Kooperatifçilik Genel Müdürü |
| c | Adalet, Hazine ve Maliye, Sanayi ve Teknoloji ile Tarım ve Orman Bakanlıklarınca görevlendirilen birer Genel Müdür |
| ç | İlgili İç Ticaret Genel Müdür Yardımcısı |
| d | TOBB ve TESK tarafından görevlendirilen birer üye |
| e | Üretici ve tüketici örgütleri ile perakende sektörünü temsilen birer üye |
Karar usulü Ek m.1/4’te düzenlenmiştir. Kurul, ihtiyaç hâlinde Başkanın çağrısı üzerine Başkan dâhil en az yedi üye ile toplanır ve toplantıya katılanların salt çoğunluğu ile karar alır. Oyların eşit olması hâlinde Başkanın oy kullandığı tarafın çoğunluğu sağladığı kabul edilir. Kurulun sekretarya hizmetleri İç Ticaret Genel Müdürlüğünce yürütülür.
Burada dikkat edilmesi gereken bir ayrım vardır: Kurulun kararları Bakanlıkça uygulanır (Ek m.1/4). Yani karar alma ile kararı icra etme yetkileri ayrılmıştır.
4) Anayasa Mahkemesi’nin İptal Kararı
Ek m.1/3, Kurula başlangıçta üç ayrı yetki tanıyordu: düzenlemeler yapmak, gerektiğinde denetim ve incelemelerde bulunarak idari para cezası uygulamak ve her türlü tedbiri almak. Bunlardan birincisi artık yürürlükte değildir.
Anayasa Mahkemesi, 1/6/2023 tarihli ve E.2020/56, K.2023/108 sayılı kararıyla fıkrada yer alan “düzenlemeler yapmak,” ibaresini iptal etmiştir. Gerekçe özetle şudur: Kurula fahiş fiyat artışı ve stokçuluk uygulamalarına yönelik düzenleme yapma yetkisi tanınırken kanuni bir çerçeve çizilmemiş, temel ilke ve esaslar belirlenmemiş, konu tamamıyla Kurula bırakılmıştır; bu ise temel hak ve özgürlüklerin kanunla sınırlanması gereğiyle bağdaşmamaktadır. Karar 1/8/2023 tarihli ve 32266 sayılı Resmî Gazete’de yayımlanmış, iptal hükmü yayımdan dokuz ay sonra yürürlüğe girmiştir.
İptalin kapsamı önemlidir ve sıkça abartılır. Anayasa Mahkemesi Ek m.1’in birinci ve ikinci fıkralarındaki yasakları iptal etmemiştir; fahiş fiyat artışı ve stokçuluk hâlâ kanunen yasaktır. İptal edilen, Kurulun bu konularda kural koyma yetkisidir. Kurulun denetim ve inceleme yapma, idari para cezası uygulama ve tedbir alma yetkileri metinde kalmıştır. Buna karşılık doktrinde, iptal edilen yetki kapsamında yapılmış düzenlemelere aykırılıktan ötürü ceza uygulanmasının dayanağının tartışmalı hâle geldiği ileri sürülmektedir; bu, cezaya itiraz aşamasında gündeme getirilebilecek bir savunma başlığıdır.
5) Şikâyet Nasıl Yapılır? (Yönetmelik m.10)
Yönetmeliğin 10 uncu maddesi başvuru yollarını gösterir: şikâyet, dilekçeyle, şikâyet sistemi üzerinden veya diğer elektronik başvuru yöntemleri kullanılarak Bakanlığa ya da il müdürlüğüne yapılır. Uygulamada iki kanal öne çıkar: Alo 175 Tüketici Danışma Hattı ve e-Devlet üzerinden Ticaret Bakanlığına yapılan haksız fiyat artışı bildirimi.
Aynı maddede çoğu kişinin bilmediği bir kural vardır: şikâyet başvurusundan önce veya başvuruya ilişkin Kurul kararı alınmadan önce yargı yoluna gidildiğinin tespiti hâlinde başvuru işlemden kaldırılır. Yani aynı konuda hem idari şikâyet hem dava yolunu birlikte yürütmek, idari başvurunun kapanmasına yol açar. Sıralamanın bilinçli kurulması gerekir.
Denetim tutanağı mı düzenlendi? Savunma süresi on gün içinde işlemeye başlar
Av. Fatma Öztürk — Hukukçular Evi Ankara
6) Savunma Hakkı: Ceza Öncesi Zorunlu Aşama (Yönetmelik m.11)
Bu, işletmeler açısından en kritik güvencedir. Yönetmeliğin 11 inci maddesine göre yapılan denetimlerde üretici, tedarikçi ve perakende işletmeye, denetimin yapıldığı günden başlamak üzere on günden az olmamak kaydıyla savunma süresi verilir. Bu süre, bir defaya mahsus olmak ve on günü aşmamak kaydıyla uzatılabilir.
Maddenin devamı daha da önemlidir: süresi içinde savunma yapılmaması durumu hariç olmak üzere, işletmenin savunması alınmadan idari para cezası kararı alınamaz ve uygulanamaz. Savunma alınmadan verilen bir ceza, bu hükme aykırılık teşkil eder ve itiraz aşamasında ilk ileri sürülecek husustur.
| Aşama | Süre / kural | Dayanak |
|---|---|---|
| Savunma süresi | Denetim gününden itibaren en az on gün | Yönetmelik m.11 |
| Ek süre | Bir defaya mahsus, on güne kadar | Yönetmelik m.11 |
| Savunma alınmadan ceza | Verilemez (savunma yapılmaması hâli hariç) | Yönetmelik m.11 |
| Cezanın ödenmesi | Tebliğ tarihinden itibaren bir ay | 6585 m.18/8 |
| Cezaya itiraz | Tebliğden itibaren on beş gün | Kabahatler Kanunu m.27 |
7) İdari Para Cezaları: 2026 Tutarları
Ceza hükmü, 6585 m.18’in birinci fıkrasının (k) bendindedir. Bent, 7244 sayılı Kanunun 13 üncü maddesiyle eklenmiştir. Kanun metnindeki nominal tutarlar şöyledir: Ek m.1/1’e aykırılıkta her bir aykırılık için on bin liradan yüz bin liraya kadar; Ek m.1/2’ye aykırılıkta her bir aykırılık için yüz bin liradan iki milyon liraya kadar. Stokçuluk için üst sınır başlangıçta beş yüz bin lira iken, 6/1/2022 tarihli ve 7350 sayılı Kanunun 7 nci maddesiyle iki milyon liraya çıkarılmıştır.
Bu nominal tutarlar her yıl yeniden değerleme oranında güncellenir. 20/12/2025 tarihli ve 33113 sayılı Resmî Gazete’de yayımlanan Tebliğ, 2025 yılı yeniden değerleme oranı olan %25,49 uygulanarak 1/1/2026 – 31/12/2026 döneminde geçerli tutarları belirlemiştir.
| Aykırılık | Dayanak | 2026 tutarı (TL) |
|---|---|---|
| Fahiş fiyat artışı | Ek m.1/1 — m.18/1-k | 180.617 – 1.806.177 |
| Stokçuluk | Ek m.1/2 — m.18/1-k | 1.806.177 – 21.674.130 |
| Mağaza markalı üründe üretici bilgisi eksikliği | m.18/1-c | 180.429 |
| Kampanyalı ve sürekli indirimli satış kurallarına aykırılık | m.18/1-ç | 90.195 |
| AVM’de sosyal-kültürel etkinlik alanı ayırmama (m²) | m.18/1-d | 360.884 |
| AVM’de zorunlu ortak kullanım alanı oluşturmama | m.18/1-e | 902.256 |
| Yöresel ürün raf tahsisine aykırılık | m.18/1-h | 360.884 |
| Çalışma saatlerine aykırılık | m.18/1-ı | 17.988 |
| Bakanlık tedbir ve ikincil düzenlemelerine uymama | m.18/1-i | 28.620 – 858.620 |
| Defter, belge ve bilgi vermeme; denetimi engelleme | m.18/1-j | 143.102 – 715.516 |
Yıllık ceza tavanı (m.18/7)
26/1/2023 tarihli ve 7435 sayılı Kanunun 16 ncı maddesiyle eklenen yedinci fıkra, bir işletmeye bir takvim yılında kesilebilecek toplam cezaya üst sınır getirmiştir. 2026 için tutarlar şöyledir:
| İşletme ölçeği | 2026 yıllık toplam ceza tavanı (TL) |
|---|---|
| Küçük ölçekli | 36.123.551 |
| Orta ölçekli | 361.235.514 |
| Büyük ölçekli | 1.806.177.570 |
8) Sık Yapılan Bir Hata: “Yirmi Kat / Elli Kat” Meselesi
Kamuoyunda ve pek çok kaynakta, fahiş fiyat cezasının zincir mağazalarda yirmi katı, alışveriş merkezlerinde elli katı uygulanacağı söylenir. Bu doğru değildir. Kanun metni kat artırımlarını belirli bentlerle sınırlamıştır:
| Fıkra | Hangi bentlere uygulanır | Büyük mağaza / zincir mağaza | Alışveriş merkezi |
|---|---|---|---|
| m.18/2 | (ç), (i) ve (j) bentleri | Beş katı | On katı |
| m.18/3 | (ı) bendi — çalışma saatleri | Yirmi katı | Elli katı |
| — | (k) bendi — fahiş fiyat ve stokçuluk | Kat artırımına tabi değildir | |
Yirmi kat ve elli kat oranları, 6585 m.18/1-(ı) bendindeki çalışma saatlerine aykırılık cezasına ilişkindir; fahiş fiyat ve stokçuluğa değil. Zaten (k) bendindeki tutarlar zaten yüksek tutulduğundan kanun koyucu ayrıca kat artırımı öngörmemiştir.
Buna karşılık tekerrür vardır (m.18/5)
26/1/2023 tarihli ve 7435 sayılı Kanunla değiştirilen beşinci fıkraya göre, (a), (c), (ç), (g), (ı), (i), (j) ve (k) bentlerindeki cezaları gerektiren aykırılığın bir takvim yılı içinde tekrarı hâlinde, her bir tekrar için bir önceki cezanın iki katı idari para cezası uygulanır. Bu hüküm nispi idari para cezaları hakkında uygulanmaz. Yani fahiş fiyat ve stokçulukta katlanma, mağaza türüne göre değil tekrara göre işler.
Ceza belirlenirken neye bakılır? (m.18/6)
3/11/2022 tarihli ve 7420 sayılı Kanunla eklenen altıncı fıkra, alt ve üst sınırı belirtilen cezalarda takdir ölçütlerini sayar: işlenen kabahatin haksızlık içeriği, tekrarı ve sayısı, kabahat dolayısıyla elde edilen menfaatin ve neden olunan zararın büyüklüğü ile failin kusuru ve ekonomik durumu. Yönetmelik de buna paralel olarak işletmenin türü, büyüklüğü ve bulunduğu sektör ile daha önce aynı konuda ceza uygulanıp uygulanmadığını dikkate alır.
Savunma dilekçesi hazırlanırken bu ölçütlerin tek tek karşılanması gerekir; çünkü tutarın alt sınıra mı üst sınıra mı yakın belirleneceğini bu unsurlar tayin eder.
İdari para cezası tebliğ edildiyse on beş günlük süre işliyor
Av. Fatma Öztürk — Hukukçular Evi Ankara
9) Cezaya İtiraz: Nereye, Ne Zaman?
Ne 6585 sayılı Kanunda ne de Yönetmelikte, bu cezalara karşı başvuru yolunu düzenleyen özel bir hüküm vardır. Bu boşlukta 5326 sayılı Kabahatler Kanunu devreye girer. Kabahatler Kanunu m.3 uyarınca, idarî yaptırım kararlarına karşı kanun yoluna ilişkin hükümleri diğer kanunlarda aksine hüküm bulunmaması hâlinde uygulanır.
Sonuç olarak genel kural şudur: idarî yaptırım kararına karşı, kararın tebliği veya tefhimi tarihinden itibaren en geç on beş gün içinde sulh ceza hâkimliğine başvurulur (Kabahatler Kanunu m.27/1). Bu süre içinde başvuru yapılmazsa karar kesinleşir.
Bir istisna vardır ve uygulamada en çok hata bu noktada yapılır: Kabahatler Kanunu m.27/8’e göre, idari yaptırım kararının verildiği işlem kapsamında aynı kişi ile ilgili olarak idari yargının görev alanına giren kararlar da verilmişse, idari yaptırım kararına ilişkin hukuka aykırılık iddiaları bu işlemin iptali talebiyle birlikte idari yargıda görülür. Yanlış mercie başvurulması hâlinde görevsizlik kararı verilir ve bu sırada on beş günlük süre dolmuş olabilir.
| Durum | Görevli merci | Süre |
|---|---|---|
| Yalnızca idari para cezası verilmişse | Sulh ceza hâkimliği | 15 gün |
| Aynı işlemde idari yargının görev alanına giren başka bir karar da varsa | İdare mahkemesi | İYUK süreleri |
| Cezanın ödenmesi | — | Tebliğden itibaren 1 ay (6585 m.18/8) |
Kabahatler Kanununun peşin ödeme indirimine ilişkin hükümleri de göz ardı edilmemelidir; ancak peşin ödeme, itiraz hakkını kullanmakla birlikte değerlendirilmesi gereken bir tercihtir. İdari para cezalarına itiraz usulünün genel çerçevesi için Kabahatler Kanunu rehberimize ve dilekçe formatı için sulh ceza hâkimliğine itiraz dilekçesi örneğimize bakabilirsiniz.
10) Paralel Mevzuat: Aynı Olay, Farklı Kanunlar
Fahiş fiyat ve raf uygulamaları çoğu zaman tek bir kanunun konusu değildir. Aynı olgu, farklı kurumların yetki alanına aynı anda girebilir.
| Konu | Kanun / merci | Ne düzenler |
|---|---|---|
| Fahiş fiyat, stokçuluk | 6585 Ek m.1 — Haksız Fiyat Değerlendirme Kurulu | İdari para cezası |
| Fiyat etiketi ve kasa farkı | 6502 m.54 — Ticaret Bakanlığı ve belediyeler | Vergiler dâhil fiyatın etikette gösterilmesi; etiket ile kasa fiyatı farklıysa tüketici lehine olan fiyat uygulanır |
| Aldatıcı reklam ve haksız ticari uygulama | 6502 — Reklam Kurulu | Yanıltıcı indirim ve tanıtımlar |
| Kartel, hâkim durumun kötüye kullanılması | 4054 sayılı Kanun — Rekabet Kurumu | Teşebbüsler arası fiyat anlaşmaları, dışlayıcı uygulamalar |
| Rakipler arası dürüstlük | TTK m.54-63 | Haksız rekabet; özel hukuk davaları |
| Fiyatları etkileme suçu | TCK m.237 | Yalan haber yayarak veya hileli yollarla fiyatları etkileme |
TCK m.237 bakımından bir güncellik notu: madde, işçi ücretlerinin veya besin ya da malların değerlerinin artıp eksilmesi sonucunu doğurabilecek şekilde ve bu maksatla yalan haber veya havadis yayan ya da sair hileli yollara başvuran kimseyi cezalandırır. Ceza, 28/6/2022 tarihli ve 31880 sayılı Resmî Gazete’de yayımlanan 7413 sayılı Kanunun 19 uncu maddesiyle artırılmış; alt ve üst sınır bir yıldan üç yıla kadar hapis ve adli para cezası olarak belirlenmiştir.
Etiket ve reklam boyutu için fiyat etiketi ve ticari reklam denetimi yazımıza; rekabet ihlali boyutu için Rekabet Hukuku Rehberimize ve 4054 sayılı Kanuna dayalı tazminat dilekçesi örneğimize; rakipler arası boyut için haksız rekabet ve ticari itibarın korunması incelememize bakabilirsiniz.
11) Tüketici Bireysel Olarak Ne Elde Eder?
Burada gerçekçi olmak gerekir. Haksız Fiyat Değerlendirme Kurulu’na yapılan şikâyet, şikâyetçiye para iadesi veya tazminat sağlamaz. Kurulun kararı bir idari yaptırımdır; ceza Hazineye gelir kaydedilir. Şikâyetin işlevi piyasa düzeninin korunmasıdır.
Tüketicinin kendi zararını gidermesi için ayrı yollar vardır:
- Etiket-kasa farkı: 6502 m.54/3 uyarınca tüketici lehine olan fiyat uygulanır. Fark tahsil edilmişse iadesi istenir.
- Ayıplı mal veya hizmet: 6502 kapsamında seçimlik haklar kullanılır.
- Parasal sınırın altında kalan uyuşmazlıklar: tüketici hakem heyetine başvurulur.
- Sınırın üstünde: tüketici mahkemesinde dava açılır.
Başvuru yolunun ve parasal sınırın belirlenmesi için tüketici uyuşmazlığında başvuru yolu yazımıza ve hakem heyeti başvuru dilekçesi örneğimize bakabilirsiniz.
12) İşletmeler İçin Kontrol Listesi
- Fiyat dosyası tutun. Girdi maliyeti, kur, vergi ve tedarikçi fiyat listelerindeki değişimi tarihli belgelerle saklayın. Fahiş artış iddiasının karşılığı “haklı neden”in belgelenmesidir.
- Savunma süresini kaçırmayın. Yönetmelik m.11 en az on gün verir ve bir defaya mahsus on güne kadar uzatma imkânı tanır. Savunma verilmezse ceza savunma alınmadan da uygulanabilir.
- Usulü denetleyin. Savunma alınmadan verilen ceza, Yönetmelik m.11’e aykırıdır ve itirazın ilk başlığıdır.
- Takdir ölçütlerini karşılayın. m.18/6’daki altı ölçüt (haksızlık içeriği, tekrar ve sayı, elde edilen menfaat, zararın büyüklüğü, kusur, ekonomik durum) savunmada tek tek ele alınmalıdır.
- Tekerrürü izleyin. Aynı takvim yılında tekrar, cezayı bir öncekinin iki katına çıkarır (m.18/5).
- Yıllık tavanı hesaplayın. m.18/7 uyarınca ölçeğinize göre yıllık toplam ceza tavanı vardır.
- İtiraz mercii ve süreyi doğru seçin. Kural olarak on beş gün içinde sulh ceza hâkimliği; aynı işlemde idari yargının görev alanına giren başka bir karar varsa idare mahkemesi.
- Etiketi ayrı bir başlık sayın. Fahiş fiyat denetiminden bağımsız olarak 6502 m.54 ve Fiyat Etiketi Yönetmeliği ayrı yaptırım doğurur.
Perakende ticaretin genel çerçevesi için Ticaret Hukuku Rehberimize, tüketici tarafı için Tüketici Hukuku Rehberimize, kira ilişkisindeki fahiş artış sorunu için ise kira artış sınırı ve kira tespiti yazımıza bakabilirsiniz.
Fahiş fiyat şikâyeti mi, tüketici başvurusu mu? Doğru yolu birlikte seçelim
Av. Fatma Öztürk — Hukukçular Evi Ankara
Sıkça Sorulan Sorular
Fahiş fiyat ve stokçuluk yasağının kanuni dayanağı nedir?
6585 sayılı Perakende Ticaretin Düzenlenmesi Hakkında Kanun’un Ek 1 inci maddesidir. Madde, 16/4/2020 tarihli ve 7244 sayılı Kanunun 14 üncü maddesiyle eklenmiş ve 17/4/2020’de yürürlüğe girmiştir.
Yasak kimleri kapsıyor?
Ek m.1 üretici, tedarikçi ve perakende işletmeleri kapsar. Perakende işletme kavramı 6585 m.3/1-ı’da alışveriş merkezi, büyük mağaza, zincir mağaza, bayi işletme, özel yetkili işletme, diğer ticari işletmeler ve esnaf-sanatkâr işletmeleri olarak tanımlanmıştır.
Fahiş fiyat artışı nasıl tanımlanıyor?
Kanun tanım vermez. Tanım, 28/5/2020 tarihli ve 31138 sayılı Resmî Gazete’de yayımlanan Haksız Fiyat Değerlendirme Kurulu Yönetmeliği’nin 3 üncü maddesindedir ve olağanüstü hal, afet ve ekonomik dalgalanma dönemleri ile diğer acil durumlarda, temel ihtiyaçları karşılamak için zorunlu mal ve hizmetlerin fiyatındaki artışa odaklanır.
Her fiyat artışı fahiş sayılır mı?
Hayır. Girdi maliyeti, kur veya vergi değişikliği gibi haklı bir nedene dayanan artışlar ile dayanaksız artışlar ayrılır. Denetimde belirleyici olan bu ayrımdır; bu nedenle maliyet belgelerinin saklanması önemlidir.
Stokçuluk nedir?
6585 Ek m.1/2 uyarınca piyasada darlık yaratıcı, piyasa dengesini ve serbest rekabeti bozucu faaliyetler ile tüketicinin mallara ulaşmasını engelleyici faaliyetlerdir.
Haksız Fiyat Değerlendirme Kurulu kaç üyeden oluşur?
Ek m.1/3 uyarınca on üç üyeden oluşur. Başkanlığı İç Ticaret Genel Müdürü yürütür; üyeler arasında ilgili genel müdürler, dört bakanlıkça görevlendirilen birer genel müdür, TOBB ve TESK temsilcileri ile üretici, tüketici ve perakende sektörü temsilcileri yer alır.
Kurul nasıl karar alır?
Ek m.1/4 uyarınca Başkanın çağrısı üzerine Başkan dâhil en az yedi üye ile toplanır ve toplantıya katılanların salt çoğunluğu ile karar alır. Oyların eşitliğinde Başkanın oy kullandığı taraf çoğunluk sayılır. Kurul kararları Bakanlıkça uygulanır.
Anayasa Mahkemesi Kurulun yetkisini iptal etti mi?
Kısmen. Anayasa Mahkemesi 1/6/2023 tarihli ve E.2020/56, K.2023/108 sayılı kararıyla Ek m.1/3’te yer alan “düzenlemeler yapmak,” ibaresini iptal etmiştir. Karar 1/8/2023 tarihli ve 32266 sayılı Resmî Gazete’de yayımlanmış, iptal hükmü yayımdan dokuz ay sonra yürürlüğe girmiştir.
İptal kararı fahiş fiyat yasağını ortadan kaldırdı mı?
Hayır. Ek m.1’in birinci ve ikinci fıkralarındaki yasaklar yürürlüktedir. İptal edilen yalnızca Kurulun bu konularda kural koyma yetkisidir; denetim, inceleme, idari para cezası ve tedbir yetkileri metinde kalmıştır.
Şikâyet nasıl yapılır?
Yönetmelik m.10 uyarınca dilekçeyle, şikâyet sistemi üzerinden veya diğer elektronik başvuru yöntemleriyle Bakanlığa ya da il müdürlüğüne yapılır. Uygulamada Alo 175 Tüketici Danışma Hattı ve e-Devlet üzerinden haksız fiyat artışı bildirimi kullanılır.
Aynı konuda hem şikâyet edip hem dava açabilir miyim?
Yönetmelik m.10 uyarınca şikâyet başvurusundan veya başvuruya ilişkin Kurul kararı alınmadan önce yargı yoluna gidildiğinin tespiti hâlinde başvuru işlemden kaldırılır. Bu nedenle sıralamanın bilinçli kurulması gerekir.
Savunma alınmadan ceza verilebilir mi?
Hayır. Yönetmelik m.11 uyarınca denetimin yapıldığı günden başlamak üzere en az on günlük savunma süresi verilir; bu süre bir defaya mahsus on güne kadar uzatılabilir. Süresinde savunma yapılmaması hâli hariç, savunma alınmadan idari para cezası kararı alınamaz ve uygulanamaz.
2026 yılında fahiş fiyat cezası ne kadar?
20/12/2025 tarihli ve 33113 sayılı Resmî Gazete’de yayımlanan Tebliğ uyarınca, 1/1/2026 – 31/12/2026 döneminde Ek m.1/1’e aykırılıkta her bir aykırılık için 180.617 TL ile 1.806.177 TL arasında idari para cezası uygulanır.
Stokçuluk cezası 2026’da ne kadar?
Aynı Tebliğ uyarınca Ek m.1/2’ye aykırılıkta her bir aykırılık için 1.806.177 TL ile 21.674.130 TL arasında idari para cezası uygulanır.
Ceza zincir mağazalarda yirmi kat mı uygulanır?
Hayır. 6585 m.18/3’teki yirmi kat ve elli kat oranları, birinci fıkranın (ı) bendindeki çalışma saatlerine aykırılık cezasına ilişkindir. Fahiş fiyat ve stokçuluk cezasının düzenlendiği (k) bendi kat artırımına tabi değildir.
Aynı yıl tekrarlanırsa ne olur?
6585 m.18/5 uyarınca (k) bendi dâhil sayılan bentlerdeki aykırılığın bir takvim yılı içinde tekrarı hâlinde, her bir tekrar için bir önceki cezanın iki katı idari para cezası uygulanır. Bu hüküm nispi idari para cezaları hakkında uygulanmaz.
Bir yılda kesilebilecek toplam cezanın sınırı var mı?
Evet. 7435 sayılı Kanunla eklenen 6585 m.18/7 uyarınca yıllık toplam ceza tavanı vardır ve 2026 için küçük ölçekli işletmede 36.123.551 TL, orta ölçekli işletmede 361.235.514 TL, büyük ölçekli işletmede 1.806.177.570 TL’dir.
Ceza tutarı neye göre belirlenir?
6585 m.18/6 uyarınca işlenen kabahatin haksızlık içeriği, tekrarı ve sayısı, kabahat dolayısıyla elde edilen menfaatin ve neden olunan zararın büyüklüğü ile failin kusuru ve ekonomik durumu dikkate alınır.
Cezaya nereye itiraz edilir?
6585’te özel hüküm bulunmadığından Kabahatler Kanunu uygulanır. Kural olarak kararın tebliğ veya tefhiminden itibaren on beş gün içinde sulh ceza hâkimliğine başvurulur. Aynı işlem kapsamında idari yargının görev alanına giren bir karar da verilmişse görev idare mahkemesine geçer.
Ceza ne zaman ödenir?
6585 m.18/8 uyarınca bu Kanuna göre verilen idari para cezaları tebliğ tarihinden itibaren bir ay içinde ödenir.
Şikâyet edersem paramı geri alır mıyım?
Hayır. Kurulun kararı bir idari yaptırımdır ve ceza Hazineye gelir kaydedilir. Bireysel zararın giderilmesi için 6502 sayılı Kanun kapsamında tüketici hakem heyeti veya tüketici mahkemesi yollarına başvurulması gerekir.
Etiket fiyatı ile kasa fiyatı farklı çıkarsa ne olur?
6502 m.54/3 uyarınca etiket, fiyat ve tarife listelerinde belirtilen fiyat ile kasa fiyatı arasında fark olması durumunda tüketici lehine olan fiyat üzerinden satış yapılır.
Bu yazı genel bilgilendirme amaçlıdır ve hukuki danışmanlık niteliği taşımaz. İdari para cezası tutarları her yıl yeniden değerleme oranında güncellenir; somut dosyada işlem tarihinde yürürlükte olan tebliğ esas alınır.


