Trafik Kazasında Sigortaya Başvuru ve Sigorta Tahkim Komisyonu

Trafik kazasında zarar gören, dava açmadan önce kusurlu tarafın trafik sigortasına yazılı başvurmak zorundadır; bu bir dava şartıdır (KTK 97). Sigorta 15 gün içinde cevap vermez veya talebi karşılamazsa, zarar gören dava açabilir ya da Sigorta Tahkim Komisyonuna başvurabilir. Bu rehberde başvuru zorunluluğunu, tahkim sürecini ve zamanaşımını yalın bir dille açıklıyoruz.

Kaza Anından Ödemeye: Sürecin Tamamı

Trafik kazası tazminatı, tek bir işlem değil, birbirine bağlı yedi aşamadan oluşan bir süreçtir. Bu rehber, sürecin tamamını sırasıyla anlatır; her aşamanın ayrıntısı için ilgili derin rehberimize yönlendirir.

Aşama 1: Olay Yerinde Toplanan Delil, Sonraki Her Şeyi Belirler

Tazminat dosyasının gücü, çoğu zaman kaza anındaki birkaç dakikada belirlenir. Sonradan telafisi güç olan noktalar şunlardır:

Aşama 2: Sigortacıyı ve Poliçe Limitini Tespit Edin

Başvuru, kusurlu aracın zorunlu trafik sigortacısına yapılır — kendi sigortanıza değil. Poliçe bilgisi kaza tespit tutanağında yer alır. Bu aşamada iki şeyi netleştirmek gerekir:

Aşama 3: Yazılı Başvuru — Dava Şartı

KTK m.97 uyarınca, dava veya tahkim yoluna gitmeden önce sigortacıya yazılı başvuru zorunludur; bu bir dava şartıdır ve mahkemece kendiliğinden gözetilir. Başvuruda zararın miktarı da beyan edilmelidir.

Başvurunun usulüne ilişkin ayrıntılar — “15 gün mü 15 iş günü mü” tartışması, hangi belgelerin eklenmesi gerektiği, sürenin ne zaman başladığı — başvuru usulü rehberimizde derinlemesine işlenmiştir.

Aşama 4: On Beş Günlük Bekleme

Erken gitmeyin: 15 günlük süre dolmadan dava veya tahkime başvurmak “erken” sayılır ve usul sorunu doğurur.

Aşama 5: Yol Ayrımı — Tahkim mi, Mahkeme mi?

Bu seçim, sürecin hızından çok talebin içeriğine göre yapılmalıdır. Yanlış yol seçimi ay kaybettirir.

Aşama 6: Yargılama Süreci

Tahkim yolu seçildiğinde süreç, kanunda ve yönetmelikte öngörülen kısa sürelerle işler; mahkeme yolunda ise genel yargılama usulü geçerlidir.

Tahkimin parasal sınırları (hangi tutarda karar kesin, hangi tutarda itiraz/temyiz açık), kararların bağlayıcılığı ve güncel eşikler için Sigorta Tahkim Komisyonuna Başvuru rehberimize bakabilirsiniz. Mahkeme yolunda görev ve yetki için kime karşı hangi mahkemede dava açılacağını inceleyebilirsiniz.

Aşama 7: Karar ve Tahsil

Sigorta hakemlerince verilen kararlar ilam niteliğinde belge sayılır; ödeme yapılmazsa doğrudan icra takibine konu edilebilir ve ayrıca mahkemeden tenfiz kararı alınması gerekmez. Mahkeme kararları da kesinleştiğinde aynı şekilde icra edilebilir.

Tüm Süreler Tek Tabloda

Ölümlü ve yaralanmalı kazalarda uzamış ceza zamanaşımı devrede olduğundan, iki yılı geçirmiş olmak tek başına hak kaybı anlamına gelmez.

En Sık Yapılan Yedi Hata

Hangi Rehbere Bakmalısınız?

Sıkça Sorulan Sorular

Trafik kazasından sonra doğrudan dava açabilir miyim?

Hayır. KTK m.97’ye göre zarar gören, dava yoluna gitmeden önce ilgili sigorta kuruluşuna yazılı başvuruda bulunmak zorundadır; bu bir dava şartıdır ve yerine getirilmezse dava usulden reddedilir.

Sigorta şirketine başvurdum, ne kadar beklemem gerekir?

Sigorta kuruluşunun, başvuru tarihinden itibaren en geç 15 gün içinde başvuruyu yazılı olarak cevaplaması gerekir. Bu süre dolmadan dava veya tahkime gitmek erken sayılır.

Kendi sigortama mı, karşı tarafın sigortasına mı başvurmalıyım?

Kusurlu aracın zorunlu trafik sigortacısına başvurulur. Kendi kaskonuz, yalnızca kendi aracınızdaki hasar için ve poliçe şartlarına göre devreye girer.

Dava mı açmalıyım yoksa tahkime mi başvurmalıyım?

Talep yalnızca poliçe teminatı kapsamındaki maddi zarara ilişkinse tahkim genellikle daha hızlıdır. Manevi tazminat varsa, zarar poliçe limitini aşıyorsa veya sürücü/işletene de talep yöneltilecekse mahkeme yolu gerekir.

Yol seçimimi sonradan değiştirebilir miyim?

Hayır. Uyuşmazlık daha önce mahkemeye veya Tüketici Hakem Heyetine götürülmüşse ya da icra takibi başlatılmışsa tahkim yolu kapanır; seçim bir kez kullanıldığında geri dönülmez.

Tahkim ne kadar sürede sonuçlanır?

Raportör ön incelemesi en geç 15 gün, hakem kararı görevlendirmeden itibaren en geç 4 ay, itiraz hakem heyeti kararı ise en geç 2 ay içinde verilir; bilirkişi incelemesi süreci 1-2 ay uzatabilir.

Tahkim kararı bağlayıcı mıdır, icraya konabilir mi?

Evet. Sigorta hakemlerince verilen kararlar ilam niteliğinde belge sayılır; ödeme yapılmazsa doğrudan icra takibine konu edilebilir, ayrıca tenfiz kararı gerekmez.

İki yıllık süreyi geçirdim, hakkım düştü mü?

Mutlaka değil. Kaza ölüm veya yaralanmaya yol açmışsa uzamış ceza zamanaşımı devreye girer; ölümlü kazalarda 15 yıla, yaralanmalı kazalarda 8 yıla kadar uzayabilir.

Kaza tutanağında kusurlu gösterildim, dava kaybedilmiş sayılır mı?

Hayır. Tutanaktaki kusur değerlendirmesi mahkemeyi bağlamaz; mahkeme kendi bilirkişi incelemesini yaptırır ve kamera kaydı, hasar konumu gibi ek delilleri değerlendirir.

Sigorta belge eksikliği bahanesiyle süreyi uzatabilir mi?

Sigortacı haklı olarak belge talep ederse süre, belge sunulana kadar durur. Bu nedenle talep edilen belgelerin hızla tamamlanması ve tüm yazışmaların belgelenmesi önemlidir.

Karşı tarafın sigortası yoksa veya araç kaçtıysa ne yaparım?

Bu durumda muhatap Güvence Hesabı’dır; aynı yazılı başvuru zorunluluğu Güvence Hesabı bakımından da geçerlidir.

Poliçe limiti zararımı karşılamıyorsa ne olur?

Aşan kısım için sürücüye ve işletene başvurulur; ayrıca aracın ihtiyari mali sorumluluk sigortası bulunup bulunmadığı araştırılmalıdır.

Mevzuat Çerçevesi: Sigorta ve Tahkim

İki ilişkiyi ayırmak

Sigorta uyuşmazlıklarının neredeyse tamamı, iki farklı ilişkinin karıştırılmasından doğar.

Sürücünün alkollü veya ehliyetsiz olması iç ilişkiye aittir. Sigorta şirketinin bunu gerekçe göstererek mağdura ödeme yapmayı reddetmesi KTK m. 95/1’e aykırıdır. Şirket öder, ardından şartları varsa kendi sigortalısına rücu eder.

Güvence Hesabı: Beş Hâl

5684 sayılı Kanun’un 14. maddesi uyarınca Güvence Hesabı’na beş hâlde başvurulabilir.

En çok yanlış bilinen nokta: Güvence Hesabı kural olarak yalnızca bedeni zararı — ölüm ve sakatlık — karşılar. Araç hasarı ve diğer maddi zararlar kapsam dışıdır ve doğrudan kusurlu sürücü ile araç malikine yöneltilir. Tek istisna, sigorta şirketinin iflas ettiği hâldir.

Hesabın sorumluluğu, kaza tarihinde geçerli olan zorunlu sigorta teminat limitleriyle sınırlıdır. Limiti aşan kısım için yine sürücü ve işleten muhataptır. Güvence Hesabı tahkim sistemine üye olduğundan uyuşmazlık Sigorta Tahkim Komisyonu’na da taşınabilir.

Zamanaşımı bakımından taksirle yaralama ve taksirle öldürme fiillerinin süreleri esas alınır: yaralanmada sekiz, ölümde on beş yıl.

Sigorta Tahkimi: Ön Koşul ve Sınırlar

Tahkim başvurusunun ön koşulu, sigorta kuruluşuna yazılı başvuru yapılmış ve talebin kısmen ya da tamamen karşılanmamış olmasıdır. KTK m. 97 uyarınca şirket on beş gün içinde yazılı cevap vermezse veya cevap talebi karşılamazsa tahkim yolu açılır.

2026 parasal sınırları

Bu sınırlar her takvim yılı başında güncellenir. Kritik ayrıntı: itiraz veya temyiz hakkının bulunup bulunmadığı, hakemin karar verdiği tarihteki değil Komisyona başvurunun yapıldığı tarihteki sınırlara göre belirlenir. Bu nedenle talep tutarı gereksiz yere düşük gösterilmemelidir.

Süreler

Tahkim evrak üzerinden yürür ve duruşma yapılmaz. Bu, hızın kaynağıdır; ancak aynı zamanda dosyanın baştan eksiksiz hazırlanmasını zorunlu kılar. Sonradan konulamayan bir belge çoğu zaman telafi edilemez.

Rücu: Otomatik Değildir

Sigortacının rücu hakkı KTK m. 95/2 ve ZMSS Genel Şartları B.4 çerçevesinde düzenlenmiştir. Başlıca sebepler: kasti hareket veya ağır kusur, ehliyetsizlik, alkol veya uyuşturucu etkisi, istiap haddinin aşılması, oto yarışı, çalınma veya gaspta işletenin kusuru ve belgelerin geç iletilmesi.

Ancak bu hâllerin varlığı tek başına yetmez. Yargıtay Hukuk Genel Kurulu’nun 2013/17-1199 E., 2014/1018 K. sayılı kararında, hasarın teminat dışı kalabilmesi için kazanın salt alkolün etkisi altında meydana gelmiş olması gerektiği; sürücünün alkollü olmasının tek başına yeterli olmadığı belirtilmiştir. İspat yükü sigortacıdadır ve yerleşik uygulamada nöroloji, trafik ve hukuk uzmanlarından oluşan bilirkişi kurulundan rapor alınması aranır.

Aynı ilke ehliyetsizlik ve istiap haddi bakımından da geçerlidir: sırf ihlalin varlığı rücu doğurmaz, ihlal ile kaza arasında uygun illiyet bağı kurulmalıdır.

İlgili Rehberler

• Trafik kazası tazminat süreci: kazadan ödemeye adım adım
• Tahkim mi dava mı? Yol seçimi ve 2026 sınırları
• Bedeni zararda tahkim başvuru dilekçesi örneği
• Sürücü alkollüydü: sigorta yine öder mi? Rücu ve KTK m. 95
• Sigorta eksik ödedi: bakiye tazminat nasıl alınır?
• Teminat limiti yetmedi: aşan tazminat kimden alınır?
• Sigortaya başvuru dilekçesi örneği
• Eski trafik kazası için hâlâ dava açabilir miyim?
• 🧮 Trafik kazası zamanaşımı hesaplayıcı