Spor Kulüpleri ve Spor Federasyonları Hukuku (7405 sayılı Kanun)

7405 sayılı Kanunun asıl ağırlığı 20 nci maddesindedir. Bu madde, spor kulüpleri ve spor anonim şirketleri için sayısal borçlanma sınırları getirmiş ve bunlara uymayan yöneticileri kendi malvarlıklarıyla sorumlu tutmuştur.

1) Borçlanma Sınırı: Yüzde On (m.20/5)

Spor kulüpleri ve spor anonim şirketleri, bir bütçe yılında önceki yıl brüt gelirlerinin en fazla yüzde onuna kadar borçlanabilir.

İkinci satır dikkat gerektirir: ölçüt net değil brüt gelirdir ve önceki yıla aittir.

Bu, cari yıl beklentilerine dayanarak borçlanmayı engelleyen bir tercihtir.

2) Sınırın Aşılması: Ek Bütçe

Yüzde onluk sınır mutlak değildir; aşılması nitelikli çoğunlukla mümkündür.

Üçüncü satırdaki ölçüt toplantıya katılanlar değil, üye tamsayısıdır; bu, kulüpler bakımından çok daha ağır bir eşiktir.

Birinci satır ise halka açık şirketlere daha hafif bir nisap tanımıştır.

Ek bütçenin de tavanı var

Bu, nitelikli çoğunluğun dahi aşamayacağı bir üst sınırdır.

Yani genel kurul kararı, borçlanmayı sınırsız hâle getirmez.

3) Borç Verme Sınırı

Kanun yalnızca borçlanmayı değil, borç vermeyi de sınırlamıştır.

Spor kulüpleri ve spor anonim şirketleri, ancak önceki yıl brüt gelirlerinin en fazla yüzde onuna kadar ve her hâlükârda vadesi mevcut yönetim kurulunun olağan görev süresinin bitiminden önce gelecek şekilde borç verebilir.

İkinci satır Kanunun temel felsefesini gösterir: bir yönetim kurulu, kendisinden sonraki yönetimi bağlayamaz.

4) En Kritik Hüküm: Vade Uzatımı da Borçlanmadır

Alınmış veya verilmiş mevcut borçların vadesinin mevcut yönetim kurulunun olağan görev süresinin bitiminden sonraki bir tarihe uzatılması da bu fıkra kapsamında borçlanma veya borç verme olarak değerlendirilir.

Bu hüküm, sınırların yapılandırma yoluyla aşılmasını engeller.

Uygulamada en çok gözden kaçan noktadır: yalnızca vadeyi öteleyen bir protokol dahi, oran hesabına dâhil olur ve nisap gerektirebilir.

Muafiyet

Kanun, bu fıkradaki sınırlamalardan muafiyete ilişkin usul ve esasların Bakanlık tarafından belirleneceğini öngörmüştür.

Dolayısıyla muafiyet iddiası, doğrudan kanuna değil Bakanlık düzenlemesine dayandırılmalıdır.

5) Temlik Sınırı

Gelir ve alacakların devri de ayrıca sınırlanmıştır.

Birinci satır yine aynı ilkeye dayanır: gelecek yönetimlerin kaynakları korunur.

Bu hüküm, yayın ve sponsorluk gelirlerinin uzun vadeli temlikiyle oluşan yapıları doğrudan hedef alır.

6) Oranlar Nasıl Hesaplanır? (m.20/6)

Dördüncü ve beşinci fıkradaki oranların hesabında, 6102 sayılı Kanunun 398 inci maddesi kapsamında denetime tabi şirketler için, Kamu Gözetimi, Muhasebe ve Denetim Standartları Kurumu tarafından yayımlanan Türkiye Muhasebe Standartlarına göre düzenlenen finansal tablolar esas alınır.

Bu fıkra, “brüt gelir” kavramının keyfî yorumlanmasını engeller.

Oran tartışmalarında ilk bakılacak yer, hangi finansal tablonun esas alındığıdır.

7) Yöneticinin Şahsi Sorumluluğu (m.20/13)

Spor kulübü ve spor anonim şirketi başkan ve yönetim kurulu üyeleri ile yöneticileri; mevzuat, tüzük ve esas sözleşmeden doğan yükümlülüklerini kasıt veya ihmalle ihlal ettikleri takdirde kulüp, şirket, pay sahipleri ve alacaklılara karşı verdikleri zararlardan müteselsilen sorumludurlar.

İkinci satır eşiği düşürür: sorumluluk yalnızca kasıtla değil, ihmalle de doğar.

Dördüncü satır ise kapsamı genişletir: alacaklılar da doğrudan muhataptır.

Beşinci satır bu maddenin caydırıcılığını oluşturur: zarardan her bir üye ayrı ayrı sorumlu tutulabilir. Benzer bir sorumluluk rejimi için anonim şirket yönetim kurulu sorumluluğu incelememize bakabilirsiniz.

8) İlişkili Taraf İşlemleri

Kanun, kulüp kaynaklarının yakın çevreye aktarılmasını ayrıca sınırlamıştır.

İkinci satırdaki üçüncü derece ölçütü, uygulamada geniş bir kişi çevresini kapsar.

Dördüncü satırdaki yüzde beş eşiği ise pay sahipleri bakımından net bir sınır çizer.

9) Denk Bütçe ve Federasyon Talimatı

İkinci satır iki katmanlı bir yapı kurar: kanun çerçeveyi, federasyon talimatı ayrıntıyı belirler.

Dördüncü satır ise talimatın sınırıdır: federasyon, kanundaki ilkelere aykırı düzenleme yapamaz.

10) Üst Kuruluşlar (m.12)

Amatör spor faaliyetlerinde bulunan spor kulüpleri ve spor anonim şirketleri, il sınırları içerisinde en az on beş spor kulübü veya spor anonim şirketinin bir araya gelmesiyle federasyon, en az on beş federasyonun bir araya gelmesiyle de konfederasyon kurabilirler.

Birinci satırdaki “il sınırları içerisinde” ibaresi coğrafi bir şart getirir.

Tüzel kişilik ise kuruluşla değil tescille kazanılır: kuruluş bildirimi, tüzük ve belgelerle Bakanlığa başvurulur ve Bakanlık tarafından tescil edildikten sonra özel hukuk tüzel kişiliği doğar.

11) Kanunun Getirdiği İki Yeni Yapı

Kanun, spor faaliyetinin yürütüleceği yapıyı ikiye ayırmıştır.

Üçüncü ve dördüncü satır Kanunun getirdiği esnekliktir: spor anonim şirketi hem bir kulübe bağlı hem de kulüpten ayrı olarak kurulabilir.

Bu ayrım, mali sınırların her iki yapıya da uygulanmasını gerektirir.

Pay yapısı ve çifte görev yasağı

Birinci satır şeffaflık amacı taşır: pay sahipliği izlenebilir hâle gelir.

İkinci satırdaki iki şart birlikte aranır: aynı spor dalı ve aynı lig.

12) Beyanname Yükümlülüğü

İkinci satır spora özgü bir esneklik tanır: takvim yılı yerine sezon esas alınabilir.

Üçüncü satır ise kesin bir süredir ve takvime işlenmelidir.

Denetim

• Bakanlık denetimi,
• Bağımsız denetim,
• İç denetim organları,
• Federasyon incelemeleri,
• Genel kurul ibrası.

Beşinci madde yöneticiler bakımından kritiktir: ibra, sorumluluk tartışmasında doğrudan etkilidir.

13) Mali Sınırların Uygulanması

Oranların doğru hesaplanması, üç adımlı bir çalışmayı gerektirir.

Beşinci adım en sık atlanan kalemdir ve tek başına sınırın aşılmasına yol açabilir.

İkinci adım ise denetime tabi şirketlerde Türkiye Muhasebe Standartlarına göre düzenlenen tablolara bağlıdır.

Sınır aşılırsa

İkinci satır en ağır sonuçtur: aykırılık, yöneticinin şahsi malvarlığına yönelen bir sorumluluk doğurabilir.

Üçüncü satır ise sportif sonuçlar (puan silme, transfer yasağı gibi) doğurabilen ayrı bir katmandır ve federasyon talimatından okunur.

14) Yönetim Kurulu Üyesi İçin

Dördüncü satır müteselsil sorumluluk karşısında en somut korunma yoludur.

Birinci satır ise devralınan yükümlülüklerin tespiti bakımından gereklidir; vade uzatımı ihtimali burada görülür.

15) Sürecin Bütünü

Dördüncü, altıncı ve yedinci satırlar bu Kanunun üç sayısal sınırıdır.

Dokuzuncu satır ise hepsinin arkasındaki yaptırımdır ve Kanunun asıl caydırıcı gücünü oluşturur.

16) Spor Federasyonlarının Mali Rejimi

Kanun, kulüpler kadar federasyonlar için de bütçe ilkeleri getirmiştir.

İkinci satır izlenebilirlik amacı taşır ve elden yapılan işlemleri fiilen dışlar.

Birinci satırdaki ifade iki yönlüdür: yalnızca bütçeyi denk kurmak değil, buna uygun bir yapı oluşturmak da aranır.

Denetim usulü

Bakanlık tarafından yapılacak denetim, inceleme ve soruşturmanın usul ve esasları, Bakanlık tarafından çıkarılacak yönetmelikle belirlenir.

Dolayısıyla denetim sürecine ilişkin ayrıntılar kanunda değil, ikincil düzenlemede aranır.

17) Üç Sayısal Sınırın Karşılaştırması

Dört satırın ortak noktası brüt gelir tabanıdır; bu nedenle tek bir hesap, dört sınırın tamamı için kullanılabilir.

Dördüncü satır diğerlerinden ayrılır: burada bir aşım usulü yoktur, sınır mutlaktır.

Hesap tablosu tutun

• Önceki yıl brüt geliri,
• Yüzde 10 tutarı,
• Yüzde 25 tutarı,
• Yüzde 50 tutarı,
• Yıl içi kullanım,
• Kalan limit.

Beşinci kalem, vade uzatımları da dâhil edilerek güncel tutulmalıdır.

Altıncı kalem ise her yeni işlem öncesinde kontrol edilmesi gereken rakamdır.

18) Özet Tablo

Dokuzuncu satır Kanunun en teknik, on ikinci satır ise en ağır hükmüdür.

Beşinci ve altıncı satırlar ise aynı işlem için yapıya göre farklı nisap öngörüldüğünü gösterir.

Tek cümlelik özet

7405, spor kulüplerini sayısal sınırlarla bağlamış ve bu sınırlara uymayan yöneticileri şahsen sorumlu tutmuştur.

Her işlem öncesinde cevaplanacak soru şudur: bu işlem, önceki yıl brüt gelirinin hangi oranına denk geliyor?

19) Kanunun Amacı ve Getirdikleri

Bu Kanunun amacı; spor kulüpleri, spor anonim şirketleri ve spor federasyonlarının kuruluşu, organları, üst kuruluş oluşturmaları, gelir ve giderleri, bütçe ve harcama esasları, görev, yetki ve sorumlulukları, denetimleri, bunlara yapılacak her türlü yardımın şekil ve şartları ile bunlara ilişkin diğer hususlara dair usul ve esasları düzenlemektir.

Dördüncü satır organlarda görev alacaklar bakımından bir ön şarttır ve seçim öncesinde kontrol edilmelidir.

Üçüncü satır ise Kanunun asıl ağırlık merkezidir ve bu yazının konusunu oluşturur.

Neden bu sınırlar getirildi?

Dördüncü satır, Kanunun diğer sınırları tamamlayan hükmüdür; onsuz diğer üçü kolayca aşılabilirdi.

Beşinci satır ise bütün yapının yaptırım ayağıdır.

20) Uygulama Notları

Birinci ve üçüncü satırlar pratikte en çok tereddüt yaratan işlemlerdir ve her ikisi de oran hesabına etki eder.

Dördüncü satır ise yönetim kurulu üyeleri ile yakınları bakımından ayrı bir denetim başlığıdır.

Her işlem öncesi üç soru

• Bu işlem borçlanma mı?
• Kalan limit yeterli mi?
• Nisap gerekiyor mu?

Üç sorunun tamamı işlem öncesinde cevaplanmalıdır; sonradan yapılacak bir genel kurul kararı, gerçekleşmiş aykırılığı geriye dönük olarak gidermeyebilir.

Son hatırlatma

Bu Kanunda üç rakam ve bir yaptırım vardır: yüzde 10, yüzde 25, yüzde 50 ve müteselsil sorumluluk.

Dördü de 20 nci maddeden okunur ve hiçbiri tüzük, esas sözleşme veya federasyon talimatıyla hafifletilemez.

21) Organlarda Aranan Şartlar

Mali sınırların yanında Kanun, kimlerin yönetimde bulunabileceğini de düzenlemiştir.

Her iki satırda da Kanun, belirli suçlardan mahkûm olmama şartını aramıştır.

Bu, seçim öncesinde kontrol edilmesi gereken bir ön şarttır; sonradan tespit edilmesi görevin sona ermesine yol açabilir.

Aday değerlendirmesinde

• Adli sicil kaydı,
• Arşiv kaydı,
• Devam eden yargılamalar,
• Başka kulüpteki görevler,
• Aynı lig ve aynı spor dalı kontrolü.

Dördüncü ve beşinci maddeler birlikte okunmalıdır: aynı spor dalında ve aynı ligde faaliyet gösteren başka bir kulüp veya şirketin yönetiminde aynı anda görev alınamaz.

Bu yasak, çıkar çatışmasını önlemeye yöneliktir ve iki şartın birlikte gerçekleşmesini arar.

22) Denetim Rejimi

Dördüncü satır dikkat çekicidir: denetim maliyeti kulübe değil idareye yüklenmiştir.

Üçüncü satır ise denetime ilişkin ayrıntıların kanunda değil ikincil düzenlemede aranacağını gösterir.

Beyanname yükümlülüğü

İkinci satır spora özgü bir esneklik tanır: takvim yılı yerine sezon esas alınabilir.

Bu tercih, aynı zamanda borçlanma oranlarının hesaplanacağı dönemi de etkiler.

23) Gelir ve Giderler

Kanun, spor kulüpleri ve spor anonim şirketlerinin gelir ve giderlerini kalem kalem saymıştır.

Birinci satır bu yazının tamamıyla bağlantılıdır: hangi kalemlerin gelir sayıldığı, yüzde onluk sınırın tutarını doğrudan değiştirir.

Dördüncü satır ise ayrı bir başlıktır: Kanun, kamu kurum ve kuruluşlarınca yapılacak yardımların şekil ve şartlarını ayrıca düzenlemiştir.

Kamu yararına çalışma statüsü

Kanun, spor kulüplerinin kamu yararına çalışma statülerini de düzenleyen hükümler içerir.

Bu statü, hem kamu yardımları hem de tabi olunan yükümlülükler bakımından sonuç doğurur ve talep edilmeden kendiliğinden doğmaz.

24) Kanunun Uygulama Alanı (m.1/2)

Kanun, kendi hükümlerinin hangi yapılara uygulanacağını ayrı bir fıkrada belirlemiştir.

Birinci satır bu yazının konusunu doğrudan kapsar: bütçe ve harcama limitlerini düzenleyen m.20, saklı tutulan maddeler arasındadır.

Dolayısıyla mali sınırlar, Kanunun genel uygulama kuralından bağımsız olarak işler.

Pratik sonuç

• Mali sınırlar geniş bir kesimi bağlar,
• m.20 ayrıca saklı tutulmuştur,
• Kuruluş biçimi muafiyet sağlamaz,
• Yönetici sorumluluğu aynı maddede yer alır,
• Bu nedenle m.20/13 de aynı kapsamdadır.

Beşinci madde önemlidir: müteselsil sorumluluk hükmü, sınırlarla aynı maddede düzenlendiğinden aynı uygulama alanına tabidir.

25) Kuruluş ve Tescil Zinciri

Dördüncü satır belirleyicidir: tüzel kişilik kuruluşla değil tescille kazanılır.

Tescilden önce yapılan işlemler bakımından, kuruluş sürecinde hareket edenlerin kişisel sorumluluğu gündeme gelebilir.

Tüzük ve esas sözleşmede yer alması gerekenler

Kanun, spor kulübünün tüzüğünde ve spor anonim şirketinin esas sözleşmesinde, bütçenin uygulanmasına ilişkin hususlara ve yürürlüğe konması usulüne yer verilmesini öngörmüştür.

Bu, mali disiplinin yalnızca kanun düzeyinde değil, kurucu belgede de somutlaştırılmasını gerektirir.

Eksik bir tüzük, sonradan m.20/13 kapsamında yükümlülük ihlali tartışmasına zemin hazırlayabilir.

26) Sık Yapılan Sekiz Hata

• Cari yıl gelirine göre hesap yapmak. Taban önceki yıldır.
• Net gelire bakmak. Ölçüt brüttür.
• Vade uzatımını borçlanma saymamak. Kanun açıkça sayar.
• Ek bütçeyi sınırsız sanmak. Yüzde elli tavanı vardır.
• Kulüpte nisabı yanlış hesaplamak. Üye tamsayısı esastır.
• Temlik sınırını atlamak. Ayrı bir orandır.
• İhmali önemsiz saymak. Sorumluluk doğurur.
• Alacaklıları hesaba katmamak. Doğrudan muhataptır.

27) Kontrol Listesi

• Önceki yıl brüt gelirini belirleyin.
• Yüzde on sınırını hesaplayın.
• Vade uzatımlarını dâhil edin.
• Aşım varsa nisabı sağlayın.
• Yüzde elli tavanını kontrol edin.
• Temlikleri ayrıca hesaplayın.
• Finansal tablo esasını doğrulayın.
• Kararları tutanakla belgeleyin.

İlgili incelemelerimiz: spor kulüplerinde ve sporcu ücretlerinde vergilendirme, spor sponsorluğunda vergi avantajı ve doping yaptırımı ile ceza hukuku ayrımı.

Sıkça Sorulan Sorular

Spor kulüpleri hangi kanuna tabi?

7405 sayılı Spor Kulüpleri ve Spor Federasyonları Kanununa. Kanun 22/4/2022 tarihinde kabul edilmiş, 26/4/2022 tarihli ve 31821 sayılı Resmî Gazetede yayımlanarak yürürlüğe girmiştir.

Kanunun en önemli maddesi hangisi?

Bütçe ve harcama limitlerini düzenleyen 20 nci madde; sayısal borçlanma sınırları ve yöneticilerin şahsi sorumluluğu bu maddededir.

Bir kulüp ne kadar borçlanabilir?

m.20/5 uyarınca bir bütçe yılında önceki yıl brüt gelirlerinin en fazla yüzde onuna kadar.

Hesap hangi gelir üzerinden yapılır?

Önceki yılın brüt gelirleri üzerinden. Cari yıl beklentileri esas alınamaz.

Net gelir mi brüt gelir mi?

Brüt gelir.

Bu sınır aşılabilir mi?

Evet, ek bütçe ile. Ancak nitelikli çoğunluk aranır.

Halka açık spor anonim şirketinde nisap nedir?

Sermayenin çoğunluğunu oluşturan pay sahipleri veya temsilcilerinin olumlu oyu.

Diğer spor anonim şirketlerinde?

Sermayenin en az üçte ikisini oluşturan pay sahipleri veya temsilcilerinin olumlu oyu.

Spor kulüplerinde nisap nedir?

Genel kurul üye tamsayısının en az üçte ikisinin olumlu oyu.

Kulüpte nisap neden daha ağır?

Ölçüt toplantıya katılanlar değil, üye tamsayısıdır.

Ek bütçeyle sınırsız borçlanılabilir mi?

Hayır. Ek bütçe ile yapılacak borçlanma önceki yıl brüt gelirlerinin yüzde ellisinden fazla olamaz.

Kulüp başkasına borç verebilir mi?

Ancak önceki yıl brüt gelirlerinin en fazla yüzde onuna kadar ve her hâlükârda vadesi mevcut yönetim kurulunun olağan görev süresinin bitiminden önce gelecek şekilde.

Vade şartının mantığı nedir?

Bir yönetim kurulunun kendisinden sonraki yönetimi bağlamamasıdır.

Mevcut borcun vadesini uzatmak borçlanma sayılır mı?

Evet. Kanun, alınmış veya verilmiş mevcut borçların vadesinin mevcut yönetim kurulunun olağan görev süresinin bitiminden sonraki bir tarihe uzatılmasını da borçlanma veya borç verme olarak değerlendirir.

Bu hükmün amacı nedir?

Sınırların yapılandırma yoluyla aşılmasını engellemek. Yalnızca vadeyi öteleyen bir protokol dahi oran hesabına dâhil olur.

Sınırlamalardan muafiyet mümkün mü?

Kanun, muafiyete ilişkin usul ve esasların Bakanlık tarafından belirleneceğini öngörmüştür.

Gelir ve alacakların temliki sınırlı mı?

Evet. Mevcut yönetim kurulunun olağan görev süresinin bitiminden sonraki olağan dönemde doğacak veya vadesi gelecek gelir ve alacaklar yönünden, bir önceki hesap döneminde gerçekleşen brüt gelirin yüzde yirmi beşini aşan devirler nitelikli çoğunluk kararı gerektirir.

Bu hüküm neyi hedefliyor?

Yayın ve sponsorluk gelirlerinin uzun vadeli temlikiyle oluşan yapıları.

Oranlar nasıl hesaplanıyor?

m.20/6 uyarınca, 6102 sayılı Kanunun 398 inci maddesi kapsamında denetime tabi şirketler için Kamu Gözetimi, Muhasebe ve Denetim Standartları Kurumu tarafından yayımlanan Türkiye Muhasebe Standartlarına göre düzenlenen finansal tablolar esas alınır.

Bu fıkranın önemi nedir?

“Brüt gelir” kavramının keyfî yorumlanmasını engeller; oran tartışmalarında ilk bakılacak yer hangi finansal tablonun esas alındığıdır.

Yöneticiler şahsen sorumlu olur mu?

Evet. m.20/13 uyarınca başkan ve yönetim kurulu üyeleri ile yöneticiler, mevzuat, tüzük ve esas sözleşmeden doğan yükümlülüklerini kasıt veya ihmalle ihlal ettikleri takdirde verdikleri zararlardan müteselsilen sorumludurlar.

Sadece kasıt mı aranıyor?

Hayır. Madde “kasıt veya ihmal” der; ihmal de sorumluluk doğurur.

Kime karşı sorumluluk doğar?

Kulüp, şirket, pay sahipleri ve alacaklılara karşı.

Alacaklılar doğrudan dava açabilir mi?

Madde alacaklıları açıkça saymıştır; bu, sorumluluğun kapsamını genişleten bir düzenlemedir.

Müteselsil sorumluluk ne demek?

Zarardan her bir üyenin ayrı ayrı sorumlu tutulabilmesi.

İlişkili taraf işlemleri sınırlı mı?

Evet. Yönetim kurulu üyeleri, bunların eşleri ve üçüncü dereceye kadar hısımları, çalışanlar ile yüzde beş ve üzeri pay sahipleri bakımından sınırlamalar öngörülmüştür.

Denk bütçe zorunlu mu?

Kanun bütçelerde gelir ve gider denkliğini öngörmüş, esasları uluslararası spor kuruluşlarının düzenlemeleri göz önüne alınarak ilgili spor federasyonu tarafından talimatla belirlenmesine bırakmıştır.

Federasyon talimatı kanunun üstüne çıkabilir mi?

Hayır. Talimat, Kanunda belirtilen bütçe ve harcama ilkelerine aykırı olamaz.

Federasyon ve konfederasyon nasıl kurulur?

m.12 uyarınca, amatör spor faaliyetlerinde bulunanlar il sınırları içerisinde en az on beş kulüp veya şirketin bir araya gelmesiyle federasyon, en az on beş federasyonun bir araya gelmesiyle konfederasyon kurabilir.

Tüzel kişilik ne zaman kazanılır?

Kuruluş bildirimi, tüzük ve gerekli belgelerle Bakanlığa başvurulur; Bakanlık tarafından tescil edildikten sonra özel hukuk tüzel kişiliği kazanılır.

Bu yazı genel bilgilendirme amaçlıdır ve hukuki danışmanlık niteliği taşımaz. Kamu ihale mevzuatı ve Kamu İhale Genel Tebliği sık güncellenmektedir; somut ihalede ilan, ihale dokümanı ve işlem tarihinde yürürlükte olan hükümler esas alınmalıdır.