Lisede Disiplin Cezası Alan Öğrenci Ne Yapabilir? 2026: AYM 2024/68293 Kararı, Okul Değiştirme Cezasında Kanuni Dayanak Sorunu, Yönetmelik m.163–169 ve İYUK m.7 Süreleri
01 Kasım 2026

Lisede Disiplin Cezası Alan Öğrenci Ne Yapabilir? 2026: AYM 2024/68293 Kararı, Okul Değiştirme Cezasında Kanuni Dayanak Sorunu, Yönetmelik m.163–169 ve İYUK m.7 Süreleri

30 Ekim 2026 tarihli ve 33415 sayılı Resmî Gazete’de yayımlanan Anayasa Mahkemesi Birinci Bölümünün 16/9/2026 tarihli ve 2024/68293 başvuru numaralı kararı, lise öğrencilerine Millî Eğitim Bakanlığı Ortaöğretim Kurumları Yönetmeliğine dayanılarak verilen okul değiştirme cezalarının kanuni dayanağı bulunmadığını ve bu nedenle Anayasa’nın 42. maddesindeki eğitim hakkının ihlal edildiğini tespit etti. Bu yazı, kararın ortaöğretimdeki disiplin sistemi bakımından ne anlama geldiğini; hangi cezaların aynı sorunu taşıdığını, kararın kimi bağladığını ve kimi bağlamadığını, itiraz, dava ve bireysel başvuru sürelerinin nasıl hesaplanacağını, başvurucular için yeniden yargılamanın nasıl işleyeceğini ve disiplin cezasıyla karşılaşan öğrenci ile velinin bugün ne yapması gerektiğini anlatıyor. Kararın özeti için son dakika haberimize bakabilirsiniz.

Kısa cevap: Anayasa Mahkemesine göre ortaöğretim öğrencilerine verilen disiplin cezalarının tek dayanağı bir yönetmeliktir; disiplin suç ve cezalarının çerçevesini çizen bir kanun hükmü yoktur. Temel haklar Anayasa m.13 uyarınca ancak kanunla sınırlanabildiği için bu cezalar, ölçülü olup olmadıklarına bakılmaksızın eğitim hakkını ihlal eder. Karar Yönetmeliği iptal etmez; okullar Yönetmeliği uygulamaya devam edebilir. Ancak yeni bir ceza alan öğrenci, tebliği izleyen beş iş günü içinde itiraz edebilir, tebliği izleyen günden itibaren 60 gün içinde idare mahkemesinde iptal davası açabilir ve dilekçesinde kanuni dayanak eksikliğini Anayasa Mahkemesinin 2024/68293 ve 2020/34927 numaralı kararlarına dayanarak ileri sürebilir. Davası kesin olarak reddedilen öğrenci için son kararın tebliğinden itibaren 30 günlük bireysel başvuru süresi vardır; süresi çoktan geçmiş dosyalar bu kararla kendiliğinden yeniden açılmaz.

Okul değiştirme, uzaklaştırma veya örgün eğitim dışına çıkarma cezası mı aldınız?

İtiraz süresi beş iş günü, dava süresi tebliği izleyen günden itibaren altmış gündür. Disiplin dosyasını, tebliğ tarihini ve cezanın dayanağını birlikte değerlendirelim: Hukukçular Evi, 0554 648 37 15.

📞 Hemen Arayın: 0554 648 37 15💬 WhatsApp

Kararın Künyesi ve Anayasal Dayanağı

Karar, Anayasa Mahkemesinin Birinci Bölümü tarafından bireysel başvuru yolunda verildi. Bireysel başvuru Anayasa’nın 148. maddesinin üçüncü fıkrasına ve 6216 sayılı Anayasa Mahkemesinin Kuruluşu ve Yargılama Usulleri Hakkında Kanun’un 45 ila 51. maddelerine dayanır. Mahkeme bu yolda bir kanunu veya yönetmeliği iptal etmez; somut bir kamu gücü işleminin veya mahkeme kararının bir temel hakkı ihlal edip etmediğini inceler ve ihlal bulursa sonuçlarının nasıl giderileceğine hükmeder (6216 sayılı Kanun m.50/1). Bölüm kararlarından hangilerinin Resmî Gazete’de yayımlanacağı İçtüzükte gösterilir (6216 sayılı Kanun m.50/3).

2024/68293 numaralı kararın künyesi

BaşlıkBilgi
Karar verenAnayasa Mahkemesi Birinci Bölüm (Başkan İrfan Fidan; üyeler Recai Akyel, Selahaddin Menteş, Muhterem İnce, Yılmaz Akçil)
Başvuru numarası2024/68293; 2024/69948 numaralı başvuru konu yönünden hukuki irtibat nedeniyle Komisyon kararıyla birleştirildi
Karar tarihi ve oy durumu16/9/2026, oybirliği
Yayım30 Ekim 2026 tarihli ve 33415 sayılı Resmî Gazete
Şikâyet konusuÖzel bir eğitim kurumunda lise öğrencisi olan iki başvurucuya 4/12/2023 ve 19/1/2024 tarihlerinde verilen okul değiştirme cezaları
HükümEğitim hakkı yönünden kabul edilebilirlik ve ihlal; ayrımcılık yasağı iddiası açıkça dayanaktan yoksun; diğer iddiaların incelenmesine gerek yok
GiderimYeniden yargılama; her başvurucuya net 50.000 TL manevi tazminat ve 43.518,70 TL yargılama gideri; ödeme dört ay içinde, gecikmede yasal faiz
Atıf yapılan önceki kararS.Ü. [1. B.], B. No: 2020/34927, 6/3/2024 (ortaöğretim disiplin cezasında kanunilik eksikliği)

Ortaöğretimde Disiplin Sistemi Nasıl İşliyor?

Kararın etkisini anlamak için önce sistemin kendisine bakmak gerekir. Ortaöğretim kurumlarındaki öğrenci disiplini, 7/9/2013 tarihli ve 28758 sayılı Resmî Gazete’de yayımlanan Millî Eğitim Bakanlığı Ortaöğretim Kurumları Yönetmeliğinin disiplin bölümünde düzenlenmiştir. Aşağıdaki tablo, mevzuat.gov.tr’de 1 Kasım 2026 itibarıyla yer alan güncel metinden derlenmiştir.

Ortaöğretim Kurumları Yönetmeliğinin disiplin hükümleri

MaddeKonuÖğrenci ve veli bakımından anlamı
m.3Dayanak: 222, 1739, 2429, 3308, 5580, 6331, 5490 sayılı Kanunlar, 573 sayılı KHK ve 1 sayılı Cumhurbaşkanlığı Kararnamesinin 301. maddesiAnayasa Mahkemesine göre bu metinlerin hiçbirinde ortaöğretim öğrencilerine ilişkin disiplin suç ve cezası düzenlenmemiştir
m.163/1Dört ceza: kınama, okuldan kısa süreli uzaklaştırma, okul değiştirme, örgün eğitim dışına çıkarmaCezaların tamamı yönetmelik düzeyinde öngörülmüştür
m.163/2Onay: kınama ve kısa süreli uzaklaştırma okul müdürü; okul değiştirme ilçe öğrenci disiplin kurulu; örgün eğitim dışına çıkarma il öğrenci disiplin kuruluCeza onaydan sonra uygulanır; onay belgesi istenmelidir
m.164Cezaların tanımı ve her cezayı gerektiren fiiller; kısa süreli uzaklaştırma 1–5 günFiilin listede tam karşılığı olup olmadığı (tipiklik) ayrı bir itiraz konusudur
m.166Bir öğretim yılı içinde tekrar hâlinde bir derece ağır cezaÖnceki cezanın hukuka uygunluğu sonraki cezayı da etkiler
m.168Ceza takdirinde öğrencinin 18 yaşına kadar çocuk olduğu, üstün yararı, rehber öğretmen ve veli görüşleri gibi hususlar; bir alt ceza imkânıSavunmada bu unsurlar açıkça işlenmelidir
m.169İtiraz: tebliği izleyen beş iş günü; itiraz merciinin kararı kesin; cezalar veliye tebliğ edilir; okul değiştirmede nakle kadar öğrenci okula devam ettirilmezİdari itiraz ve tebliğ tarihi dava süresinin hesabında belirleyicidir
m.170Davranış puanından indirim: kınama 10, uzaklaştırma 20, okul değiştirme 40, örgün eğitim dışına çıkarma 80 puanCezanın iptali puan iadesini de gündeme getirir
m.171Cezaların e-Okul/e-Mesem’e işlenmesi; iyi hâl hâlinde cezanın kaldırılması ve puan iadesiSüresi geçmiş cezalarda başvurulabilecek idari bir imkândır

Anayasa Mahkemesinin Gerekçesi Adım Adım

Birinci adım — hangi hak? Başvurucular okula girişlerinin yasaklanmasını hem eğitim hakkı hem de kişi özgürlüğü yönünden şikâyet etmişti. Mahkeme olayların hukuki nitelendirmesini kendisinin yapacağını belirterek, “mevcut bir eğitim kurumuna ulaşamama” niteliğindeki şikâyetlerin bir bütün olarak Anayasa’nın 42. maddesindeki eğitim hakkı kapsamında incelenmesi gerektiğine karar verdi. Bu tercih önemlidir: Okul değiştirme cezası öğrenciyi eğitimden tamamen yoksun bırakmasa da kayıtlı olduğu okula erişimini keser ve bu, eğitim hakkına müdahale sayılır.

İkinci adım — kabul edilebilirlik. Eğitim hakkına ilişkin iddia açıkça dayanaktan yoksun görülmedi ve kabul edilebilir bulundu. Ayrımcılık yasağına ilişkin iddialar ise ayrımcı bir nedene dayanan farklı muameleyi gösteren makul deliller sunulamadığı için açıkça dayanaktan yoksun sayıldı.

Üçüncü adım — kanunilik. Mahkeme, S.Ü. kararındaki tespiti hatırlattı: Yönetmeliğin dayanak maddesinde gösterilen kanun ve kanun hükmünde kararnamelerde ortaöğretim öğrencilerine uygulanabilecek disiplin suç ve cezalarına ilişkin bir hüküm yoktur. Disiplin suçlarına ilişkin genel ilkeleri ortaya koyan, bu suçların çerçevesini çizen, cezayı gerektiren eylemleri genel hatlarıyla da olsa belirleyen, amaç ve kapsamı belirlenebilir veya öngörülebilir bir kanuni düzenleme bulunmadığından müdahale kanunilik şartını taşımaz. Eldeki dosyada da cezaların tek dayanağı Yönetmelik olduğundan Mahkeme önceki karardaki ilkelerden ve sonuçtan ayrılmayı gerektiren bir durum görmedi.

Dördüncü adım — ölçülülüğe girilmemesi. Kanuni dayanak bulunmadığı sonucuna ulaşılınca müdahalenin meşru bir amacının olup olmadığına ve ölçülülüğüne bakılmadı. Bu, fiillerin ağır olup olmadığının, sosyal medya paylaşımının tehdit veya hakaret içerip içermediğinin Mahkeme tarafından tartışılmadığı anlamına gelir. Mahkeme, bir başvurucunun ifade özgürlüğü iddiasını da yeniden yargılamada derece mahkemelerince incelenebileceği için ayrıca ele almadı.

Kanunilik İlkesi Neden Belirleyici?

Anayasa’nın 13. maddesi temel hak ve hürriyetlerin “ancak kanunla” sınırlanabileceğini söyler. Eğitim hakkı bakımından 42. maddenin ikinci fıkrası ayrıca “öğrenim hakkının kapsamı kanunla tespit edilir ve düzenlenir” der. Bu iki hüküm birlikte okunduğunda, bir öğrencinin okuluna erişimini kesen bir yaptırımın en azından ana hatları itibarıyla kanunda yer alması gerekir. Yönetmelik, kanunun çizdiği çerçeve içinde ayrıntıyı düzenleyebilir; ama çerçevenin kendisini kuramaz.

Değerlendirmemize göre kararın asıl ağırlığı burada yatar: Sorun belirli bir cezanın yanlış uygulanması değil, ortaöğretimdeki disiplin rejiminin normlar hiyerarşisindeki yeridir. Bu nedenle Yönetmelikte yapılabilecek değişiklikler, ne kadar ayrıntılı ve öğrenci lehine olursa olsun, tek başına sorunu çözmez. Çözüm, disiplin suçlarının genel ilkelerini, ceza türlerini ve temel usul güvencelerini belirleyen bir kanun hükmüdür. Benzer bir yaklaşım Ekim ayında yayımlanan polis meslek yüksekokulundan ilişik kesme kararında da görülmüştü; orada da Mahkeme, öğrenciye ilişkin şartların kanunda değil yönetmelikte belirlenmesini kanunilik yönünden yetersiz bulmuştu.

Önemli ayrım: “Kanuni dayanak yok” tespiti, okulun hiçbir disiplin tedbiri alamayacağı anlamına gelmez. Karar, eğitim hakkını sınırlayan yaptırımların kanunla düzenlenmesi gerektiğini söyler. Öğrencinin rehberliğe yönlendirilmesi, veliyle görüşme veya sosyal sorumluluk çalışması gibi yaptırım niteliği taşımayan eğitsel önlemlerin değerlendirilmesi ayrı bir konudur ve kararda tartışılmamıştır.

S.Ü. Kararından 2024/68293’e: Ne Değişti, Ne Değişmedi?

2024/68293 numaralı karar yeni bir ilke koymuyor; 6/3/2024 tarihli S.Ü. kararındaki ilkeyi aynen uyguluyor. Ancak iki karar arasındaki dönem, uygulamanın nasıl şekillendiğini gösteriyor: Bu dosyadaki cezalar S.Ü. kararından önce (Aralık 2023 ve Ocak 2024) verilmiş, idari yargıdaki süreç ise S.Ü. kararından sonra, 2024 sonbaharında, fiilin sübutu ve tipikliği üzerinden sonuçlandırılmıştı. Yani derece mahkemeleri kanunilik sorununu kendiliğinden ele almamıştı.

Eski yaklaşım ile Anayasa Mahkemesinin yaklaşımı

Konuİdari yargıdaki yaklaşım (bu dosyada)Anayasa Mahkemesinin yaklaşımı
İnceleme ekseniFiil sabit mi, Yönetmelikteki tanıma uyuyor mu?Ceza kanunla öngörülmüş mü?
Yönetmeliğin yeterliliğiYeterli dayanak kabul edildiTek başına yeterli değil; çerçeve kanunda olmalı
ÖlçülülükCeza fiile uygun görüldüİncelenmedi; kanunilik eksikliği yeterli
Sosyal medya paylaşımıTehdit ve hakaret içerdiği kabul edildi (ikinci dosya)İçerik değerlendirilmedi; ifade özgürlüğü yeniden yargılamada incelenebilir
SonuçDavalar istinafta kesin olarak reddedildiİhlal; yeniden yargılama, net 50.000’er TL manevi tazminat
Mevzuatın durumuYönetmelik m.163–171 yürürlükte1 Kasım 2026 itibarıyla güncel metinde aynı hükümler ve aynı dayanak maddesi yer alıyor

Kimleri Etkiliyor?

Kararın hükmü yalnızca iki başvurucuyu bağlar; gerekçesi ise aynı Yönetmeliğe dayanılarak ceza alan herkes için önemlidir. Aşağıdaki tablo, farklı durumlardaki öğrenci ve kurumlar için kararın pratik anlamını özetliyor.

Gruplara göre kararın anlamı

GrupDurumPratik anlamı
Başvurucularİhlal kararı ve yeniden yargılamaİdare mahkemeleri ihlali ve sonuçlarını giderecek yeni karar verecek; tazminat ve giderler ödenecek
Yeni ceza alan lise öğrencileriCeza tebliğ edildi, süreler işliyorİtiraz ve dava dilekçesinde kanuni dayanak eksikliği ileri sürülebilir
Davası derdest öğrencilerİdare mahkemesinde veya istinaftaKarar dosyaya sunulmalı; kanuni dayanak itirazı açıkça yazılmalı
Davası kesin olarak reddedilenlerSon karar yeni tebliğ edildiTebliğden itibaren 30 gün içinde bireysel başvuru
Süresi geçmiş dosyalarDava açılmamış veya bireysel başvuru süresi geçmişKarar yeni bir dava veya başvuru süresi başlatmaz; davranış puanı ve kayıt için m.171 imkânı değerlendirilebilir
Özel okul öğrencileriBu dosyanın başvurucuları özel bir eğitim kurumundaydıAynı Yönetmeliğe tabi olduklarından gerekçe aynen ileri sürülebilir
Okul yönetimleri ve disiplin kurullarıYönetmelik yürürlükteCezaların yargı denetiminde kanunilik yönünden sorgulanma riski; usul güvencelerine titizlikle uyulması önem kazanıyor
Üniversite öğrencileriAyrı mevzuata tabiBu karar onları doğrudan ilgilendirmez; Üniversite Disiplin Soruşturmaları Rehberine bakınız

Hangi Cezalar Aynı Sorunu Taşıyor?

Somut dosyadaki cezalar okul değiştirmeydi. Ancak Mahkemenin gerekçesi, ortaöğretim öğrencilerine uygulanabilecek disiplin suç ve cezalarına ilişkin hiçbir kanuni düzenleme bulunmamasına dayanıyor. Değerlendirmemize göre bu gerekçe, Yönetmelikteki dört cezanın tamamı için ileri sürülebilir; ancak her cezanın eğitim hakkına müdahale yoğunluğu farklı olduğundan mahkemelerin her ceza türünü ayrıca değerlendirmesi beklenebilir.

Dört ceza türü ve hukuki ağırlığı

CezaTanım (Yönetmelik)Onay ve itiraz merciiPuan indirimiDeğerlendirmemiz
KınamaDavranışın kesin bir dille ve yazılı bildirilmesiOnay okul müdürü; itiraz ilçe öğrenci disiplin kurulu10Okula erişimi kesmez; eğitim hakkına müdahale olup olmadığı tartışmalı olabilir
Okuldan kısa süreli uzaklaştırma1–5 gün ders ve ders dışı etkinliklerden mahrumiyetOnay okul müdürü; itiraz ilçe öğrenci disiplin kurulu20Eğitimden fiilen yoksun bırakır; kanunilik gerekçesi güçlü biçimde ileri sürülebilir
Okul değiştirmeAynı tür veya derecedeki başka okula nakilOnay ilçe öğrenci disiplin kurulu; itiraz il öğrenci disiplin kurulu40Anayasa Mahkemesinin iki kararında ihlal tespit edilen ceza
Örgün eğitim dışına çıkarmaÖrgün ortaöğretim kurumlarıyla ilişiğin kesilmesiOnay il öğrenci disiplin kurulu; itiraz öğrenci üst disiplin kurulu80Müdahalenin en ağır biçimi; gerekçe en güçlü bu cezada uygulanabilir

İlkokul ve ortaokul öğrencileri ayrı bir yönetmeliğe tabidir ve karar ortaöğretime ilişkindir. Diğer kademelerdeki uygulamalar için ayrıca değerlendirme yapılması gerekir.

Disiplin kurulu kararını birlikte okuyalım

Cezanın türü, onay mercii, tebliğ tarihi ve savunmanın nasıl alındığı itiraz ve davanın kaderini belirler. Belgelerle birlikte arayın: 0554 648 37 15.

📞 Hemen Arayın: 0554 648 37 15💬 WhatsApp

Hukuki Nitelik, Tartışmalı ve Belirsiz Noktalar

Kararın bağlayıcılığı. Anayasa’nın 153. maddesinin son fıkrası Anayasa Mahkemesi kararlarının yasama, yürütme ve yargı organlarını, idare makamlarını, gerçek ve tüzel kişileri bağladığını öngörür. Bireysel başvuru kararının hükmü taraflara ilişkindir; ancak değerlendirmemize göre aynı hukuki soruna ilişkin yerleşik hâle gelen bir içtihadın derece mahkemelerince gözetilmemesi, ilgili kişiye yeniden bireysel başvuru imkânı doğuracağı için uygulamada güçlü bir yönlendirici etki yaratır.

Fiil sabit olsa bile. Mahkeme fiillerin sübutunu tartışmadı. Bu nedenle “öğrenci fiili işledi” tespiti, kanuni dayanak eksikliğini ortadan kaldırmaz. Değerlendirmemize göre dava dilekçesinde hem fiile ilişkin savunma hem de kanunilik itirazı birlikte ileri sürülmelidir; birinin diğerine tercih edilmesi gerekmez.

Okul güvenliği ve diğer öğrencilerin hakları. İkinci dosyada Bölge İdare Mahkemesi, paylaşımların başka bir öğrencinin eğitim hakkını kullanmasını engelleyecek nitelikte olduğunu belirtmişti. Kanuni dayanak eksikliği, okulun diğer öğrencileri koruma yükümlülüğünü ortadan kaldırmaz. Değerlendirmemize göre bu gerilim, yaptırımların kanunla düzenlenmesiyle çözülebilecek bir sorundur ve kararın kendisi bu konuda bir çözüm önermemektedir.

Düzenleyici işleme karşı dava. 6216 sayılı Kanun m.45/3 uyarınca düzenleyici idari işlemler aleyhine doğrudan bireysel başvuru yapılamaz. Yönetmeliğin kendisine karşı dava, 2575 sayılı Danıştay Kanunu m.24/1-c uyarınca ülke çapında uygulanan düzenleyici işlemler bakımından Danıştay’da açılır. İYUK m.7/4, ilanı gereken düzenleyici işlemlerde dava süresinin ilan tarihini izleyen günden başladığını, ancak işlemin uygulanması üzerine ilgililerin düzenleyici işlem, uygulama işlemi veya her ikisi aleyhine birden dava açabileceğini ve düzenleyici işlemin iptal edilmemiş olmasının uygulama işleminin iptaline engel olmadığını öngörür. Ayrıntı için Düzenleyici İşlemlere Karşı İptal Davası yazımıza bakabilirsiniz.

Kişisel veriler ve kayıtlar. Cezanın e-Okul/e-Mesem’e işlenmesi ve davranış puanı indirimi (m.170–171), iptal hâlinde düzeltilmesi gereken sonuçlardır. Değerlendirmemize göre iptal kararından sonra kaydın silinmesi ve puan iadesi okul yönetiminden yazılı olarak istenmeli, uygulanmazsa yargı kararının idarece uygulanmaması hükümleri gündeme gelir.

Süreler, İtiraz ve Dava Yolları

Disiplin cezasına karşı yollar ve süreler

YolSüre ve başlangıçMerciDayanak
İdari itirazCezanın tebliğini izleyen beş iş günü; 18 yaşını tamamlamış öğrenci veya veli, okul müdürlüğü kanalıylaİlçe veya il öğrenci disiplin kurulu ya da öğrenci üst disiplin kuruluYönetmelik m.169/3–4
İptal davasıYazılı bildirimi izleyen günden itibaren 60 gün; son gün tatile rastlarsa izleyen ilk çalışma günü; adli tatilde bitiyorsa ara vermenin sona erdiği günü izleyen tarihten itibaren 7 gün uzarİdare mahkemesiİYUK m.7, 8
Üst makama başvuruDava süresi içinde; başvuru işlemeye başlamış süreyi durdurur, 30 gün cevapsızlık ret sayılırİşlemi yapan veya üst makamİYUK m.11
Yürütmenin durdurulmasıDava ile birlikte; açık hukuka aykırılık ve telafisi güç zarar birlikte aranır; uygulanmakla etkisi tükenecek işlemlerde savunma alınmadan da verilebilirİdare mahkemesiİYUK m.27/2
Tam yargı davasıİptal davasıyla birlikte veya iptal kararının tebliğinden itibaren dava süresi içindeİdare mahkemesiİYUK m.12
Bireysel başvuruBaşvuru yollarının tüketildiği tarihten itibaren 30 gün; haklı mazerette mazeretin kalktığı tarihten itibaren 15 günAnayasa Mahkemesi6216 sayılı Kanun m.47/5

İdari itirazın dava süresine etkisi uygulamada sık tartışılır. Değerlendirmemize göre Yönetmelikte öngörülen itiraz yapılmışsa dava süresi itirazın reddinin tebliğinden itibaren hesaplanabilir; ancak en ihtiyatlı yol, cezanın ilk tebliğinden itibaren hesaplanan 60 günü kaçırmamaktır. Sürelerin hesabı için İdari Davalarda Sürelerin Hesaplanması ve Adli Tatil, üst makama başvurunun etkisi için İdareye ve Üst Makama Başvuru, yürütmenin durdurulması için Yürütmenin Durdurulması yazılarımıza; genel süreler için İdari Davalarda Dava Açma Süreleri rehberimize bakabilirsiniz. İşlemde başvuru yolu ve süresi gösterilmemişse Anayasa m.40 bakımından ayrıca bu yazımız yol gösterir.

Yeniden Yargılama ve Tazminat: Başvurucular İçin Bundan Sonra

6216 sayılı Kanun m.50/2’ye göre tespit edilen ihlal bir mahkeme kararından kaynaklanmışsa dosya yeniden yargılama yapılmak üzere ilgili mahkemeye gönderilir; yeniden yargılama yapmakla yükümlü mahkeme ihlali ve sonuçlarını ortadan kaldıracak şekilde, mümkünse dosya üzerinden karar verir. Mahkeme bu dosyada kararın bir örneğini, Ankara Bölge İdare Mahkemesi 4. İdari Dava Dairesine (E.2024/3574, K.2024/3476) iletilmek üzere Ankara 14. İdare Mahkemesine (E.2024/139, K.2024/899) ve İstanbul 8. İdare Mahkemesine (E.2024/111, K.2024/1271) gönderdi.

Değerlendirmemize göre yeniden yargılamada derece mahkemelerinin cezaların kanuni dayanaktan yoksun olduğunu kabul ederek iptal kararı vermesi beklenir; bu kararla birlikte e-Okul kaydı ve davranış puanı gibi sonuçların da düzeltilmesi gündeme gelir. Başvurucuların artık mezun olmuş olabileceği gibi durumlarda okul değişikliğinin geri alınmasının pratik bir anlamı kalmayabilir; bu hâlde iptalin kayıt ve puan sonuçları ile tazminat ön plana çıkar. Manevi tazminat ve yargılama giderleri, kararın tebliğini takiben Hazine ve Maliye Bakanlığına başvuru tarihinden itibaren dört ay içinde ödenecek; gecikmede bu sürenin sona erdiği tarihten ödeme tarihine kadar yasal faiz uygulanacak. İdari tazminat yolları için Tam Yargı Davası ve İdari Tazminat ile İptal ve Tam Yargı Davalarının Birlikte Açılması yazılarımıza bakabilirsiniz.

Varsayımsal Örnekler

Aşağıdaki örnekler varsayımsaldır; gerçek kişi ve olaylarla ilgisi yoktur.

Örnek 1 — Yeni okul değiştirme cezası. Bir lise öğrencisine verilen okul değiştirme cezası veliye 2 Kasım 2026 Pazartesi günü tebliğ ediliyor. Yönetmelik m.169/3’teki beş iş günlük itiraz süresi 9 Kasım 2026 Pazartesi günü biter. Veli itiraz etmeden doğrudan dava açmak isterse, tebliği izleyen günden itibaren 60. gün 1 Ocak 2027 Cuma’dır; resmî tatile rastladığı ve izleyen günler hafta sonu olduğu için süre İYUK m.8/2 uyarınca 4 Ocak 2027 Pazartesi günü mesai bitiminde dolar. Dilekçede fiile ilişkin savunmanın yanında kanuni dayanak eksikliği ve m.169/6 nedeniyle öğrencinin nakle kadar okula devam edememesi gerekçesiyle yürütmenin durdurulması istenir.

Örnek 2 — Üç günlük uzaklaştırma. Bir öğrenciye üç gün okuldan kısa süreli uzaklaştırma cezası veriliyor ve ceza ertesi gün uygulanmaya başlıyor. Bu tür bir ceza uygulanmakla etkisi tükenecek nitelikte olabileceğinden, İYUK m.27/2 uyarınca idarenin savunması alınmaksızın yürütmenin durdurulması istenebilir. Ceza uygulanıp bitmiş olsa bile, davranış puanından 20 puan indirimi ve e-Okul kaydı nedeniyle iptal davası açmakta güncel bir menfaat bulunduğu ileri sürülebilir; menfaat ilişkisi için İptal Davasında Menfaat İhlali yazımıza bakınız.

Örnek 3 — Kesinleşmiş dava. Örgün eğitim dışına çıkarma cezasına karşı açılan dava istinafta kesin olarak reddediliyor ve karar 4 Kasım 2026 Çarşamba günü tebliğ ediliyor. 6216 sayılı Kanun m.47/5 uyarınca bireysel başvuru için son gün 4 Aralık 2026 Cuma’dır. Başvuru formunda eğitim hakkı ihlali, Anayasa Mahkemesinin S.Ü. ve 2024/68293 kararlarına atıfla, kanuni dayanak eksikliği üzerinden açıkça ileri sürülür.

Örnek 4 — Süresi geçmiş ceza. 2025 yılında kınama cezası alan ve dava açmayan bir öğrenci bu kararı öğreniyor. Karar yeni bir dava süresi başlatmaz. Ancak Yönetmelik m.171/2, davranışları olumlu yönde değişen öğrencinin durumunun okul öğrenci ödül ve disiplin kurulunca değerlendirilerek cezanın kaldırılmasını ve puanın iadesini mümkün kılar; bu idari imkân değerlendirilebilir.

Ne Yapmalı? Adım Adım

Öğrenci ve veliler için:

1. Disiplin kurulu kararını, onay belgesini (m.163/2), tebliğ belgesini ve savunma tutanaklarını yazılı olarak isteyin; tebliğ tarihini not edin.

2. Beş iş günlük itiraz süresini kaçırmayın. İtirazda fiile ilişkin açıklamalarınızın yanında cezanın kanuni dayanağı bulunmadığını, Anayasa Mahkemesinin 2024/68293 ve 2020/34927 numaralı kararlarını anarak yazın.

3. Ceza takdirinde m.168’deki hususların (çocuğun üstün yararı, rehber öğretmen ve veli görüşü, tahrik, önceki ceza durumu) dikkate alınıp alınmadığını kontrol edin.

4. Tebliği izleyen günden itibaren 60 günlük dava süresini hesaplayın; okul değiştirme veya uzaklaştırmada yürütmenin durdurulmasını dava dilekçesiyle birlikte isteyin.

5. Dava kesin olarak reddedilirse son kararın tebliğinden itibaren 30 gün içinde bireysel başvuru yapın.

6. İptal kararı alırsanız e-Okul kaydının silinmesini ve davranış puanının iadesini okul müdürlüğünden yazılı olarak isteyin.

Okul yönetimleri ve disiplin kurulları için:

1. Yönetmelik yürürlükte olduğu için uygulanabilir; ancak verilecek cezaların yargı denetiminde kanunilik yönünden sorgulanabileceğini dikkate alın.

2. Savunma (m.194), veli bildirimi ve tebligat (m.169/5) gibi usul güvencelerine titizlikle uyun; kararları gerekçeli yazın.

3. m.168/3 ve 168/4’teki bir alt ceza ve iyileştirici, geliştirici çalışmalar imkânını değerlendirin.

4. Kararın, başvuru yolunu, merciini ve süresini gösterecek biçimde tebliğ edilmesini sağlayın.

Sık Yapılan Hatalar

  • Kararın Yönetmeliği iptal ettiğini düşünmek: Bireysel başvuru kararı Yönetmeliği yürürlükten kaldırmaz; her ceza ayrıca itiraz ve dava konusu yapılmalıdır.
  • Yalnızca fiili tartışmak: Kanuni dayanak itirazı ileri sürülmezse mahkemenin incelemesi fiilin sübutuyla sınırlı kalabilir; bu dosyadaki derece mahkemeleri de kanunilik sorununu ele almamıştı.
  • Süreyi kaçırmak: Beş iş günlük itiraz, 60 günlük dava ve 30 günlük bireysel başvuru süreleri birbirinden bağımsızdır; Anayasa Mahkemesi kararı süresi geçmiş bir dosyayı yeniden açmaz.
  • Tebliğ tarihini belgelememek: Velilere yapılan tebligatın tarihi tüm sürelerin başlangıcıdır; tebellüğ belgesinin örneği istenmelidir.
  • Yürütmenin durdurulmasını istememek: Okul değiştirme cezasında öğrenci nakle kadar okula devam edemez (m.169/6); dava sonuçlanıncaya kadar telafisi güç bir eğitim kaybı oluşabilir.
  • Kaydı unutmak: İptal kararı sonrasında e-Okul kaydı ve davranış puanı kendiliğinden düzelmeyebilir; yazılı talep gerekir.

Öğrencinin ve Velinin Usul Güvenceleri

Kanunilik tartışmasından bağımsız olarak Yönetmelik, öğrenciye bazı usul güvenceleri tanır ve bunlara uyulmaması tek başına iptal sebebi olabilir. Okul öğrenci ödül ve disiplin kuruluna sevk edilen öğrencinin yazılı ve gerektiğinde sözlü savunması alınır; çağrı yazılı ve imza karşılığında yapılır (m.194). Cezalar velilere tebligat hükümlerine uygun olarak bildirilir ve tebellüğ belgesi dosyada saklanır (m.169/5). İtiraz hakkı okul müdürüne, 18 yaşını tamamlamış öğrenciye veya veliye aittir (m.169/3). Ceza takdirinde öğrencinin 18 yaşına kadar çocuk olduğu, üstün yararı, gizlilik ilkesi ve rehber öğretmen ile velinin görüşleri göz önünde bulundurulur (m.168/1). Zihinsel engeli veya otizmi olan özel eğitim ihtiyacı bulunan öğrencilere disiplin cezası uygulanmaz (m.168/5). Savunma hakkına ilişkin genel ilkeler için Disiplin Soruşturması ve Savunma Hakkı yazımıza; ayrı yaşayan ebeveynlerin okul kararlarındaki konumu için velayeti olmayan ebeveynin okul kararları yazımıza bakabilirsiniz. Okulda yaşanan zarar ve kurum sorumluluğu ise bu yazımızda ele alındı.

Sıkça Sorulan Sorular

Anayasa Mahkemesi 2024/68293 kararında ne dedi?

Mahkeme, Ortaöğretim Kurumları Yönetmeliğine dayanılarak iki lise öğrencisine verilen okul değiştirme cezalarının kanuni dayanağı bulunmadığını, bu nedenle Anayasa m.42’deki eğitim hakkının ihlal edildiğini oybirliğiyle tespit etti. Karar 30 Ekim 2026 tarihli ve 33415 sayılı Resmî Gazete’de yayımlandı.

Lisede verilen disiplin cezaları artık geçersiz mi?

Hayır. Karar Yönetmeliği iptal etmez; okullar Yönetmeliği uygulamaya devam edebilir. Ancak her ceza ayrı ayrı itiraz ve dava konusu yapılabilir ve bu süreçte kanuni dayanak eksikliği ileri sürülebilir.

Karar yalnızca okul değiştirme cezası için mi geçerli?

Somut dosyadaki cezalar okul değiştirmeydi. Gerekçe ise ortaöğretim öğrencilerine ilişkin disiplin suç ve cezalarının kanunda düzenlenmemiş olmasına dayanıyor. Değerlendirmemize göre bu gerekçe kısa süreli uzaklaştırma ve örgün eğitim dışına çıkarma için de ileri sürülebilir; kınamada eğitim hakkına müdahale bulunup bulunmadığı ayrıca tartışılabilir.

Öğrenci fiili gerçekten işlediyse yine de ihlal olur mu?

Anayasa Mahkemesi fiilin sübutunu ve ağırlığını değerlendirmedi; kanuni dayanak bulunmadığı için meşru amaç ve ölçülülük incelemesine geçmedi. Bu nedenle fiilin işlenmiş olması kanunilik eksikliğini ortadan kaldırmaz.

Disiplin cezasına itiraz süresi nedir?

Ortaöğretim Kurumları Yönetmeliği m.169/3’e göre itiraz, cezanın tebliğini izleyen beş iş günü içinde okul müdürü, 18 yaşını tamamlamış öğrenci veya veli tarafından okul müdürlüğü kanalıyla yapılır. İtiraz sonucu verilen karar idari yönden kesindir.

Dava açma süresi ne kadar?

İYUK m.7 uyarınca yazılı bildirimi izleyen günden itibaren 60 gündür. Son gün tatile rastlarsa süre izleyen ilk çalışma gününün bitimine kadar uzar (İYUK m.8/2). Örneğin 2 Kasım 2026’da tebliğ edilen bir cezada süre 4 Ocak 2027 Pazartesi günü dolar.

Davam kesinleşti, ne yapabilirim?

Son kararın tebliğinden itibaren 30 gün içindeyseniz Anayasa Mahkemesine bireysel başvuru yapabilirsiniz (6216 sayılı Kanun m.47/5). Bu süre geçmişse karar tek başına yeni bir başvuru yolu açmaz.

Yönetmeliğin kendisine dava açılabilir mi?

Ülke çapında uygulanan düzenleyici işlemlere karşı davalar Danıştay’da açılır (2575 sayılı Kanun m.24/1-c). İYUK m.7/4 uyarınca düzenleyici işlemin uygulanması üzerine, uygulama işlemi ile birlikte düzenleyici işlem de dava edilebilir. Doğrudan bireysel başvuru ise yapılamaz (6216 sayılı Kanun m.45/3).

Özel okul öğrencileri de bu karardan yararlanabilir mi?

Bu dosyadaki başvurucular özel bir eğitim kurumunda okuyordu ve cezalar aynı Yönetmeliğe dayanıyordu. Bu nedenle aynı gerekçe özel okul öğrencileri bakımından da ileri sürülebilir.

Başvurulara ne kadar tazminat ödenecek?

Her başvurucuya ayrı ayrı net 50.000 TL manevi tazminat ve 3.518,70 TL harç ile 40.000 TL vekâlet ücretinden oluşan 43.518,70 TL yargılama gideri ödenecek. Ödeme, Hazine ve Maliye Bakanlığına başvurudan itibaren dört ay içinde yapılacak; gecikmede yasal faiz işleyecek.

Ceza iptal edilirse e-Okul kaydı ne olur?

İptal kararı sonrasında cezanın e-Okul/e-Mesem kaydından çıkarılması ve davranış puanının iadesi okul müdürlüğünden yazılı olarak istenmelidir. Süresi geçmiş cezalarda ise Yönetmelik m.171/2 uyarınca iyi hâl değerlendirmesiyle cezanın kaldırılması imkânı vardır.

Bu karar üniversite öğrencilerini etkiler mi?

Doğrudan etkilemez. Karar ortaöğretim öğrencilerine ve Ortaöğretim Kurumları Yönetmeliğine ilişkindir; yükseköğretim öğrencileri ayrı mevzuata tabidir.


Hukukçular Evi Bu Dosyalarda Ne Yapar

Öğrenci disiplin dosyalarında çalışmamız, disiplin kurulu kararının, onay belgesinin, savunma tutanaklarının ve tebliğ belgesinin incelenmesiyle başlar. Cezanın türü, onay ve itiraz mercii, Yönetmelikteki fiil tanımına uygunluk, m.168’deki takdir unsurlarının gözetilip gözetilmediği ve sürelerin durumu birlikte değerlendirilir.

İtiraz dilekçesinin hazırlanması, idare mahkemesinde iptal davası ve yürütmenin durdurulması talebi, gerektiğinde tam yargı davası, kesinleşen kararlarda Anayasa Mahkemesine bireysel başvuru ve iptal kararından sonra kayıt ile puan düzeltmelerinin takibi çalışma alanımız içindedir. Her dosya kendi koşullarıyla değerlendirilir; sonuç taahhüt edilmez. Ön görüşme için 0554 648 37 15 numaralı telefondan bize ulaşabilirsiniz.

Disiplin cezası için süreler işliyor

Beş iş günlük itiraz ve altmış günlük dava süresi kısa. Belgelerinizle birlikte arayın; dosyanızı birlikte değerlendirelim: Hukukçular Evi, 0554 648 37 15.

📞 Hemen Arayın: 0554 648 37 15💬 WhatsApp

Bu içerik İdare Hukuku Rehberi’nin Eğitim ve Öğrenci İşlemleri bölümündedir.

İdare Hukuku Rehberi  ·  Bu alandaki tüm rehberler  ·  Tüm hukuk dalları

Mevzuat ve kaynaklar: 30/10/2026 tarihli ve 33415 sayılı Resmî Gazete’de yayımlanan Anayasa Mahkemesi Birinci Bölümünün 16/9/2026 tarihli ve 2024/68293 başvuru numaralı kararı (RG madde: 20261030-9) ve kararda atıf yapılan S.Ü. [1. B.], B. No: 2020/34927, 6/3/2024 kararı; Anayasa m.13, 40, 42, 148, 153; 6216 sayılı Kanun m.45, 47, 50; 2577 sayılı İYUK m.7, 8, 11, 12, 27; 2575 sayılı Danıştay Kanunu m.24; Millî Eğitim Bakanlığı Ortaöğretim Kurumları Yönetmeliği (RG 7/9/2013-28758) m.3, 163, 164, 166, 168, 169, 170, 171, 194 (mevzuat.gov.tr güncel metni). Bu yazı genel bilgilendirme amaçlıdır; somut dosya için hukuki görüş yerine geçmez.

Post by Av. Fatma Öztürk