Sulak alanda ev yapılıp yapılamayacağı, parselin sulak alanın hangi koruma bölgesinde kaldığına göre değişir. Sulak Alanların Korunması Yönetmeliği sulak alanı içten dışa beş bölgeye ayırır: mutlak koruma, hassas koruma, sürdürülebilir kullanım, kontrollü kullanım ve tampon bölge. Mutlak ve hassas koruma bölgelerinde yapılaşmaya izin verilmez; sürdürülebilir kullanım bölgesinde yalnızca Yönetmelikte sayılan kuş gözlem yapıları, imar planı gerektirmeyen ziyaretçi uygulamaları ve zorunlu altyapı gibi işler yapılabilir. Tampon bölgede ise katı atık tesisi, organize sanayi bölgesi ve Ek-1 listesindeki ağır sanayi faaliyetleri yasaktır; Ek-2 listesindeki faaliyetler ekosistem değerlendirme raporu ve izin belgesiyle yapılabilir, iki listede de yer almayan işler için izin belgesi değil kurum görüşü verilir. Sulak alanların doldurulması ve kurutulması her bölgede yasaktır. 5 Eylül 2026’da yürürlüğe giren değişiklikle sulak alan sınırı tampon bölge sınırına bağlanmış, organik tarım, su alımı, çevresel akış ve suni sulak alanlarda yenilenebilir enerji kuralları yeniden yazılmıştır. Bu yazı her bölgenin kurallarını, Ek-1 ve Ek-2 listelerini, izin belgesi sürecini, Danıştay’ın iptal ettiği hükümleri, 2872 sayılı Çevre Kanunu’ndaki 2026 ceza tutarlarını, dava yollarını ve iki dilekçe örneğini resmî metinlere dayanarak anlatır.
Kısa cevap: Önce parselin sulak alanın hangi koruma bölgesinde kaldığını doğa koruma ve milli parklar müdürlüğünden yazılı olarak öğrenin. Mutlak ve hassas koruma bölgesinde ev yapılamaz; bu alanların zorunlu olmadıkça özel mülkiyete konu olmaması esastır. Sürdürülebilir kullanım bölgesinde Yönetmelik izin verilenler dışında hiçbir faaliyete ve yapılaşmaya izin vermez; konut bu izin verilenler arasında sayılmamıştır. Kontrollü kullanım bölgesi, yerleşim ve kentsel gelişim için zorunlu olan bölgedir ve yapılaşma onaylı plana göre yürür. Tampon bölgede tek bir konut Ek-1 ve Ek-2 listelerinde yer almadığından sulak alan izin belgesine değil, bölge müdürlüğünün kurum görüşüne ve imar mevzuatına tabidir; 200 ve üzeri konutluk toplu konut projeleri ise Ek-2 kapsamında izin belgesi gerektirir (değerlendirmemiz). Dolgu, kurutma, hafriyat ve moloz dökme hiçbir bölgede yapılamaz.
Arsanız veya tesisiniz bir sulak alan koruma bölgesinde mi?
Parselin hangi bölgede kaldığını, izin belgesi mi kurum görüşü mü gerektiğini ve başvuru dosyasını birlikte inceleyelim: Hukukçular Evi, 0554 648 37 15.
Sulak Alan Nedir, Hangi Alanlar Korunur?
2872 sayılı Çevre Kanunu’na göre sulak alan; doğal veya yapay, devamlı veya geçici, suları durgun veya akıntılı, tatlı, acı veya tuzlu, denizlerin gelgit hareketlerinin çekilme devresinde altı metreyi geçmeyen derinlikleri kapsayan, başta su kuşları olmak üzere canlıların yaşama ortamı olarak önem taşıyan bütün sular, bataklık, sazlık ve turbiyeler ile bu alanların kıyı kenar çizgisinden itibaren kara tarafına doğru ekolojik açıdan sulak alan kalan yerlerdir (m.2). Kanun’un 9. maddesinin birinci fıkrasının (e) bendi iki temel kural koyar: sulak alanların doğal yapılarının ve ekolojik dengelerinin korunması esastır ve sulak alanların doldurulması ve kurutulması yolu ile arazi kazanılamaz; bu hükme aykırı olarak arazi kazanılırsa alan faaliyet sahibince eski hâline getirilir. Aynı bent, sulak alanların korunması ve yönetimine ilişkin usul ve esasların Doğa Koruma ve Milli Parklar Genel Müdürlüğünce çıkarılacak yönetmelikle belirleneceğini söyler; bu yetki 2026’da 7576 sayılı Kanunla Tarım ve Orman Bakanlığından Genel Müdürlüğe aktarılmıştır.
Uygulamanın ayrıntısı, 04.04.2014 tarihli ve 28962 sayılı Resmî Gazete’de yayımlanan Sulak Alanların Korunması Yönetmeliğindedir. Yönetmelik 2017, 2019, 2021, 2022 ve en son 05.09.2026 tarihli ve 33361 sayılı Resmî Gazete’de yayımlanan değişikliklerle bugünkü hâlini almıştır. Dayanağı 2872 sayılı Kanun’un 9/1-e bendi, 4915 sayılı Kara Avcılığı Kanunu’nun 4. maddesi, 3958 sayılı Kanunla onaylanan Ramsar Sözleşmesi ve 1 sayılı Cumhurbaşkanlığı Kararnamesinin 410 ve 420. maddeleridir (m.3). Yönetmelik kuru derelerde uygulanmaz (m.2/2). Sulak alan niteliği taşıdığı hâlde Ramsar alanı, ulusal veya mahalli öneme haiz sulak alan olarak tescil edilmemiş yerler “diğer sulak alanlar” sayılır ve Yönetmelik bu alanlarda da uygulanır (m.5/3); yani tescil kaydının bulunmaması, gölün kıyısındaki sazlığın doldurulabileceği anlamına gelmez.
Sulak alan türleri ve yetkili makamlar
| Tür | Nasıl belirlenir | Koruma bölgelerini kim onaylar | İzin makamı |
|---|---|---|---|
| Ramsar alanı | Ulusal Komisyonun uygun görüşüyle Ramsar listesine alınmak üzere Resmî Gazete’de yayımlanır (m.27, 28) | Ulusal Komisyon (m.19/1) | Genel Müdürlük |
| Ulusal öneme haiz sulak alan | Ramsar kriterlerinden en az birine sahip alan; Ulusal Komisyon kararıyla, orman rejimine tabi olmayan yerlerde sınırlar Komisyonca belirlenir (m.4/ee, m.18/1-a) | Ulusal Komisyon | Genel Müdürlük |
| Mahalli öneme haiz sulak alan | Bölge raporu ve mahalli komisyon görüşüyle Genel Müdürlük onayı (m.18/1-b) | Mahalli komisyon görüşü ve Genel Müdürlük onayı | Bölge Müdürlüğü |
| Diğer sulak alanlar | Sulak alan niteliği taşıyan ama tescil edilmemiş alanlar (m.5/3) | Belirlenmemişse bölge tanımları dikkate alınır (m.19/3) | Bölge Müdürlüğü |
| Suni sulak alan ve suni su çukuru | Baraj, gölet ve benzeri depolama tesisleri; maden, hafriyat veya kum alımıyla oluşan su dolu çukurlar (m.4/jj-kk, 2026) | Tescilsiz suni sulak alanı işleten kurum yönetir (m.17/2); tescilliyse genel kurallar (değerlendirmemiz) | Duruma göre Genel Müdürlük veya Bölge Müdürlüğü |
Hangi Kurum Ne Yapar: Genel Müdürlük, Bölge, Komisyonlar ve Tescil
Sulak alanlarda izin veren ve denetleyen idare Tarım ve Orman Bakanlığına bağlı Doğa Koruma ve Milli Parklar Genel Müdürlüğüdür. 2026 değişikliğiyle bölge müdürlüğü “doğa koruma ve milli parklar bölge müdürlükleri” olarak, il teşkilatı da “bölge müdürlüğüne bağlı ilde bulunan doğa koruma ve milli parklar müdürlüğü” olarak tanımlanmıştır (m.4/d, bb, cc). Ramsar alanları ve ulusal öneme haiz sulak alanlarda izinleri Genel Müdürlük, mahalli öneme haiz ve diğer sulak alanlarda Bölge Müdürlüğü verir; ancak Ek-2 izinleri için başvuru her durumda Bölge Müdürlüğüne yapılır (m.24/1-b). Ulusal Sulak Alan Komisyonu Bakan Yardımcısının başkanlığında 14 üyeden oluşur ve ulusal öneme haiz sulak alanlar ile Ramsar alanlarının koruma bölgelerini onaylar (m.31, 32); Mahalli Sulak Alan Komisyonu valinin veya görevlendireceği vali yardımcısının başkanlığında toplanır ve mahalli öneme haiz alanların koruma bölgelerini belirleyerek Genel Müdürlüğe sunar (m.35, 36).
İşin bir de Çevre, Şehircilik ve İklim Değişikliği Bakanlığı tarafı vardır. 1 sayılı Cumhurbaşkanlığı Kararnamesine göre bu Bakanlığın Tabiat Varlıklarını Koruma Genel Müdürlüğü sulak alanlar dahil koruma statüsü bulunan alanların sınırlarını tescil eder ve bu alanların kullanma ve yapılaşmaya yönelik ilke kararlarını belirleyip her ölçekte planlarını yapar veya onaylar (m.109/1-a, c); orman rejimine tabi olmayan yerlerde Tarım ve Orman Bakanlığınca tespit edilen sulak alanların tescil ve ilanı Bakanın onayıyla yapılır (m.109/2). Yönetmeliğin 2026’da değişen 18. maddesi de bu ayrımı izler: Ulusal Komisyonda ulusal öneme haiz olduğu tespit edilen alanlarda, orman rejimine tabi olmayan yerlerde sulak alan sınırları Ulusal Komisyon kararıyla belirlenir ve tescil için Çevre, Şehircilik ve İklim Değişikliği Bakanlığına gönderilir; orman ve orman rejimine tabi alanlarda ve Tarım ve Orman Bakanlığının tasarrufundaki alanlarda sınırları Bakanlık belirler. Değerlendirmemize göre parsel sahibi açısından sonuç şudur: izin ve kurum görüşü için muhatap doğa koruma ve milli parklar teşkilatı, plan ve tescil bilgisi için ise Çevre, Şehircilik ve İklim Değişikliği teşkilatıdır.
Sulak Alan Sınırı ve Koruma Bölgeleri Nasıl Belirlenir?
Koruma bölgeleri, Bakanlığın koordinasyonunda belirlenecek uzmanlarca arazide yapılan inceleme ve değerlendirmelerle belirlenir ve uygun ölçekte haritaya işlenir; Ramsar alanlarında ve ulusal öneme haiz sulak alanlarda Ulusal Komisyonun onayıyla, mahalli öneme haiz sulak alanlarda mahalli komisyonun uygun görüşünü müteakip Genel Müdürlük onayıyla yürürlüğe girer (m.19/1). 2026 değişikliğiyle bu aşamada su ürünleri istihsal sahaları ve bu alanlardaki düzenlemelerin de dikkate alınacağı eklenmiştir (m.19/4). Koruma bölgeleri henüz belirlenmemiş sulak alanlarda izinler, Yönetmeliğin 4. maddesindeki bölge tanımları dikkate alınarak ve alanın özellikleri bozulmayacak şekilde, ulusal öneme haiz alanlarda ve Ramsar alanlarında Genel Müdürlükçe, diğerlerinde Bölge Müdürlüğünce sonuçlandırılır (m.19/3). Yönetmelikten önce onaylanmış koruma bölgesi sınırları, Yönetmeliğe uygun olarak revize edilene kadar mevcut hâliyle geçerlidir (geçici m.2).
En dıştaki halka tampon bölgedir. Tampon bölge; sulak alan havzasının coğrafi durumu, topoğrafik özellikleri ve arazinin mevcut kullanım durumuna göre sulak alan ekosistemini korumak maksadıyla tanımlanan ve sulak alanın su toplama sınırını geçmeyen bölgedir; topoğrafik veya coğrafik olarak bir sınır değeri bulunmayan düz alanlarda ise varsa sürdürülebilir kullanım bölgesi, yoksa hassas koruma bölgesi sınırından itibaren en az 2500 metre mesafeden geçer (m.4/çç). 2026 değişikliğiyle “sulak alan sınırı”, Ramsar alanı ile ulusal ve mahalli öneme haiz sulak alanlarda tampon bölge sınırından geçen hat olarak tanımlanmıştır (m.4/v). Değerlendirmemize göre bu değişikliğin pratik sonucu, gölden kilometrelerce uzaktaki bir parselin de “sulak alan sınırı içinde” sayılabilmesidir; örneğin m.8’deki su alımı izni, sulak alan sınırı içinde sulak alanı besleyen kaynak, akarsu ve derelerden yapılan su alımlarını da kapsar.
Koruma bölgeleri planlara da yansır. Yönetim planı tamamlanan bir sulak alanda fiziki plan yoksa planlar yönetim planına uygun yapılır, mevcut planlar yönetim planındaki ekolojik verilere göre revize edilir; yönetim planı yapılmamış sulak alanlarda ise 19. maddedeki koruma bölgesi sınırları mekânsal planlara işlenir (m.25). Plan kademeleri ve çevre düzeni planının bağlayıcılığı için çevre düzeni planı ve plan kademelenmesi yazımıza bakılabilir.
Parselim sulak alanda mı? (önerimiz) 1. Tapu bilgileri ve koordinatlarla ilgili ildeki doğa koruma ve milli parklar müdürlüğüne yazılı başvurun ve parselin hangi sulak alanın hangi koruma bölgesinde kaldığını, koruma bölgelerinin onay tarihini ve yönetim planı bulunup bulunmadığını sorun. 2. Belediyeden veya il özel idaresinden imar durumunu alın; plan notlarında sulak alan koruma bölgesi işaretlenmiş olabilir. 3. Koruma bölgesi onaylanmamışsa 19/3. madde gereği izinlerin bölge tanımlarına göre verileceğini, bu nedenle tescilsiz bir göl veya bataklık kenarında da Yönetmeliğin uygulanacağını hesaba katın. 4. Cevap gelmezse 2577 sayılı Kanun’un 10. maddesine göre otuz günün sonunda istek reddedilmiş sayılır; bu sürenin bitiminden itibaren dava açma süresi işler.
Beş Koruma Bölgesinde Neye İzin Var?
Koruma bölgeleri, habitatların ve türlerin korunma önemine göre belirlenen mutlak koruma bölgesi, hassas koruma bölgesi, tampon bölge, kontrollü kullanım bölgesi ve sürdürülebilir kullanım bölgesinin kapsadığı alandır (m.4/l). Her bölgenin izin verilen işleri ayrı maddede sayılmıştır ve sayılmayan iş, bölgenin genel yasağına takılır. Aşağıdaki tablo Yönetmeliğin 20 ilâ 24. maddelerini özetler.
Sulak alan koruma bölgeleri ve izin verilen faaliyetler
| Bölge | Ne yapılabilir | Ne yapılamaz | Madde |
|---|---|---|---|
| Mutlak koruma | Bilimsel ve koruma maksatlı faaliyetler, kuş gözlemi ve görüntü alma (Bakanlık izniyle); gerekirse alan çitle çevrilir | Su kuşlarının üreme döneminde su ürünleri istihsali ve hayvan otlatma; sayılanlar dışında hiçbir faaliyet | m.20 |
| Hassas koruma | Göl aynası ve rehabilitasyon için saz kesimi ve dip çamuru temizliği, kuş gözlem yapıları, gözlemevleri ve seyir yaya yolları (Genel Müdürlük izniyle); sulak çayır ve meralarda otlatma; üreme dışında silvikültürel bakım | Ağaç kesimi; kuşların üreme döneminde ve izin verilenler dışında her türlü faaliyet ve yapılaşma | m.21 |
| Sürdürülebilir kullanım | İzinle drenajsız organik bitkisel üretim ve organik deniz yosunu üretimi, su kuyusu; çeltik tarımı, su ürünleri istihsali; kuş gözlem yapıları ve imar planı gerektirmeyen ziyaretçi uygulamaları; izinle zorunlu altyapı, madensel tuz ve malzeme çıkarımı, kültür balıkçılığı; turba, saz kesimi, otlatma; suni sulak alanlarda yenilenebilir enerji | Yönetmelikte izin verilenler dışında hiçbir faaliyet ve yapılaşma; kamu arazisinde yeni tarımsal alan açma | m.22 |
| Kontrollü kullanım | Yerleşimlerin zorunlu gelişimi; Ek-1 faaliyetleri için ekosistem değerlendirme raporu ve taahhüt; Ek-2 faaliyetleri için tampon bölge esasları; OSB ve benzerleri için kümülatif etki raporu | Rapor ve izin belgesi olmadan Ek-1 ve Ek-2 faaliyetleri | m.23 |
| Tampon bölge | Ek-2 faaliyetleri ekosistem değerlendirme raporu ve izin belgesiyle; listelerde olmayan işler için kurum görüşü | Katı atık düzenli depolama ve bertaraf tesisi, izin verilenler dışında maden ocağı, endüstri bölgesi, OSB, serbest bölge sanayi alanı ve Ek-1 faaliyetleri | m.24 |
2026 değişikliğiyle hassas koruma bölgesi esaslarının “20 nci madde hükümlerine ek olarak”, sürdürülebilir kullanım bölgesi esaslarının da “21 inci madde hükümlerine ek olarak” uygulanacağı yazılmıştır (m.21/2, m.22/1). Değerlendirmemize göre bu ibareler kademeli bir yapı kurar ve iç bölge için öngörülen sınırlamaların, örneğin su kuşlarının üreme döneminde su ürünleri istihsali ve otlatma yasağının dış bölgede de gözetileceği şeklinde okunabilir; ancak sürdürülebilir kullanım bölgesinde su ürünleri istihsali ve otlatmaya açıkça izin veren bentler de yürürlüktedir. Bu iki hükmün nasıl bağdaştırılacağı idari uygulama ve yargı kararlarıyla netleşecektir.
Sulak Alanda Ev Yapılır mı? Bölge Bölge Cevap
Mutlak ve hassas koruma bölgelerinde ev yapılamaz. Her iki bölgede bu alanların zorunlu olmadıkça özel mülkiyete konu olmaması esastır (m.20/1, m.21/1); mutlak koruma bölgesinde sayılan bilimsel ve koruma faaliyetleri dışında hiçbir faaliyete izin verilmez, hassas koruma bölgesinde ise kuşların üreme döneminde ve Yönetmelikte izin verilenler dışında hiçbir faaliyete ve yapılaşmaya izin verilmez (m.20/2-ç, m.21/3). Sürdürülebilir kullanım bölgesinde de Yönetmelikte izin verilenler dışında hiçbir faaliyete ve yapılaşmaya izin verilemez (m.22/1-g). İzin verilen yapılar kuş gözlem yapıları, gözlemevleri, seyir maksatlı yaya yolları, ziyaretçilerin ihtiyacını karşılamak amacıyla imar planı gerektirmeyen uygulamalar ve içme, kullanma ve sulama suyu projelerine ait baraj, gölet, kanal ve pompa istasyonu gibi zorunlu altyapıdır (m.22/1-ç, d). Değerlendirmemize göre konut bu sayımda yer almadığından sürdürülebilir kullanım bölgesinde yeni ev yapılamaz; 22. maddenin (ğ) bendindeki “yapılaşmaya ilişkin uygulamalarda 3194 sayılı İmar Kanunu geçerlidir” kuralı, izin verilen yapıların ruhsat ve denetimini imar mevzuatına bağlar, yeni bir yapı hakkı tanımaz.
Kontrollü kullanım bölgesi farklıdır: bu bölge, koruma bölgeleri belirlenmeden önce kurulmuş veya onaylı çevre düzeni, nazım ve uygulama imar planlarında yer alan, kentsel gelişimi zorunlu olarak bu bölgede kalan yerleşim yerlerinin zorunlu gelişimi için belirlenir (m.23/1). Bu bölgede konut, onaylı plana ve imar mevzuatına göre yapılır; ancak planlar yönetim planına ve koruma bölgelerine uygun hâle getirilmek zorundadır (m.25). Tampon bölgede ise tek bir konut ne Ek-1 yasak listesinde ne Ek-2 izin listesinde yer alır. Yönetmeliğe göre iki listede de yer almayan ve ilgili sulak alanın yönetim planında hakkında özel bir hüküm bulunmayan faaliyetler için izin belgesi düzenlenmez; bu hâllerde Bölge Müdürlüğünce kurum görüşü verilir (m.24/3). Değerlendirmemize göre tampon bölgedeki bir parselde, imar planı veya plansız alan kuralları yapılaşmaya izin veriyorsa, bölge müdürlüğünün kurum görüşü alınarak tek konut yapılabilir; buna karşılık 200 ve üzeri konutluk toplu konut projeleri ile 100 ve üzeri odalı turizm tesisleri Ek-2 kapsamında izin belgesine tabidir (Ek-2 sıra 10.11 ve 10.14).
Ne yapmak istiyorum, hangi bölgede mümkün? (Yönetmelik ve eklerine göre özet)
| Talep | Mutlak ve hassas | Sürdürülebilir | Tampon ve kontrollü |
|---|---|---|---|
| Tek konut | Hayır | Hayır (sayılmamış; değerlendirmemiz) | Tamponda kurum görüşü ve imar mevzuatı; kontrollüde plana göre |
| 200 ve üzeri konutluk toplu konut | Hayır | Hayır | Ek-2 sıra 10.11: rapor ve izin belgesi |
| 100 ve üzeri odalı otel veya tatil köyü | Hayır | Hayır | Ek-2 sıra 10.14: rapor ve izin belgesi |
| Zati ihtiyaç dışı hayvancılık ve kümes | Hayır (hassasta sulak çayırda otlatma hariç) | Otlatma serbest; işletme yapısı sayılmamış | Ek-2 sıra 9.1 ve 9.2: izin belgesi |
| Akaryakıt ve LPG istasyonu | Hayır | Hayır | Ek-2 sıra 10.16: izin belgesi |
| GES, 10 MW ve üzeri RES | Hayır | Yalnızca suni sulak alanlarda Genel Müdürlük izniyle yenilenebilir enerji | Ek-2 sıra 2.11 ve 2.4: izin belgesi |
| Kum, çakıl, taş ocağı, maden | Hayır | Madensel tuz ve malzeme çıkarımı izin belgesiyle | Ek-2 sıra 1.3, 1.4, 1.14; m.9 görüşü |
| Dolgu, kurutma, moloz veya hafriyat dökme | Yasak | Yasak | Yasak (m.7, m.16) |
Doldurma ve Kurutma Yasağı, Atık ve Hafriyat
Sulak alanların doldurulması ve kurutulması yasaktır; bu yolla arazi kazanılamaz ve aykırı olarak arazi kazanılırsa alan faaliyet sahibince eski hâline getirilir (Yönetmelik m.7; 2872 m.9/1-e). Bu yasak bir bölge kuralı değildir; sulak alanın tamamında geçerlidir. Yönetmelik kapsamındaki alanlarda katı atık, moloz, hafriyat ve proses atığı çamurları dökülmesi yasaktır; ekosistemin devamlılığını sağlama, yeniden kazanma veya iyileştirme maksadı dışında dip taraması ve dip çamuru dökülmesi de yasaktır (m.16). Sulak alanlara, onları besleyen sulara ve sisteme bağlantılı kuru derelere hiçbir surette arıtılmamış evsel ve endüstriyel atık su verilemez (m.15). Saz ve diğer bitki türlerinin yakılması, sazların sökülmesi ve tahrip edilmesi de yasaktır (m.11/1).
Uygulamada en sık karşılaşılan ihlal, kıyıdaki sazlık veya ıslak çayırın “tarla açmak” ya da “yol ve otopark yapmak” için toprakla doldurulmasıdır. Bu fiil 2872 sayılı Kanun’un 9/1-e bendinin birinci paragrafına aykırılık olduğundan Kanun’daki en yüksek sulak alan cezasına tabidir ve ayrıca eski hâle getirme yükümlülüğü doğurur. Dolgu üzerine yapı yapılmışsa imar mevzuatındaki yaptırımlar da ayrıca gündeme gelir; ruhsatsız yapıya ilişkin yıkım ve para cezası süreçleri için yıkım kararına karşı iptal davası ve imar kirliliğine neden olma suçu yazılarımıza bakılabilir. Dere yatakları, göl kıyıları ve taşkın sahalarındaki taşınmazların mülkiyet ve kullanım rejimi ise dere yatağı, göl ve baraj alanlarında taşınmaz yazımızda anlatılmıştır.
Tampon Bölgede Yasaklar ve Ek-1 Listesi
Tampon bölgede katı atık düzenli depolama alanına, katı atık bertaraf tesislerine, Yönetmelikte izin verilenlerin dışında maden ocaklarının açılmasına ve işletilmesine, endüstri bölgesi ilan edilmesine, organize sanayi bölgesi ve serbest bölge sanayi alanı kurulmasına ve Ek-1’de belirtilen faaliyetlerin yapılmasına izin verilmez (m.24/1-a). Ek-1 listesinin başlığı “sulak alan koruma bölgelerinde yapılması yasak olan faaliyetler”dir ve dokuz başlık altında ağır sanayi ve kirletici tesisleri sayar. Bunun bir istisnası kontrollü kullanım bölgesidir: bu bölgede gerçekleştirilecek Ek-1 faaliyetleri için ayrıca ekosistem değerlendirme raporu hazırlanır, önleyici ve telafi edici tedbirler tadat edilir, ilgili idare bu tedbirlerin nasıl alınacağını ve izleneceğini taahhüt eder ve Genel Müdürlüğün uygun görüşüyle izin belgesi tanzim edilir (m.23/2). Değerlendirmemize göre bu, Ek-1 faaliyetlerinin kontrollü kullanım bölgesinde kendiliğinden serbest olduğu anlamına gelmez; rapor ve taahhüt şartları yerine getirilmeden faaliyete başlanamaz.
Ek-1: Sulak alan koruma bölgelerinde yasak faaliyetler (başlıklar ve örnekler)
| Ek-1 başlığı | Örnek faaliyetler (liste sıra no) |
|---|---|
| 1. Ham petrol, doğal gaz, kömür ve maden çıkarma endüstrisi | Petrol ve kimyasal ürün dolum ve depolama tesisleri (1.1); biyolojik, kimyasal, elektrolitik veya ısıl yöntemli cevher zenginleştirme (1.5) |
| 2. Enerji endüstrisi | Rafineriler (2.1); nükleer santraller (2.4); termik güç santralleri ve diğer yakma sistemleri (2.6) |
| 3. Metal üretimi ve işlenmesi | Entegre demir çelik tesisleri (3.2); dökümhaneler (3.4); metal ve plastiklerin elektrolitik veya kimyasal yüzey işlemi (3.6) |
| 4. Mineral ve inşaat malzemeleri | Asbest tesisleri (4.1-4.4); çimento klinkeri (4.6); günde 75 tondan fazla üretimli seramik ve tuğla (4.9) |
| 5. Kimya ve petrokimya | Entegre kimya tesisleri (5.1); patlayıcı üretimi (5.9); lastik üretimi (5.10) |
| 6. Kâğıt endüstrisi | Selüloz ve kâğıt hamuru, kâğıt ve karton üretimi (6.1, 6.2) |
| 7. Atık yönetimi | Tehlikeli atık geri kazanım ve bertarafı, tıbbi atık yakma ve depolama, atık yağ geri kazanımı (7.1); radyoaktif atıklar (7.2-7.6) |
| 8. Gıda endüstrisi | Günlük 75 tonu aşan hayvansal, 300 tonu aşan bitkisel hammadde işleme (8.1); entegre zeytin işletmeleri (8.2); mezbahalar (8.3); şeker fabrikaları (8.6) |
| 9. Diğer tesisler | Tekstil boyama ve terbiye, deri tabakhane, denim yıkama (9.1-9.6); ticari liman, iskele, rıhtım ve yat limanları, güneşlenme ve sportif iskeleler hariç (9.10.1); tersaneler (9.10.2); ihtisas OSB, endüstri bölgesi, OSB, serbest bölge sanayi alanı (9.11) |
2019’da 24/1-a bendine “sulak alanı destekleyen tarımsal üretim temelli organize sanayi bölgeleri Genel Müdürlüğün iznine tabidir” cümlesi eklenmişti. Bu cümle Danıştay Dördüncü Dairesinin 22.02.2024 tarihli ve E.2024/292, K.2024/1183 sayılı kararıyla iptal edilmiş, karar Danıştay İdari Dava Daireleri Kurulunun 12.12.2024 tarihli ve E.2024/1355, K.2024/3371 sayılı onama kararıyla kesinleşmiştir. Bugün tampon bölgede tarıma dayalı olanlar dahil organize sanayi bölgesi kurulmasına izin veren bir hüküm yoktur.
Ek-2 Listesi: İzin Belgesiyle Yapılabilen Faaliyetler
Ek-2’de belirtilen faaliyetlerin yapımı ulusal öneme haiz sulak alanlar ve Ramsar alanlarında Genel Müdürlüğün, mahalli öneme haiz sulak alanlarda ilgili Bölge Müdürlüğünün iznine tabidir (m.24/1-b). Ek-2 on başlık altında madencilikten turizme kadar geniş bir faaliyet listesi içerir ve bazı kalemler eşik değerlerle tanımlanmıştır. Eşiğin altında kalan bir faaliyet, örneğin 10 MW’ın altındaki bir rüzgâr santrali, değerlendirmemize göre Ek-2 kapsamına girmez ve 24/3. madde gereği kurum görüşüyle değerlendirilir. Eşiksiz yazılmış kalemlerde, örneğin güneş enerjisi santrallerinde (2.11) ve akaryakıt ve LPG satış istasyonlarında (10.16), büyüklükten bağımsız olarak izin belgesi gerekir.
Ek-2: Uygulamada sık karşılaşılan izne tabi faaliyetler
| Liste sıra no | Faaliyet | Eşik veya not |
|---|---|---|
| 1.3, 1.4 | Taş ocakları, açık ocak ve yeraltı madenciliği | Eşik yok; maden ruhsatı ayrıca gerekir |
| 1.12, 1.13, 1.14 | Tuz çıkarma ve işleme, turba çıkarılması, kum ve çakıl alımı | Eşik yok |
| 2.1, 2.2, 2.3 | Baraj, gölet ve nehir tipi santraller; havzalar arası su aktarma; akarsu yatağı düzenlemesi | Kuru dereler ve mevsimsel akışlı dereler düzenlemesi hariç |
| 2.4, 2.11 | Rüzgâr enerji santralleri; güneş enerjisi santralleri | RES için 10 MW ve üzeri; GES için eşik yok |
| 2.5, 2.6, 2.7 | Jeotermal tesisler; elektrik, gaz, buhar tesisleri; enerji iletim hatları | 5 MWt ve üzeri; 10 MW ve üzeri; 154 kV üzeri ve 5 km ve üzeri |
| 2.9 | Yeraltı suyu çıkarma veya yeraltında depolama projeleri | Eşik yok |
| 4.6, 4.8 | Beton ve harç tesisleri, hazır beton tesisleri | 10 m³/saat ve üzeri (4.6) |
| 8.11, 8.13 | Yöre halkı için mandıralar; kimyasal kullanmayan zeytin işletmeleri | Mandırada günlük 1000 kg sütten fazla kullanılmaması |
| 9.1, 9.2, 9.3, 9.4 | Zati ihtiyaç dışı büyükbaş ve küçükbaş yetiştiriciliği, kümes hayvancılığı, balık çiftlikleri, saz kesimi | Zati ihtiyaç kapsamındaki hayvancılık listede yok |
| 10.3 | Kentsel ve evsel atık su arıtma tesisleri | Eşik yok |
| 10.11, 10.13, 10.14 | Toplu konut, golf tesisleri, turizm konaklama tesisleri | 200 konut ve üzeri; 100 oda ve üzeri |
| 10.16 | Akaryakıt ve LPG satış istasyonları | Eşik yok |
Yönetmelikte Ek-2 izni, tampon bölge (m.24/1-b) ve 23/2. madde yollamasıyla kontrollü kullanım bölgesi için düzenlenmiştir. Değerlendirmemize göre aynı faaliyet sürdürülebilir kullanım, hassas veya mutlak koruma bölgesinde talep edilirse, Ek-2’de yer alması izin verilebileceği anlamına gelmez; bu bölgelerde 20 ilâ 22. maddelerin “sayılanlar dışında hiçbir faaliyet” kuralı önce uygulanır. Madencilik projelerinde sulak alan izni maden mevzuatındaki izinlerin yerine geçmez; süreç için maden işletme izni yazımıza, enerji projeleri için GES kurulum izinleri ve RES projelerinde izinler yazılarımıza bakılabilir.
Sulak Alan Faaliyet İzin Belgesi: Başvuru, Rapor ve Süreler
Yönetmelikte üç tür izin belgesi vardır: Sulak Alan Faaliyet İzin Belgesi, Saz Kesim İzin Belgesi ve Turba Çıkarım İzin Belgesi (m.4/j, 2026). Ek-2 faaliyetleri için Bakanlıkça belirlenen başvuru formu çerçevesinde, gerekli ekosistem değerlendirme raporuyla birlikte Bölge Müdürlüğüne müracaat edilir ve müracaat başvuru tarihinden itibaren en geç bir ay içinde sonuçlandırılır (m.24/1-b). Ekosistem değerlendirme raporu, faaliyetin sulak alana potansiyel etkisinin ortaya konduğu, önleyici ve telafi edici tedbirlerin sayıldığı ve faaliyet sahibince taahhüt edildiği belgedir (m.4/ğ). Ek-2 faaliyetlerinden hangilerinden rapor isteneceğine, faaliyetin alana ve ekosisteme etkisine göre Bakanlık karar verir; ÇED süreci kapsamında ekosistem değerlendirme raporu hazırlanan faaliyetlerden yeniden rapor istenmez. ÇED sürecine tabi faaliyetlerde ÇED süreci tamamlanmadan sulak alan faaliyet izin belgesi müracaatı kabul edilmez (m.24/1-c).
Raporda tedbirler yeterli görülürse izin belgesi verilir. Bu belge beş yıl geçerlidir; süre bitiminde Bakanlıkça belirlenen şartlara uyulduğunun tespitinden sonra yenilenir. Gerektiğinde ilave tedbir istenir ya da faaliyete son verilir; belgedeki şartlara uyulmazsa Bakanlık belgeyi iptal edebilir. Mevcut izinli tesislere yapılacak ilave tesisler için izin belgesinin yenilenmesi gerekir; uzun süreli yatırımlarda faaliyet sahibinin ilave tedbirleri alacağını taahhüt etmesinden sonra izin verilir (m.24/1-b). Sulak alan koruma bölgelerinde yürütülecek proje ve faaliyetler için müracaatı kabul edilen kişilerin başvuruları en geç 30 gün içinde sonuçlandırılır (m.24/2). İzin belgesi bedellerine ilişkin tarife her yıl Bakanlıkça belirlenir ve bedeller Bakanlık Döner Sermaye İşletmesine ödenir (m.39/2-3); Bakanlıkça ilan edilecek tarihlerden itibaren işlemler çevrimiçi sistem üzerinden yürütülebilir (m.40).
İzin ve görüş türleri
| İşlem | Ne zaman gerekir | Makam | Süre ve geçerlilik |
|---|---|---|---|
| Sulak Alan Faaliyet İzin Belgesi | Ek-2 faaliyetleri; kontrollü bölgede Ek-1 ve Ek-2; su alımı (m.8/2-a) | Başvuru Bölge Müdürlüğüne; karar Genel Müdürlük veya Bölge Müdürlüğü | Bir ay içinde karar; beş yıl geçerli, yenilenebilir |
| Saz Kesim İzin Belgesi | Yönetim planında izin verilen veya mutlak ve hassas bölge dışındaki sazlıklar | Bölge Müdürlüğü | Kişi başına bir saz kesim dönemi (m.11/3) |
| Turba Çıkarım İzin Belgesi | Turba çıkarmak isteyen gerçek ve tüzel kişiler | Bölge Müdürlüğü | Başvuru formuyla (m.10) |
| Uygun görüş | Su rejimini etkileyecek faaliyetlerin planlama aşaması (m.8/1); kum ve çakıl alımı (m.9); akarsu ve deniz kıyısı faaliyetleri (m.26) | Genel Müdürlük veya Bölge Müdürlüğü; akarsularda mahalli komisyon | Akarsu ve deniz kıyısı başvurularında 30 gün (m.26/3) |
| Kurum görüşü | Ek-1 ve Ek-2’de olmayan, yönetim planında özel hüküm bulunmayan faaliyetler | Bölge Müdürlüğü | Değerlendirmemize göre 30 gün kuralı (m.24/2) burada da gözetilmelidir |
| Kümülatif etki raporu ve bölge izni | Kontrollü kullanım bölgesindeki OSB, endüstri bölgesi, serbest bölge, ihtisas OSB | Bölge yönetimi adına izin belgesi | Her tesis için ayrıca belge düzenlenmez (m.23/3) |
Süre hesabı (hesaplamamız): Ek-2 kapsamındaki bir faaliyet için 2 Kasım 2026’da eksiksiz başvuru yapıldıysa, 24/1-b maddesindeki bir aylık süre 2 Aralık 2026’da dolar. İdare bu tarihe kadar cevap vermese bile 2577 sayılı Kanun’un 10. maddesi gereği zımni ret, başvurudan itibaren otuz günün geçmesiyle, yani 2 Aralık 2026’da oluşur ve altmış günlük dava açma süresi bu tarihten itibaren işlemeye başlar; son gün 31 Ocak 2027’dir. 31 Ocak 2027 pazar gününe denk geldiğinden süre 1 Şubat 2027 pazartesi günü mesai bitiminde sona erer. Verilen izin belgesi 2031 yılında beş yıllık süresini doldurur; yenileme başvurusunu bitiş tarihinden önce yapmak gerekir. İdarenin cevap vermemesi ve zımni ret hakkında ayrıntı için zımni ret yazımıza bakılabilir.
Sürdürülebilir Kullanım Bölgesinde Tarım: 2026’daki Organik Şartı
05.09.2026 değişikliğinden sonra sürdürülebilir kullanım bölgesinde tarımın iki rejimi vardır. Özel mülkiyete konu parsellerde, koruma bölgelerinin onayından sonra tarımsal kullanım için talep olursa, drenaj yapılmadan organik bitkisel üretim ve organik deniz yosunu üretimi izne tabidir ve bu amaçla su kuyusu açılabilir; faaliyet sahibi Organik Tarımın Esasları ve Uygulanmasına İlişkin Yönetmelik hükümlerine uymak ve organik üretim sertifikası ibraz etmek zorundadır (m.22/1-a). Kamu mülkiyetindeki arazilerde ise koruma bölgelerinin tespit edildiği tarihte devam eden tarımsal kullanımlara kiralama süresi sonuna kadar izin verilebilir; kiralama süresi bittikten sonra kullanım ancak organik tarım şartıyla devam edebilir ve koruma bölgelerinin ilanından sonra kamu arazisinde yeni tarımsal alan açılamaz (m.22/1-b). Çeltik tarımı ve su ürünleri istihsali yapılabilir, hayvan otlatılabilir, ticari turba çıkarımı ve saz kesimi 10. ve 11. maddelerdeki esaslarla yapılabilir (m.22/1-c, e, f).
Değerlendirmemize göre bu düzenleme, sürdürülebilir kullanım bölgesindeki özel mülk sahibi bir çiftçinin konvansiyonel tarıma, yani sertifikasız ve kimyasal girdili üretime izin belgesi alamayacağı anlamına gelir; yeni değişiklikle drenaj yasağı da açıkça yazılmıştır. Göl veya dalyan kiralamaları ve su ürünleri istihsal hakları için dalyan, voli yeri ve göl kiralaması, tarım arazisinin tarım dışına çıkarılması gereken durumlar için tarım dışı kullanım izni, zeytinlik sahalarındaki ek kısıtlamalar için zeytinlik alanlarında yapılaşma yazılarımıza bakılabilir.
Su Alımı, Kuyu ve Çevresel Akış (2026)
Sulak alanların ekolojik karakterini ve fonksiyonlarını olumsuz etkileyecek ölçüde yerüstü ve yeraltı suyu alınamaz; sistemi besleyen akarsular ile diğer yüzey sularının yönleri izinsiz değiştirilemez veya sistemde su depolanamaz. Su rejimini etkileyebilecek her türlü faaliyet için planlama aşamasında ulusal öneme haiz sulak alanlar ve Ramsar alanlarında Genel Müdürlüğün, mahalli öneme haiz ve diğer sulak alanlarda Bölge Müdürlüğünün uygun görüşü alınır (m.8/1). 2026’da eklenen ikinci fıkra üç yeni kural getirir: sulak alanların su aynasından veya sulak alan sınırı içinde sulak alanı besleyen kaynak, akarsu ve derelerden su alımı için izin belgesi alınması zorunludur; sulak alanlar ile daimî veya mevsimsel akarsular üzerindeki enerji, sulama ve içme suyu maksatlı su yapılarında Genel Müdürlükçe hesaplanacak çevresel akış miktarı yatağa bırakılır ve bu miktar elektrik piyasası su kullanım hakkı mevzuatına göre belirlenen miktardan az olamaz; yönetim planındaki sürdürülebilir su seviyesini korumak için sulama mevsimi dışında, ekosistem değerlendirme raporunda belirtilen miktarda ilave su bırakılır (m.8/2).
Mevcut tesisler için geçiş hükmü de vardır: bu kapsamdaki su yapılarından 30.01.2002’den sonra işletmeye geçen ve özel sektörce işletilenler, maddenin yayımından itibaren iki yıl içinde doğa koruma ve milli parklar müdürlüğüne başvurup izin belgesi almak zorundadır. İzin belgesi beş yıl geçerlidir; iki yılın sonunda başvuru yapmadığı tespit edilenlere 41. maddenin ikinci fıkrası kapsamında idari yaptırım uygulanır (geçici m.3/1). Yayım tarihi 05.09.2026 olduğundan iki yıllık başvuru süresi 05.09.2028’de dolar (hesaplamamız). Çevresel akış miktarı daha önce belirlenmiş tesislerde iklim değişikliği veya membadaki su kullanım haklarından kaynaklanan zorunlu değişiklikler varsa miktar izin belgesi düzenleme aşamasında yeniden belirlenebilir (geçici m.3/2). Su tahsisi ve yeraltı suyu belgeleri için su kullanım izni ve DSİ su tahsisi, içme suyu havzalarındaki yükümlülükler için içme-kullanma suları yazılarımıza bakılabilir.
Kum, Turba, Saz, Ağaçlandırma ve Türlerin Korunması
Ulusal öneme haiz sulak alanlar ve Ramsar alanlarında Genel Müdürlüğün, mahalli öneme haiz sulak alanlarda Bölge Müdürlüğünün uygun görüşü alınmadan kum ve çakıl alınamaz ve kumulların doğal yapısı bozulamaz (m.9). Turba çıkarmak isteyenler başvuru formuyla Bölge Müdürlüğüne başvurur ve uygun görülürse Turba Çıkarımı İzin Belgesi verilir (m.10). Saz kesimi, yönetim planlarında kesime izin verilen sazlıklarda kuşların kuluçka dönemi dışında, kara tarafından su kesimine doğru yapılır; yönetim planı yoksa canlıların üreme dönemi gözetilerek, mutlak ve hassas koruma bölgesi dışında kalan sazlık alanın yüzde 30’unu geçmeyecek şekilde ve kesim tarih ve yöntemleri Bölge Müdürlüğünce belirlenerek yapılabilir (m.11/2). Bakanlığın uygun görüşü olmadan nadir, endemik veya nesli tehlikedeki bitkiler kesilemez, yabani hayvanlar, yumurtaları ve yavruları toplanamaz, yuvaları bozulamaz (m.12/1); Ramsar ve ulusal öneme haiz alanlara bilimsel araştırma yapılmadan ve Bakanlığın uygun görüşü alınmadan yabancı tür atılamaz (m.13/1); ağaçlandırmalar da izne tabidir (m.14).
Suni Sulak Alanlar, Su Çukurları ve Yenilenebilir Enerji
Yönetmeliğin ilk metnindeki “suni sulak alan” tanımı, baraj ve göletlerden uluslararası öneme sahip sulak alan kriterlerinden en az birine sahip insan yapımı su yapılarını ve çevresinde oluşan ekosistemi ifade ediyordu. Bu tanım Danıştay Dördüncü Dairesinin 30.04.2025 tarihli ve E.2024/2472, K.2025/2804 sayılı kararıyla iptal edilmiş ve karar Danıştay İdari Dava Daireleri Kurulunun 02.12.2025 tarihli ve E.2025/1468, K.2025/2980 sayılı onama kararıyla kesinleşmiştir. 2026 değişikliği yeni bir tanım koymuştur: suni sulak alan, sulak alan özelliği taşımakla birlikte rekreasyon, içme, kullanma, arıtma, tarımsal sulama suyu temini veya elektrik üretimi maksadıyla yapılan depolama tesisleridir; suni su çukuru ise maden çıkarımı, hafriyat alımı, kum veya malzeme alımı gibi insan faaliyetleri sonucunda oluşan ve içi sürekli veya geçici olarak su dolu olan çukurlardır (m.4/jj, kk).
Suni sulak alanlar yaban hayatına özen gösterilerek yapım maksadına uygun kullanılır; tescilsiz suni sulak alanları alanın biyolojik çeşitliliğini gözeterek işleten kurum yönetir, suni su çukurlarının kullanımı ve yönetimi ise alanı oluşturan veya alandan sorumlu kuruma aittir (m.17). 2026’da eklenen bir bentle, koruma bölgeleri belirlenmiş suni sulak alanların sürdürülebilir kullanım bölgeleri içinde yenilenebilir enerji üretim tesisleri yapımına Genel Müdürlükçe izin verilebilir (m.22/1-ı). Değerlendirmemize göre bu, baraj göllerindeki yüzer GES gibi projeler için bir kapı açar; ancak doğal göllerin sürdürülebilir kullanım bölgesine uygulanmaz. Doğal sulak alanların tampon bölgesinde GES ve 10 MW ve üzeri RES Ek-2 izin belgesine tabidir. Sulak alan aynı zamanda doğal sit ise ayrıca Tabiat Varlıklarını Koruma Bölge Komisyonunun kararı gerekir; doğal sitteki santral kuralları için sit alanında GES ve RES yazımıza bakılabilir.
Danıştay’ın İptal Ettiği Hükümler
Yönetmeliğin üç hükmü yargı kararıyla iptal edilmiş ve iptaller İdari Dava Daireleri Kurulunca onanarak kesinleşmiştir. Aşağıdaki bilgiler Yönetmeliğin resmî metnine işlenen notlara dayanır; kararların gerekçe metinleri bu yazıda kullanılmamıştır. Değerlendirmemize göre üç hükmün ortak noktası, koruma bölgelerinde izin verilebilecek faaliyetlerin alanını genişletmeleridir. En önemlisi 2021’de eklenen 22/1-h bendidir: bu bent, (d) bendindeki zorunlu altyapı projeleri dışında, kamu yararı kararı bulunan zorunlu altyapı projelerine, ekosistem değerlendirme raporu doğrultusunda telafi edici tedbirlerin alınması şartıyla sürdürülebilir kullanım bölgesinde Bakanlıkça izin verilebilmesini öngörüyordu.
Yargı kararıyla iptal edilen hükümler
| Hüküm | İçeriği | İptal ve kesinleşme |
|---|---|---|
| m.4/1-z (suni sulak alan tanımı) | Ramsar kriterlerinden en az birine sahip baraj ve göletler ile çevresindeki ekosistem | Danıştay 4. D. 30.04.2025, E.2024/2472, K.2025/2804; İDDK 02.12.2025, E.2025/1468, K.2025/2980 onama |
| m.22/1-h (2021 eki) | Kamu yararı kararı bulunan zorunlu altyapı projelerine sürdürülebilir kullanım bölgesinde raporla izin | Danıştay 6. D. 08.03.2023, E.2021/4820, K.2023/2463; İDDK 26.02.2024, E.2023/1411, K.2024/377 onama |
| m.24/1-a ikinci cümle (2019 eki) | Tarımsal üretim temelli OSB’lerin tampon bölgede Genel Müdürlük iznine tabi olması | Danıştay 4. D. 22.02.2024, E.2024/292, K.2024/1183; İDDK 12.12.2024, E.2024/1355, K.2024/3371 onama |
Bu kararların bir sonucu da şudur: 2026 değişikliğiyle getirilen yeni izin alanları, örneğin suni sulak alanlarda yenilenebilir enerji ve sürdürülebilir kullanım bölgesinde su kuyusu, aynı ölçütle yargı denetimine açıktır. Değerlendirmemize göre bu hükümlere dayanarak yatırım yapacak kişilerin, iptal davası riskini ve izin belgesine karşı üçüncü kişilerce açılabilecek davaları sözleşme ve finansman planlarına yansıtması gerekir.
Milli Park, Doğal Sit ve Diğer Koruma Statüleriyle Çakışma
Birçok sulak alan aynı zamanda milli park, tabiatı koruma alanı, yaban hayatı koruma sahası, doğal sit veya özel çevre koruma bölgesidir. Herhangi bir korunan alan içindeki sulak alanlar Yönetmeliğe uygun olarak ve ilgili mevzuata göre yönetilir; sulak alan içindeki korunan alanların yönetimi de Yönetmelikteki ilke ve esaslara uygun olarak ilgili idaresince yürütülür (m.5/1-2). Yönetim planı hazırlanırken mevcut koruma statüsüne ilişkin hükümler dikkate alınır (m.29/7). Sulak alanların korunması, tescili, planlaması ve yönetiminde 2863 sayılı Kanun hükümleri dikkate alınır (m.6/1-g); Yönetmelikte hüküm bulunmayan hâllerde 1380 sayılı Su Ürünleri Kanunu, 2863, 2872, 2873 sayılı Milli Parklar Kanunu, 4915 ve 6831 sayılı Orman Kanunu uygulanır (m.42).
Değerlendirmemize göre çakışan statülerde en sıkı kural uygulanır ve her statü için ayrı izin aranır. Örneğin hem sulak alan tampon bölgesinde hem doğal sitin sürdürülebilir koruma alanında kalan bir parselde, sulak alan kurum görüşü veya izin belgesi ile Tabiat Varlıklarını Koruma Bölge Komisyonu kararı birlikte gerekir; doğal sit kategorileri için doğal sit alanına ev yapılır mı, milli park ve korunan alanlardaki tahsis ve kullanım için milli park ve korunan alanlarda hazine taşınmazı yazılarımıza bakılabilir. Sulak alan aynı zamanda bir özel çevre koruma bölgesindeyse planlar Çevre, Şehircilik ve İklim Değişikliği Bakanlığınca yapılır ve 383 sayılı KHK de uygulanır; ÖÇK kuralları için özel çevre koruma bölgesinde ev yapılır mı yazımıza bakılabilir. Mutlak ve hassas koruma bölgelerinde mülkiyet hakkını fiilen kullanılamaz hâle getiren kısıtlamalarda kamulaştırma talebi ve el atma davası seçenekleri gündeme gelebilir; bu yolların genel çerçevesi fiili el atma ile hukuki el atma farkı yazımızda anlatılmıştır.
Sulak Alan İhlallerinin Cezası (2026 Tutarları)
Yönetmelik hükümlerine aykırı hareket edenler hakkında 2872 sayılı Çevre Kanunu’nun ilgili maddeleri uygulanır (m.41/2). Kanun’un 20/1-k bendine göre 9. maddenin (e) bendinin ikinci paragrafı uyarınca sulak alanlar için yönetmelikle belirlenen koruma ve kullanım usul ve esaslarına aykırı davrananlara 20.000 TL, (e) bendinin birinci paragrafına aykırı davrananlara, yani doğal yapıyı bozan, doldurma ve kurutma yoluyla arazi kazananlara 100.000 TL idari para cezası öngörülür. Resmî metne işlenen nota göre, Tarım ve Orman Bakanlığının 2025/41 sayılı Tebliği (RG 27.12.2025, 33120) ile 1 Ocak 2026’dan itibaren uygulanacak tutarlar 699.245 TL ve 3.496.767 TL’dir. Aynı maddeye göre (k) bendindeki cezalar kurum, kuruluş ve işletmelere üç katı olarak verilir, maddedeki cezalar özel çevre koruma bölgelerinde iki kat uygulanır ve Cumhurbaşkanı ceza miktarlarını on katına kadar artırmaya yetkilidir. Türk Ceza Kanunu ve diğer kanunların, fiilin suç oluşturması hâline ilişkin hükümleri saklıdır.
2872 sayılı Kanun m.20/1-k: sulak alan cezaları
| Fiil | Kanundaki tutar | 2026 tutarı | İşletme ve kurumlara (üç kat, hesaplamamız) |
|---|---|---|---|
| Yönetmelikteki koruma ve kullanım esaslarına aykırılık (izinsiz Ek-2 faaliyeti, izinsiz su alımı, saz yakma gibi) | 20.000 TL | 699.245 TL | 2.097.735 TL |
| Doğal yapıyı bozma, doldurma veya kurutma yoluyla arazi kazanma (9/1-e birinci paragraf) | 100.000 TL | 3.496.767 TL | 10.490.301 TL |
| Özel çevre koruma bölgesinde | İki kat | Örneğin 1.398.490 TL ve 6.993.534 TL (hesaplamamız) | Kat artışlarının birlikte uygulanması somut olaya göre değerlendirilmelidir |
Yaptırımı kimin uygulayacağı da 2026’da değişmiştir. 7576 sayılı Kanunla değişen 2872 sayılı Kanun’un 24. maddesine göre, 9. maddenin (e) bendi uyarınca sulak alanlar için belirlenen koruma ve kullanım esaslarına aykırı davrananlara Doğa Koruma ve Milli Parklar Genel Müdürlüğünün belirlediği usul ve esaslar dahilinde Genel Müdürlüğün taşra teşkilatı birimlerince idari yaptırım uygulanır ve bu yaptırımlara karşı davalar Doğa Koruma ve Milli Parklar Genel Müdürlüğüne karşı açılır. Aynı Kanunla 12. maddedeki denetim yetkisi de 9/1-a, e ve f bentleri bakımından Genel Müdürlüğe verilmiştir; Yönetmeliğin 41. maddesine 2026’da eklenen üçüncü fıkra denetimlerin bu kapsamda yapılacağını tekrarlar. 24. maddenin bu fıkrası açıkça yönetmelikle belirlenen koruma ve kullanım esaslarına aykırılıkları sayar; doldurma ve kurutma gibi (e) bendinin birinci paragrafına aykırılıklarda ise, denetim yetkisi (e) bendinin tamamı için Genel Müdürlüğe ait olduğundan değerlendirmemize göre yaptırım yine Genel Müdürlük teşkilatınca uygulanabilir. Ceza kararını veren makamın yetkili olup olmadığı davada ayrıca incelenmesi gereken bir husustur.
Örnek hesap (hesaplamamız): Bir şirket, mahalli öneme haiz bir sulak alanın kıyısındaki 4 dönümlük sazlığı tır parkı yapmak için doldurmuş olsun. Fiil 9/1-e bendinin birinci paragrafına aykırılık olduğundan 2026 tutarı 3.496.767 TL’dir; şirkete üç katı, yani 10.490.301 TL uygulanır. 5326 sayılı Kabahatler Kanunu’nun 17/6 maddesine göre kanununda ödeme süresi düzenlenmemiş idari para cezaları tebliğden itibaren bir ay içinde ödenir ve bu süre içinde ödenirse yüzde 25 indirim yapılır; şirket bir ay içinde ödeme yaparsa 7.867.725,75 TL öder ve ödeme dava hakkını etkilemez. Ceza, alanın eski hâline getirilmesi yükümlülüğünü ortadan kaldırmaz; dolgu kaldırılmadıkça fiilin devam eden sonuçları yeni denetimlere konu olabilir.
İzin Reddi, Kurum Görüşü ve Cezaya Karşı Yollar
İzin belgesi başvurusunun reddine, izin belgesinin iptaline veya koruma bölgesi onayına karşı idare mahkemesinde iptal davası açılabilir. Özel bir süre öngörülmediğinden dava açma süresi yazılı bildirimden itibaren altmış gündür (2577 sayılı Kanun m.7); dava açmadan önce süre içinde üst makama veya işlemi yapan makama başvurulursa dava açma süresi durur (m.11). Başvuruya otuz gün içinde cevap verilmezse istek reddedilmiş sayılır (m.10). Olumsuz kurum görüşü tek başına ruhsatı engelliyorsa, değerlendirmemize göre bu görüş ruhsat başvurusunun reddiyle birlikte dava konusu yapılmalıdır; koruma bölgesi sınırının parselin gerçek ekolojik niteliğiyle uyuşmadığı iddiası ise bilirkişi incelemesiyle ispatlanır. Süre hesabı için idari davalarda dava açma süreleri, ruhsat süreci için yapı ruhsatı yazılarımıza bakılabilir.
İdari para cezalarına karşı süre ve yol farklıdır: 2872 sayılı Kanun’a göre idari yaptırım kararlarına karşı tebliğ tarihinden itibaren otuz gün içinde idare mahkemesinde dava açılabilir ve dava açmak cezanın tahsilini durdurmaz (m.25). Yönetmelikle belirlenen koruma ve kullanım esaslarına aykırılık nedeniyle Genel Müdürlük teşkilatınca verilen cezalarda Kanun, davanın Doğa Koruma ve Milli Parklar Genel Müdürlüğüne karşı açılacağını açıkça söyler (m.24). Değerlendirmemize göre bu davalarda öne çıkan savunma başlıkları şunlardır: fiilin işlendiği yerin sulak alan veya koruma bölgesi içinde kalmadığı, tespit tutanağının yer, tarih ve fiili somut olarak göstermediği, fiilin daha hafif yaptırıma bağlanan koruma ve kullanım esaslarına aykırılık olduğu hâlde doldurma ve kurutma bendine bağlandığı, cezayı veren makamın yetkisiz olduğu ve fiilin ceza muhatabına isnat edilemeyeceği.
Sulak Alanda Arsa Alacaklar ve Yatırımcılar İçin Kontrol Listesi
Kontrol listesi (önerimiz):
1. Satın almadan önce parselin hangi sulak alanda ve hangi koruma bölgesinde kaldığını yazılı olarak öğrenin; koruma bölgesi onayının tarihini ve yönetim planı bulunup bulunmadığını sorun.
2. Mutlak veya hassas koruma bölgesindeki bir parseli yapı amacıyla satın almayın; bu alanlarda yapılaşma yoktur.
3. Tampon bölgede projenizin Ek-1, Ek-2 veya ikisinin dışında mı kaldığını liste sıra numarasıyla tespit edin; eşikli kalemlerde kapasiteyi belgeleyin.
4. ÇED’e tabi projelerde önce ÇED sürecini tamamlayın; tamamlanmadan sulak alan izin başvurusu kabul edilmez.
5. Su ihtiyacınızı kaynağıyla birlikte planlayın; sulak alan sınırı içinde besleyen kaynaklardan su almak 2026’dan itibaren izin belgesi gerektirir.
6. Arazi hazırlığında hiçbir noktada dolgu, hafriyat veya moloz kullanmayın; en yüksek ceza bu fiile bağlanmıştır.
7. İzin belgesinin beş yıllık süresini ve ilave tesislerde yenileme şartını takvime işleyin.
8. Tebliğ tarihlerini kaydedin: iptal davası için altmış gün, para cezasına karşı otuz gün.
Tampon Bölgede Ek-2 Faaliyeti İçin İzin Belgesi Başvurusu Dilekçe Örneği
Aşağıdaki örnek, mahalli öneme haiz bir sulak alanın tampon bölgesinde kurulacak ve zati ihtiyaç dışında kalan bir büyükbaş hayvancılık işletmesi için hazırlanmıştır (Ek-2 sıra 9.1). Köşeli parantezli yerler dosyaya göre doldurulmalıdır.
TARIM VE ORMAN BAKANLIĞI
DOĞA KORUMA VE MİLLİ PARKLAR ………… BÖLGE MÜDÜRLÜĞÜNE
BAŞVURAN: [Ad soyad veya şirket unvanı], T.C. Kimlik / Vergi No: [……], Adres: [……]
VEKİLİ: Av. [……]
FAALİYET ALANI: [İl, ilçe, köy], [……] ada, [……] parsel, [……] m²; [……] Sulak Alanı tampon bölgesi
KONU: [……] baş kapasiteli büyükbaş hayvancılık işletmesi için Sulak Alan Faaliyet İzin Belgesi verilmesi talebidir.
AÇIKLAMALAR
1. Parselin koruma bölgesindeki yeri (Yönetmelik m.4/çç, m.19)
Faaliyet alanı, [onay tarihi ve sayısı] ile onaylanan koruma bölgelerine göre [……] Sulak Alanının tampon bölgesinde kalmaktadır. Ekli koordinatlı haritada görüleceği üzere parselin sürdürülebilir kullanım bölgesi sınırına uzaklığı [……] metredir; mutlak koruma, hassas koruma veya sürdürülebilir kullanım bölgesiyle çakışan bir bölümü yoktur.
2. Faaliyetin Ek-2 kapsamında kalması ve yasaklar dışında olması (Yönetmelik m.24/1-a ve 24/1-b, Ek-2 sıra 9.1)
Kurulacak işletme zati ihtiyaç dışında büyükbaş hayvan yetiştiriciliği niteliğindedir ve Ek-2 listesinin 9.1 sırasında yer almaktadır. Faaliyet Ek-1 listesinde yer almadığı gibi tampon bölgede yasaklanan katı atık tesisi, maden ocağı, endüstri bölgesi, organize sanayi bölgesi veya serbest bölge niteliği de taşımamaktadır. Alan mahalli öneme haiz bir sulak alanda bulunduğundan izin makamı Bölge Müdürlüğünüzdür.
3. ÇED durumu (Yönetmelik m.24/1-c)
Faaliyet hakkında [……] Valiliğince verilen [tarih ve sayılı “ÇED Gerekli Değildir” kararı / kapsam dışı yazısı] ektedir. ÇED süreci tamamlanmış olduğundan başvurunun kabulüne engel bir durum bulunmamaktadır.
4. Ekosistem değerlendirme raporu ve tedbirler (Yönetmelik m.4/ğ, m.15, m.16, m.24/1-b)
Bakanlıkça belirlenen başvuru formu ve ekosistem değerlendirme raporu ektedir. Raporda gübrenin sızdırmaz ve üstü kapalı depoda biriktirileceği, sıvı atıkların sulak alana veya besleyen kuru derelere hiçbir şekilde verilmeyeceği, ahır zemininin geçirimsiz yapılacağı, saha hazırlığında dolgu ve hafriyat dökümü yapılmayacağı, kuş üreme döneminde gürültülü inşaat işlerine ara verileceği taahhüt edilmektedir. İdarenizce gerekli görülecek ilave tedbirlere de uyulacaktır.
5. Su ihtiyacı (Yönetmelik m.8)
İşletmenin su ihtiyacı [şebekeden / DSİ’den alınan tarih ve sayılı belgeye dayanan kuyudan] karşılanacak; sulak alanın su aynasından veya sulak alanı besleyen kaynak ve derelerden su alınmayacaktır. Su rejimini etkileyebilecek bir uygulama bulunmadığı ekli raporda açıklanmıştır.
6. Karar süresi (Yönetmelik m.24/1-b ve m.24/2)
Başvurunun Yönetmelikte öngörülen bir aylık süre içinde sonuçlandırılmasını, eksik belge görülmesi hâlinde tamamlanmak üzere tarafımıza yazılı olarak bildirilmesini talep ederiz.
EKLER: 1. Tapu kaydı 2. Koordinatlı vaziyet planı ve koruma bölgesi haritası 3. Başvuru formu 4. Ekosistem değerlendirme raporu 5. ÇED kararı veya kapsam dışı yazısı 6. Su temin belgesi 7. Bedel dekontu 8. Vekâletname
SONUÇ VE İSTEM: [……] parselde kurulacak [……] baş kapasiteli büyükbaş hayvancılık işletmesi için Sulak Alan Faaliyet İzin Belgesi düzenlenmesine karar verilmesini saygıyla arz ve talep ederiz.
[Tarih]
Başvuran Vekili
Av. [……]
Tampon Bölgede Tek Konut İçin Koruma Bölgesi Bilgisi ve Kurum Görüşü Talebi (Kısa Örnek)
TARIM VE ORMAN BAKANLIĞI
DOĞA KORUMA VE MİLLİ PARKLAR ………… BÖLGE MÜDÜRLÜĞÜNE
(………… Doğa Koruma ve Milli Parklar Müdürlüğü aracılığıyla)
BAŞVURAN: [Ad soyad], T.C. Kimlik No: [……], Adres: [……]
TAŞINMAZ: [İl, ilçe, mahalle veya köy], [……] ada, [……] parsel, [……] m²
KONU: Parselin sulak alan koruma bölgelerindeki yerinin bildirilmesi ve tek katlı konut için kurum görüşü verilmesi talebidir.
AÇIKLAMALAR
1. Parselin bölgesinin bildirilmesi (Yönetmelik m.4/v, m.4/çç, m.19)
Parselimin [……] Sulak Alanına yakın olduğu bilgisi bana belediyece verilmiştir. Parselin sulak alan sınırı içinde kalıp kalmadığının, kalıyorsa hangi koruma bölgesinde bulunduğunun ve koruma bölgelerinin onay tarihinin yazılı olarak bildirilmesini isterim. Koruma bölgeleri belirlenmemişse değerlendirmenin 19. maddenin üçüncü fıkrasına göre yapılmasını talep ederim.
2. Konutun Ek-1 ve Ek-2 kapsamı dışında kalması (Yönetmelik m.24/1-a, m.24/3, Ek-2 sıra 10.11)
Yapmak istediğim yapı [……] m² taban alanlı, tek katlı ve tek bağımsız bölümlü bir konuttur. Konut, Ek-1 listesinde yer almadığı gibi Ek-2 listesindeki 200 ve üzeri konutluk toplu konut eşiğinin de çok altındadır. Bu nedenle parsel tampon bölgede kalıyorsa izin belgesi yerine Yönetmeliğin 24. maddesinin üçüncü fıkrası uyarınca kurum görüşü verilmesi gerekmektedir.
3. Alınacak tedbirler (Yönetmelik m.7, m.15, m.16)
İnşaat sırasında parsele dolgu yapılmayacak, kazı fazlası toprak ve moloz sulak alana veya çevresine dökülmeyecek, konutun atık suyu [kanalizasyon şebekesine / sızdırmaz fosseptiğe] verilecektir.
4. Cevap süresi (2577 sayılı Kanun m.10)
Başvurumun otuz gün içinde cevaplandırılmasını rica ederim.
EKLER: 1. Tapu kaydı 2. Koordinat bilgisi ve konum krokisi 3. İmar durumu belgesi 4. Avan proje özeti
SONUÇ VE İSTEM: Parselin sulak alan koruma bölgelerindeki yerinin bildirilmesine ve tampon bölgede kalıyorsa tek katlı konut için imar ve ruhsat işlemlerinde kullanılmak üzere kurum görüşü verilmesine karar verilmesini saygıyla arz ederim.
[Tarih]
Başvuran
[Ad soyad, imza]
Sık Yapılan Hatalar
1. Tescil yoksa koruma da yok sanmak. Tescil edilmemiş sulak alanlar da “diğer sulak alanlar” olarak Yönetmeliğe tabidir.
2. Sulak alan sınırını göl kıyısı sanmak. 2026’dan itibaren sulak alan sınırı tampon bölge sınırından geçen hattır; düz alanlarda bu hat en az 2500 metre dışarıda olabilir.
3. Ek-2’deki faaliyetin her bölgede yapılabileceğini düşünmek. Ek-2 izni tampon ve kontrollü kullanım bölgeleri için işler; iç bölgelerde sayılanlar dışında faaliyet yoktur.
4. ÇED tamamlanmadan sulak alan başvurusu yapmak. Başvuru kabul edilmez.
5. Konvansiyonel tarıma devam etmek. Sürdürülebilir kullanım bölgesinde özel mülkte izinli üretim organik ve drenajsız olmalıdır.
6. Mevcut su yapısında geçiş süresini kaçırmak. 2002 sonrası işletmeye geçen özel sektör su yapıları için iki yıllık başvuru süresi 05.09.2028’de doluyor (hesaplamamız).
7. İptal edilen hükümlere dayanmak. Kamu yararı kararlı altyapı ve tarıma dayalı OSB istisnaları yürürlükte değildir.
8. Para cezası davasında altmış günü beklemek. Çevre Kanunu cezalarında dava süresi otuz gündür.
Sıkça Sorulan Sorular
Sulak alana ev yapılır mı?
Bölgeye göre değişir. Mutlak ve hassas koruma bölgesinde ve sürdürülebilir kullanım bölgesinde ev yapılamaz. Kontrollü kullanım bölgesinde onaylı plana göre, tampon bölgede ise tek konut için izin belgesi değil bölge müdürlüğünün kurum görüşü ve imar mevzuatı uygulanır (Yönetmelik m.20-24; değerlendirmemiz).
Sulak alan tampon bölgesinde ev yapılır mı?
Tek konut Ek-1 ve Ek-2 listelerinde yer almadığından izin belgesi düzenlenmez; Bölge Müdürlüğü kurum görüşü verir (m.24/3). İmar planı veya plansız alan kuralları izin veriyorsa ve yönetim planında aksine özel hüküm yoksa yapılabilir; 200 ve üzeri konutluk projeler Ek-2 iznine tabidir.
Sulak alan tampon bölgesi kaç metredir?
Tampon bölge sulak alanın su toplama sınırını geçmeyecek şekilde belirlenir; topoğrafik veya coğrafik sınır değeri olmayan düz alanlarda sürdürülebilir kullanım bölgesi, yoksa hassas koruma bölgesi sınırından en az 2500 metre mesafeden geçer (m.4/çç).
Tescil edilmemiş sulak alan da korunur mu?
Evet. Sulak alan niteliği taşıyıp Ramsar, ulusal veya mahalli öneme haiz olarak tescil edilmemiş alanlar “diğer sulak alanlar” sayılır ve Yönetmelik bu alanlarda da uygulanır; izinleri Bölge Müdürlüğü verir (m.5/3, m.19/3).
Sürdürülebilir kullanım bölgesinde tarım yapılabilir mi?
2026 değişikliğine göre özel mülkte drenaj yapılmadan organik bitkisel üretim ve organik deniz yosunu üretimi izne tabidir, su kuyusu açılabilir ve organik sertifika gerekir. Kamu arazisinde mevcut kullanım kira süresi sonuna kadar sürer, sonra organik şartla devam eder; çeltik tarımı yapılabilir (m.22/1-a, b, c).
Sulak alandan su almak veya kuyu açmak izne tabi mi?
Su aynasından veya sulak alan sınırı içinde sulak alanı besleyen kaynak, akarsu ve derelerden su alımı için izin belgesi zorunludur; su rejimini etkileyecek faaliyetlerde planlama aşamasında uygun görüş alınır. Tampon bölgede yeraltı suyu çıkarma projeleri Ek-2 kapsamındadır (m.8; Ek-2 sıra 2.9).
Tampon bölgede hangi faaliyetler yasaktır?
Katı atık düzenli depolama ve bertaraf tesisleri, Yönetmelikte izin verilenler dışında maden ocakları, endüstri bölgesi, organize sanayi bölgesi, serbest bölge sanayi alanı ve Ek-1 listesindeki rafineri, termik santral, entegre kimya, tehlikeli atık, mezbaha ve benzeri tesisler (m.24/1-a).
Sulak alan faaliyet izin belgesi ne kadar geçerlidir?
Beş yıl geçerlidir; süre bitiminde Bakanlıkça belirlenen şartlara uyulduğu tespit edilirse yenilenir. Şartlara uyulmazsa Bakanlık belgeyi iptal edebilir; mevcut tesise ilave tesis yapılacaksa belgenin yenilenmesi gerekir (m.24/1-b).
İzin başvurusu ne kadar sürede sonuçlanır?
Ek-2 başvuruları başvuru tarihinden itibaren en geç bir ay içinde, koruma bölgelerindeki proje ve faaliyet başvuruları en geç 30 gün içinde sonuçlandırılır (m.24/1-b, m.24/2). Otuz gün içinde cevap verilmezse istek reddedilmiş sayılır (İYUK m.10).
Sulak alanı doldurmanın cezası nedir?
Doldurma veya kurutma yoluyla arazi kazanmak 2872 sayılı Kanun m.20/1-k’ya göre 2026’da 3.496.767 TL idari para cezası gerektirir; kurum, kuruluş ve işletmelere üç katı uygulanır. Ayrıca alan faaliyet sahibince eski hâline getirilir (2872 m.9/1-e; Yönetmelik m.7).
Sulak alanda GES veya RES kurulabilir mi?
Tampon bölgede GES (Ek-2 sıra 2.11) ve 10 MW ve üzeri RES (2.4) ekosistem değerlendirme raporu ve izin belgesiyle değerlendirilebilir. Sürdürülebilir kullanım bölgesinde yalnızca koruma bölgeleri belirlenmiş suni sulak alanlarda Genel Müdürlük izniyle yenilenebilir enerji tesisi yapılabilir (m.22/1-ı).
İzin reddine veya cezaya nasıl itiraz edilir?
İzin reddi, izin iptali ve koruma bölgesi kararlarına karşı yazılı bildirimden itibaren altmış gün içinde iptal davası açılabilir (İYUK m.7). İdari para cezasına karşı tebliğden itibaren otuz gün içinde idare mahkemesinde dava açılır ve dava tahsili durdurmaz; yönetmelikteki esaslara aykırılık cezalarında davalı Doğa Koruma ve Milli Parklar Genel Müdürlüğüdür (2872 m.24, 25).
Hukukçular Evi Bu Dosyalarda Ne Yapar
Sulak alan dosyalarında kayıp çoğu zaman parselin bölgesinin geç öğrenilmesinden, Ek-1 ve Ek-2 listelerinin yanlış okunmasından ve 2026 değişikliklerinin takip edilmemesinden doğar. Hukukçular Evi; parsel ve proje bazında koruma bölgesi analizi, izin belgesi ve kurum görüşü başvuruları, ekosistem değerlendirme raporu sürecinin hukuki koordinasyonu, ret kararlarına ve koruma bölgesi onaylarına karşı iptal davaları, 2872 sayılı Kanun kapsamındaki idari para cezalarına karşı davalar ile arsa satışı ve yatırım sözleşmelerinde sulak alan riskinin paylaştırılması konularında destek verir. Kültür ve tabiat varlıklarına ilişkin diğer konular için Kültür Varlıkları ve Sit Alanı Hukuku Rehberi, imar uyuşmazlıkları için İmar Hukuku Rehberi, idari dava süreçleri için İdare Hukuku Rehberi sayfalarımıza, mevzuattaki son değişiklikler için hukuk gündemi sayfamıza bakabilirsiniz. Randevu ve ön değerlendirme için: 0554 648 37 15.
Sulak alandaki parseliniz veya projeniz için yol haritası çıkaralım
Koruma bölgesini, izin veya kurum görüşü ihtiyacını, ceza ve dava sürelerini birlikte değerlendirip başvurularınızı hazırlayalım: Hukukçular Evi, 0554 648 37 15.
📚 İlgili Rehberler
- 🗂️ Kültür Varlıkları ve Sit Alanı Hukuku RehberiSulak alan koruma bölgeleri, izin belgesi, cezalar ve dava yolları
- Doğal Sit Alanına Ev Yapılır mı? (2026)
- Sit Alanında GES ve RES Kurulur mu? (2026)
- Milli Park ve Korunan Alanlarda Hazine Taşınmazı
- Dere Yatağı, Göl ve Baraj Alanlarında Taşınmaz
- Dalyan, Voli Yeri ve Göl Kiralaması
- Madende Su Kullanım İzni ve DSİ Su Tahsisi
- GES Kurulum İzinleri (2026)
- Zımni Ret: İdarenin Cevap Vermemesi
Bu içerik İmar ve Şehircilik Hukuku alanındadır.
Kültür Varlıkları ve Sit Alanı Hukuku Rehberi · Bu alandaki tüm rehberler · Tüm hukuk dalları
Mevzuat ve kaynaklar: 2872 sayılı Çevre Kanunu m.2, 9/1-e, 12, 20/1-k ve maddenin son fıkraları, 24, 25 (7576 sayılı Kanunla yapılan değişiklikler ve Tarım ve Orman Bakanlığının 2025/41 sayılı Tebliğiyle (RG 27.12.2025, 33120) 2026 tutarlarına ilişkin resmî metin notu dahil); Sulak Alanların Korunması Yönetmeliği (RG 04.04.2014, 28962) m.2, 3, 4, 5, 6, 7, 8, 9, 10, 11, 12, 13, 14, 15, 16, 17, 18, 19, 20, 21, 22, 23, 24, 25, 26, 27, 28, 29, 31, 32, 35, 36, 39, 39/A, 39/B, 40, 41, 42, geçici m.2 ve 3 ile Ek-1 ve Ek-2 listeleri; değişiklik yönetmelikleri RG 01.08.2017, 30141; 23.10.2019, 30927; 19.03.2021, 31428; 23.06.2022, 31875; 05.09.2026, 33361; Danıştay 4. Dairesinin 30.04.2025 tarihli E.2024/2472, K.2025/2804 ve 22.02.2024 tarihli E.2024/292, K.2024/1183 sayılı kararları, Danıştay 6. Dairesinin 08.03.2023 tarihli E.2021/4820, K.2023/2463 sayılı kararı ve bunlara ilişkin İDDK onama kararları (Yönetmeliğin resmî metnindeki notlara göre); 1 sayılı Cumhurbaşkanlığı Teşkilatı Hakkında Cumhurbaşkanlığı Kararnamesi m.109; 5326 sayılı Kabahatler Kanunu m.17; 2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu m.7, 10, 11. Bu yazı genel bilgilendirme amaçlıdır; somut parsel veya proje için hukuki görüş yerine geçmez.
