ParamPOS Taksitli ve Valörlü Hak Edişler: Vadesi Gelmemiş Alacak Ne Olacak? TMSF Ödemeleri, Temerrüt, Faiz, Zamanaşımı, Mahsup ve Tespit Davası (TBK m.90, 102, 117, 139, 149; HMK m.106; İİK m.195, 257/2)

ParamPOS’ta taksitli veya valörlü (blokeli) satış yaptıysanız, PARAM’daki alacağınızın bir kısmının ödeme günü henüz gelmemiş olabilir. Bu tutarlar kaybolmuş değildir; hukuken doğmuş ama vadesi gelmemiş alacaktır. Vadesi gelmemiş alacak için kural olarak ödeme istenemez, temerrüt faizi işlemez ve icra takibi yapılamaz. Ödeme günü sözleşmede belirlenmişse, borçlu o günün geçmesiyle kendiliğinden temerrüde düşer (TBK m.117/2). Zamanaşımı da her taksit veya hak ediş için kendi vadesinden itibaren ayrı ayrı işler (TBK m.149/1). TMSF duyurularındaki ödemeler önce “vadesi gelmiş” hak edişler için yapıldı, 23.09.2026 duyurusunda ise “doğmuş hak edişlerin %8’i” ifadesi kullanıldı. Vadesi gelmemiş tutarların bu ödemelerde nasıl dikkate alındığı ise açıklanmadı. Bu nedenle yapmanız gereken, her satış için vade tarihini ve tutarını gösteren bir döküm istemek, vadesi geldikçe alacak tablonuzu güncellemek ve alacağın varlığı tartışılıyorsa tespit davasını değerlendirmektir (HMK m.106). Şirket iflas ederse bütün borçları muaccel olur (İİK m.195). Bu yazı, vadesi gelmemiş ParamPOS hak edişlerinin hukuki durumunu ve izlenecek yolu kanun maddeleriyle anlatır.

Kısa Cevap: Vadesi Gelmemiş Hak Edişler İçin Sekiz Kural

Valör, Taksit ve Hak Ediş: Kavramlar

Ödeme kuruluşları ve bankalar, üye işyerlerine genellikle iki tür ödeme seçeneği sunar. Birincisi valördür: İşyeri, satış bedelinin kendisine belirli bir gün sayısı sonra ödenmesini kabul eder ve buna karşılık genellikle daha düşük komisyon öder. Bu seçenek uygulamada “blokeli” veya “bloke süreli” hak ediş olarak da adlandırılır. İkincisi taksitli satışa ilişkindir: Müşteri kartıyla taksitli alışveriş yaptığında, işyerinin hak edişi sözleşmeye göre ya tek seferde, genellikle ek bir komisyon karşılığında, ya da taksit dönemlerine bölünerek ödenir. Hangi seçeneğin uygulandığı, imzaladığınız üye işyeri sözleşmesine ve tarifenize bağlıdır.

Örneğin 10.07.2026’da yapılan ve hak edişi taksit taksit ödenen on iki taksitli bir satışta, sözleşmenize göre son taksit hak edişinin vadesi 2027 yazına kadar uzanabilir. Buna karşılık otuz gün valörlü bir satışın hak edişi Ağustos 2026’da muaccel olmuştur. Bu fark, hangi tutar için bugün ne yapabileceğinizi belirler.

TMSF Ödemelerinde Vadesi Gelmemiş Tutarlar

Duyurular, vadesi gelmemiş tutarların nasıl ele alınacağını açıklamıyor. Akla yatkın olan, her tutarın vadesi geldikçe ödeme havuzuna dahil edilmesidir; ancak bunun resmi bir teyidi yoktur. Bu nedenle kendi kayıtlarınızda vadesi gelmiş ve gelmemiş tutarları ayrı sütunlarda izleyin ve her vade tarihinden sonra kayyım yönetiminden yazılı olarak güncel döküm isteyin. Gelişmelerin tamamı PARAM rehberimizde tarih sırasıyla verilmiştir.

TMSF Ödemeleri Hangi Tutara Mahsup Edilir?

Vadesi gelmiş ve gelmemiş tutarlarınız varken yapılan bir kısmi ödemenin hangi borca sayılacağı, alacak hesabınızı doğrudan etkiler. Kanun, birden çok borcu bulunan borçlunun ödeme sırasında hangi borcunu ödediğini bildirebileceğini, bildirim yoksa alacaklının makbuzda belirttiği borca mahsup yapılacağını düzenler (TBK m.101). Geçerli bir beyan veya makbuz kaydı yoksa ödeme önce muaccel borç için yapılmış sayılır; birden çok borç muaccelse borçluya karşı ilk takip edilen borca, hiçbiri takip edilmemişse vadesi ilk gelen borca mahsup edilir; vadeleri aynıysa ödeme orantılı olarak dağıtılır; hiçbiri muaccel değilse güvencesi en az olan borca sayılır (TBK m.102). Ayrıca borçlu, faiz ve giderler bakımından borçlu bulunduğu sürece kısmi ödemeyi anaparadan düşemez (TBK m.100).

Uygulamadaki sonucu şudur: TMSF’nin yaptığı ödemeler, aksi açıkça belirtilmedikçe önce vadesi gelmiş hak edişlerinize sayılmalıdır. Ödeme aldığınızda, ödemenin hangi tutara mahsup edildiğini yazılı olarak sorun ve kendi kayıtlarınızda mahsubu bu kurallara göre yapın. Ödemeyi kabul ederken faiz ve diğer haklarınızı saklı tuttuğunuzu yazılı olarak bildirmeniz de önemlidir; ihtirazi kayıt kalan hak ediş rehberimizde anlatılmıştır.

Vadesi Gelmemiş Alacağın Hukuki Durumu

Alacak doğmuş, muaccel değil

İfa zamanı sözleşmede kararlaştırılmamışsa veya hukuki ilişkinin niteliğinden anlaşılmıyorsa her borç doğumu anında muaccel olur (TBK m.90). Valör ve taksit hükümleri ise ifa zamanını sözleşmeyle belirler. Dolayısıyla vadesi gelmemiş hak ediş, varlığı tartışmasız ama henüz istenemeyen bir alacaktır. Bu ayrım önemlidir: Alacak doğmuş olduğu için PARAM’ın ödeme fonu olarak korunması gereken tutarlar arasındadır. Ödeme kuruluşunun kullanıcılardan veya başka ödeme hizmeti sağlayıcılarından ödeme işlemi için aldığı fonlar kendi varlıklarından ayrı tutulur ve tasfiye veya izin iptali hâlinde diğer kanunlardaki öncelikler gözetilmeksizin fon sahiplerinin haklarının tazmininde kullanılır (6493 m.14/3, 22/3; Yönetmelik m.34). Taksitli satışlarda bedelin PARAM’a hangi tarihte ulaştığı kart sistemi ve banka anlaşmalarına bağlıdır; bu bilgi ancak PARAM kayıtlarından öğrenilebilir.

Temerrüt ve faiz

Muaccel bir borcun borçlusu, alacaklının ihtarıyla temerrüde düşer; borcun ifa edileceği gün birlikte belirlenmişse veya sözleşmede saklı tutulan bir hakka dayanarak usulüne uygun bir bildirimle belirlenmişse, bu günün geçmesiyle temerrüde düşer (TBK m.117). Valörlü ve taksitli hak edişlerde ödeme günü sözleşmeyle belirlendiğinden, her vade günü geçtiğinde o tutar için temerrüt kendiliğinden doğar. Tacirler arasındaki ticari işlerde temerrüt faizi 3095 sayılı Kanun m.2/2’ye göre işler. Vadeden önceki dönem için ise temerrüt faizi istenemez.

Zamanaşımı

Zamanaşımı, alacağın muaccel olmasıyla işlemeye başlar (TBK m.149/1). Taksit bazlı ödenen hak edişlerde her taksitin zamanaşımı kendi vadesinden itibaren ayrı ayrı işler. Kanunda aksine bir hüküm bulunmadıkça zamanaşımı süresi on yıl olduğundan (TBK m.146) bugün için acil bir risk görünmez; ancak vade takviminizi kayıt altına almak, ileride hangi tutarın ne zaman istenebilir olduğunu tartışmasız kılar.

Takas

Karşılıklı para borçlarında takas için kural olarak her iki borcun da muaccel olması gerekir (TBK m.139). PARAM’a muaccel bir cihaz kirası veya komisyon borcunuz varsa, bunu vadesi gelmemiş hak edişinizle değil, vadesi gelmiş hak edişinizle takas edebilirsiniz. Vadesi gelmemiş tutarlar için takas imkânı, vade geldiğinde doğar. Takas beyanı, karşı tarafa bildirimle hüküm doğurur (TBK m.143).

Bugün Yapılacaklar: Adım Adım

1. Vade takvimli döküm isteyin

Kayyım yönetimine KEP, noter veya taahhütlü mektupla yazarak, vadesi gelmemiş her işlem için satış tarihini, brüt tutarı, kesintileri, net hak edişi ve ödeme gününü gösteren bir döküm isteyin. Taksitli satışlarda taksit sayısını ve her taksitin ödeme gününü ayrıca isteyin. Panelinize hâlâ erişebiliyorsanız, ekran görüntüsü ve dışa aktarım yoluyla bugünkü kayıtları saklayın; erişim ileride kapanabilir.

2. Alacak tablonuzu iki sütunlu tutun

Tablonuzda “vadesi gelmiş” ve “vadesi gelmemiş” tutarları ayrı sütunlarda izleyin. Her vade günü geçtiğinde ilgili tutarı vadesi gelmiş sütuna taşıyın ve TMSF ödemelerini hangi tutarlara mahsup ettiğinizi not edin. Bu tablo, arabuluculukta ve davada alacağınızın hesabını kolaylaştırır. Tablo şablonu kalan hak ediş rehberimizde yer alır.

3. Vadesi geleni hemen talep edin

Vadesi gelen kısım için beklemeyin. Ödeme günü geçtiği anda temerrüt kendiliğinden doğsa da, belirli aralıklarla yazılı ihtar göndermek alacağınızın tutarını ve temerrüt tarihlerini tartışmasız kılar. Tacirler arasında temerrüde düşürmeye yönelik ihtarların noter, taahhütlü mektup, telgraf veya KEP ile yapılması gerekir (TTK m.18/3).

4. Vadesi gelmemiş kısım için tespit davasını değerlendirin

Vadesi gelmemiş bir alacak için kural olarak ödeme davası açılamaz ve icra takibi yapılamaz. Ancak alacağın varlığı veya tutarı kayyım yönetimince tartışılıyorsa, hukuki yararınızın bulunması şartıyla, alacağın varlığının ve tutarının tespitini isteyebilirsiniz (HMK m.106). Ticari davalarda dava şartı arabuluculuk, konusu bir miktar paranın ödenmesi olan alacak ve tazminat talepleri için öngörülmüştür (TTK m.5/A); tespit davasının bu kapsama girip girmediği somut talebe göre değerlendirilmelidir. Uygulamada çoğu işyeri için daha pratik yol, vadesi gelen kısımlar için arabuluculuk ve dava yolunu kullanmak, kalan kısımları vadeleri geldikçe eklemektir.

5. İhtiyati hacizde vadesi gelmemiş alacak için sınırlara dikkat edin

Vadesi gelmemiş alacaklar için ihtiyati haciz ancak borçlunun belli bir yerleşim yeri yoksa veya borçlu taahhütlerinden kurtulmak amacıyla mallarını saklamaya, kaçırmaya ya da kendisi kaçmaya veya kaçma hazırlığına başlamışsa istenebilir (İİK m.257/2). Kayyım yönetimindeki bir şirket bakımından bu şartların oluşması kolay değildir. İhtiyati hacizin genel şartları ihtiyati haciz nedir? yazımızda anlatılmıştır.

Şirket Tasfiye Edilir veya İflas Ederse

PARAM’ın ileride tasfiyeye girmesi veya iflas etmesi hâlinde vadesi gelmemiş alacakların durumu değişir. İflasın açılması, müflisin borçlarını kural olarak muaccel kılar (İİK m.195); bu durumda vadesi gelmemiş hak edişlerinizi de iflas masasına bildirebilirsiniz. Tasfiye hâlinde ise tasfiye memurları alacaklıları Türkiye Ticaret Sicili Gazetesi’nde ve şirketin internet sitesinde yapılacak ilanlarla alacaklarını bildirmeye çağırır (TTK m.541). Her iki durumda da ödeme fonu niteliğindeki alacaklarınız için 6493 sayılı Kanun m.22/3’teki koruma devam eder. Grup şirketlerinin alacaklıları bakımından tasfiye ve satış senaryoları Turuncu Holding grup şirketlerinin alacaklıları yazımızda ele alınmıştır.

Taksitli Satışta Müşteri, İade ve Harcama İtirazı

Taksitli satış yaptığınız müşteri, taksitlerini kartını çıkaran bankaya ödemeye devam eder. Müşterinin bankasına olan borcu, sizin PARAM’dan alacağınızdan ayrı bir ilişkidir. Müşterinin ödemesini kendi seçtiğiniz ödeme kuruluşu üzerinden almanız, kural olarak müşterinin size olan ödeme borcunu yerine getirdiği anlamına gelir; bu nedenle PARAM’ın hak edişi ödememesi gerekçesiyle müşteriden yeniden ödeme istemek ciddi hukuki risk taşır. Müşteri satışı iptal eder veya cayma hakkını kullanırsa, iade yükümlülüğünüz PARAM’ın size ödeme yapıp yapmamasına bağlı değildir. Bu konu PARAM ödemedi, müşteriye iade zorunlu mu? yazımızda anlatılmıştır.

Taksitli satışlarda harcama itirazı riski de vadeyle birlikte uzar. Müşteri bir taksit döneminde bankasına itiraz ederse, ilgili tutar itirazın sonucuna göre hak edişinizden düşülebilir. Bu tür işlemler için satış belgelerinizi, teslim kayıtlarınızı ve müşteri yazışmalarınızı saklayın. İtiraz süreci harcama itirazı bekleyen işyeri yazımızda anlatılmıştır.

Vergi ve Muhasebe Boyutu

Valör veya taksit, satışın vergisel doğuş anını değiştirmez. KDV bakımından vergiyi doğuran olay, mal teslimi veya hizmet ifası anında meydana gelir (KDVK m.10). Bu nedenle vadesi gelmemiş hak edişe konu satışların KDV’sini büyük olasılıkla zaten beyan ettiniz. Ticari kazancın tespitinde de satış hasılatı satış döneminde dikkate alınır. Şüpheli alacak karşılığı, dava veya icra safhasına intikal etmiş alacaklar için ayrılabilir (VUK m.323). Vadesi gelmemiş bir alacak için icra takibi yapılamayacağından, karşılık ayırma imkânı kural olarak vade geldikten ve alacak dava veya icra safhasına taşındıktan sonra doğar. Tespit davasının bu şartı karşılayıp karşılamadığı tartışmaya açıktır; mali müşavirinizle değerlendirin. Ayrıntılar ParamPOS alacağında vergi yazımızdadır.

Fesih, Faktoring ve Diğer Seçenekler

ParamPOS sözleşmesini feshetmek, vadesi gelmemiş hak edişlerin vadesini kural olarak öne çekmez; sözleşmedeki ödeme günleri geçerliliğini korur. Fesih ihtarnamenizde bu tutarların dökümünü ve vadelerinde ödenmesini ayrıca isteyin. Fesih süreci ParamPOS’tan çıkmak yazımızda anlatılmıştır. Alacak, kanun, sözleşme veya işin niteliği engel olmadıkça borçlunun rızası aranmadan üçüncü bir kişiye devredilebilir (TBK m.183). Ancak kayyım altındaki bir şirketten olan alacak için piyasada alıcı bulmak ve makul bir bedel almak kolay olmayabilir; sözleşmenizde devri yasaklayan bir hüküm olup olmadığına da bakın.

Vadesi gelmemiş alacaklarınız nedeniyle nakit sıkıntısı yaşıyorsanız, vergi ve SGK borçlarınız için tecil ve taksit imkânları ParamPOS alacağım ödenmedi, borçlarımı ödeyemiyorum, şirketinizin borç yapılandırması için ise konkordato yazımızda anlatılmıştır. Hak edişinize el konulduysa, bu durumda vadenin gelmesi de ödemeyi tek başına sağlamaz; hak edişe el konuldu yazımıza bakın. Vadesi geldiği hâlde şirketin malvarlığı alacakları karşılamazsa, şirket dışındaki kişilere başvuru imkânları PARAM yöneticilerine ve Turuncu Holding’e tazminat davası ve TCMB’ye tam yargı davası yazılarımızda anlatılmıştır.

Varsayımsal Örnekler

Örnek Metin: Vade Takvimli Döküm Talebi

Sık Yapılan Hatalar

Bu Yazıda Dayanılan Mevzuat

6098 sayılı TBK m.90, 100, 101, 102, 117, 139, 143, 146, 149/1 ve 183. 6102 sayılı TTK m.5/A, 18/3 ve 541. 6100 sayılı HMK m.106. 2004 sayılı İİK m.195, 257/1 ve 257/2. 3095 sayılı Kanun m.2/2. 3065 sayılı KDV Kanunu m.10. 213 sayılı VUK m.323. 6493 sayılı Kanun m.14/3 ve 22/3. Ödeme Hizmetleri ve Elektronik Para İhracı ile Ödeme Hizmeti Sağlayıcıları Hakkında Yönetmelik (RG 01.12.2021, sayı 31676) m.34. TMSF’nin internet sitesinde yayımlanan 05.08.2026, 08.09.2026 ve 23.09.2026 tarihli PARAM duyuruları ve bunları aktaran haberler.

Sıkça Sorulan Sorular

Valörlü veya taksitli hak edişim kayboldu mu?

Hayır. Satış yapıldığında hak ediş alacağınız doğar; valör veya taksit yalnızca ödeme gününü belirler. Bu tutarlar ödeme fonu olarak korunması gereken alacaklardır.

TMSF vadesi gelmemiş hak edişleri ödüyor mu?

Ağustos ve Eylül 2026 ödemeleri vadesi gelmiş hak edişlerle sınırlıydı. 23.09.2026 duyurusunda “doğmuş hak edişlerin %8’i” ifadesi kullanıldı; vadesi gelmemiş tutarların nasıl dikkate alındığı açıklanmadı.

Vadesi gelmemiş hak edişimi şimdi isteyebilir miyim?

Ödeme günü sözleşmeyle belirlenmişse kural olarak hayır. Bu tutarlar için vade takvimli döküm isteyin ve her vade geldikçe talep edin.

Vade günü geçince ayrıca ihtar göndermem gerekir mi?

Ödeme günü sözleşmede belirlenmişse, borçlu o günün geçmesiyle kendiliğinden temerrüde düşer (TBK m.117/2). Yine de tutar ve tarihleri tartışmasız kılmak için yazılı ihtar göndermek yararlıdır.

Vadesi gelmemiş hak ediş için faiz isteyebilir miyim?

Temerrüt faizi vadeden itibaren işler. Tacirler arasındaki ticari işlerde 3095 sayılı Kanun m.2/2 uygulanır. Vadeden önceki dönem için temerrüt faizi istenemez.

Zamanaşımı ne zaman başlar?

Zamanaşımı alacağın muaccel olmasıyla işlemeye başlar (TBK m.149/1). Taksit bazlı ödenen hak edişlerde her taksitin zamanaşımı kendi vadesinden itibaren ayrı işler.

Vadesi gelmemiş hak ediş için dava açabilir miyim?

Kural olarak ödeme davası açılamaz. Alacağın varlığı veya tutarı tartışılıyorsa, hukuki yararınız varsa tespit davası açabilirsiniz (HMK m.106).

Vadesi gelmemiş alacak için icra takibi yapabilir miyim?

Kural olarak hayır. İcra takibi muaccel alacaklar için yapılır. Vadesi gelen kısımları ayrı ayrı takip edebilirsiniz.

Vadesi gelmemiş alacak için ihtiyati haciz istenebilir mi?

Ancak borçlunun belli bir yerleşim yeri yoksa veya borçlu taahhütlerinden kurtulmak amacıyla mallarını saklamaya, kaçırmaya ya da kaçmaya başlamışsa istenebilir (İİK m.257/2).

PARAM’a cihaz kirası borcumu vadesi gelmemiş hak edişimle takas edebilir miyim?

Takas için kural olarak her iki borcun da muaccel olması gerekir (TBK m.139). Muaccel borcunuzu vadesi gelmiş hak edişinizle takas edebilirsiniz.

Sözleşmeyi feshedersem vadesi gelmemiş hak edişler hemen ödenir mi?

Fesih kural olarak vadeyi öne çekmez; sözleşmedeki ödeme günleri geçerliliğini korur. Fesih ihtarnamesinde bu tutarların dökümünü ve vadelerinde ödenmesini isteyin.

PARAM iflas ederse vadesi gelmemiş alacağım ne olur?

İflasın açılması müflisin borçlarını kural olarak muaccel kılar (İİK m.195). Vadesi gelmemiş hak edişlerinizi de iflas masasına bildirebilirsiniz.

PARAM tasfiyeye girerse ne yapmalıyım?

Tasfiye memurları alacaklıları Türkiye Ticaret Sicili Gazetesi’nde ve şirketin internet sitesinde ilanla alacaklarını bildirmeye çağırır (TTK m.541). İlanları izleyin ve alacağınızı süresinde bildirin.

Taksitli satış yaptığım müşteriden parayı isteyebilir miyim?

Müşteri ödemesini kartla yapmış ve taksitlerini bankasına ödüyorsa, ondan yeniden ödeme istemek ciddi hukuki risk taşır. Alacağınız PARAM’a karşıdır.

Müşteri taksitli satışı iptal ederse ne olur?

İade yükümlülüğünüz PARAM’ın size ödeme yapıp yapmamasına bağlı değildir. İade ettiğiniz satışın hak edişini alacak tablonuzdan düşün ve belgeleyin.

Vadesi gelmemiş hak edişin KDV’sini ödemem gerekir mi?

KDV’yi doğuran olay mal teslimi veya hizmet ifasıdır (KDVK m.10); valör veya taksit bunu ertelemez. Bu nedenle satışların KDV’si büyük olasılıkla zaten beyan edilmiştir.

Vadesi gelmemiş alacak için şüpheli alacak karşılığı ayırabilir miyim?

Şüpheli alacak karşılığı dava veya icra safhasındaki alacaklar için ayrılabilir (VUK m.323). Vadesi gelmemiş alacak için bu şart kural olarak vade geldikten sonra sağlanabilir; mali müşavirinizle değerlendirin.

TMSF’nin yaptığı ödeme hangi hak edişime sayılır?

Ödemenin hangi borca sayılacağı açıkça belirtilmemişse, ödeme önce muaccel borca; birden çok muaccel borç varsa ilk takip edilene, hiçbiri takip edilmemişse vadesi ilk gelene mahsup edilir (TBK m.102). Bu nedenle ödemeler kural olarak önce vadesi gelmiş hak edişlerinize sayılır.

Kısmi ödemeyi alırken faiz hakkımı nasıl korurum?

Borçlu, faiz ve giderler bakımından borçlu bulunduğu sürece kısmi ödemeyi anaparadan düşemez (TBK m.100). Ödemeyi kabul ederken faiz ve diğer haklarınızı saklı tuttuğunuzu yazılı olarak bildirin.

Vadesi gelmemiş alacağımı başkasına satabilir miyim?

Kanun, sözleşme veya işin niteliği engel olmadıkça alacak devredilebilir (TBK m.183). Ancak kayyım altındaki bir şirketten olan alacak için alıcı bulmak ve makul bedel almak kolay olmayabilir.