Ölüm Sonrası Kapatılacak Hesaplar ve Abonelikler: Kontrol Listesi

Bir yakın vefat ettiğinde geride onlarca açık kayıt kalır: elektrik ve su abonelikleri, telefon hattı, banka hesapları, sigorta poliçeleri ve otomatik ödeme talimatları. Bunların bir kısmı vakit kaybetmeden kapatılmalı, bir kısmı mirasçı adına devredilmeli, bir kısmına ise ret süresi dolmadan hiç dokunulmamalıdır. Sıralama, sonucu doğrudan belirler.

Önce Bir Uyarı: Sıralama Önemli

Vefat sonrası yapılacaklar listesi internette çokça dolaşır ancak çoğu kritik bir noktayı atlar: terekenin borca batık olma ihtimali.

Mirasın reddi düşünülüyorsa, tereke mallarına tasarruf etmek ret hakkını düşürebilir. Hesaptan para çekmek, aracı kullanmak, kira tahsil etmek veya borca kısmi ödeme yapmak zımni kabul sayılabilir.

Bu nedenle doğru sıra şudur: önce terekenin aktif ve pasifini ölç, sonra kapatma ve devir işlemlerine geç. Terekede ciddi borç şüphesi varsa liste ikinci plana düşer ve öncelik ret kararına verilir.

Üç Kategori

Geride kalan kayıtlar üçe ayrılır ve her birine farklı davranılır.

Üçüncü kategori en kritik olanıdır. İyi niyetle yapılan bir “düzenleme”, sonradan mirasın kabulü olarak değerlendirilebilir.

Kurum Kurum Liste

Nüfus ve resmî kayıtlar. Ölüm belgesi alınır; mirasçılık belgesi için başvurulur. Ehliyet ve pasaport gibi kişiye özel belgeler geçerliliğini yitirir.

Sosyal güvenlik. Ölüm aylığı, cenaze ödeneği ve varsa evlenme ödeneği için başvuru yapılır. Bu haklar terekeye girmez; hak sahiplerinin kendi haklarıdır ve mirası reddeden kişi bile talep edebilir.

Bankalar. Hesap bakiyeleri, kiralık kasa, kredi borçları ve kredi kartları araştırılır. Kredilere bağlı hayat sigortası olup olmadığı yazılı olarak sorulmalıdır. Hesaplara ret süresi dolmadan dokunulmaz.

Vergi dairesi. Vefat edenin ticari, zirai veya serbest meslek faaliyeti varsa mükellefiyetin kapatılması gerekir; aksi hâlde beyanname verilmemesine bağlı cezalar işlemeye devam eder.

Belediye. Emlak vergisi mükellefiyeti mirasçılara geçer; bildirim yapılmazsa gecikme zammı birikir.

Tapu ve trafik. Taşınmaz ve araç intikalleri için ilişik kesme belgesi alındıktan sonra başvurulur.

Abonelikler. Elektrik, su, doğalgaz, internet, telefon, dijital platformlar, spor salonu ve dernek üyelikleri tek tek gözden geçirilir.

Sigorta şirketleri. Hayat, ferdi kaza, konut ve araç poliçeleri incelenir. Lehtar tayin edilmiş poliçelerde bedel doğrudan lehtara ödenir ve terekeye girmez.

Otomatik Ödeme Talimatları

Uygulamada en çok zarar doğuran kalem budur. Vefat sonrası aylarca fark edilmeyen otomatik talimatlar, hesaptan ödeme çıkmasına ve tereke değerinin azalmasına yol açar.

Buna karşılık talimatların iptali de bir tasarruf işlemidir. Ret düşünülüyorsa bu adım tek başına atılmamalı, hukuki değerlendirmeyle birlikte planlanmalıdır.

Ara çözüm, bankaya durumu yazılı olarak bildirmek ve hesabın vefat nedeniyle bloke edilmesini talep etmektir. Bu, tasarruf niteliği taşımayan bir koruma tedbiridir ve tereke değerinin azalmasını önler.

Dijital Hesaplar: Ayrı Bir Kategori

Dijital varlıkların hepsi aynı rejime tabi değildir.

Ekonomik değer taşıyanlar terekeye girer: alan adı, kayıtlı platformdaki kripto varlıklar, içerik ve reklam gelirleri, uygulama mağazası hesapları. Bunlar için platformun devir prosedürü izlenir.

Kişiye sıkı sıkıya bağlı olanlar kural olarak terekeye girmez: sosyal medya profilleri, e-posta hesapları, kişisel bulut arşivleri. Bunlarda anılaştırma veya kapatma yolu işletilir.

Kritik nokta erişim bilgileridir. Özel anahtarı bulunmayan bir kripto cüzdanına teknik olarak ulaşılamaz; bu hâlde hak var ama fiilen kullanılamaz durumdadır.

İki Takvimi Birlikte Yürütün

Vefat sonrasında birbirinden bağımsız iki süre işlemeye başlar ve ikisi de kaçırılırsa telafisi zordur.

Ret kararı vergiden bağımsızdır: mirası reddetseniz de beyan yükümlülüğü ayrıca değerlendirilir. Bu iki takvimin tek bir listede toplanması, en sık yapılan hatayı önler.

Kontrol Listesi

Uzun bir rehberdi; en kritik noktaları bir arada bırakalım.

• Ölüm belgesini alın ve birkaç nüsha çoğaltın.
• Mirasçılık belgesini çıkarın; her kurumun ön koşuludur.
• Terekenin aktif ve pasifini ölçün; borca batıklık ihtimalini değerlendirin.
• Bankalara yazılı bildirim yapın; hesapların bloke edilmesini isteyin.
• Kredilere bağlı hayat sigortası olup olmadığını yazılı olarak sorun.
• Sosyal güvenlik başvurularını yapın; bu haklar mirastan bağımsızdır.
• Kullanılmayan abonelikleri kapatın, kullanılanları devredin.
• Vergi mükellefiyeti varsa kapatma bildirimini yapın.
• Emlak vergisi için belediyeye bildirimde bulunun.
• Ret süresi dolmadan tereke mallarına tasarruf etmeyin.
• İki takvimi tek listede toplayın: ret üç ay, vergi dört ay.

İlk 15 Gün, İlk 3 Ay, İlk Yıl

İşleri zamana yaymak, hem hata riskini hem de kaçırılan süre riskini azaltır.

Bu takvim genel bir çerçevedir. Terekenin niteliğine göre öncelikler değişebilir; örneğin işletme devam ediyorsa vergi ve ticaret sicili işlemleri öne çekilir.

Sıkça Karıştırılan Dört Nokta

Ölüm aylığı mirastan sayılmaz. Sosyal güvenlik hakları hak sahiplerinin kendi haklarıdır; terekeye girmez. Bu nedenle mirası reddeden kişi de bu haklardan yararlanabilir.

Lehtarlı hayat sigortası terekeye girmez. Poliçede lehtar gösterilmişse bedel doğrudan lehtara ödenir ve mirasçılar arasında paylaştırılmaz. Ancak ödenen primler bakımından tenkis tartışması gündeme gelebilir.

Mirası reddetmek vergi yükümlülüğünü kendiliğinden bitirmez. Beyan yükümlülüğü ayrıca değerlendirilir; ret kararının belgelenmesi gerekir.

Abonelik kapatmak tereke tasarrufu sayılabilir. Özellikle bakiyesi bulunan hesaplarda yapılan işlemler dikkatli değerlendirilmelidir.

Belge Dosyası: Neleri Saklamalısınız?

Vefat sonrası süreç aylarca sürer ve her kurum ayrı belge ister. Baştan düzenli bir dosya kurmak, tekrar tekrar belge çıkarmanın önüne geçer.

Kimlik ve sıfat belgeleri: ölüm belgesi, mirasçılık belgesi, nüfus kayıt örneği, vekâletname.

Malvarlığı belgeleri: tapu kayıtları, araç ruhsatı, banka hesap dökümleri, sigorta poliçeleri, ortaklık senetleri.

Borç belgeleri: kredi sözleşmeleri, kredi kartı ekstreleri, icra dosyası bilgileri, vergi borcu sorgulamaları.

Tarih belgeleri: kurumlara yaptığınız yazılı başvuruların tarihli örnekleri. Bu belgeler, sürelerin ne zaman işlemeye başladığını ispatlamada belirleyicidir.

Özellikle son kalem küçümsenmemelidir. Mirasçılığı sonradan öğrenme, hükmen ret ve zamanaşımı tartışmalarının hepsinde tarih ispatı belirleyici olur.

Sıralama Önemli: Önce Karar, Sonra İşlem

Ölüm sonrası kapatma işlemlerine başlamadan önce bir noktaya dikkat edilmelidir: bazı işlemler mirası kabul anlamına gelebilir.

Beşinci, altıncı ve yedinci satırlar borçlu terekelerde geri dönüşü olmayan sonuç doğurur: bu işlemler terekeyi sahiplenme sayılır ve mirası reddetme hakkını düşürür.

TMK m.610/2 uyarınca olağan yönetim ve işlerin yürütülmesi için gerekli olanlar dışında terekeyi sahiplenen mirasçı mirası reddedemez.

İlk dört satır ise güvenlidir: bildirim, sorgulama ve koruma amaçlı işlemler sahiplenme sayılmaz.

Bu nedenle borç durumu netleşene kadar kapatma işlemleri bildirim ve durdurma düzeyinde tutulmalı, tahsilat ve devir yapılmamalıdır.

Kapatma İşlemlerinde Üç Kategori

Birinci satır ilk günlerin önceliğidir: kullanılmayan abonelikler ve üyelikler aylarca çalışmaya devam eder ve terekeden para çıkışı doğurur.

İkinci satır ise ters yönde çalışır: bu ödemelerin durması zarar doğurur. Sigorta primi ödenmezse teminat sessizce sona erer.

Bu nedenle otomatik ödeme talimatları toptan iptal edilmemeli; kalem kalem incelenmelidir.

Dördüncü satır ise beklemeyi gerektirir: banka hesabından tahsilat, ret veya kabul kararı verilmeden yapılmamalıdır.

Otomatik Ödeme Talimatlarının Taranması

İkinci ve üçüncü satırlar en sık yaşanan kayıptır: murisin otomatik ödeme talimatı iptal edildiğinde primler ödenmez ve teminat fark edilmeden sona erer.

Bu, hasar meydana geldiğinde ortaya çıkar ve telafisi mümkün olmaz.

Dördüncü satır ise dikkat gerektirir: geçmiş dönem kredi borcunun terekeden ödenmesi, olağan yönetimi aşıyorsa sahiplenme sayılabilir.

Bu nedenle borç durumu belirsizken ödeme yapılmadan önce terekenin mal ve borç dengesi çıkarılmalıdır.

Başvurulacak Kurumlar ve İstenecek Belgeler

Üçüncü satır mirasçılar için önemli bir korumadır: VUK m.372 uyarınca ölüm hâlinde vergi cezası düşer; ancak vergi aslı ve gecikme faizi tereke borcu olarak geçer.

İkinci, sekizinci ve dokuzuncu satırlar zamana duyarlıdır: ölüm tarihindeki bakiye ve portföy dökümü ilgili kurumdan istenmelidir; geriye dönük tespit güçleşir.

Yedinci satır ise ayrım gerektirir: poliçede lehtar açıkça belirlenmişse tazminat doğrudan ona ödenir ve terekeye girmeyebilir.

Bilgi vermeyen kurumlar için TMK m.589 kapsamında terekenin tespiti istenerek mahkemeden müzekkere yazdırılabilir; talep tek mirasçı tarafından yapılır.

Dijital Varlıklar ve Erişim Sorunu

Birinci satır sürecin anahtarıdır: e-posta hesabındaki kayıtlar bilinmeyen banka hesaplarını, abonelikleri ve kripto platformlarını ortaya çıkarır.

Üçüncü satır en güç tespit edilen kalemdir: kripto varlıklar merkezî bir kayıtta görünmediğinden erişim bilgileri olmadan tespiti neredeyse imkânsızdır.

Yedinci satır ise sıkça atlanır: telif geliri getiren içerikler terekeye girer ve veraset beyanında gösterilmelidir.

Beşinci satır ise tereke değerini korur: kullanılmayan dijital abonelikler aylarca çalışmaya devam eder.

Dönem Dönem Takvim ve Süre Dayanakları

İkinci satırdaki süre en kısa ve en değerli olanıdır: dört aylık vergi beyanı süresine bakarak rahat davranıldığında kaçırılır.

Ayrıca TMK m.619/3 uyarınca mirasçılardan birinin defter tutma istemi diğerleri hakkında da hüküm ifade eder.

Altıncı satır ise fiilî kilidi gösterir: beyan yapılmadan ilişiksiz belgesi alınamaz ve tapu, banka ile aracı kurum işlemleri yürütülemez.

Yedinci satır ise mirasçıyı rahatlatır: paylaşmayı isteme hakkı hak düşürücü süreye tabi değildir.

Yaygın Dört Yanılgı

Dördüncü satır mirasçılar için önemli bir korumadır: VUK m.372 uyarınca ölüm hâlinde vergi cezası düşer.

Ancak vergi aslı ve gecikme faizi bir tereke borcudur ve mirasçılara geçer; bu ayrım karıştırılmamalıdır.

Beşinci satır borçlu terekelerde en pahalı hatadır: hesabı kapatıp bakiyeyi almak terekeyi sahiplenme sayılır ve ret hakkını düşürür.

İkinci ve üçüncü satırlar ise sessiz kayıplardır: ödeme durduğunda teminat düşer, ödeme yapılmadığında gecikme faizi işler.

Saklanması Gereken Belgeler

Üçüncü satır mirasçılar arası hesaplaşmayı doğrudan etkiler: TMK m.682 uyarınca payına düşenden fazlasını ödeyen mirasçı diğerlerine rücu edebilir.

Bu talep ancak dekontla ispatlanabilir; sözlü beyan yeterli olmaz.

İkinci satır mahkemeye başvuru için dayanak oluşturur: kurumun bilgi vermediği belgelenirse TMK m.589 kapsamında müzekkere talebi güçlenir.

Birinci satır tüm sürecin temelidir: ölüm tarihli kesit sonradan temin edilemeyebilir ve hem vergi hem ret kararı bu veriye dayanır.

Kapatma Sürecinde Sık Yapılan Beş Hata

Birinci satır en sık yapılan hatadır ve iyi niyetle yapılır: giderleri azaltmak için tüm talimatlar iptal edildiğinde sigorta primleri de durur ve teminat sona erer.

Bu nedenle talimatlar kalem kalem incelenmeli; abonelikler durdurulurken sigorta ve DASK ödemeleri sürdürülmelidir.

Beşinci satır ise geri getirilemeyen bir kayıptır: resmî defter talebi yalnızca bir ay içinde yapılabilir (TMK m.620/1).

Bu süre kaçırıldığında, bilinmeyen borçlara karşı sorumluluğu deftere yazılanlarla sınırlama imkânı ortadan kalkar.

İki Takvimi Birlikte Yürütmek

Beşinci satır sıralamayı belirler: kapatma işlemleri acele görünse de, süresi en kısa olan karar takvimidir.

Resmî defter talebi yalnızca bir ay içinde yapılabilir; bu süre kaçırıldığında geri getirilemez.

Dördüncü satır ise iki takvimin kesiştiği noktadır: hesap kapatma ve araç devri gibi işlemler karar verilmeden yapılmamalıdır.

Bu nedenle ilk günlerde yalnızca bildirim, sorgulama ve gereksiz gider durdurma yapılmalı; tahsilat ve devir karar sonrasına bırakılmalıdır.

Kapatma İşlemlerinin Miras Hukukundaki Karşılığı

Hesap ve abonelik kapatma listesi idari bir kontrol listesi gibi görünse de her adımın arkasında bir kanun hükmü vardır. Sıralamayı belirleyen de bu hükümlerdir.

Dördüncü satır, ilk günlerde neden yazılı bildirim yapılması gerektiğini açıklar: ölümü bilmeyen üçüncü kişilerin iyiniyeti korunabilir. Bankaya, tapu müdürlüğüne, notere ve otomatik ödeme yapan kurumlara ölümün yazılı olarak bildirilmesi, bu koruma zincirini kesen tek adımdır.

Ödenmemiş Aylık ve Otomatik Ödemeler

Ölüm sonrası hesap hareketleri iki yönde sorun doğurur: yapılan ödemeler ve gelmeye devam eden ödemeler.

İkinci satır, mirasçılar için beklenmedik bir borç kalemi doğurur: ölüm tarihinden sonra yatan aylıklar kuruma iade edilmek zorundadır ve harcanmışsa faiziyle geri alınır. Bu nedenle vefat bildirimi yapılana kadar hesaba yatan tutarlara dokunulmamalıdır.

Borç baskısı için banka borcu ödeme baskısı rehberimize bakabilirsiniz.

Sıkça Sorulan Sorular

En önce ne yapmalıyım?

Mirasçılık belgesi alın. Kurumların çoğu, sıfatınızı ispat etmeden işlem yapmaz. Aynı zamanda terekenin borca batık olup olmadığını değerlendirmeye başlayın.

Vefat edenin hesabından para çekebilir miyim?

Çekmeyin. Ret süresi dolmadan tereke mallarına tasarruf etmek, mirası zımnen kabul sayılabilir ve ret hakkınızı düşürebilir.

Otomatik ödeme talimatları ne olur?

Bunlar öncelikli olarak gözden geçirilmelidir. Ancak talimat iptali de bir tasarruf işlemi olarak değerlendirilebileceğinden, ret düşünülüyorsa avukatla planlanmalıdır.

Abonelikleri kapatmak zorunda mıyım?

Kapatılmayan abonelikler tahakkuk etmeye devam eder ve borç birikir. Ancak konutta oturan bir mirasçı varsa kapatma yerine devir daha uygundur.

Kredi kartı borcu ne olur?

Ölüm tarihinde mevcut borç tereke borcudur. Ödeme yapmadan önce alacağın dayanağını yazılı olarak isteyin; ret süresi içinde kısmi ödeme yapmak zımni kabul sayılabilir.

Sosyal medya hesapları kapatılmalı mı?

Bu hesaplar kural olarak terekeye girmez ve kişiye sıkı sıkıya bağlı sayılır. Platformların anılaştırma veya kapatma prosedürleri uygulanır.

Sigorta poliçelerini iptal etmeli miyim?

Önce inceleyin. Krediye bağlı hayat sigortası varsa borç bu poliçeden kapanabilir; poliçeyi iptal etmek ciddi kayıp doğurur.

Ne kadar sürem var?

Mirasın reddi için üç ay, veraset ve intikal vergisi beyanı için kural olarak dört ay işler. Bu iki takvim birbirinden bağımsızdır ve birlikte takip edilmelidir.

Tereke borca batıksa liste değişir mi?

Değişir. Bu hâlde öncelik kapatma işlemleri değil, ret kararının süresinde verilmesidir. Tereke mallarına dokunmadan önce hukuki değerlendirme alınmalıdır.

Hangi işi ne zaman yapmalıyım?

İlk 15 günde belge ve bildirimler, ilk üç ayda ret kararı, dördüncü ayda vergi beyanı, varsa altıncı ayda silah devri, ilk yıl içinde tapu ve trafik intikalleri planlanmalıdır.

Ölüm aylığı mirasa dahil mi?

Hayır. Sosyal güvenlik hakları hak sahiplerinin kendi haklarıdır ve terekeye girmez; bu nedenle mirası reddeden kişi de bu haklardan yararlanabilir.

Hangi belgeleri saklamalıyım?

Kimlik ve sıfat belgeleri, malvarlığı ve borç belgeleri ile kurumlara yaptığınız yazılı başvuruların tarihli örneklerini saklayın; tarih ispatı sürelerde belirleyici olur.

Bu rehber genel bilgilendirme amaçlıdır; somut dosyanız için hukuki değerlendirme gereklidir.

Kiralık kasa için ne yapılmalı?

Kasanın varlığı bankadan sorgulanmalı ve mahkeme kararıyla tutanak düzenlenerek açılması istenmelidir.

Vekâletnameler ne olur?

TBK m.513 uyarınca vekâlet ölümle sona erer. Vekile bildirim yapılması ve ilgili kurumların bilgilendirilmesi gerekir.