Avusturya’dan Türkiye’ye Kesin Dönüş ve Vergi 2026: PVA Emekli Aylığı Yalnızca Türkiye’de (Anlaşma m.18), Pensionskasse, Kamu Emekliliği m.19, Çıkış Vergisi (Wegzugsbesteuerung), Abmeldung, GVK 23/13 ve 20/D
19 Kasım 2026

Avusturya’dan Türkiye’ye Kesin Dönüş ve Vergi 2026: PVA Emekli Aylığı Yalnızca Türkiye’de (Anlaşma m.18), Pensionskasse, Kamu Emekliliği m.19, Çıkış Vergisi (Wegzugsbesteuerung), Abmeldung, GVK 23/13 ve 20/D

Avusturya’dan Türkiye’ye kesin dönüş yapan kişinin Avusturya sosyal sigortasından (Pensionsversicherungsanstalt, PVA) aldığı emekli aylığı, Türkiye–Avusturya Çifte Vergilendirmeyi Önleme Anlaşmasına göre yalnızca Türkiye’de vergilendirilebilir (Anlaşma m.18/1); Türkiye ise yabancı sosyal güvenlik kurumlarının ödediği emekli, maluliyet, dul ve yetim aylıklarını gelir vergisinden istisna eder (GVK m.23/1-13). Sonuç olarak bu aylık iki ülkede de vergilendirilmez; ancak Avusturya’daki kesintinin durması için Türk vergi idaresince onaylanmış mukimlik belgesinin ZS-QU1 formuyla PVA’ya verilmesi gerekir. İşyeri ve özel emeklilik ödemeleri de yalnızca Türkiye’de vergilendirilir, Türkiye’de istisna dışıdır; 1.1.2026’dan sonra yerleşip şartları taşıyanlar için yirmi yıllık istisna (GVK mük. m.20/D) uygulanır. Avusturya’daki menkul kıymet ve fonlar için ise taşınma anında çıkış vergisi doğabilir; Türkiye AB dışında olduğundan bu vergi için erteleme imkânı yoktur.

Avusturya’da çalışıp emekli olan veya emekliliğine yaklaşan ve Türkiye’ye dönmek isteyen kişilerin vergi durumu, Almanya ve Hollanda’dan dönenlerinkinden belirgin biçimde farklıdır. Türkiye ile Avusturya arasındaki yeni anlaşma 2008’de imzalanmıştır ve emekli aylıklarında Türkiye’ye en geniş vergileme hakkını tanıyan anlaşmalardan biridir: sosyal sigorta aylığı için ne Almanya’daki gibi 10.000 avro sınırı ne de Hollanda’daki gibi vatandaşlık ayrımı vardır. Buna karşılık Avusturya’nın kendi iç hukukundaki çıkış vergisi, birikimini Avusturya bankalarında menkul kıymet olarak tutan kişiler için önemli bir maliyet doğurabilir. Bu yazı her iki ülkedeki vergi sonuçlarını, Avusturya’dan ayrılırken yapılacak işlemleri, sağlık sigortasını ve miras konusunu kanun ve anlaşma maddeleriyle açıklar. Almanya’dan dönüş için Almanya’dan kesin dönüş yazımıza, Hollanda’dan dönüş için Hollanda’dan kesin dönüş yazımıza bakılabilir.

Deutsch: Bu konunun Almanca rehberi: Steuerbefreiung in der Türkei für Zuzügler und Rückkehrer (20 Jahre).

Kısa Cevap: Hangi Ödeme Nerede Vergilenir?

Türkiye Cumhuriyeti ile Avusturya Cumhuriyeti Arasında Gelir Üzerinden Alınan Vergilerde Çifte Vergilendirmeyi Önleme Anlaşması 28.3.2008’de Viyana’da imzalanmış, 26.6.2009 tarihli ve 27270 sayılı Resmî Gazete’de yayımlanmış, 1.10.2009’da yürürlüğe girmiş ve 1.1.2010’dan itibaren uygulanmaktadır. Bu anlaşma, Türkiye’nin 1970’te Avusturya ile imzaladığı ilk çifte vergilendirmeyi önleme anlaşmasının yerini almıştır. Emeklilik ödemeleri bakımından iki kural belirleyicidir: emekli maaşları ve sosyal güvenlik ödemeleri m.18’e, kamu görevinden doğan emekli maaşları m.19/2’ye tabidir.

Avusturya kaynaklı ödemeler (Türkiye’de yaşayan kişi)

ÖdemeAvusturya’nın hakkı (Anlaşma)Türkiye’de
PVA’dan yaşlılık, maluliyet, dul ve yetim aylığı (ASVG-Pension)Yok; yalnızca Türkiye (m.18/1), vatandaşlıktan bağımsızİstisna; beyan yok (GVK m.23/1-13)
İşyeri emekliliği (Firmenpension) ve emeklilik kasası (Pensionskasse) ödemeleriYok; yalnızca Türkiye (m.18/1)İstisna dışı; beyan veya şartları varsa yirmi yıllık istisna
Özel emeklilik sigortası anüitesiYok; yalnızca Türkiye (m.18/1-2)İstisna dışı; beyan veya yirmi yıllık istisna
Avusturya kamu görevinden emekli maaşı, kişi Avusturya vatandaşıYalnızca Avusturya (m.19/2-a)Vergilendirilmez
Avusturya kamu görevinden emekli maaşı, kişi Türk vatandaşıYok; yalnızca Türkiye (m.19/2-b)Değerlendirmemize göre özelgeyle netleştirilmeli
Avusturya’daki menkul kıymet ve fonların taşınma anındaki değer artışıAvusturya iç hukukuna göre çıkış vergisi (EStG § 27 Abs. 6 Z 1)Sonraki fiilî satış kazancı ayrıca incelenmeli; şartları taşıyanlar için yirmi yıllık istisna
Avusturya’daki konuttan kira geliriVergilendirebilir (m.6)Beyan; Avusturya vergisi mahsup edilir (m.22/2-a)

Anlaşmanın 18. Maddesi: Sosyal Sigorta Aylığı Yalnızca Türkiye’de

Anlaşmanın 18. maddesinin birinci fıkrasına göre, 19. maddenin ikinci fıkrası saklı kalmak kaydıyla, geçmiş çalışmalar karşılığında ödenen emekli maaşları ve benzeri ödemeler, bir Akit Devletin sosyal güvenlik sistemi kapsamında yapılan ödemeler ve anüiteler yalnızca ödeme yapılan kişinin mukim olduğu devlette vergilendirilir. Maddenin Almanca metninde sosyal sigorta sistemi kapsamındaki ödemeler açıkça sayılmıştır. İkinci fıkra anüiteyi, para veya parayla ölçülebilir bir menfaat karşılığında, ömür boyu veya belirli bir süre boyunca düzenli olarak ödenmesi taahhüt edilen belirli bir tutar olarak tanımlar.

Avusturya Federal Vergi Mahkemesi (Bundesfinanzgericht) de bu maddeyi, sosyal güvenlik sistemi kapsamında ödenen emekli aylıklarının yalnızca alıcının mukim olduğu devlette vergilendirileceği şeklinde uygulamaktadır. Mahkeme, Avusturya’da yaşayıp Türkiye’den SGK aylığı alan bir kişinin davasında aylığın yalnızca Avusturya’da vergilendirilebileceğine, Türkiye’de vergilendirilip vergilendirilmediğinin önemsiz olduğuna karar vermiştir (BFG, 25.4.2016, RV/3100270/2016). Aynı kural tersine işler: Türkiye’de yaşayan kişinin PVA aylığı yalnızca Türkiye’nin vergileme alanındadır.

Bu sonuç vatandaşlığa bağlı değildir. Türk vatandaşı, Avusturya vatandaşı ve Mavi Kart sahibi için PVA aylığının durumu aynıdır. Almanya anlaşmasında Almanya’nın 10.000 avroyu aşan kısmı vergilendirebildiği (Almanya emekli maaşı yazımız), Hollanda anlaşmasında ise sonucun kişinin Türk vatandaşı olup olmamasına bağlı olduğu (Hollanda kesin dönüş yazımız) düşünüldüğünde, Avusturya anlaşması Türkiye’ye dönen emekliler için en sade düzenlemedir. Fransa anlaşması da devlet emekli aylığını yalnızca Türkiye’ye bırakır; ayrıntılar Fransa’dan kesin dönüş ve vergi yazımızdadır.

Üç anlaşmada devlet emekli aylığı (Türkiye’de yaşayan kişi)

AnlaşmaKaynak ülkenin hakkıTürkiye’nin çifte vergiyi önleme yöntemi
Almanya (2011)Yıllık 10.000 avroyu aşan kısmı vergilendirebilir; vergi brüt tutarın yüzde 10’unu geçemez (m.18/2)Mahsup (m.22/1-a)
Hollanda (1986)Kişi Türk vatandaşıysa yok; değilse vergilendirebilir (m.18/3)İstisna (m.23/1-a)
Avusturya (2008)Yok; yalnızca Türkiye (m.18/1)Mahsup (m.22/2-a)

Anlaşmada açıkça sayılmayan gelir unsurları için kural da Almanya ve Hollanda anlaşmalarından farklıdır: bir Akit Devlette doğan ve önceki maddelerde açıkça düzenlenmeyen gelirler o devlette de vergilendirilebilir; her iki devletin dışında doğan bu tür gelirler ise yalnızca kişinin mukim olduğu devlette vergilendirilir (Anlaşma m.21). Avusturya kaynaklı ve anlaşmada ayrıca sayılmayan bir ödeme bu nedenle Avusturya’da da vergilendirilebilir; Türkiye’de mahsup yöntemiyle dikkate alınır.

Bütün bu kuralların uygulanabilmesi için kişinin anlaşma bakımından Türkiye’de mukim olması gerekir. Türkiye’de kanuni ikametgâhı bulunan veya bir takvim yılı içinde Türkiye’de devamlı olarak altı aydan fazla oturan kişi Türkiye’de yerleşmiş sayılır (GVK m.4). Avusturya ise orada konutunu koruyan kişiyi sınırsız mükellef saymaya devam edebilir. Avusturya Çalışanlar Odasının yurt dışı gelirlere ilişkin rehberine göre Avusturya’daki konut korunduğunda yerleşim yerinin hemen yurt dışına taşındığı kabul edilmez; Avusturya Maliye Bakanlığı iki yıla kadar olan kısa süreli yurt dışı kalışlarda bu görüştedir, iki ile beş yıl arasındaki kalışlarda mukimlik her olayda ayrıca incelenir. Avusturya’da daire veya ev tutmaya devam eden kişinin mukimliği, anlaşmanın 4. maddesindeki bağlantı kurallarıyla (sürekli konut, hayati menfaatlerin merkezi) belirlenir.

Kamu Görevinden Emeklilik: Anlaşmanın 19. Maddesi

Anlaşmanın 19. maddesinin ikinci fıkrasına göre, bir Akit Devlet, politik alt bölümü veya mahalli idaresi ya da bunların oluşturduğu fonlar tarafından bu devlete veya idareye yapılan hizmetler karşılığında ödenen emekli maaşları yalnızca bu devlette vergilendirilir (m.19/2-a). Kişi diğer Akit Devletin hem mukimi hem vatandaşıysa emekli maaşı yalnızca o diğer devlette vergilendirilir (m.19/2-b). Avusturya’da memur olarak çalışmış ve Avusturya vatandaşı olarak Türkiye’ye taşınan kişinin memur emekliliği bu nedenle yalnızca Avusturya’da vergilendirilir.

Avusturya kamu görevinden emekli olup Türk vatandaşı olan ve Türkiye’de yaşayan kişinin emekli maaşı ise yalnızca Türkiye’de vergilendirilebilir. Bu maaşın Türkiye’de yabancı sosyal güvenlik kurumu aylığı istisnasına girip girmeyeceği, ödemenin doğrudan devlet bütçesinden mi yoksa bir sosyal sigorta kurumundan mı yapıldığına göre değişebilir. Değerlendirmemize göre bu durumdaki kişinin özelge istemesi doğru olur (VUK m.413); usul için özelge yazımıza bakılabilir.

Avusturya’da Kesintinin Durdurulması: ZS-QU1 ve Mukimlik Belgesi

Avusturya’da ne yerleşim yeri ne de mutat meskeni bulunan kişi, Avusturya kaynaklı belirli gelirleri bakımından sınırlı mükelleftir. PVA’nın yurt dışında yaşayan emekliler için yayımladığı bilgilendirmeye göre sınırlı mükellefin emekli aylığından kesilecek ücret vergisi (Lohnsteuer) gelir vergisi kanununa göre hesaplanır ve tek başına geçim sağlayan ile tek ebeveyn indirimleri ve diğer muafiyet tutarları dikkate alınmaz. Anlaşma vergileme hakkını yaşanılan devlete verdiğinde, Avusturya’daki vergi kesintisinin kaldırılması için önce yabancı vergi idaresince onaylanmış bir mukimlik belgesinin sunulması gerekir; bunun için kullanılan form ZS-QU1’dir.

Uygulamada kişi ZS-QU1 formunu doldurur, formun mukimlik bölümünü Türkiye’de bağlı olduğu vergi dairesine onaylatır ve PVA’ya gönderir. Türkiye’de vergi dairesinden alınacak mukimlik belgesi de bu başvuruyu destekler. Onaylı form sunulana kadar kesilen vergi kendiliğinden geri ödenmez; geçmiş dönem kesintileri için Avusturya vergi idaresinden ayrıca iade istenmelidir. İşyeri emekliliği ödeyen şirketler ve emeklilik kasaları için de aynı belge kullanılır.

Avusturya’dan dönüş mü planlıyorsunuz?

Türkiye’de istisna belgesi, mukimlik belgesi ve emeklilik ödemelerinin vergisi için Hukukçular Evi: 0554 648 37 15.

📞 Hemen Arayın💬 WhatsApp

Türkiye Tarafı: GVK m.23/1-13, Emeklilik Kasaları ve Yirmi Yıllık İstisna

Gelir Vergisi Kanunu’nun 23. maddesinin birinci fıkrasının 13 numaralı bendine göre yabancı ülkelerde bulunan sosyal güvenlik kurumları tarafından ödenen emekli, maluliyet, dul ve yetim aylıkları gelir vergisinden müstesnadır. PVA’nın ödediği yaşlılık, maluliyet, dul ve yetim aylıkları bu kapsamdadır; istisna tutar sınırı içermez ve beyan gerektirmez. Anlaşma Türkiye’ye vergileme hakkı tanısa da Türkiye bu hakkı kendi iç hukukunda kullanmamaktadır. İstisnanın kapsamı Almanya’dan alınan emekli maaşı yazımızda ayrıntılı olarak ele alınmıştır.

Avusturya’da işyeri emekliliği şirketin kendisi, emeklilik kasaları (Pensionskasse) veya şirket adına yapılmış toplu emeklilik sigortaları aracılığıyla ödenir. Değerlendirmemize göre bunlar sosyal güvenlik kurumu niteliğinde değildir. Türk vergi idaresi, özelgelerinde sosyal güvenlik kurumu kapsamında olmayan kuruluşlarca ödenen emekli aylıklarının istisnaya girmediğini ve tevkif suretiyle vergilendirilmemiş ücret olarak yıllık beyannameyle beyan edileceğini kabul etmektedir (GVK m.95). Anlaşmaya göre bu ödemeler Avusturya’da vergilendirilemeyeceği için Türkiye’de mahsup edilecek bir Avusturya vergisi de olmamalıdır; kesinti yapılmışsa çözüm Avusturya’da iade başvurusudur.

1.1.2026’dan itibaren Türkiye’ye yerleşen ve yerleşmeden önceki son üç takvim yılında Türkiye’de ikametgâhı ile vergi mükellefiyeti bulunmayan kişilerin yurt dışı kazanç ve iratları yirmi yıl boyunca gelir vergisinden istisnadır (GVK mük. m.20/D). Avusturya’dan alınan işyeri ve özel emeklilik ödemeleri, Avusturya’daki kira gelirleri ve yatırım gelirleri bu istisnaya girer. İstisna için yerleşilen takvim yılının sonuna kadar vergi dairesinden istisna belgesi alınması gerekir (GVGT 333 m.3/4); bu gelirler için yurt dışında ödenen vergi Türkiye’de mahsup edilemez (GVK mük. m.20/D/5). Şartlar yirmi yıllık istisna rehberimizde, başvuru metni istisna belgesi başvuru dilekçesi örneği yazımızda yer almaktadır.

Türkiye’deki beyan durumu

KişiPVA aylığıİşyeri ve özel emeklilikAvusturya’daki kira geliri
2026’dan önce Türkiye’ye dönmüş kişiİstisna; beyan yokBeyan (GVK m.95)Beyan; Avusturya vergisi mahsup (m.22/2-a; GVK m.123)
1.1.2026’dan sonra yerleşen, şartları taşıyan ve istisna belgesi alan kişiİstisna; beyan yokİstisna (GVK mük. m.20/D)İstisna; Avusturya vergisi mahsup edilemez
1.1.2026’dan sonra yerleşen ancak son üç yılda Türkiye’de ikametgâhı veya vergi mükellefiyeti bulunan kişiİstisna; beyan yokBeyanBeyan; mahsup

Avusturya anlaşmasında Türkiye, Avusturya’da vergilendirilebilen gelirler için mahsup yöntemini uygular: Avusturya’da ödenen vergi, aynı gelir üzerinden hesaplanan Türk vergisinden mahsup edilir ve mahsup tutarı bu gelire isabet eden Türk vergisini aşamaz (Anlaşma m.22/2-a). Anlaşmaya göre Türkiye’de istisna edilen gelirler, kişinin diğer gelirlerine uygulanacak vergi oranının belirlenmesinde dikkate alınabilir (m.22/2-b). Mahsup usulü için çifte vergilendirmeyi önleme yazımıza bakılabilir.

Avusturya’dan Ayrılırken Çıkış Vergisi (Wegzugsbesteuerung)

Avusturya Gelir Vergisi Kanunu’na (EStG) göre, Avusturya’nın sermaye varlıkları üzerindeki vergileme hakkını diğer devletler karşısında sınırlayan durumlar da satış sayılır (EStG § 27 Abs. 6 Z 1). En tipik örnek kişinin yurt dışına taşınmasıdır. Avusturya Maliye Bakanlığının açıklamasına göre bu durumda satış bedeli olarak taşınma anındaki piyasa değeri esas alınır; vergi matrahı bu değer ile edinim maliyeti arasındaki farktır. Sermaye varlıklarındaki değer artışları Avusturya’da kural olarak yüzde 27,5 özel oranla vergilendirilir.

Türkiye bakımından önemli olan, verginin ertelenip ertelenemeyeceğidir. Bakanlığın açıklamasına göre verginin fiilî satışa kadar tarh edilmemesi (Nichtfestsetzung) gerçek kişinin bir Avrupa Birliği veya Avrupa Ekonomik Alanı ülkesine taşınması hâlinde beyanname üzerinden istenebilir; AB ve AEA dışındaki ülkelere taşınma için böyle bir erteleme öngörülmemiştir. Türkiye’ye taşınan kişi bakımından çıkış vergisi bu nedenle taşınma yılına ilişkin vergilendirmede doğar. Kişi taşınmasını bankasına bildirir ve vergi idaresinden alınmış bir karar sunmazsa banka, piyasa değeri ile edinim maliyeti arasındaki fark üzerinden kaynakta vergi (KESt) kesebilir.

Anlaşmanın 13. maddesinin dördüncü fıkrası, sayılan varlıklar dışındaki varlıkların elden çıkarılmasından doğan kazançları yalnızca elden çıkaranın mukim olduğu devlette vergilendirilebilir kabul eder. Ancak iktisap ile elden çıkarma arasındaki süre bir yılı aşmazsa diğer devlet de vergilendirebilir. Kişi Türkiye’ye taşındığında Avusturya’daki hisse ve fonlar üzerindeki vergileme hakkı bu kural nedeniyle büyük ölçüde Türkiye’ye geçer ve Avusturya iç hukukundaki çıkış vergisi bu nedenle devreye girer. Değerlendirmemize göre önemli tutarda menkul kıymet portföyü olan kişi, taşınma tarihini ve portföyün durumunu Avusturya’da bir vergi danışmanıyla önceden planlamalıdır.

Avusturya’dan Ayrılırken Yapılacak Diğer İşlemler

Avusturya’daki konutunu bırakan kişi, konuttan ayrılmadan önceki veya sonraki üç gün içinde yerleşim kaydını sildirmek (Abmeldung) zorundadır; kayıt, konutun bağlı olduğu belediyenin kayıt birimine (Meldebehörde) yapılır. Bildirim şahsen, posta yoluyla veya dijital kimlikle (ID Austria) çevrim içi yapılabilir; sürenin kaçırılması 726 avroya kadar, tekrarında 2.180 avroya kadar idari para cezası doğurabilir. Kayıt sildirildiğinde yazılı bir onay verilir; bu belge Türkiye’de yerleşim tarihinin ve son üç yıl şartının ispatında da işe yarar.

Avusturya’dan ayrılırken yapılacaklar

İşlemKuralNeden önemli
Yerleşim kaydının sildirilmesi (Abmeldung)Konuttan ayrılmadan önceki veya sonraki üç gün içindeSınırlı mükellefiyetin başlangıcı, Türkiye’de yerleşim tarihinin ispatı
Menkul kıymet portföyünün gözden geçirilmesiTaşınmadan önceÇıkış vergisi (EStG § 27 Abs. 6 Z 1); AB dışı taşınmada erteleme yok
PVA ve emeklilik kasasına adres ve hesap bildirimiTaşınmadan önceÖdemelerin kesintisiz sürmesi
ZS-QU1 formu ve Türkiye mukimlik onayıTürkiye’de mukimlik başladıktan sonraAvusturya’daki vergi kesintisinin kaldırılması
Sağlık sigortasıTürkiye’deki aylık durumuna göreAvusturya sigortasının veya SGK’nın yetkili olup olmadığı
Türkiye’de istisna belgesiYerleşilen yılın sonuna kadar (GVGT 333 m.3/4)Yirmi yıllık istisna

Ek Ödeme, Yaşam Belgesi ve Sağlık Sigortası

Düşük emekli aylığını asgari düzeye tamamlayan Avusturya ek ödemesi (Ausgleichszulage), Genel Sosyal Sigorta Kanunu’na (ASVG § 292 Abs. 1) göre kişinin Avusturya’da hukuka uygun ve mutat ikametine bağlıdır. Avusturya Anayasa Mahkemesi, kalıcı olarak yurt dışında yaşayanlara bu ek ödemenin verilmemesinin eşitlik ilkesine aykırı olmadığını kabul etmiştir. Türkiye’ye kesin dönüş, ek ödemenin sona ermesi demektir; dönüş bütçesi yalnızca emekli aylığının kendisine göre yapılmalıdır.

Yurt dışında yaşayan emeklinin aylığının ödenmeye devam etmesi için PVA’ya yılda bir kez yaşam belgesi (Lebensbestätigung) sunulması gerekir. Form bugüne kadar her yıl ocak ayında PVA tarafından emekliye gönderilmiştir; PVA 2026 yılında dijital yaşam belgesi gönderme imkânı da sunmaya başlamıştır.

Sağlık sigortasında Türkiye, Avusturya’nın yurt dışında yaşayan emekliler için özel düzenleme yaptığı ülkeler arasındadır. Türkiye ile Avusturya arasındaki Sosyal Güvenlik Sözleşmesi (BGBl. III Nr. 219/2000) çerçevesinde, Türkiye’de Türk mevzuatına göre emekli aylığı almayan Avusturya emeklisinin sağlık hizmetleri Türk kurumu tarafından sağlanır, giderleri Avusturya sağlık sigortası üstlenir; kişi Avusturya sağlık sigortasına kaydolur ve aylığından sağlık sigortası primi kesilir. Türkiye’de de emekli aylığı alan ve sağlık hizmetini burada alan kişi ise Avusturya sağlık sigortasına kaydolamaz. Türkiye’de emeklilik için Avusturya sürelerinin borçlanılması konusunda hizmet borçlanması yazımıza bakılabilir.

Dikkat: Avusturya’da veraset ve intikal vergisi 1 Ağustos 2008’den beri alınmamaktadır; ancak Avusturya’daki taşınmazların miras veya bağış yoluyla geçişinde taşınmaz edinme vergisi (Grunderwerbsteuer) kademeli tarifeyle uygulanır. Türkiye’nin veraset ve intikal vergisi bundan bağımsız olarak ayrıca değerlendirilmelidir.

Yirmi Yıllık İstisna Başvurusunda Avusturya’dan Getirilecek Belgeler

Yirmi yıllık istisna belgesi başvurusunda kişinin yerleşmeden önceki son üç takvim yılında Türkiye’de ikametgâhı ve vergi mükellefiyeti bulunmadığını belgelemesi gerekir (GVK mük. m.20/D; GVGT 333). Avusturya’dan dönen kişi için bu ispatın en güçlü dayanağı Avusturya’nın yerleşim kayıtlarıdır. Avusturya’da, kişinin hangi tarihten itibaren nerede kayıtlı olduğunu gösteren yerleşim onayının (Meldebestätigung) yanı sıra geçmiş kayıtları ve kayıt silmelerini de gösteren tarihçeli yerleşim onayı (historische Meldebestätigung) alınabilir. Başvuru dilekçesi ve belge listesi için istisna belgesi dilekçe örneği yazımıza bakılabilir.

İstisna başvurusunda değerlendirmemize göre işe yarayacak Avusturya belgeleri

BelgeNe ispatlar
Tarihçeli yerleşim onayı (historische Meldebestätigung)Son üç yılın Avusturya’da geçtiği
Kayıt silme onayı (Abmeldung)Avusturya’dan ayrılış tarihi
PVA aylık bağlama kararı ve ödeme dökümleriAylığın kaynağı ve niteliği
Emeklilik kasası veya işveren emekliliği yazılarıİstisna kapsamına girecek gelirin niteliği
Son yıllara ait Avusturya vergi kararları veya ücret bordrolarıGelirin Avusturya’da elde edildiği ve vergilendirildiği
Avusturya’daki banka ve yatırım hesabı dökümleriYurt dışı varlıkların kaynağı

Yabancı dilde düzenlenen belgelerin yeminli tercümesi ile gerekli durumlarda apostil şerhi istenebilir. Belgeler, Türkiye’de yerleşilen takvim yılının sonuna kadar yapılması gereken istisna belgesi başvurusuna yetişecek şekilde Avusturya’dan ayrılmadan önce toplanmalıdır; ayrıldıktan sonra Avusturya makamlarından belge almak daha uzun sürer.

Üç Örnek

Türk vatandaşı emekli. 2018’de Türkiye’ye dönmüş, Türk vatandaşı olan ve PVA aylığı ile küçük bir işyeri emekliliği alan kişinin PVA aylığı yalnızca Türkiye’de vergilendirilebilir (Anlaşma m.18/1) ve Türkiye’de istisnadır (GVK m.23/1-13). İşyeri emekliliği de yalnızca Türkiye’de vergilendirilebilir; Türkiye’de yıllık beyannameyle beyan edilir. Avusturya her iki ödemeden kesinti yapıyorsa ZS-QU1 formu ve Türkiye mukimlik onayı ile kesinti durdurulur, geçmiş kesintiler için iade istenir. Kişi 2018’de yerleştiği için yirmi yıllık istisnadan yararlanamaz.

Mavi Kart sahibi ve menkul kıymet portföyü. Türk vatandaşlığından çıkarak Avusturya vatandaşı olmuş, 2027 başında Türkiye’ye yerleşen kişinin PVA aylığı vatandaşlıktan bağımsız olarak yalnızca Türkiye’de vergilendirilebilir ve Türkiye’de istisnadır. Emeklilik kasası ödemesi, kişi istisna belgesi alırsa Türkiye’de de istisnadır (GVK mük. m.20/D). Kişinin Avusturya bankasındaki fon ve hisse portföyünde biriken değer artışı ise taşınma nedeniyle Avusturya’da çıkış vergisine tabi olabilir; Türkiye AB dışında olduğundan bu vergi ertelenemez.

Avusturya’da memur olarak emekli olan kişi. Avusturya vatandaşı olarak memurluktan emekli olup Türkiye’ye taşınan kişinin memur emekliliği yalnızca Avusturya’da vergilendirilir (Anlaşma m.19/2-a); Türkiye bu maaşı vergilendiremez. Aynı kişinin PVA’dan da aylığı varsa o aylık yalnızca Türkiye’de vergilendirilebilir ve Türkiye’de istisnadır.

Sık Yapılan Hatalar

Avusturya’dan dönüşte sık yapılan hatalar

HataSonucuDoğrusu
ZS-QU1 formunu göndermemekPVA aylığından yıllarca gereksiz Avusturya vergisi kesilmesiTürkiye mukimlik onayıyla form; geçmiş yıllar için iade
Emeklilik kasası ödemesini Türkiye’de muaf sanmakGeriye dönük tarhiyat ve vergi ziyaı cezası riskiBeyan veya şartları varsa yirmi yıllık istisna
Menkul kıymet portföyünü düşünmeden taşınmakErteleme imkânı olmayan çıkış vergisiTaşınma öncesi Avusturya’da vergi planlaması
Ek ödemenin (Ausgleichszulage) Türkiye’de de süreceğini sanmakGelir kaybı ve geri ödeme talebiDönüş bütçesi ek ödeme olmadan yapılır
Yerleşim kaydını sildirmeden ayrılmakİdari para cezası, yerleşim tarihinin ispatında güçlükAyrılıştan önceki veya sonraki üç gün içinde Abmeldung
Yaşam belgesini göndermemekAylık ödemesinin aksamasıFormu veya dijital yaşam belgesini her yıl zamanında göndermek

Sıkça Sorulan Sorular

Avusturya’dan aldığım emekli aylığı Türkiye’de vergilendirilir mi?

PVA’dan alınan yaşlılık, maluliyet, dul ve yetim aylıkları Türkiye’de gelir vergisinden istisnadır ve beyan edilmez (GVK m.23/1-13).

Avusturya emekli aylığımdan vergi kesebilir mi?

Hayır. Anlaşmaya göre sosyal güvenlik sistemi kapsamındaki ödemeler yalnızca alıcının mukim olduğu devlette vergilendirilir (Anlaşma m.18/1). Kesintinin durması için ZS-QU1 formu ve Türkiye mukimlik onayı PVA’ya verilmelidir.

Vatandaşlığım Avusturya emekli aylığının vergisini etkiler mi?

PVA aylığında hayır; Türk vatandaşı, Avusturya vatandaşı ve Mavi Kart sahibi için sonuç aynıdır. Vatandaşlık yalnızca kamu görevinden doğan emekli maaşlarında önemlidir (Anlaşma m.19/2).

ZS-QU1 nedir?

Anlaşma vergileme hakkını yaşanılan devlete verdiğinde, Avusturya’daki vergi kesintisinin kaldırılması için yabancı vergi idaresince onaylanmış mukimlik bilgisini içeren formdur.

Pensionskasse ödemem Türkiye’de vergiden muaf mı?

Hayır. Türkiye’deki istisna yabancı sosyal güvenlik kurumlarının ödediği aylıklarla sınırlıdır. Bu ödeme beyan edilir; 1.1.2026’dan sonra yerleşip şartları taşıyanlar için yirmi yıllık istisna uygulanır.

Avusturya’da memurdum; emekli maaşım nerede vergilenir?

Avusturya vatandaşıysanız yalnızca Avusturya’da (Anlaşma m.19/2-a). Türk vatandaşı ve Türkiye mukimiyseniz yalnızca Türkiye’de (m.19/2-b).

Wegzugsbesteuerung nedir?

Avusturya’nın sermaye varlıkları üzerindeki vergileme hakkını kaybettiği durumlarda, örneğin yurt dışına taşınmada, bu varlıkların piyasa değeriyle satılmış sayılması ve değer artışının vergilendirilmesidir (EStG § 27 Abs. 6 Z 1).

Türkiye’ye taşınırsam çıkış vergisi ertelenebilir mi?

Avusturya Maliye Bakanlığının açıklamasına göre erteleme yalnızca AB ve AEA ülkelerine taşınmada istenebilir. Türkiye için bu imkân öngörülmemiştir.

Ausgleichszulage Türkiye’de devam eder mi?

Hayır. Ek ödeme Avusturya’da hukuka uygun ve mutat ikamete bağlıdır (ASVG § 292 Abs. 1).

Avusturya’dan ayrılırken kaydımı ne zaman sildirmeliyim?

Konuttan ayrılmadan önceki veya sonraki üç gün içinde. Süre kaçırılırsa idari para cezası uygulanabilir.

Türkiye’de Avusturya sağlık sigortasından yararlanabilir miyim?

Türkiye’de Türk mevzuatına göre emekli aylığı almıyorsanız sağlık hizmetleri Türk kurumu tarafından sağlanır ve giderleri Avusturya üstlenir; aylığınızdan sağlık sigortası primi kesilir.

Avusturya’da veraset vergisi var mı?

Hayır. 1 Ağustos 2008’den beri alınmamaktadır; ancak Avusturya’daki taşınmazların mirasla geçişinde taşınmaz edinme vergisi uygulanır.

Hukukçular Evi Bu Dosyalarda Ne Yapar

Hukukçular Evi Ankara; Avusturya’dan Türkiye’ye dönen müvekkillerine Türkiye’deki vergi durumunun tespiti, yirmi yıllık istisna belgesi başvurusu, Türk vergi idaresinden mukimlik belgesi ve ZS-QU1 onayı alınması, işyeri emekliliği ödemelerinin beyanı ve pişmanlık süreçleri ile özelge talebi konularında hukuki destek verir. Avusturya’daki iade ve çıkış vergisi işlemlerinde müvekkilin Avusturya’daki vergi danışmanıyla eşgüdüm içinde çalışır. Dosyanızı değerlendirmek için 0554 648 37 15 numaralı telefondan bize ulaşabilirsiniz.

Avusturya’dan dönüşü doğru sırayla planlayalım

Ayrılış öncesi işlemler, Türkiye’de istisna belgesi ve emeklilik ödemelerinin vergisi için Hukukçular Evi: 0554 648 37 15.

📞 Hemen Arayın💬 WhatsApp

Bu içerik Vergi Hukuku alanındadır.

Vergi Hukuku Rehberi  ·  Bu alandaki tüm rehberler  ·  Tüm hukuk dalları

Resmî kaynaklar: Avusturya Maliye Bakanlığı: çıkış vergisi · oesterreich.gv.at: Abmeldung · PVA: yurt dışında yaşayan emekliler · BFG kararı RV/3100270/2016

Mevzuat ve kaynaklar: Türkiye Cumhuriyeti ile Avusturya Cumhuriyeti Arasında Gelir Üzerinden Alınan Vergilerde Çifte Vergilendirmeyi Önleme Anlaşması ve Protokolü (Viyana, 28.3.2008; RG 26.6.2009/27270; yürürlük 1.10.2009; uygulama 1.1.2010; Avusturya’da BGBl. III Nr. 96/2009) m.6, 13, 18, 19, 22; 193 sayılı Gelir Vergisi Kanunu m.3, 23/1-13, 95, 123, mükerrer m.20/D; Gelir Vergisi Genel Tebliği Seri No: 333; 213 sayılı Vergi Usul Kanunu m.413; Avusturya Gelir Vergisi Kanunu (EStG 1988) § 27 Abs. 6 Z 1; Avusturya Genel Sosyal Sigorta Kanunu (ASVG) § 292; Avusturya Yerleşim Kaydı Kanunu (Meldegesetz) § 4; Türkiye ile Avusturya Arasında Sosyal Güvenlik Sözleşmesi (BGBl. III Nr. 219/2000); BFG, 25.4.2016, RV/3100270/2016; Avusturya Maliye Bakanlığının çıkış vergisi açıklamaları; PVA’nın yurt dışında yaşayan emekliler ve dijital yaşam belgesi bilgilendirmeleri; oesterreich.gv.at kayıt sildirme açıklamaları. Örnekler varsayımsaldır. Avusturya hukukuna ilişkin açıklamalar genel bilgi niteliğindedir ve Avusturya’da yetkili bir vergi danışmanının görüşünün yerini tutmaz. Yazı 19 Kasım 2026 itibarıyla yürürlükteki mevzuatı yansıtır ve genel bilgilendirme amaçlıdır.


Post by Av. Fatma Öztürk