Fransa’dan Türkiye’ye kesin dönüş yapan kişinin Fransız temel emeklilik rejiminden (CNAV, Assurance retraite) ve zorunlu ek emeklilik rejiminden (Agirc-Arrco) aldığı aylıklar, Türkiye–Fransa Çifte Vergilendirmeyi Önleme Anlaşmasına göre yalnızca Türkiye’de vergilendirilebilir (Anlaşma m.18/1); Fransız vergi idaresinin resmî yorumuna göre bu aylıklardan Fransa’da kaynakta vergi kesilemez. Türkiye, yabancı sosyal güvenlik kurumlarının ödediği emekli, maluliyet, dul ve yetim aylıklarını gelir vergisinden istisna eder (GVK m.23/1-13). Fransız kamu görevinden doğan emekli maaşları ise vatandaşlıktan bağımsız olarak yalnızca Fransa’da vergilendirilir (m.19/1). Fransa’dan ayrılırken yüksek tutarlı menkul kıymet sahipleri için çıkış vergisi (exit tax), Fransa’da yaşayan çocuklar bakımından da Fransız veraset vergisi gündeme gelebilir.
Fransa’da çalışıp emekli olan veya emekliliği yaklaşan ve Türkiye’ye dönmek isteyen kişilerin vergi sorusu, Almanya, Hollanda ve Avusturya’dan dönenlerinkinden bir noktada ayrılır: Fransız emekliliği çoğu zaman iki parçalıdır. Kişi hem temel rejimden hem zorunlu ek emeklilik rejiminden aylık alır; Türkiye’de bu iki aylığın niteliği ayrı ayrı değerlendirilmelidir. Bu yazı Türkiye–Fransa anlaşmasının emeklilik hükümlerini, Fransa’daki kaynakta kesinti kuralını, Fransa’dan ayrılırken yapılacak işlemleri, emekli aylığının Türkiye’ye ödenmesini, sağlık sigortasını ve miras konusunu kanun ve anlaşma maddeleriyle açıklar. Diğer ülkelerden dönüş için Almanya, Hollanda ve Avusturya yazılarımıza bakılabilir.
Kısa Cevap: Hangi Ödeme Nerede Vergilenir?
Türkiye Cumhuriyeti ile Fransa Cumhuriyeti Arasında Gelir Üzerinden Alınan Vergilerde Çifte Vergilendirmeyi Önleme Anlaşması 18.2.1987’de Paris’te imzalanmış, 10.4.1989 tarihli ve 20135 sayılı Resmî Gazete’de yayımlanmış, 1.7.1989’da yürürlüğe girmiş ve 1.1.1990’dan itibaren uygulanmaktadır. Anlaşma Fransa bakımından yalnızca gelir vergisi ile kurumlar vergisini kapsar; sosyal katkı payları ve veraset vergisi anlaşmanın dışındadır.
Fransa kaynaklı ödemeler (Türkiye’de yaşayan kişi)
| Ödeme | Fransa’nın hakkı (Anlaşma) | Türkiye’de |
|---|---|---|
| Temel rejimden yaşlılık aylığı (CNAV, Assurance retraite, MSA) | Yok; yalnızca Türkiye (m.18/1) | İstisna; beyan yok (GVK m.23/1-13) |
| Zorunlu ek emeklilik (Agirc-Arrco) | Yok; yalnızca Türkiye (m.18/1) | Değerlendirmemize göre istisna; özelge önerilir |
| Temel rejimden dul aylığı (pension de réversion) | Yok; yalnızca Türkiye (m.18/1) | İstisna (GVK m.23/1-13) |
| İşyeri ve bireysel emeklilik ürünlerinden anüite | Yok; yalnızca Türkiye (m.18/1) | İstisna dışı; beyan veya şartları varsa yirmi yıllık istisna |
| Devlet memurluğu ve kamu görevinden emekli maaşı | Yalnızca Fransa (m.19/1); vatandaşlık istisnası yok | Vergilendirilmez |
| Fransa’daki konuttan kira geliri | Vergilendirebilir (m.6) | Beyan; Fransız vergisi mahsup (m.23/1) veya yirmi yıllık istisna |
| Yüksek tutarlı menkul kıymetlerin taşınma anındaki değer artışı | Fransız iç hukukuna göre exit tax (CGI m.167 bis) | Taşınma öncesi döneme ilişkin |
Anlaşmanın Emeklilik Hükümleri: m.18, m.19, m.22 ve m.23
Anlaşmanın 18. maddesinin birinci fıkrasına göre, bir Akit Devlet mukimine geçmiş çalışmalar karşılığında ödenen emekli maaşları ve benzeri ödemeler yalnızca o devlette vergilendirilir; aynı kural ömür boyu ödenen anüiteler için de geçerlidir. Türk vergi idaresi de bir özelgesinde, anlaşmanın 18. maddesinin birinci fıkrası uyarınca Türkiye mukimine yapılan Fransa kaynaklı emeklilik ödemelerinin yalnızca Türkiye’de vergilendirilebileceğini belirtmiştir. Maddenin ikinci fıkrası, bir devlet veya mahalli idarelerince kişisel kaza sonuçları için yapılan ödemeleri ayrı bir kurala bağlar.
Anlaşmada sosyal güvenlik aylıklarına özgü bir hüküm yoktur. Fransız vergi idaresinin resmî yorum metnine (BOFiP, BOI-INT-DG-20-20-50) göre sosyal güvenlik aylıklarına özgü hüküm içermeyen anlaşmalar, bu aylıklar bakımından vergileme hakkını kural olarak alıcının mukim olduğu devlete bırakır. Bu nedenle Türkiye–Fransa anlaşmasında Almanya anlaşmasındaki 10.000 avro sınırına veya Hollanda anlaşmasındaki vatandaşlık ayrımına benzer bir düzenleme bulunmaz. Vatandaşlık ayrımı Belçika anlaşmasında da vardır; bkz. Belçika’dan kesin dönüş ve vergi.
Kamu görevinden doğan ödemelerde 19. maddenin birinci fıkrası, bir Akit Devlet veya politik alt bölümlerince kamu hizmeti karşılığında yapılan ödemelerin, emekli maaşları dâhil, yalnızca o devlette vergilendirileceğini öngörür. Hizmet devletin sınai veya ticari bir faaliyetiyle ilgiliyse 19. madde yerine 15, 16 ve 18. maddeler uygulanır (m.19/2). Anlaşma metninde, Avusturya ve Hollanda anlaşmalarındakine benzer bir vatandaşlık istisnası bulunmamaktadır; Fransız devlet memurluğundan emekli olan Türk vatandaşının emekli maaşı da yalnızca Fransa’da vergilendirilir.
Anlaşmada açıkça düzenlenmeyen gelirler yalnızca kişinin mukim olduğu devlette vergilendirilir (m.22/1). Çifte vergilendirmenin önlenmesinde Türkiye mahsup yöntemini uygular: Fransa’da ödenen gelir vergisi, Türk vergi mevzuatındaki yabancı vergi mahsubu kurallarına bağlı olarak Türkiye’de hesaplanan vergiden düşülür ve mahsup, o gelire isabet eden Türk vergisini aşamaz (m.23/1). Mahsup usulü için çifte vergilendirmeyi önleme yazımıza bakılabilir.
Dört anlaşmada devlet emekli aylığı (Türkiye’de yaşayan kişi)
| Anlaşma | Kaynak ülkenin hakkı | Türkiye’nin yöntemi |
|---|---|---|
| Almanya (2011) | Yıllık 10.000 avroyu aşan kısmı vergilendirebilir; vergi brüt tutarın yüzde 10’unu geçemez (m.18/2) | Mahsup |
| Hollanda (1986) | Kişi Türk vatandaşıysa yok; değilse vergilendirebilir (m.18/3) | İstisna |
| Avusturya (2008) | Yok; yalnızca Türkiye (m.18/1) | Mahsup |
| Fransa (1987) | Yok; yalnızca Türkiye (m.18/1) | Mahsup (m.23/1) |
Fransa’da Kaynakta Kesinti: CGI m.182 A ve Resmî Yorum
Fransız Genel Vergi Kanunu’nun (CGI) 182 A maddesi, Fransa’da yerleşik olmayan kişilere ödenen ücret, emekli aylığı ve ömür boyu anüitelerden kaynakta vergi kesintisi öngörür. Fransız vergi idaresinin resmî yorum metnine göre bu kesinti, Fransa ile kişinin mukim olduğu devlet arasında anlaşma bulunmadığı veya anlaşmanın Fransa’ya vergileme hakkı verdiği ölçüde uygulanır. Aynı metne göre anlaşmalı bir devletin mukimine Fransa’daki çalışması nedeniyle ödenen temel sosyal güvenlik rejimi aylıkları, zorunlu ek emeklilik rejimi aylıkları ve genel olarak kamu görevi dışındaki Fransız emeklilik rejimlerinden ödenen aylıklar bu kesintiye tabi tutulamaz.
Bu sonucun uygulamada işlemesi için emeklilik kasalarının kişinin Türkiye’de yaşadığını bilmesi gerekir. Fransa’dan ayrılan kişi yeni adresini temel rejim kasasına (CARSAT veya CNAV) ve Agirc-Arrco’ya bildirmeli, Türkiye’de vergi dairesinden alınacak mukimlik belgesini dosyasında hazır tutmalıdır. Aylık dökümlerinde Fransız gelir vergisi kesintisi görülürse, kesinti kasaya ve Fransız vergi idaresinin yurt dışında yaşayanlarla ilgilenen birimine (Service des impôts des particuliers non-résidents, SIPNR) itiraz edilerek düzeltilmelidir. Fransız kamu görevinden emekli maaşı ise Fransa’da vergilendirilmeye devam eder ve kesinti normaldir.
Gelir vergisinden ayrı olarak, Fransız emekli aylıklarından kesilen sosyal katkı payları (CSG, CRDS ve sağlık sigortası katkısı) anlaşmanın kapsamında değildir. Bu kesintilerin devam edip etmeyeceği kişinin hangi ülkenin sağlık sigortasına bağlı olduğuna göre değişebilir; ayrılıştan sonraki ilk aylık dökümleri bu açıdan da kontrol edilmelidir.
Fransa’dan dönüş mü planlıyorsunuz?
Türkiye’de istisna belgesi, mukimlik belgesi ve emeklilik ödemelerinin vergisi için Hukukçular Evi: 0554 648 37 15.
Türkiye Tarafı: GVK m.23/1-13, Agirc-Arrco ve Yirmi Yıllık İstisna
Gelir Vergisi Kanunu’nun 23. maddesinin birinci fıkrasının 13 numaralı bendine göre yabancı ülkelerde bulunan sosyal güvenlik kurumları tarafından ödenen emekli, maluliyet, dul ve yetim aylıkları gelir vergisinden müstesnadır. Fransız temel emeklilik rejiminin (Assurance retraite, CNAV ve bölgesel kasalar CARSAT; tarım sigortalıları için MSA) ödediği aylıklar bu kapsamdadır; beyanname verilmez ve kesinti yapılmaz. Türk vergi idaresi bir özelgesinde, Fransa sosyal güvenlik kurumu veya benzeri kamu kurumu tarafından ödenen emekli aylıklarının istisna, Fransa’daki özel bir emeklilik sigortasından alınan aylıkların ise beyana tabi olduğunu açıklamıştır. İstisnanın kapsamı Almanya emekli maaşı yazımızda ayrıntılı olarak ele alınmıştır.
Asıl değerlendirme gerektiren kalem, Fransız emeklilerin çoğunun temel aylığın yanında aldığı Agirc-Arrco ek emekli aylığıdır. Türkiye’nin Lyon Başkonsolosluğu Çalışma ve Sosyal Güvenlik Müşavirliği, bu kurumları Fransa sosyal güvenlik mevzuatı gereği işyerlerinin bağlı olduğu ve sigortalıların çalışırken zorunlu olarak tabi olduğu ek emeklilik kurumları olarak tanımlar; ek emekli aylığı temel aylıktan ayrı olarak, aynı yaş şartıyla ödenir. Fransız vergi idaresi de zorunlu ek emeklilik rejimlerini sosyal güvenlik aylıklarıyla birlikte anar. Değerlendirmemize göre Agirc-Arrco aylığı, kanunla zorunlu tutulan bir sosyal güvenlik rejimi kapsamında ödendiğinden GVK m.23/1-13 istisnası kapsamında değerlendirilmeye elverişlidir; ancak Türk vergi idaresinin bu rejime özgü açık bir görüşü bulunmadığından, tutarı yüksek olan kişilerin özelge istemesi doğru olur (VUK m.413).
İşyeri tarafından kurulan isteğe bağlı emeklilik planları ve bireysel emeklilik ürünleri ise sosyal güvenlik kurumu ödemesi değildir; Türkiye’de tevkif suretiyle vergilendirilmemiş ücret olarak yıllık beyannameyle beyan edilir (GVK m.95). 1.1.2026’dan itibaren Türkiye’ye yerleşen ve yerleşmeden önceki son üç takvim yılında Türkiye’de ikametgâhı ile vergi mükellefiyeti bulunmayan kişilerin yurt dışı kazanç ve iratları yirmi yıl boyunca gelir vergisinden istisnadır (GVK mük. m.20/D); istisna belgesi yerleşilen yılın sonuna kadar alınmalıdır (GVGT 333 m.3/4). Şartlar yirmi yıllık istisna rehberimizde, başvuru metni istisna belgesi dilekçe örneği yazımızda yer almaktadır; özelge usulü için özelge yazımıza bakılabilir.
Türkiye’deki beyan durumu
| Kişi | CNAV ve Agirc-Arrco | Bireysel ve işyeri emeklilik ürünleri | Fransa’daki kira geliri |
|---|---|---|---|
| 2026’dan önce Türkiye’ye dönmüş kişi | İstisna (Agirc-Arrco için değerlendirmemize göre) | Beyan (GVK m.95) | Beyan; Fransız vergisi mahsup (m.23/1; GVK m.123) |
| 1.1.2026’dan sonra yerleşen, şartları taşıyan ve istisna belgesi alan kişi | İstisna | İstisna (GVK mük. m.20/D) | İstisna; Fransız vergisi mahsup edilemez |
| 1.1.2026’dan sonra yerleşen ancak son üç yılda Türkiye’de ikametgâhı veya vergi mükellefiyeti bulunan kişi | İstisna | Beyan | Beyan; mahsup |
Dikkat: Bir Fransız avukatın değerlendirmesine göre Türkiye’nin yirmi yıllık istisnası Türkiye’nin iç hukukuna ait bir tedbirdir ve Fransa’nın anlaşma ile kendi mevzuatından doğan vergileme haklarını ortadan kaldırmaz. Fransa’daki kira gelirleri ve Fransız şirketlerinden alınan temettüler Fransa’da vergilendirilmeye devam edebilir.
Mukimlik: Hangi Ülkede Yaşıyor Sayılırsınız?
Anlaşmanın emeklilik hükümlerinden yararlanabilmek için kişinin anlaşma bakımından Türkiye mukimi olması gerekir. Türkiye’de kanuni ikametgâhı bulunan veya bir takvim yılı içinde Türkiye’de devamlı olarak altı aydan fazla oturan kişi Türkiye’de yerleşmiş sayılır (GVK m.4). Fransa ise kişinin vergi bakımından Fransa’da yerleşik olup olmadığını kendi kanununa (CGI m.4 B) göre belirler; bu maddede Fransa’daki hane veya asıl kalış yeri, Fransa’daki mesleki faaliyet ve ekonomik menfaatlerin merkezi gibi ölçütler yer alır. Kişi iki ülkenin iç hukukuna göre de yerleşik sayılırsa anlaşmanın 4. maddesindeki bağlantı kuralları uygulanır.
Uygulamada risk, eşi veya çocukları Fransa’da kalan, Fransa’daki evini kullanmaya devam eden ve yılın önemli bir bölümünü Fransa’da geçiren kişilerdedir. Bir Fransız avukatın değerlendirmesinde, gerçekte gerçekleşmemiş bir yurt dışı yerleşim hâlinde Fransız vergi usul hukukundaki uzatılmış tarh süresinin (LPF m.L.169) gündeme gelebileceğine dikkat çekilmektedir. Değerlendirmemize göre Türkiye’ye kesin dönüş, hem Türkiye’deki fiilî yaşamla hem de Fransa’daki bağların gerçekten çözülmesiyle desteklenmelidir.
Fransa’dan Ayrılırken: Vergi İdaresine Bildirim, Ayrılış Yılı Beyannamesi ve Exit Tax
Fransa’da yerleşim kaydının silinmesine dair Almanya veya Avusturya’daki gibi genel bir belediye bildirimi yoktur; vergi bakımından belirleyici olan vergi idaresine yapılan bildirimdir. Fransız vergi idaresine göre bir yıl içinde yurt dışına taşınan kişi yeni adresini son bağlı olduğu vergi merkezine bildirmelidir; bu bildirim çevrim içi vergi hesabı üzerinden yapılabilir. Taşınmayı izleyen yıl, 1 Ocak’tan ayrılış tarihine kadar elde edilen gelirler için beyanname verilir ve yeni yurt dışı adresi bu beyannamede teyit edilir. Bu beyanname işlendikten sonra kişinin Fransa’da vergilendirilen gelirleri varsa dosyası yurt dışında yaşayanlar vergi dairesine (SIPNR) geçer.
Fransız Genel Vergi Kanunu’nun 167 bis maddesi, Fransa’dan ayrılan bazı kişiler için çıkış vergisi (exit tax) öngörür. Vergi, ayrılıştan önceki on yılın en az altısında Fransa’da vergi bakımından yerleşik olan ve ayrılış tarihinde menkul kıymet ve şirket paylarının toplam değeri 800.000 avroyu aşan veya bir şirketin kârlarında yüzde 50 ve üzeri paya sahip olan kişilerin henüz gerçekleşmemiş değer artışlarını kapsar. Bu kişiler değer artışlarını 2074-ETD formuyla beyan eder. Verginin ödenmesi ya kendiliğinden ya da teminat önerisiyle yapılan başvuru üzerine ertelenir.
Türkiye bakımından durum olumludur: Fransız vergi idaresinin 2074-ETD formuna ilişkin resmî açıklama notunda, 1.1.2024’ten itibaren yapılan taşınmalarda ödemenin kendiliğinden ertelendiği Avrupa Birliği dışındaki ülkeler sayılmış ve Türkiye bu listede yer almıştır. Kendiliğinden erteleme için varış ülkesinin Fransa ile idari yardımlaşma ve tahsilatta yardımlaşma anlaşmalarının bulunması ve iş birliği yapmayan ülke sayılmaması aranır. Ancak erteleme vergiden muafiyet değildir: değer artışları 2074-ETD formuyla beyan edilmeli, izleyen yıllarda takip beyanları verilmelidir. Fransız vergi idaresine göre menkul kıymetler 2.570.000 avronun altındaysa iki yıl, üzerindeyse beş yıl elde tutulduğunda vergi terkin edilir; bu süre içinde satış yapılırsa ertelenen vergi ödenir. Liste her yıl güncellenebildiğinden, taşınma yılına ait açıklama notu ayrılıştan önce kontrol edilmelidir. Çıkış vergisi dosyaları Fransa’da yalnızca SIPNR tarafından yürütülür.
Fransa’dan ayrılırken yapılacaklar
| İşlem | Kural | Neden önemli |
|---|---|---|
| Vergi idaresine yeni adres bildirimi | Taşınma yılında, son bağlı vergi merkezine | Beyan ve tebligatların yeni adrese gelmesi |
| Ayrılış yılı beyannamesi | Taşınmayı izleyen yıl; 1 Ocak ile ayrılış tarihi arasındaki gelirler | Fransa’daki mukimliğin sona erdiğinin kaydı |
| Exit tax kontrolü | 800.000 avro veya yüzde 50 eşiği; on yılın altısı şartı (CGI m.167 bis) | Gerçekleşmemiş değer artışlarının vergisi ve ertelenmesi |
| Emeklilik kasalarına adres ve hesap bildirimi | CARSAT veya CNAV ve Agirc-Arrco | Kaynakta kesinti yapılmaması ve ödemelerin sürmesi |
| Türkiye’de istisna belgesi | Yerleşilen yılın sonuna kadar (GVGT 333 m.3/4) | Yirmi yıllık istisna |
Fransa’daki Konut, Yatırımlar ve Yerel Vergiler
Fransa’da konutunu koruyan kişinin kira geliri, taşınmazın bulunduğu devlet olarak Fransa’da vergilendirilebilir (Anlaşma m.6). Türkiye’de bu gelir beyan edilir ve Fransa’da ödenen vergi, aynı gelire isabet eden Türk vergisini aşmamak üzere mahsup edilir (m.23/1; GVK m.123). Yirmi yıllık istisnadan yararlanan kişi bakımından kira geliri Türkiye’de istisnadır, ancak Fransız vergisi Türkiye’de mahsup edilemez (GVK mük. m.20/D/5).
Fransız vergi idaresine göre konut vergisi ve emlak vergisi gibi yerel vergiler, yurt dışında yaşayanların vergi dairesi (SIPNR) tarafından değil, taşınmazın bulunduğu yerdeki vergi dairesince yürütülür. Fransız şirketlerinden alınan temettüler ise bir Fransız avukatın değerlendirmesine göre yurt dışında yaşayan gerçek kişilere ödendiğinde kural olarak Fransa’da kaynakta vergiye tabi kalmaya devam eder. Bu nedenle Fransa’daki taşınmaz ve yatırımların durumu, Türkiye’deki istisna belgesi başvurusundan önce ayrıca gözden geçirilmelidir.
Emekli Aylığının Türkiye’ye Ödenmesi: Yaşam Belgesi, Ek Yardımlar ve Emekli Oturum Kartı
Lyon Başkonsolosluğu Müşavirliğinin açıklamasına göre Türkiye’ye kesin dönüş yapan kişinin emekli aylığı, banka transfer giderleri dışında herhangi bir kesinti yapılmadan aynen ödenir. Buna karşılık gelire veya ikamete bağlı ek yardımlar, örneğin yaşlılara dayanışma yardımı (Allocation de solidarité aux personnes âgées, ASPA), Türkiye’ye kesin dönüş yapıldığında ödenmez. Dönüş bütçesi bu ek yardımlar olmadan yapılmalıdır.
Fransız emeklilik kasaları, yurt dışında yaşayan emeklilerden yersiz ödemeleri önlemek için yılda bir kez yaşam belgesi (certificat de vie) ister. Belge Centre de Traitement Retraite à l’Etranger, CS 13 999 ESVRES, 37 321 Tours Cedex 9, Fransa adresine gönderilir; info-retraite.fr, lassuranceretraite.fr veya agirc-arrco.fr üzerindeki emeklilik hesaplarından da sunulabilir. Fransa’da ödenen primlerin iadesi veya Türkiye’deki Sosyal Güvenlik Kurumuna aktarılması mümkün değildir; Türkiye’de emeklilik için Fransa sürelerinin borçlanılması konusunda hizmet borçlanması yazımıza bakılabilir.
Türk vatandaşı olup Fransa’da oturum kartıyla yaşamış emekliler için emekli oturum kartı (carte de séjour retraité) önemlidir. Müşavirliğin açıklamasına göre bu kart sahibine Fransa’ya her zaman vizesiz giriş ve bir yıla kadar kalış imkânı verir, ancak Fransa’da çalışma hakkı tanımaz. Kart on yıl geçerlidir ve yenilenebilir. Kartı alabilmek için daha önce Fransız oturum kartına sahip olmak, ikameti yurt dışına taşımak ve Fransa’dan temel emekli aylığı almak gerekir. Türkiye’de yaşayanlar yenileme başvurusunu kartın bitiminden iki ay öncesine kadar Fransız temsilciliğine yapar.
Sağlık Sigortası
Türkiye ile Fransa arasında bir sosyal güvenlik sözleşmesi bulunmaktadır. Lyon Başkonsolosluğu Müşavirliğinin açıklamasına göre sözleşme yalnızca Fransa genel rejimi ve tarım rejimi kapsamındaki çalışanları ve aile fertlerini kapsar; işsizler, kendi hesabına çalışanlar ve Türkiye’de yaşayan emekliler kısa vadeli sigorta yardımları bakımından sözleşme kapsamında değildir. Sözleşme kapsamında olmayan emekliler Fransız sağlık sigortasından yalnızca acil sağlık hizmetleri nedeniyle ödedikleri bedelin iadesini isteyebilir. Aynı açıklamada, Türkiye’ye kesin dönüş yapacak emeklilerin taşınmadan önce SGK il müdürlüğünden SE 208-08 TF formunu talep etmeleri önerilmektedir. Değerlendirmemize göre Türkiye’ye taşınan Fransız emeklisi, Türkiye’deki sağlık güvencesini taşınmadan önce SGK ile yazılı olarak netleştirmelidir.
Miras: Fransa’da Yaşayan Çocuklar ve CGI m.750 ter
Fransız Genel Vergi Kanunu’nun 750 ter maddesi, veraset ve intikal vergisinin kapsamını hem murisin hem mirasçının yerleşim yerine göre belirler. Fransız vergi idaresinin resmî yorumuna göre muris Fransa’da yerleşik değilse ve mirasçı da ölüm tarihinde Fransa’da yerleşik değilse veya son on yılın en az altısında Fransa’da yerleşik olmamışsa, yalnızca Fransa’daki mallar vergilendirilir (CGI m.750 ter 2°). Buna karşılık Fransa dışında yerleşik bir muristen miras alan kişi, mirasın intikal ettiği tarihte Fransa’da yerleşikse ve son on yılın en az altısında Fransa’da yerleşik olmuşsa, Fransa’da ve Fransa dışında bulunan bütün mallar Fransa’da vergilendirilir (CGI m.750 ter 3°).
Bu kural Türkiye’ye dönen aileler için kritik önemdedir. Anne ve babası Türkiye’ye kesin dönmüş, kendisi Fransa’da yaşamaya devam eden bir çocuk, Türkiye’deki ev veya arsa dâhil kendisine intikal eden malların tamamı için Fransa’da veraset vergisiyle karşılaşabilir. Türkiye–Fransa anlaşması veraset vergisini kapsamadığından anlaşmaya dayalı bir koruma yoktur; Fransız iç hukukunda yurt dışında ödenen veraset vergisinin mahsubuna ilişkin bir mekanizma (CGI m.784 A) bulunur. Türkiye’nin veraset ve intikal vergisi ve 2026’dan sonra yerleşenler için öngörülen yüzde 1 oranı yirmi yıllık istisna rehberimizde açıklanmıştır. Değerlendirmemize göre çocukları Fransa’da yaşayan ailelerin miras planlamasını taşınmadan önce iki ülkenin hukukunu birlikte gözeterek yapması gerekir.
Üç Örnek
Temel ve ek emekli aylığı alan emekli. 2019’da Türkiye’ye dönmüş ve CARSAT ile Agirc-Arrco’dan aylık alan kişinin her iki aylığı da yalnızca Türkiye’de vergilendirilebilir (Anlaşma m.18/1) ve Fransa’da kaynakta vergi kesilemez. Temel aylık Türkiye’de istisnadır (GVK m.23/1-13); Agirc-Arrco aylığı değerlendirmemize göre aynı istisna kapsamındadır. Kişi 2019’da yerleştiği için yirmi yıllık istisnadan yararlanamaz.
Fransız memurluğundan emekli olan kişi. Fransa ve Türkiye vatandaşı olup Fransız devlet memurluğundan emekli olan ve 2027’de Türkiye’ye yerleşen kişinin memur emekli maaşı yalnızca Fransa’da vergilendirilir (Anlaşma m.19/1); Türk vatandaşı olması bu sonucu değiştirmez. Türkiye bu maaşı vergilendiremez.
Fransa’da çocukları olan çift. Fransa’da ev sahibi olan ve 2027 başında Türkiye’ye yerleşen bir çiftin Fransa’daki kira geliri Fransa’da vergilendirilebilir (Anlaşma m.6); çift istisna belgesi alırsa bu gelir Türkiye’de istisnadır, ancak Fransız vergisi Türkiye’de mahsup edilemez (GVK mük. m.20/D/5). Çiftin Fransa’da on yılı aşkın süredir yaşayan çocukları, ileride anne ve babalarından intikal edecek Türkiye’deki mallar için de Fransa’da veraset vergisiyle karşılaşabilir (CGI m.750 ter 3°).
Sık Yapılan Hatalar
Fransa’dan dönüşte sık yapılan hatalar
| Hata | Sonucu | Doğrusu |
|---|---|---|
| Emeklilik kasalarına Türkiye adresini bildirmemek | Kaynakta yersiz Fransız vergi kesintisi | CARSAT veya CNAV ve Agirc-Arrco’ya bildirim; Türkiye mukimlik belgesi |
| Bireysel emeklilik ürünlerini Türkiye’de muaf sanmak | Geriye dönük tarhiyat ve vergi ziyaı cezası riski | Beyan veya şartları varsa yirmi yıllık istisna |
| Exit tax eşiğini kontrol etmeden ayrılmak | Beyan edilmemiş çıkış vergisi | Ayrılıştan önce 800.000 avro ve yüzde 50 eşiklerinin kontrolü |
| ASPA gibi ek yardımların Türkiye’de de süreceğini sanmak | Gelir kaybı ve geri ödeme talebi | Dönüş bütçesi ek yardımlar olmadan yapılır |
| Yaşam belgesini göndermemek | Ödemelerin aksaması | Her yıl Tours adresine veya çevrim içi hesaptan gönderim |
| Fransa’daki çocukların veraset vergisi durumunu düşünmemek | Türkiye’deki mallar için Fransız veraset vergisi | Taşınma öncesi iki ülkeli miras planlaması |
Sıkça Sorulan Sorular
Fransa’dan aldığım emekli aylığı Türkiye’de vergilendirilir mi?
Fransız temel emeklilik rejiminden alınan yaşlılık ve dul aylıkları Türkiye’de gelir vergisinden istisnadır ve beyan edilmez (GVK m.23/1-13).
Fransa emekli aylığımdan vergi kesebilir mi?
Temel rejim ve zorunlu ek emeklilik aylıkları için hayır. Anlaşmaya göre yalnızca Türkiye vergilendirebilir (Anlaşma m.18/1) ve Fransız vergi idaresinin resmî yorumuna göre bu aylıklardan kaynakta vergi kesilemez.
Agirc-Arrco ek emekli aylığım Türkiye’de vergilendirilir mi?
Değerlendirmemize göre, kanunla zorunlu bir sosyal güvenlik rejimi kapsamında ödendiği için GVK m.23/1-13 istisnasına girmeye elverişlidir. Türk vergi idaresinin bu rejime özgü açık görüşü olmadığından özelge önerilir.
Vatandaşlığım Fransız emekli aylığımın vergisini etkiler mi?
Hayır. Fransa anlaşmasında ne özel sektör emekliliğinde ne kamu emekliliğinde vatandaşlığa bağlı bir istisna vardır.
Fransa’da memurdum; emekli maaşım nerede vergilenir?
Yalnızca Fransa’da (Anlaşma m.19/1). Türk vatandaşı olmanız bu sonucu değiştirmez.
Fransa’dan ayrılırken vergi idaresine ne bildirmeliyim?
Yeni adresinizi son bağlı olduğunuz vergi merkezine bildirmeli, taşınmayı izleyen yıl 1 Ocak ile ayrılış tarihi arasındaki gelirler için beyanname vermelisiniz.
Exit tax kimleri etkiler?
Son on yılın en az altısında Fransa’da yerleşik olan ve ayrılışta menkul kıymet ve payları 800.000 avroyu aşan veya bir şirketin kârlarında yüzde 50 ve üzeri paya sahip olan kişileri (CGI m.167 bis).
Türkiye’ye taşınırsam exit tax ertelenir mi?
Evet. Fransız vergi idaresinin 2074-ETD formuna ilişkin resmî açıklama notunda Türkiye, ödemenin kendiliğinden ertelendiği ülkeler arasında sayılmıştır. Erteleme muafiyet değildir; beyan yükümlülüğü sürer ve liste her yıl kontrol edilmelidir.
Fransa’daki ek yardımlarım (ASPA) Türkiye’de devam eder mi?
Hayır. Gelire veya ikamete bağlı ek yardımlar Türkiye’ye kesin dönüşte ödenmez.
Yaşam belgesini nereye gönderirim?
Yılda bir kez Centre de Traitement Retraite à l’Etranger, CS 13 999 ESVRES, 37 321 Tours Cedex 9 adresine veya çevrim içi emeklilik hesabınızdan.
Emekli oturum kartı ne sağlar?
Fransa’ya vizesiz giriş ve bir yıla kadar kalış imkânı verir; çalışma hakkı tanımaz. On yıl geçerlidir ve yenilenebilir.
Çocuklarım Fransa’da yaşıyor; vefatımda Fransa veraset vergisi alır mı?
Çocuklarınız mirasın intikal ettiği tarihte Fransa’da yerleşikse ve son on yılın en az altısında Fransa’da yaşamışsa, Türkiye’deki mallar dâhil intikal eden bütün mallar için Fransa’da veraset vergisi doğabilir (CGI m.750 ter 3°).
Hukukçular Evi Bu Dosyalarda Ne Yapar
Hukukçular Evi Ankara; Fransa’dan Türkiye’ye dönen müvekkillerine Türkiye’deki vergi durumunun tespiti, yirmi yıllık istisna belgesi başvurusu, Türk vergi idaresinden mukimlik belgesi alınması, Agirc-Arrco ve bireysel emeklilik ödemeleri için özelge talebi, beyan ve pişmanlık süreçleri ile Türkiye’deki mallar bakımından miras planlaması konularında hukuki destek verir. Fransa’daki vergi ve çıkış vergisi işlemlerinde müvekkilin Fransa’daki vergi danışmanıyla eşgüdüm içinde çalışır. Dosyanızı değerlendirmek için 0554 648 37 15 numaralı telefondan bize ulaşabilirsiniz.
Fransa’dan dönüşü doğru sırayla planlayalım
Ayrılış öncesi işlemler, Türkiye’de istisna belgesi ve emeklilik ödemelerinin vergisi için Hukukçular Evi: 0554 648 37 15.
🌍 Seri: Yurt Dışından Türkiye’ye Kesin Dönüş ve Vergi
- 20 yıllık vergi istisnası: ana rehber (GVK mükerrer 20/D)
- İstisna belgesi başvuru dilekçesi örnekleri
- Almanya’dan Türkiye’ye kesin dönüş ve vergi
- Almanya emekli maaşı Türkiye’de vergilendirilir mi?
- Hollanda’dan Türkiye’ye kesin dönüş ve vergi
- Belçika’dan Türkiye’ye kesin dönüş ve vergi
- Avusturya’dan Türkiye’ye kesin dönüş ve vergi
- Deutsch: Steuerbefreiung in der Türkei (20 Jahre)
- English: Turkey’s 20-year tax exemption
📚 İlgili Rehberler
- 🗂️ Vergi Hukuku Rehberi (Tüm Rehberler)Tarhiyat, vergi cezaları, uzlaşma, vergi davası, gelir ve kurumlar vergisi, uluslararası vergilendirme
- Türkiye’ye Yerleşenlere Yurt Dışı Kazançta 20 Yıl Gelir Vergisi İstisnası (GVK Mükerrer 20/D)
- Avusturya’dan Türkiye’ye Kesin Dönüş ve Vergi
- Hollanda’dan Türkiye’ye Kesin Dönüş ve Vergi
- Almanya’dan Türkiye’ye Kesin Dönüş ve Vergi
- Almanya’dan Alınan Emekli Maaşı Türkiye’de Vergilendirilir mi?
Bu içerik Vergi Hukuku alanındadır.
Vergi Hukuku Rehberi · Bu alandaki tüm rehberler · Tüm hukuk dalları
Resmî kaynaklar: Anlaşma metni (impots.gouv.fr) · BOFiP: yurt dışına ödenen emekli aylıkları · impots.gouv.fr: exit tax · impots.gouv.fr: yurt dışına taşınma
Mevzuat ve kaynaklar: Türkiye Cumhuriyeti ile Fransa Cumhuriyeti Arasında Gelir Üzerinden Alınan Vergilerde Çifte Vergilendirmeyi Önleme Anlaşması ve Protokolü (Paris, 18.2.1987; RG 10.4.1989/20135; yürürlük 1.7.1989; uygulama 1.1.1990) m.6, 18, 19, 22, 23; 193 sayılı Gelir Vergisi Kanunu m.3, 23/1-13, 95, 123, mükerrer m.20/D; Gelir Vergisi Genel Tebliği Seri No: 333; 213 sayılı Vergi Usul Kanunu m.413; Fransız Genel Vergi Kanunu (CGI) m.167 bis, 182 A, 750 ter, 784 A; BOFiP BOI-INT-CVB-TUR ve BOI-INT-DG-20-20-50; Türkiye ile Fransa Arasında Sosyal Güvenlik Sözleşmesi; Fransız vergi idaresinin yurt dışına taşınma ve exit tax açıklamaları; T.C. Lyon Başkonsolosluğu Çalışma ve Sosyal Güvenlik Müşavirliğinin Türkiye’de yaşayan Fransa emeklilerine ilişkin açıklamaları. Örnekler varsayımsaldır. Fransız hukukuna ilişkin açıklamalar genel bilgi niteliğindedir ve Fransa’da yetkili bir vergi danışmanının görüşünün yerini tutmaz. Yazı 19 Kasım 2026 itibarıyla yürürlükteki mevzuatı yansıtır ve genel bilgilendirme amaçlıdır.


