Sivil Havacılık Genel Müdürlüğü, 19 Kasım 2026 tarihli ve 33435 sayılı Resmî Gazete’de yayımlanan değişiklikle Pilot Lisans Yönetmeliği’nin (SHY-1) 16. maddesini baştan yazdı ve değişiklik aynı gün yürürlüğe girdi. Kasten işlenen bir suçtan alınan hapis cezasında lisansa engel eşik bir yıldan iki yıla çıkarıldı; buna karşılık ceza miktarına bakılmaksızın ve affa uğramış olsa bile lisansa engel olan suçlar listesi büyüdü: uyuşturucu veya uyarıcı madde kullanma ve kullanmak için bulundurma, cinsel dokunulmazlığa karşı suçlar, göçmen kaçakçılığı ve insan ticareti, kasten öldürme, örgüt suçları, casusluk ve milli savunmaya karşı suçlar artık açıkça listede. Lisans verildikten sonra şartların kaybedilmesi halinde iptal hükmü de genişletildi. Bu yazı, gelişmeyi aktaran son dakika haberimizi tamamlayarak yeni şartların pilot adayı ve lisans sahibi pilot bakımından ne anlama geldiğini; mahkûmiyet, ertelenmiş ceza, hükmün açıklanmasının geri bırakılması ve kamu davasının ertelenmesi kararlarının şarta etkisini; mevcut lisansların iptal riskini, geçiş hükmü bulunmamasından doğan belirsizlikleri ve SHGM işlemlerine karşı itiraz ile dava sürelerini kanun maddeleriyle anlatıyor.
Kısa cevap: 19.11.2026’dan itibaren kasten işlenen bir suçtan iki yıl veya daha fazla hapis cezası almış olan kişi pilot lisansı alamaz; bir yıl ile iki yıl arasındaki cezalar artık bu nedenle engel değildir. Ancak yeni (c) bendinde sayılan suçlardan birinden hüküm giymişseniz ceza miktarı, ertelenmesi veya affa uğraması sonucu değiştirmez; uyuşturucu kullanma ve kullanmak için bulundurma da bu listeye girdi. Lisans verildikten sonra bu şartları kaybeden pilotun lisansı iptal edilir. Hükmün açıklanmasının geri bırakılması ve kamu davasının ertelenmesi kararları, değerlendirmemize göre “hüküm giyme” sayılmamalıdır. SHGM’nin ret veya iptal işlemine karşı tebliğden itibaren 60 gün içinde idare mahkemesinde dava açılabilir; yönetmeliğin kendisine karşı dava süresi 18 Ocak 2027’de dolar.
Pilot lisansınız veya başvurunuz yeni şartlara takıldı mı?
Adli sicil kaydınızın türünü, yeni listeye girip girmediğini ve SHGM işlemine karşı izlenecek yolu birlikte değerlendirelim: Hukukçular Evi, 0554 648 37 15.
19 Kasım 2026 Değişikliği: Künye ve Yetki Dayanağı
Değişiklik, Sivil Havacılık Genel Müdürlüğünün “Pilot Lisans Yönetmeliği (SHY-1)’nde Değişiklik Yapılmasına Dair Yönetmelik” başlıklı düzenlemesidir ve 19 Kasım 2026 tarihli ve 33435 sayılı Resmî Gazete’de yayımlanmıştır. Beş maddelik metnin üç maddesi esasa ilişkindir: 4. maddedeki iki kısaltma kaldırılmış, 16. madde tümüyle yeniden yazılmış ve 2017’den kalan geçici 1. madde yürürlükten kaldırılmıştır. Yönetmelik yayımı tarihinde yürürlüğe girmiştir.
Düzenlemenin kanuni dayanağı 2920 sayılı Türk Sivil Havacılık Kanunu’dur. Kanun’un 95. maddesi pilotların faaliyette bulunabilmek için yeterlik belgesi almasını ve bu belgeleri belirli süreler içinde yenilemesini zorunlu tutar; belge verilmesi, geçerliliği, yenilenmesi, geri alınması ve sicillerin tutulması kurallarının yönetmelikle düzenleneceğini öngörür. Kanun’un 97. maddesi ise belgenin verilmesi için zorunlu asgari koşulların ortadan kalkması halinde belgenin iptal edileceğini, geçici değişikliklerde belgenin durum düzelinceye kadar geri alınacağını hükme bağlar. SHY-1’deki pilot lisansı, Kanun’un “yeterlik belgesi” dediği belgenin pilotlar için düzenlenmiş halidir.
19.11.2026 tarihli değişikliğin unsurları
| Unsur | İçerik | Kaynak |
|---|---|---|
| Düzenleyen | Sivil Havacılık Genel Müdürlüğü | RG 19.11.2026/33435 |
| Değişen metin | Pilot Lisans Yönetmeliği (SHY-1), ilk yayım RG 2.6.2017/30084 | Değişiklik m.1-3 |
| Kısaltmalar | 4/2-(b) “ATO: Onaylı eğitim organizasyonu” ve 4/2-(ö) “JAR-FCL” bentleri kaldırıldı | Değişiklik m.1 |
| Başvuru şartları | 16. madde baştan yazıldı: sağlık, ceza, kamu görevinden çıkarılma, eğitim şartları ve iptal | Değişiklik m.2 |
| Geçiş hükmü | 2017 öncesi lisanslar ve JAR-FCL için öngörülmüş geçici 1. madde kaldırıldı; yeni geçiş hükmü konulmadı | Değişiklik m.3 |
| Yürürlük | 19.11.2026, yayımı tarihinde | Değişiklik m.4 |
| Kanuni dayanak | Yeterlik belgesi, iptal ve geri alma | 2920 s. Kanun m.95, 97, 98 |
Yeni 16. Madde Bent Bent
Yeni 16. madde iki fıkradan oluşur. Birinci fıkra pilot lisansı başvurularında aranacak beş şartı sayar; ikinci fıkra lisans verildikten sonra şartların kaybedilmesinin sonucunu düzenler. Aşağıdaki tabloda her bendin içeriği ve uygulamadaki anlamı yer alıyor.
SHY-1 m.16 (19.11.2026 metni)
| Bent | Konu | Aday ve pilot bakımından anlamı |
|---|---|---|
| 16/1-a | Lisansın türüne uygun geçerli sağlık sertifikası | Sınıf sayımı kaldırıldı; lisans türü hangi sertifikayı gerektiriyorsa o aranır |
| 16/1-b | TCK m.53’teki süreler geçmiş olsa bile kasten işlenen bir suçtan iki yıl veya daha fazla hapis cezası ile hüküm giymemiş olmak | Suçun türüne bakılmaz; kasıtlı her suç için ölçü cezanın süresidir. İki yılın altındaki cezalar bu bende takılmaz |
| 16/1-c | Affa uğramış olsa bile üç grupta sayılan suçlardan hüküm giymemiş olmak | Ceza miktarına bakılmaz; listedeki suçtan hüküm giymiş olmak tek başına engeldir |
| 16/1-ç | Terör örgütlerine veya MGK’ca milli güvenliğe karşı faaliyette bulunduğuna karar verilen yapılara üyelik, mensubiyet, iltisak veya irtibat değerlendirmesiyle kamu görevinden çıkarılmamış olmak | Eski (c) bendi aynen korundu |
| 16/1-d | Ticari hava taşımacılığında bulunmak, aletli uçuş yetkisi veya uçuş öğretmenliği yetkisi almak isteyen pilotlar için en az lise veya dengi okul mezuniyeti | Eski (ç) bendi aynen korundu |
| 16/2 | Lisans tanziminden sonra (b), (c), (ç) ve (d) bentlerindeki şartları kaybettiği veya tanzim sırasında gerçeğe aykırı belge sunduğu tespit edilenlerin lisansı iptal edilir | İptal kapsamı genişledi; eski metin yalnızca (b) ve (c) bentlerine atıf yapıyordu |
Eski ve Yeni Metin: Ne Gevşedi, Ne Sertleşti?
Değişikliği tek yönlü okumak yanıltıcı olur. Bir yandan kasıtlı suçlar için genel eşik iki katına çıkarak gevşedi; öte yandan ceza miktarından bağımsız engel listesi hem genişledi hem de daha ayrıntılı hale geldi. Eski metinde bu listede yer alan güveni kötüye kullanma suçu yeni listede yoktur; terör ve kaçakçılık suçları ise genel ifadeler yerine kanun numarasıyla tanımlandı. Aşağıdaki karşılaştırma 2 Haziran 2017 tarihli ilk metni esas alır; Yönetmelikte 2019 ve 2022’de yapılan değişiklikler 16. maddeye dokunmamıştı.
16. madde: 2017 ve 2026 metinleri
| Konu | 2017 metni | 2026 metni | Yön |
|---|---|---|---|
| Kasıtlı suçta hapis eşiği | Bir yıl veya daha fazla | İki yıl veya daha fazla | Gevşedi |
| Güveni kötüye kullanma | Ceza miktarına bakılmaksızın engel | Listede yok; yalnızca iki yıl ve üzeri hapisle engel | Gevşedi |
| Uyuşturucu suçları | Ayrıca sayılmamıştı | İmal, ticaret, kullanmayı kolaylaştırma, kullanmak için satın alma, kabul etme, bulundurma ve kullanma listede | Sertleşti |
| Cinsel dokunulmazlığa karşı suçlar | Sayılmamıştı | Listede | Sertleşti |
| Göçmen kaçakçılığı ve insan ticareti | Sayılmamıştı | Listede | Sertleşti |
| Milli savunma, Devlet sırları, casusluk | Sayılmamıştı | Listede | Sertleşti |
| Kasten öldürme, örgüt, suç işlemek amacıyla örgüt kurma | Sayılmamıştı | Listede | Sertleşti |
| Müstehcenlik ve fuhuş suçları | Sayılmamıştı | Listede | Sertleşti |
| Ulaşım araçlarına ilişkin suç | Kaçırma veya alıkoyma | Hareketin engellenmesi, kaçırılması veya alıkonulması | Genişledi |
| Terör suçları | Eylem birliği, yardım, kamu imkânı kullandırma, propaganda | 3713 sayılı Kanuna muhalefet | Kanun numarasıyla tanımlandı |
| Kaçakçılık | “Kaçakçılık” genel ifadesi | 5607 sayılı Kanuna muhalefet | Kanun numarasıyla tanımlandı |
| İptal kapsamı | (b) ve (c) bentleri | (b), (c), (ç) ve (d) bentleri | Genişledi |
Ceza Miktarına Bakılmaksızın Engel Olan Suçlar: Üç Grup
Yeni (c) bendi suçları üç alt bentte toplar ve hepsi için “affa uğramış olsa bile … hüküm giymemiş olmak” şartını arar. Bu nedenle bu suçlarda verilen cezanın kısa olması, ertelenmesi, adli para cezasına çevrilmesi veya infazının tamamlanmış olması sonucu kendiliğinden değiştirmez.
SHY-1 m.16/1-c kapsamındaki suçlar
| Alt bent | Suçlar | Uygulamada dikkat |
|---|---|---|
| (c)(1) | Devletin güvenliğine karşı suçlar, Anayasal düzene ve bu düzenin işleyişine karşı suçlar, milli savunmaya karşı suçlar, Devlet sırlarına karşı suçlar ve casusluk, göçmen kaçakçılığı ve insan ticareti, cinsel dokunulmazlığa karşı suçlar | Suç grupları TCK’daki bölüm başlıklarıyla sayılmıştır; grubun içindeki her suç kapsama girer |
| (c)(2) | Uyuşturucu veya uyarıcı madde imal ve ticareti, kullanılmasını kolaylaştırma, kullanmak için satın alma, kabul etme veya bulundurma ya da kullanma; suçtan kaynaklanan malvarlığı değerlerini aklama; örgüt; kasten öldürme; hileli iflas; ihaleye fesat karıştırma; edimin ifasına fesat karıştırma; müstehcenlik; fuhuş; zimmet; irtikap; rüşvet; hırsızlık; dolandırıcılık; sahtecilik; suç işlemek amacıyla örgüt kurma; ulaşım araçlarının hareketinin engellenmesi, kaçırılması veya alıkonulması | Kullanmak için bulundurma suçu da açıkça sayıldığından, kişisel kullanım dosyaları artık doğrudan bu bende girer |
| (c)(3) | 3713 sayılı Terörle Mücadele Kanunu, 5607 sayılı Kaçakçılıkla Mücadele Kanunu ve 6136 sayılı Ateşli Silahlar ve Bıçaklar ile Diğer Aletler Hakkında Kanuna muhalefet | Ruhsatsız silah bulundurma gibi 6136 sayılı Kanun dosyaları eski metinde de engeldi |
Uyuşturucu dosyalarında kullanma ile ticaret arasındaki ayrım yeni metinde sonuç değiştirmez; ikisi de listededir. Bu ayrım ve kişisel kullanım dosyalarında uygulanan kamu davasının ertelenmesi kurumu için uyuşturucu kullanma ve ticareti ayrımı ile kullanmak için uyuşturucu ve kamu davasının ertelenmesi yazılarımıza, genel çerçeve için Uyuşturucu Suçları Rehberi’ne bakılabilir.
“Hüküm Giymemiş Olmak” Ne Demek? Mahkûmiyet, Erteleme, HAGB ve Kamu Davasının Ertelenmesi
Hem (b) hem (c) bendi “hüküm giymemiş olmak” ifadesini kullanır. Uygulamada adayların en çok takıldığı nokta, ceza dosyasının hangi kararla sonuçlandığıdır. Yönetmelik bu kavramı tanımlamaz; bu nedenle ceza muhakemesindeki karar türlerinin hukuki niteliğine bakmak gerekir. Aşağıdaki tablo kanun metinlerine dayanan değerlendirmemizi gösterir; SHGM uygulaması ve yargı kararları farklı yönde gelişebilir.
Ceza dosyasının sonucu ve SHY-1 m.16 bakımından değerlendirme
| Karar türü | Hukuki niteliği | Değerlendirmemize göre sonuç |
|---|---|---|
| Kesinleşmiş mahkûmiyet (hapis) | Hüküm kurulmuş ve kesinleşmiştir | (b) bendinde iki yıl ve üzeriyse, (c) bendinde süreye bakılmaksızın engel |
| Ertelenmiş hapis cezası (TCK m.51) | Mahkûmiyet hükmü vardır; denetim süresi iyi halle geçirilirse ceza infaz edilmiş sayılır (TCK m.51/8) | Hüküm giyilmiş sayılır; ertelemenin engeli kaldırmadığı kabul edilmelidir |
| Adli para cezası veya hapisten çevrilmiş adli para cezası | Mahkûmiyet hükmüdür | (b) bendi hapis cezası aradığından genellikle bu bende girmez; (c) bendindeki suçlarda ise hüküm giyilmiş sayılır |
| Hükmün açıklanmasının geri bırakılması (CMK m.231) | Müsadere hariç kurulan hükmün sanık hakkında hukuki sonuç doğurmamasını ifade eder (m.231/5); denetim süresi içinde kasten yeni suç işlenmezse dava düşer | Hüküm giyme sayılmamalıdır; denetim süresinde hüküm açıklanırsa engel doğar |
| Kamu davasının ertelenmesi (CMK m.171) | Kovuşturma başlamadan verilir; ortada hüküm yoktur | Hüküm giyme sayılmaz; erteleme süresi ihlal edilip dava açılır ve mahkûmiyet kurulursa engel doğar |
| Beraat, ceza verilmesine yer olmadığı, düşme | Mahkûmiyet yoktur | Engel oluşturmaz |
| Henüz sonuçlanmamış soruşturma veya kovuşturma | Hüküm yoktur | 16. madde bakımından engel değildir; ancak 2920 m.98 uyarınca belge geçici olarak geri alınabilir |
Hükmün açıklanmasının geri bırakılması kararının adli sicil ve arşiv kayıtlarındaki görünümü ile denetim süresinin sonuçları için HAGB sonrası adli sicil ve arşiv kaydı ve HAGB Yargıtay kararları yazılarımıza bakabilirsiniz. Mahkûmiyet sonrası infaz ve denetimli serbestlik süreçleri İnfaz Hukuku Rehberi’nde anlatılıyor.
“TCK m.53’teki Süreler Geçmiş Olsa Bile” ve “Affa Uğramış Olsa Bile” İfadeleri
(b) bendindeki “26/9/2004 tarihli ve 5237 sayılı Türk Ceza Kanununun 53 üncü maddesinde belirtilen süreler geçmiş olsa bile” ifadesi, mahkûmiyetin kanuni sonucu olan hak yoksunluklarının sona ermiş olmasının sonucu değiştirmeyeceğini anlatır. TCK m.53’e göre kasten işlenen suçtan hapis cezasına mahkûmiyetin kanuni sonucu olarak kişi kamu görevi, seçme ve seçilme, velayet, tüzel kişilik yöneticiliği ve izne tabi meslek icrası gibi haklardan yoksun bırakılır ve bu hakları cezanın infazı tamamlanıncaya kadar kullanamaz. Yönetmelik, bu yoksunluğun bitmesinin pilot lisansı bakımından engeli kaldırmadığını açıkça söylemektedir.
(c) bendindeki “affa uğramış olsa bile” ifadesi ise genel veya özel afla cezanın ortadan kalkmasının da sonucu değiştirmeyeceği anlamına gelir. Burada önemli bir soru, adli sicil kaydının silinmesinin veya yasaklanmış hakların geri verilmesi kararının etkisidir. 5352 sayılı Adli Sicil Kanunu m.13/A, Türk Ceza Kanunu dışındaki kanunların mahkûmiyete bağladığı hak yoksunluklarının giderilmesi için yasaklanmış hakların geri verilmesi yolunu düzenler. Lisans engelinin kanunda değil yönetmelikte yer alması karşısında bu yolun etkisi tartışmalıdır; değerlendirmemize göre adli sicil ve arşiv kaydı Kanun’un 12. maddesine göre tamamen silinmiş bir mahkûmiyetin idarece engel olarak kullanılması ayrıca sorgulanabilir.
Önemli: “Kaydım silindi” veya “cezam affedildi” düşüncesiyle başvuru formunda mahkûmiyeti gizlemek, yeni 16/2 uyarınca lisans tanziminde gerçeğe aykırı belge sunma sonucunu doğurabilir ve lisans sonradan iptal edilebilir. Kaydın hukuki durumu başvurudan önce netleştirilmeli, gerekiyorsa açıklama yapılarak başvurulmalıdır.
Kimleri Etkiliyor?
Gruplara göre etkiler
| Grup | Durum | Ne değişti |
|---|---|---|
| Pilot adayı (öğrenci pilot, PPL, CPL, ATPL başvurusu) | Lisans başvurusu yapacak | Yeni şartlar başvuru tarihinde uygulanır |
| Kasıtlı suçtan 1-2 yıl arası hapis cezası almış aday | Eski metne göre reddedilirdi | Suç (c) listesinde değilse (b) bendi bakımından engel kalktı |
| Güveni kötüye kullanmadan hüküm giymiş aday | Eski metne göre süreye bakılmaksızın engel | İki yılın altındaki cezada engel görünmüyor |
| Kullanmak için uyuşturucu dosyasında mahkûm olmuş aday veya pilot | Eski metinde ancak bir yıl ve üzeri hapisle engel olurdu | Süreye bakılmaksızın ve affa uğramış olsa bile engel |
| Lisans sahibi pilot | Lisans geçerli | Sonradan (b), (c), (ç) veya (d) şartlarını kaybederse lisans iptal edilir |
| Uçuş öğretmenleri ve kontrol pilotları | Lisans ve yetki sahibi | Lisans iptali yetkiyi de etkiler; eğitim şartı (d) iptal kapsamına alındı |
| Eğitim organizasyonları ve havayolu işletmeleri | Aday kabulü ve istihdam | Aday değerlendirme ve personel süreçleri yeni listeye göre güncellenmeli |
Lisans iptali ya da geri alınması işveren ilişkisini de doğrudan etkiler; uçuş görevini yerine getiremeyen pilotun iş sözleşmesinin akıbeti İş Kanunu hükümlerine göre ayrıca değerlendirilir. Ceza soruşturması nedeniyle iş ilişkisinin sona ermesine ilişkin genel çerçeve soruşturma nedeniyle işten çıkarılma yazımızda ve İş Hukuku Rehberi’nde yer alıyor.
Mevcut Lisans Sahipleri: 16/2 İptal, 2920 m.97 ve m.98
Yeni 16. maddenin ikinci fıkrası, lisans tanziminden sonra durumu değişerek (b), (c), (ç) ve (d) bentlerindeki şartları sağlamadığı veya lisans tanzimi sırasında gerçeğe aykırı belge sunduğu tespit edilenlerin pilot lisanslarının iptal edileceğini öngörür. Hükmün dili bağlayıcıdır (“iptal edilir”); idareye takdir yetkisi tanınmamıştır. Bu hüküm 2920 sayılı Kanun’un 97. maddesinin birinci fıkrasıyla uyumludur.
2920 sayılı Kanun’un 97. maddesinin ikinci fıkrası ise belgenin verilmesi için aranan niteliklerde geçici değişiklik meydana gelenlerin belgelerinin, durumları düzelinceye kadar geri alınacağını düzenler. 98. madde de can ve mal güvenliğine ilişkin kurallara aykırı davrandıkları iddiasıyla haklarında soruşturma veya kovuşturma başlatılan sivil havacılık personelinin yeterlik belgelerinin, süreç sonuçlanıncaya kadar Bakanlıkça geri alınabileceğini öngörür. Dolayısıyla mahkûmiyet kesinleşmeden önce de lisansın geçici olarak kullanılamaması mümkündür; ancak 98. madde soruşturmanın can ve mal güvenliğine ilişkin kurallara aykırılık iddiasıyla başlatılmış olmasını arar. Bu bağlantının bulunmadığı bir soruşturmada belgenin geri alınması, değerlendirmemize göre ayrıca gerekçelendirilmelidir.
Lisans sahibi pilot için kontrol listesi: (1) Hakkınızda açılan soruşturmanın konusunu ve yeni (c) listesine girip girmediğini belirleyin. (2) 2920 m.98 kapsamında belge geri alma işlemi yapılırsa tebliğ tarihini not edin; dava süresi bu tarihten işler. (3) Kovuşturma sonunda verilecek kararın türü (mahkûmiyet, erteleme, HAGB) lisans bakımından belirleyicidir; savunma stratejisi bu sonuçlar gözetilerek kurulmalıdır. (4) İptal işlemi tebliğ edildiğinde 60 günlük dava süresini kaçırmayın.
Geçiş Hükmü Yokluğu ve Tartışmalı Noktalar
Değişiklikte geçiş hükmü bulunmaması üç soruyu gündeme getiriyor. Aşağıdaki görüşler değerlendirmemize dayanır; SHGM’nin uygulaması ve yargı kararlarıyla netleşecektir.
Birincisi, lisanstan önce var olan mahkûmiyetler. 16/2 “durumları lisans tanziminden sonra değişerek” ifadesini kullanır. Lisans tarihinden önce gerçekleşmiş ve eski metne göre engel oluşturmayan bir mahkûmiyet (örneğin bir yılın altında hapis cezası gerektiren kullanmak için uyuşturucu bulundurma), lisanstan sonra değişen bir durum değildir. Değerlendirmemize göre bu kişilerin lisansı yeni metin gerekçe gösterilerek iptal edilmemelidir; kazanılmış hak ve hukuki güvenlik ilkesi de bu sonucu destekler.
İkincisi, temdit ve yenileme. 16. madde “pilot lisansı için müracaatlarda” uygulanır. Mevcut lisans üzerindeki yetkilerin temdidi veya yenilenmesi yeni bir lisans müracaatı değildir; değerlendirmemize göre yeni şartların bu işlemlerde yeniden ve geriye dönük denetlenmesi yönetmeliğin lafzıyla uyumlu olmaz. Buna karşılık yeni bir lisans türü (örneğin PPL sahibinin CPL başvurusu) yeni bir müracaattır ve yeni şartlara tabidir.
Üçüncüsü, süren başvurular. 19.11.2026’dan önce yapılmış ancak sonuçlanmamış başvurularda, idari işlemin yapıldığı tarihteki hukukun uygulanması kuralı gereği yeni metin uygulanacaktır. Bu, kasıtlı suçtan bir ila iki yıl arası ceza almış adaylar için lehe, listeye yeni giren suçlardan hüküm giymiş adaylar için aleyhe sonuç doğurur. Aleyhe durumdaki adaylar için başvurunun eski metin döneminde yapılmış olması tek başına bir hak sağlamayabilir; somut dosyanın ayrıca incelenmesi gerekir.
Süreler, İtiraz ve Dava Yolları
SHGM işlemleri idari işlemdir ve idari yargı denetimine tabidir. Özel kanunda ayrı süre öngörülmediğinden genel dava süresi uygulanır.
SHY-1 m.16 uygulamasında başvuru yolları ve süreler
| İşlem | Başvuru yolu | Süre | Dayanak |
|---|---|---|---|
| Yönetmeliğin kendisi (düzenleyici işlem) | Danıştay’da iptal davası (ülke çapında uygulanan düzenleyici işlem) | 60 gün; süre 20.11.2026’da başladı, son gün 18.01.2027 Pazartesi | İYUK m.7/4, m.8; 2575 s. Kanun m.24/1-c |
| Lisans başvurusunun reddi | İdare mahkemesinde iptal davası; yürütmenin durdurulması talebi | Tebliğden itibaren 60 gün | İYUK m.7, m.27 |
| Lisansın iptali (16/2) | İdare mahkemesinde iptal davası; yürütmenin durdurulması talebi | Tebliğden itibaren 60 gün | İYUK m.7, m.27; 2920 m.97 |
| Belgenin geçici geri alınması (2920 m.98) | İdare mahkemesinde iptal davası | Tebliğden itibaren 60 gün | İYUK m.7 |
| İdareye başvuru | İşlemin geri alınması veya değiştirilmesi istemi | Dava süresi içinde; süreyi durdurur; 30 gün cevap verilmezse ret sayılır | İYUK m.11 |
| Uygulama işlemiyle birlikte dava | Bireysel işlemle birlikte yönetmeliğe de dava | Bireysel işlemin tebliğinden itibaren 60 gün | İYUK m.7/4 |
Yetkili mahkeme, özel bir hüküm bulunmadıkça dava konusu işlemi yapan idari merciin bulunduğu yer idare mahkemesidir (İYUK m.32). Yürütmenin durdurulması için işlemin uygulanması halinde telafisi güç veya imkânsız zararların doğması ve işlemin açıkça hukuka aykırı olması şartlarının birlikte bulunması gerekir (İYUK m.27/2). Pilotun lisansını kullanamadığı her gün gelir kaybı ve mesleki tecrübe kaybı doğurduğundan, telafisi güç zarar şartı genellikle somut verilerle (iş sözleşmesi, uçuş programı, ücret bordrosu) ortaya konmalıdır.
SHGM’nin ret veya iptal işlemine karşı süre işliyor
Tebliğ tarihinden itibaren 60 gün içinde dava açılabilir; yürütmenin durdurulması talebiyle lisansın kullanılabilmesi istenebilir. Dosyanızı birlikte değerlendirelim: 0554 648 37 15.
İdari işlemlere karşı iptal davası ve yürütmenin durdurulmasının genel kuralları İdare Hukuku Rehberi’nde ayrıntılı olarak anlatılıyor. Benzer bir lisans ve yetki belgesi iptali örneği için Yetkilendirilmiş Yükümlü Sertifikasının iptali yazımıza da bakılabilir.
Varsayımsal Örnekler
Aşağıdaki örnekler varsayımsaldır; gerçek kişi veya dosyalarla ilgisi yoktur ve yalnızca yeni kuralın işleyişini göstermek amacı taşır.
Varsayımsal örnekler
| Varsayımsal durum | 2017 metnine göre | 19.11.2026 metnine göre (değerlendirmemize göre) |
|---|---|---|
| A, kasten yaralamadan 1 yıl 3 ay hapis cezası almış, ceza ertelenmiş; CPL başvurusu yapacak | Bir yıl ve üzeri hapis olduğundan engel | Kasten yaralama (c) listesinde değil, ceza iki yılın altında: engel görünmüyor |
| B, kullanmak için uyuşturucu bulundurmaktan 10 ay hapis cezası almış ve ceza infaz edilmiş | Suç listede yoktu, ceza bir yılın altında: engel değildi | Suç listede; süreye ve infaza bakılmaksızın engel |
| C hakkında kullanmak için uyuşturucu bulundurma nedeniyle kamu davasının ertelenmesi kararı verilmiş, denetim süresi sürüyor | Hüküm yok: engel değil | Hüküm yok: engel değil; denetim ihlal edilip dava açılır ve mahkûmiyet kurulursa engel doğar |
| D, 2021’den beri lisans sahibi; 2027’de dolandırıcılıktan 8 ay hapis cezası alıyor ve hüküm kesinleşiyor | Dolandırıcılık listedeydi: iptal | Dolandırıcılık listede: lisans iptal edilir (16/2) |
| E, güveni kötüye kullanmadan 6 ay hapis cezası almış ve bu nedenle başvurusu reddedilmiş | Engel | Suç listeden çıktı, ceza iki yılın altında: yeni başvuruda engel görünmüyor |
| F hakkında hırsızlıktan hükmün açıklanmasının geri bırakılmasına karar verilmiş | Tartışmalı | Hüküm hukuki sonuç doğurmadığından engel sayılmamalı; denetim süresinde hüküm açıklanırsa engel doğar |
Ne Yapmalı? Adım Adım
1. Kaydınızı belgeleyin. Arşiv kaydını da gösteren güncel adli sicil belgesini ve varsa ceza dosyasındaki kesinleşmiş kararı temin edin. Kararın türü (mahkûmiyet, erteleme, HAGB, kamu davasının ertelenmesi) sonucu belirler.
2. Suçu listede arayın. Hüküm giyilen suçun yeni (c) bendindeki üç gruptan birine girip girmediğini kontrol edin. Girmiyorsa (b) bendi bakımından cezanın iki yılın altında olup olmadığına bakın.
3. Eski retleri yeniden değerlendirin. Eski metin nedeniyle reddedilmiş ancak yeni metne göre engeli kalkan adaylar yeni başvuru yapabilir.
4. Başvuruda doğru beyan verin. Gerçeğe aykırı belge sunmak, lisans verilse bile sonradan iptal sebebidir.
5. Süren ceza dosyasını lisans sonucuyla birlikte yönetin. Lisans sahibi pilot için mahkûmiyet, HAGB veya beraat arasındaki fark mesleki sonucu doğrudan belirler.
6. Süreleri kaydedin. Ret, iptal veya geri alma işleminin tebliğ tarihinden itibaren 60 gün içinde dava açın; idareye başvuru yapacaksanız bunu da dava süresi içinde yapın.
Sık Yapılan Hatalar
Cezanın ertelenmesini “sabıka yok” saymak. Ertelenmiş hapis cezası da bir mahkûmiyettir; (c) listesindeki bir suçta ertelenmiş ceza engel olmaya devam eder.
Yalnızca ceza süresine bakmak. Yeni metinde iki ayrı test vardır: (b) bendinde süre, (c) bendinde suçun türü. Kısa süreli ceza, suç listedeyse yine engeldir.
Eski metne göre değerlendirme yapmak. 19.11.2026’dan sonra verilecek her işlem yeni metne göre değerlendirilecektir; eski metne göre engel olmayan bazı suçlar artık engeldir, bazıları ise engel olmaktan çıkmıştır.
Geri alma işlemini geçici diye beklemek. 2920 m.98 kapsamındaki geri alma da bir idari işlemdir ve 60 günlük dava süresi tebliğle işlemeye başlar.
Ceza dosyasında meslek sonucunu gözetmemek. Uzlaştırma, HAGB veya kamu davasının ertelenmesi gibi kurumların lisans üzerindeki etkisi, ceza dosyasındaki tercihleri belirlerken dikkate alınmalıdır.
Soruşturma Sürecindeki Pilotun Hakları
Hakkında soruşturma yürütülen pilot, şüpheli sıfatıyla Ceza Muhakemesi Kanunu’nun tanıdığı haklardan yararlanır: susma hakkı, müdafi yardımı ve tutuklama ile adli kontrol kararlarına itiraz bunların başında gelir. Suçluluğu hükmen sabit oluncaya kadar kimse suçlu sayılamaz (Anayasa m.38/4); bu ilke idari süreçte de gözetilmelidir. 2920 m.98 kapsamında belgenin geri alınması bir yaptırım değil, koruma amaçlı geçici bir tedbirdir; soruşturma kovuşturmaya yer olmadığı kararıyla veya beraatle sonuçlanırsa belgenin iadesi istenmelidir.
Uyuşturucu soruşturmalarında tutuklama ve adli kontrol kararlarının değerlendirilmesi için uyuşturucu operasyonu sonrası tutuklama ve adli kontrol yazımıza, ceza usulüne ilişkin genel çerçeve için Ceza Hukuku Rehberi’ne bakabilirsiniz. Sivil havacılıkla bağlantılı diğer konular için drone (İHA) kayıt ve uçuş izinleri, havayolu yolcu hakları, havaalanı çevresinde yapılaşmaya ilişkin mânia yönetmeliği ve yabancıların havayolu şirketi kurması yazılarımız yol gösterir.
Sıkça Sorulan Sorular
Sabıka kaydı olan kişi pilot olabilir mi?
Kaydın içeriğine bağlıdır. 19.11.2026’dan itibaren kasten işlenen bir suçtan iki yıl veya daha fazla hapis cezası almış olmak ve SHY-1 m.16/1-c’de sayılan suçlardan birinden hüküm giymiş olmak lisansa engeldir. Bunların dışındaki kayıtlar, örneğin taksirli suçlar veya listede olmayan bir kasıtlı suçtan iki yılın altındaki cezalar, engel oluşturmaz.
Kasıtlı suçtan 1 yıl 6 ay hapis cezası aldım, pilot lisansı alabilir miyim?
Suç yeni (c) listesinde değilse, yeni metne göre (b) bendi bakımından engel yoktur; eşik iki yıla çıkarılmıştır. Suç listedeyse ceza miktarı ne olursa olsun engel devam eder.
Kullanmak için uyuşturucu bulundurmaktan ceza almak pilotluğa engel mi?
Evet. Yeni metin kullanmak için satın alma, kabul etme, bulundurma ve kullanmayı açıkça saymıştır; bu suçlardan hüküm giymek affa uğramış olsa bile engeldir. Kamu davasının ertelenmesi kararında hüküm bulunmadığından değerlendirmemize göre engel doğmaz.
HAGB kararı pilot lisansına engel mi?
CMK m.231/5’e göre hükmün açıklanmasının geri bırakılması, kurulan hükmün sanık hakkında hukuki sonuç doğurmamasını ifade eder. Değerlendirmemize göre bu nedenle “hüküm giyme” sayılmamalıdır; denetim süresinde hüküm açıklanırsa engel doğar.
Ertelenen hapis cezası engel sayılır mı?
Ertelenmiş ceza da bir mahkûmiyettir. Suç (c) listesindeyse veya kasıtlı suçta ceza iki yıl ve üzeriyse engel oluşturur.
Lisansımı aldıktan sonra mahkûm olursam ne olur?
Yeni 16/2’ye göre lisans tanziminden sonra (b), (c), (ç) veya (d) şartlarını kaybettiği tespit edilenlerin lisansı iptal edilir. 2920 sayılı Kanun m.97 de asgari koşulların ortadan kalkması halinde belgenin iptalini öngörür.
Lisansımdan önceki eski bir mahkûmiyet nedeniyle lisansım iptal edilebilir mi?
Yönetmelikte geçiş hükmü yoktur. 16/2 lisanstan sonra değişen durumlara atıf yaptığından, değerlendirmemize göre lisanstan önce var olan ve eski metne göre engel oluşturmayan bir mahkûmiyet iptal gerekçesi olmamalıdır. Başvuruda bu mahkûmiyet gizlenmişse gerçeğe aykırı belge nedeniyle iptal mümkündür.
Soruşturma devam ederken lisansım geri alınabilir mi?
2920 sayılı Kanun m.98, can ve mal güvenliğine ilişkin kurallara aykırılık iddiasıyla soruşturma veya kovuşturma başlatılan sivil havacılık personelinin belgesinin süreç sonuçlanıncaya kadar geri alınabileceğini öngörür. Bu işleme karşı da 60 gün içinde dava açılabilir.
Güveni kötüye kullanma suçu hâlâ engel mi?
Hayır, yeni listede yer almıyor. Bu suçtan iki yıl veya daha fazla hapis cezası verilmemişse yeni metne göre engel görünmüyor.
Değişikliğe karşı dava açılabilir mi?
Yönetmelik ülke çapında uygulanan bir düzenleyici işlem olduğundan Danıştay’da iptal davası açılabilir. Süre 20.11.2026’da başladı ve 18.01.2027 Pazartesi günü sona erer. Bu süre geçse bile, yönetmeliğe dayanan bireysel ret veya iptal işlemiyle birlikte yönetmeliğe de dava açılabilir (İYUK m.7/4).
SHGM başvurumu reddederse ne kadar sürede dava açmalıyım?
Ret işleminin tebliğinden itibaren 60 gün içinde idare mahkemesinde iptal davası açılmalıdır. Bu süre içinde idareye yapılan başvuru süreyi durdurur; 30 gün içinde cevap verilmezse istek reddedilmiş sayılır ve süre kaldığı yerden işler (İYUK m.11).
Sağlık sertifikası şartında ne değişti?
Eski metin 1. sınıf, 2. sınıf veya LAPL sağlık sertifikası sayıyordu. Yeni metin sınıfları saymadan lisansın türüne uygun geçerli sağlık sertifikası arıyor.
Hukukçular Evi Bu Dosyalarda Ne Yapar
Hukukçular Evi Ankara; pilot adaylarının ve lisans sahibi pilotların adli sicil durumunun yeni SHY-1 şartları karşısında değerlendirilmesi, SHGM’ye yapılacak başvuru ve açıklama dilekçelerinin hazırlanması, lisans reddi, iptali veya geri alınması işlemlerine karşı idari başvuru ve iptal davaları ile yürütmenin durdurulması talepleri konusunda hukuki destek sağlar. Lisansı etkileyebilecek ceza soruşturma ve kovuşturmalarında müdafilik hizmeti, dosyanın mesleki sonuçları da gözetilerek yürütülür. İdari yargıya ilişkin rehberlerimiz İdare Hukuku Rehberi sayfasında, ceza hukukuna ilişkin rehberlerimiz Ceza Hukuku Rehberi sayfasında yer alır. Dosyanızı değerlendirmek için 0554 648 37 15 numaralı telefondan bize ulaşabilirsiniz.
Pilot lisansı dosyanızı birlikte değerlendirelim
Adli sicil durumunuz, başvuru stratejiniz ve SHGM işlemlerine karşı süreler için: 0554 648 37 15.
📚 İlgili Rehberler
- 🗂️ İdare Hukuku Rehberi (Tüm Rehberler)İdari işlemler, iptal davası, yürütmenin durdurulması ve idari yargı rehberlerinin tamamı
- Pilot Lisansında Sabıka Şartları Değişti (Son Dakika)
- Hukuk Gündemi Son Durum
- HAGB Sonrası Adli Sicil ve Arşiv Kaydı
- HAGB Yargıtay Kararları (CMK m.231)
- Kullanmak İçin Uyuşturucu: Kamu Davası Ertelenir mi?
- Uyuşturucu Kullanma ve Ticareti Ayrımı
- Uyuşturucu Suçları Rehberi
- İnfaz Hukuku Rehberi
- Drone (İHA) Kayıt ve Uçuş İzinleri
- Yetki Belgesinin İptali Örneği: YYS
- Ceza Hukuku Rehberi
Bu içerik İdare Hukuku alanındadır.
İdare Hukuku Rehberi · Bu alandaki tüm rehberler · Tüm hukuk dalları
Mevzuat ve kaynaklar: Pilot Lisans Yönetmeliği (SHY-1)’nde Değişiklik Yapılmasına Dair Yönetmelik, RG 19.11.2026, Sayı 33435; Pilot Lisans Yönetmeliği (SHY-1), RG 2.6.2017, Sayı 30084, m.3, 4, 16, geçici m.1; değişiklikler RG 15.1.2019, Sayı 30656 (mükerrer) ve RG 1.7.2022, Sayı 31883; 2920 sayılı Türk Sivil Havacılık Kanunu m.95, 96, 97, 98; 5237 sayılı Türk Ceza Kanunu m.51, 53; 5271 sayılı Ceza Muhakemesi Kanunu m.171, 231; 5352 sayılı Adli Sicil Kanunu m.12, 13/A; 2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu m.7, 8, 11, 27, 32; 2575 sayılı Danıştay Kanunu m.24/1-c; Anayasa m.38/4. Bu yazı genel bilgilendirme amaçlıdır; somut dosya için hukuki danışmanlık alınmalıdır.


