Mükerrirlere Özgü İnfaz Rejimi (TCK m.58)

Tekerrür, çoğu kaynakta yanlış anlatılan bir kurumdur. Uygulanması için önceki cezanın infaz edilmiş olması gerekmez; hükmün kesinleşmesi yeterlidir.

Bu yazı konuyu madde numaralarıyla ele alır: TCK m.58 tekerrürün şartları ve sınırları, 5275 m.108 infaz oranları, ikinci tekerrürde yeni rejim ve cezanın infazından sonraki denetimli serbestlik.

1) Tekerrürün Şartı (TCK m.58/1)

Önceden işlenen suçtan dolayı verilen hüküm kesinleştikten sonra yeni bir suçun işlenmesi hâlinde, tekerrür hükümleri uygulanır. Bunun için cezanın infaz edilmiş olması gerekmez.

Bu ayrım sonucu doğrudan değiştirir: ceza henüz infaz edilmemiş, hatta infazına başlanmamış olsa dahi, kesinleşmiş hükümden sonra işlenen suç tekerrüre esas olur.

Belirleyici üç tarih vardır: önceki hükmün kesinleşme tarihi, yeni suçun işlenme tarihi ve —süre sınırları bakımından— önceki cezanın infaz tarihi.

2) Süre Sınırları (m.58/2)

Tekerrür hükümleri, önceden işlenen suçtan dolayı; a) Beş yıldan fazla süreyle hapis cezasına mahkûmiyet hâlinde, bu cezanın infaz edildiği tarihten itibaren beş yıl, b) Beş yıl veya daha az süreli hapis ya da adlî para cezasına mahkûmiyet hâlinde, bu cezanın infaz edildiği tarihten itibaren üç yıl, geçtikten sonra işlenen suçlar dolayısıyla uygulanmaz.

Burada dikkat edilmesi gereken incelik şudur: tekerrürün doğması için infaz aranmaz, ancak tekerrürün düşmesi için öngörülen süreler infaz tarihinden işlemeye başlar.

Bu nedenle infaz tarihi belirlenemediğinde sürenin başlangıcı da tartışmalı hâle gelir; bu husus savunmada ileri sürülebilir.

3) Seçimlik Ceza (m.58/3)

Tekerrür hâlinde, sonraki suça ilişkin kanun maddesinde seçimlik olarak hapis cezası ile adlî para cezası öngörülmüşse, hapis cezasına hükmolunur.

Bu hüküm hâkimin takdirini ortadan kaldırır: seçimlik yaptırım öngören suçlarda tekerrür, sonucu doğrudan hapis cezasına bağlar.

Uygulamada gözden kaçan bir etkidir; tekerrürün yalnızca infaz rejimini etkilediği sanılır, oysa ceza türünü de belirler.

4) Tekerrürün Uygulanmayacağı Hâller (m.58/4-5)

Birinci satır en sık kullanılan savunmadır: kasıtlı bir suçtan sonra işlenen taksirli bir suç bakımından tekerrür hükümleri uygulanamaz.

Yabancı mahkeme kararlarındaki istisna

Üçüncü satırın bir istisnası vardır. Kasten öldürme, kasten yaralama, yağma, dolandırıcılık, uyuşturucu veya uyarıcı madde imal ve ticareti ile parada veya kıymetli damgada sahtecilik suçları hariç tutulmuştur.

Yani bu yedi suç bakımından yabancı ülke mahkemelerinden verilen hükümler tekerrüre esas olabilir; diğer suçlarda olmaz.

Yaş sınırı

Dördüncü satır mutlaktır: fiili işlediği sırada onsekiz yaşını doldurmamış kişilerin işlediği suçlar dolayısıyla tekerrür hükümleri uygulanmaz.

Belirleyici olan yargılama veya hüküm tarihi değil, fiilin işlendiği tarihtir.

5) Kararda Gösterilme Zorunluluğu (m.58/6-7)

Tekerrür hâlinde hükmolunan ceza, mükerrirlere özgü infaz rejimine göre çektirilir. Ayrıca, mükerrir hakkında cezanın infazından sonra denetimli serbestlik tedbiri uygulanır.

Mahkûmiyet kararında, hükümlü hakkında mükerrirlere özgü infaz rejiminin ve cezanın infazından sonra denetimli serbestlik tedbirinin uygulanacağı belirtilir.

İkinci satır savunmanın en güçlü noktalarından biridir: mükerrirlere özgü infaz rejimi, mahkûmiyet hükmünde gösterilmesi gereken bir husustur.

Bu nedenle müddetnamede mükerrir rejimi uygulanıyorsa, ilk kontrol edilecek şey hükmün kendisinde böyle bir tespit bulunup bulunmadığıdır.

6) Mükerrir Sayılmayan Ama Aynı Rejime Tabi Olanlar (m.58/9)

Bu üç kategori için tekerrür şartları aranmaz; kanun doğrudan aynı infaz rejiminin ve denetimli serbestlik tedbirinin uygulanmasına hükmedilmesini öngörür.

Burada da kararda gösterilme zorunluluğu geçerlidir.

7) İnfaz Oranları (5275 m.108/1)

Bu sürelerin infaz kurumunda iyi hâlli olarak çekilmesi hâlinde koşullu salıverilmeden yararlanılabilir.

Üçüncü satır, genel rejimdeki orandan belirgin biçimde ağırdır; tekerrürün asıl etkisi buradadır. Genel infaz rejimi için infaz süresi hesaplama incelememize bakabilirsiniz.

8) Eklenecek Sürenin Tavanı (m.108/2)

Tekerrür nedeniyle koşullu salıverme süresine eklenecek miktar, tekerrüre esas alınan cezanın en ağırından fazla olamaz. İkinci defa tekerrür hâlinde bu fıkra hükmü uygulanmaz.

İkinci satırdaki cümle 7550 sayılı Kanunun 14 üncü maddesiyle eklenmiştir.

Birinci satırdaki tavan, müddetname hesabında mutlaka kontrol edilmelidir: hesaplanan ilave süre, tekerrüre esas alınan cezaların en ağırıyla karşılaştırılır ve onu aşıyorsa aşan kısım dikkate alınmaz.

9) İkinci Tekerrürde Yeni Rejim (m.108/3)

Yazının en önemli bölümü budur.

Değişiklik 7550 sayılı Kanunun 14 üncü maddesiyle yapılmıştır.

Sonucu şudur: ikinci kez mükerrir hükümlüler, daha önce hiç yararlanamadıkları koşullu salıverilme ve buna bağlı infaz imkânlarından yararlanabilir hâle gelmiştir.

Aynı yönde bir başka değişiklik

Aynı Kanunun 16 ncı maddesiyle, 5275 sayılı Kanunun geçici 10 uncu maddesinin sekizinci fıkrasından “veya ikinci defa mükerrir olup 31/7/2023 tarihi itibarıyla bu cezanın infazı için ceza infaz kurumunda bulunan” ibaresi madde metninden çıkarılmıştır.

İki düzenleme birlikte okunduğunda, ikinci kez mükerrirlik için öngörülen mutlak dışlanma rejiminin terk edildiği görülür.

10) Cezanın İnfazından Sonra Denetimli Serbestlik

Birinci satır sıkça karıştırılır: buradaki denetimli serbestlik, koşullu salıverilme öncesindeki infaz usulü değildir; cezanın tamamlanmasından sonra başlayan ayrı bir tedbirdir.

Dördüncü satır pratikte şu anlama gelir: infaz bittiğinde kişinin yükümlülükleri sona ermez.

11) Savunma ve Müddetname Kontrolü

Yedinci satır güncel dosyalarda özel önem taşır: 4/6/2025 sonrasında düzenlenen müddetnamelerin yeni metne göre hazırlanmış olması gerekir.

Hata görülmesi hâlinde başvuru yolu infaz hâkimliğidir.

12) Üç Tarih Üzerinden Okumak

Tekerrür tartışmalarının neredeyse tamamı üç tarihin karşılaştırılmasıyla çözülür.

Sıralama şudur: önce birinci ve ikinci tarih karşılaştırılır; tekerrür doğmuşsa, üçüncü tarihten itibaren beş veya üç yıllık sürenin geçip geçmediğine bakılır.

Örnek bir okuma

İkinci satır bu yazının düzeltmeye çalıştığı yanlış anlamayı doğrudan gösterir: infaz edilmemiş olması tekerrürü engellemez.

Üçüncü ve dördüncü satırlar ise sürelerin ceza miktarına göre değiştiğini hatırlatır.

Belgelenmesi gerekenler

• Önceki hükmün kesinleşme şerhi,
• Önceki cezanın infaz kaydı,
• Yeni suçun iddianamedeki tarihi,
• Önceki suçun niteliği (kasıt/taksir),
• Fiil tarihindeki yaş,
• Adlî sicil ve arşiv kaydı.

İkinci madde çoğu dosyada eksiktir; oysa düşme sürelerinin hesabı buna bağlıdır.

13) Tekerrür ile Karıştırılan Kurumlar

Dördüncü satır önemlidir: hükmün açıklanmasının geri bırakılmasına karar verilen dosyalarda ortada açıklanmış bir mahkûmiyet hükmü bulunmadığından, tekerrüre esas alınması tartışmalıdır.

Beşinci satır ise sıkça yanlış bilinir: adlî sicil kaydının silinmiş olması, tek başına tekerrürün uygulanmayacağı anlamına gelmez.

Neden karışıyor?

Bu kurumların hepsi birden fazla suç veya cezanın akıbeti ile ilgilidir; ancak hukuki sonuçları farklıdır.

Tekerrürün ayırt edici özelliği, infaz rejimini ağırlaştırması ve cezanın infazından sonra ek bir tedbir doğurmasıdır.

14) Müddetnamede Hesap

Beşinci adım en sık hata yapılan yerdir: ilave süre, tekerrüre esas alınan cezaların en ağırını aşamaz.

Altıncı adım ise 4/6/2025 sonrasında düzenlenen müddetnameler bakımından zorunludur.

İtiraz nasıl kurulur?

• Hatalı kalemi somut olarak gösterin,
• Dayanak madde ve fıkrayı yazın,
• Doğru hesabı rakamla ortaya koyun,
• Hükmün ilgili sayfasına atıf yapın,
• İnfaz hâkimliğinden düzeltme talep edin.

İkinci madde başvurunun kabulünde belirleyicidir: “hesap yanlış” demek yetmez, hangi hükmün nasıl uygulanması gerektiği gösterilmelidir.

Üçüncü madde ise incelemeyi kolaylaştırır ve çoğu zaman sürecin hızlanmasını sağlar.

15) Yargılama Aşamasında Savunma

Tekerrür, infaz aşamasında değil yargılama sırasında tartışılmalıdır; çünkü hükümde gösterilmesi gereken bir husustur.

Yedinci satır uygulamada sık karşılaşılan bir durumdur: adlî sicilde görünen bir kaydın kesinleşme tarihi veya niteliği hatalı olabilir; belge istenerek doğrulanmalıdır.

İkinci satır ise sürelerin doğru hesabını gerektirir ve bu hesap infaz tarihine dayanır.

Talep nasıl kurulur?

• Tekerrüre esas alınan hükmü tespit edin,
• Kesinleşme ve infaz tarihlerini belgeleyin,
• İki suçun niteliğini karşılaştırın,
• Fiil tarihindeki yaşı gösterin,
• Uygulanmaması gerektiğini madde numarasıyla ileri sürün,
• Talebin tutanağa geçmesini sağlayın.

Altıncı madde kanun yolu bakımından önemlidir: ileri sürülmemiş bir itirazın sonradan tartışılması güçleşir.

16) Değişikliğin Mevcut Dosyalara Etkisi

Birinci satır bu düzenlemenin yönünü gösterir: ikinci kez mükerrirlik bakımından öngörülen mutlak dışlanma kaldırılmıştır.

İkinci satır ise somut adımı belirler: 4/6/2025 öncesinde düzenlenmiş ve ikinci tekerrür nedeniyle koşullu salıverilme öngörmeyen müddetnameler için başvuru yapılabilir.

Başvuruda gösterilecekler

İkinci ve üçüncü satırların birlikte gösterilmesi gerekir: hem değişikliğin dayanağı hem de hükmün yeni hâli belirtilmelidir.

Özet

Birinci ve onuncu satırlar bu yazının iki temel mesajıdır: tekerrür için infaz aranmaz ve ikinci kez mükerrirlik artık mutlak bir engel değildir.

17) İtiyadi Suçlu, Suçu Meslek Edinen ve Örgüt Mensubu

TCK m.58/9, tekerrür bulunmasa dahi aynı ağır rejimin uygulanmasını öngördüğünden ayrı bir inceleme gerektirir.

Üç kategoride de ortak nokta şudur: rejimin uygulanması, mahkûmiyet kararında hükmedilmesi gereken bir husustur.

Bu nedenle hükümde böyle bir tespit yoksa, infaz aşamasında bu rejimin uygulanması tartışmaya açıktır.

Tekerrürden farkı

İkinci satır önemli bir farktır: tekerrür için öngörülen düşme süreleri bu kategoriler bakımından söz konusu değildir.

Birinci satır ise savunma açısından belirleyicidir: bu kategorilerde tartışma, önceki mahkûmiyetler üzerinden değil nitelendirme üzerinden yürür.

18) Sürecin Bütünü

Üçüncü satır tüm sürecin kilididir: hükümde gösterilmeyen bir rejim, sonraki aşamalarda uygulanamaz.

Dokuzuncu satır ise sürecin cezanın infazıyla bitmediğini hatırlatır.

Üç temel uyarı

• Kesinleşme yeterlidir, infaz aranmaz,
• Hükümde gösterilmeyen rejim uygulanamaz,
• İkinci tekerrür artık mutlak engel değildir.

Bu üç kural akılda tutulduğunda, hem yargılama aşamasındaki savunma hem de infaz aşamasındaki müddetname kontrolü doğru zemine oturur.

Her üçünde de ortak araç aynıdır: tarihli ve resmî belge.

19) Sık Yapılan Sekiz Hata

• Önceki cezanın infazını şart sanmak. Kanun aksini söyler.
• Sürelerin başlangıcını karıştırmak. Düşme süreleri infazdan işler.
• Kasıt-taksir ayrımını atlamak. Aralarında tekerrür olmaz.
• Yaşı hüküm tarihine göre bakmak. Fiil tarihi esastır.
• Kararda gösterilmemesini önemsememek. Sonradan eklenemez.
• Tavanı hesaplamamak. En ağır ceza sınırdır.
• Eski metne göre hesap yapmak. m.108/3 değişti.
• Sonraki denetimi göz ardı etmek. İnfaz bitince yükümlülük sürer.

20) Kontrol Listesi

• Önceki hükmün kesinleşme tarihini alın.
• Yeni suç tarihini karşılaştırın.
• İnfaz tarihini tespit edin.
• Suç türlerini (kasıt/taksir) inceleyin.
• Hükmü mükerrir kaydı için okuyun.
• Müddetnameyi talep edin.
• Tavan hesabını kontrol edin.
• Hata varsa infaz hâkimliğine başvurun.

İnfaz hukukunun diğer başlıkları için Ceza Hukuku Rehberimize, hapis cezası infazı ve denetimli serbestlik ve açık cezaevi incelemelerimize bakabilirsiniz.

Sıkça Sorulan Sorular

Tekerrür için önceki cezanın infaz edilmiş olması gerekir mi?

Hayır. TCK m.58/1 açıkça “bunun için cezanın infaz edilmiş olması gerekmez” demektedir. Aranan, önceden işlenen suçtan dolayı verilen hükmün kesinleşmiş olmasıdır.

O hâlde belirleyici olan nedir?

Önceden işlenen suçtan dolayı verilen hükmün kesinleşmesi ve bu kesinleşmeden sonra yeni bir suç işlenmesidir.

Ceza henüz infaz edilmemişse tekerrür doğar mı?

Evet. Kesinleşmiş hükümden sonra işlenen suç, ceza infaz edilmemiş olsa dahi tekerrüre esas olur.

Tekerrür süresiz mi uygulanır?

Hayır. TCK m.58/2 uyarınca beş yıldan fazla süreyle hapis cezasına mahkûmiyet hâlinde cezanın infaz edildiği tarihten itibaren beş yıl, beş yıl veya daha az süreli hapis ya da adlî para cezası hâlinde üç yıl geçtikten sonra işlenen suçlarda tekerrür uygulanmaz.

Bu süreler ne zaman işlemeye başlar?

Cezanın infaz edildiği tarihten itibaren. Tekerrürün doğması için infaz aranmaz; ancak tekerrürün düşmesi için öngörülen süreler infaz tarihinden işler.

İnfaz tarihi belirsizse ne olur?

Sürenin başlangıcı da tartışmalı hâle gelir. Bu husus savunmada ileri sürülebilir.

Tekerrür ceza türünü etkiler mi?

Evet. TCK m.58/3 uyarınca sonraki suça ilişkin kanun maddesinde seçimlik olarak hapis cezası ile adlî para cezası öngörülmüşse, hapis cezasına hükmolunur.

Kasıtlı suçtan sonra taksirli suç işlersem tekerrür olur mu?

Hayır. TCK m.58/4 uyarınca kasıtlı suçlarla taksirli suçlar arasında tekerrür hükümleri uygulanmaz.

Askerî suçlar bakımından durum nedir?

Sırf askerî suçlarla diğer suçlar arasında da tekerrür hükümleri uygulanmaz.

Yabancı ülke mahkemesi kararı tekerrüre esas olur mu?

Kural olarak olmaz. Ancak kasten öldürme, kasten yaralama, yağma, dolandırıcılık, uyuşturucu veya uyarıcı madde imal ve ticareti ile parada veya kıymetli damgada sahtecilik suçları bu kuralın dışında tutulmuştur.

Çocukken işlenen suç tekerrüre esas olur mu?

Hayır. TCK m.58/5 uyarınca fiili işlediği sırada onsekiz yaşını doldurmamış olan kişilerin işlediği suçlar dolayısıyla tekerrür hükümleri uygulanmaz.

Yaş hangi tarihe göre belirlenir?

Fiilin işlendiği tarihe göre. Yargılama veya hüküm tarihi belirleyici değildir.

Tekerrürün sonucu nedir?

TCK m.58/6 uyarınca hükmolunan ceza mükerrirlere özgü infaz rejimine göre çektirilir ve ayrıca mükerrir hakkında cezanın infazından sonra denetimli serbestlik tedbiri uygulanır.

Bu hüküm kararda gösterilmeli mi?

Evet. TCK m.58/7 uyarınca mahkûmiyet kararında, mükerrirlere özgü infaz rejiminin ve cezanın infazından sonra denetimli serbestlik tedbirinin uygulanacağı belirtilir.

Kararda gösterilmemişse infaz aşamasında uygulanabilir mi?

Mükerrirlere özgü infaz rejimi mahkûmiyet hükmünde gösterilmesi gereken bir husustur. Bu nedenle müddetnamede mükerrir rejimi uygulanıyorsa, ilk kontrol edilecek şey hükmün kendisinde böyle bir tespit bulunup bulunmadığıdır.

Tekerrür olmadan da bu rejime tabi olunur mu?

Evet. TCK m.58/9 uyarınca itiyadi suçlu, suçu meslek edinen kişi veya örgüt mensubu suçlu hakkında da mükerrirlere özgü infaz rejiminin ve denetimli serbestlik tedbirinin uygulanmasına hükmedilir.

Mükerrirlerde koşullu salıverilme oranları nedir?

5275 m.108/1 uyarınca ağırlaştırılmış müebbet hapis cezasının otuzdokuz yılının, müebbet hapis cezasının otuzüç yılının, süreli hapis cezasının ise dörtte üçünün infaz kurumunda iyi hâlli olarak çekilmesi gerekir.

Tekerrür nedeniyle eklenecek sürenin bir sınırı var mı?

5275 m.108/2 uyarınca tekerrür nedeniyle koşullu salıverme süresine eklenecek miktar, tekerrüre esas alınan cezanın en ağırından fazla olamaz.

Bu tavan her durumda uygulanır mı?

Hayır. 7550 sayılı Kanunun 14 üncü maddesiyle eklenen cümle uyarınca ikinci defa tekerrür hâlinde bu fıkra hükmü uygulanmaz.

İkinci defa mükerrir koşullu salıverilebilir mi?

Evet. 4/6/2025 öncesinde 5275 m.108/3 “ikinci defa tekerrür hükümlerinin uygulanması durumunda, hükümlü koşullu salıverilmez” diyordu. 7550 sayılı Kanunun 14 üncü maddesiyle bu ibare değiştirildi.

Yeni metin ne diyor?

İkinci defa tekerrür hükümlerinin uygulanması durumunda birinci fıkradaki koşullu salıverilme süreleri uygulanır; ancak süreli hapis cezaları bakımından koşullu salıverilme oranı dörtte üç olarak uygulanır.

Bu değişikliğin pratik sonucu nedir?

İkinci kez mükerrir hükümlüler, daha önce hiç yararlanamadıkları koşullu salıverilme ve buna bağlı infaz imkânlarından yararlanabilir hâle gelmiştir.

Aynı yönde başka bir değişiklik var mı?

Evet. 7550 sayılı Kanunun 16 ncı maddesiyle, 5275 sayılı Kanunun geçici 10 uncu maddesinin sekizinci fıkrasından “veya ikinci defa mükerrir olup 31/7/2023 tarihi itibarıyla bu cezanın infazı için ceza infaz kurumunda bulunan” ibaresi çıkarılmıştır.

Bu değişiklikler ne zaman yürürlüğe girdi?

7550 sayılı Kanun 4/6/2025 tarihli Resmî Gazetede yayımlanmıştır.

Cezanın infazından sonraki denetimli serbestlik nedir?

Koşullu salıverilme öncesindeki infaz usulünden farklıdır. Cezanın infazı tamamlandıktan sonra başlayan ve mükerrir hakkında ayrıca uygulanan bir tedbirdir.

Bu tedbir hükümde gösterilir mi?

Evet. TCK m.58/7 uyarınca uygulanacağı mahkûmiyet kararında belirtilir.

Müddetnamemde tekerrür var, ne kontrol etmeliyim?

Önceki hükmün yeni suç tarihinden önce kesinleşip kesinleşmediğini, m.58/2’deki sürelerin geçip geçmediğini, suçların aynı türden olup olmadığını, önceki fiilin onsekiz yaş altında işlenip işlenmediğini, hükümde mükerrir rejiminin gösterilip gösterilmediğini ve eklenen sürenin tavanı aşıp aşmadığını.

Güncel dosyalarda ayrıca neye bakmalıyım?

4/6/2025 sonrasında düzenlenen müddetnamelerin 5275 m.108/3’ün yeni metnine göre hazırlanmış olması gerekir.

Hata bulursam nereye başvururum?

İnfaz hâkimliğine.

Tekerrür yalnızca infaz rejimini mi etkiler?

Hayır. Seçimlik yaptırım öngören suçlarda ceza türünü de belirler; TCK m.58/3 uyarınca hapis cezasına hükmolunur.

Bu yazı genel bilgilendirme amaçlıdır ve hukuki danışmanlık niteliği taşımaz. Kamu ihale mevzuatı ve Kamu İhale Genel Tebliği sık güncellenmektedir; somut ihalede ilan, ihale dokümanı ve işlem tarihinde yürürlükte olan hükümler esas alınmalıdır.