Ölüm Sonrası Kapatılacak Hesaplar ve Abonelikler: Kontrol Listesi

Bir yakın vefat ettiğinde geride onlarca açık kayıt kalır: elektrik ve su abonelikleri, telefon hattı, banka hesapları, sigorta poliçeleri ve otomatik ödeme talimatları. Bunların bir kısmı vakit kaybetmeden kapatılmalı, bir kısmı mirasçı adına devredilmeli, bir kısmına ise ret süresi dolmadan hiç dokunulmamalıdır. Sıralama, sonucu doğrudan belirler.

Önce Bir Uyarı: Sıralama Önemli

Vefat sonrası yapılacaklar listesi internette çokça dolaşır ancak çoğu kritik bir noktayı atlar: terekenin borca batık olma ihtimali.

Mirasın reddi düşünülüyorsa, tereke mallarına tasarruf etmek ret hakkını düşürebilir. Hesaptan para çekmek, aracı kullanmak, kira tahsil etmek veya borca kısmi ödeme yapmak zımni kabul sayılabilir.

Bu nedenle doğru sıra şudur: önce terekenin aktif ve pasifini ölç, sonra kapatma ve devir işlemlerine geç. Terekede ciddi borç şüphesi varsa liste ikinci plana düşer ve öncelik ret kararına verilir.

Üç Kategori

Geride kalan kayıtlar üçe ayrılır ve her birine farklı davranılır.

Üçüncü kategori en kritik olanıdır. İyi niyetle yapılan bir “düzenleme”, sonradan mirasın kabulü olarak değerlendirilebilir.

Kurum Kurum Liste

Nüfus ve resmî kayıtlar. Ölüm belgesi alınır; mirasçılık belgesi için başvurulur. Ehliyet ve pasaport gibi kişiye özel belgeler geçerliliğini yitirir.

Sosyal güvenlik. Ölüm aylığı, cenaze ödeneği ve varsa evlenme ödeneği için başvuru yapılır. Bu haklar terekeye girmez; hak sahiplerinin kendi haklarıdır ve mirası reddeden kişi bile talep edebilir.

Bankalar. Hesap bakiyeleri, kiralık kasa, kredi borçları ve kredi kartları araştırılır. Kredilere bağlı hayat sigortası olup olmadığı yazılı olarak sorulmalıdır. Hesaplara ret süresi dolmadan dokunulmaz.

Vergi dairesi. Vefat edenin ticari, zirai veya serbest meslek faaliyeti varsa mükellefiyetin kapatılması gerekir; aksi hâlde beyanname verilmemesine bağlı cezalar işlemeye devam eder.

Belediye. Emlak vergisi mükellefiyeti mirasçılara geçer; bildirim yapılmazsa gecikme zammı birikir.

Tapu ve trafik. Taşınmaz ve araç intikalleri için ilişik kesme belgesi alındıktan sonra başvurulur.

Abonelikler. Elektrik, su, doğalgaz, internet, telefon, dijital platformlar, spor salonu ve dernek üyelikleri tek tek gözden geçirilir.

Sigorta şirketleri. Hayat, ferdi kaza, konut ve araç poliçeleri incelenir. Lehtar tayin edilmiş poliçelerde bedel doğrudan lehtara ödenir ve terekeye girmez.

Otomatik Ödeme Talimatları

Uygulamada en çok zarar doğuran kalem budur. Vefat sonrası aylarca fark edilmeyen otomatik talimatlar, hesaptan ödeme çıkmasına ve tereke değerinin azalmasına yol açar.

Buna karşılık talimatların iptali de bir tasarruf işlemidir. Ret düşünülüyorsa bu adım tek başına atılmamalı, hukuki değerlendirmeyle birlikte planlanmalıdır.

Ara çözüm, bankaya durumu yazılı olarak bildirmek ve hesabın vefat nedeniyle bloke edilmesini talep etmektir. Bu, tasarruf niteliği taşımayan bir koruma tedbiridir ve tereke değerinin azalmasını önler.

Dijital Hesaplar: Ayrı Bir Kategori

Dijital varlıkların hepsi aynı rejime tabi değildir.

Ekonomik değer taşıyanlar terekeye girer: alan adı, kayıtlı platformdaki kripto varlıklar, içerik ve reklam gelirleri, uygulama mağazası hesapları. Bunlar için platformun devir prosedürü izlenir.

Kişiye sıkı sıkıya bağlı olanlar kural olarak terekeye girmez: sosyal medya profilleri, e-posta hesapları, kişisel bulut arşivleri. Bunlarda anılaştırma veya kapatma yolu işletilir.

Kritik nokta erişim bilgileridir. Özel anahtarı bulunmayan bir kripto cüzdanına teknik olarak ulaşılamaz; bu hâlde hak var ama fiilen kullanılamaz durumdadır.

İki Takvimi Birlikte Yürütün

Vefat sonrasında birbirinden bağımsız iki süre işlemeye başlar ve ikisi de kaçırılırsa telafisi zordur.

Ret kararı vergiden bağımsızdır: mirası reddetseniz de beyan yükümlülüğü ayrıca değerlendirilir. Bu iki takvimin tek bir listede toplanması, en sık yapılan hatayı önler.

Kontrol Listesi

Uzun bir rehberdi; en kritik noktaları bir arada bırakalım.

• Ölüm belgesini alın ve birkaç nüsha çoğaltın.
• Mirasçılık belgesini çıkarın; her kurumun ön koşuludur.
• Terekenin aktif ve pasifini ölçün; borca batıklık ihtimalini değerlendirin.
• Bankalara yazılı bildirim yapın; hesapların bloke edilmesini isteyin.
• Kredilere bağlı hayat sigortası olup olmadığını yazılı olarak sorun.
• Sosyal güvenlik başvurularını yapın; bu haklar mirastan bağımsızdır.
• Kullanılmayan abonelikleri kapatın, kullanılanları devredin.
• Vergi mükellefiyeti varsa kapatma bildirimini yapın.
• Emlak vergisi için belediyeye bildirimde bulunun.
• Ret süresi dolmadan tereke mallarına tasarruf etmeyin.
• İki takvimi tek listede toplayın: ret üç ay, vergi dört ay.

İlk 15 Gün, İlk 3 Ay, İlk Yıl

İşleri zamana yaymak, hem hata riskini hem de kaçırılan süre riskini azaltır.

Bu takvim genel bir çerçevedir. Terekenin niteliğine göre öncelikler değişebilir; örneğin işletme devam ediyorsa vergi ve ticaret sicili işlemleri öne çekilir.

Sıkça Karıştırılan Dört Nokta

Ölüm aylığı mirastan sayılmaz. Sosyal güvenlik hakları hak sahiplerinin kendi haklarıdır; terekeye girmez. Bu nedenle mirası reddeden kişi de bu haklardan yararlanabilir.

Lehtarlı hayat sigortası terekeye girmez. Poliçede lehtar gösterilmişse bedel doğrudan lehtara ödenir ve mirasçılar arasında paylaştırılmaz. Ancak ödenen primler bakımından tenkis tartışması gündeme gelebilir.

Mirası reddetmek vergi yükümlülüğünü kendiliğinden bitirmez. Beyan yükümlülüğü ayrıca değerlendirilir; ret kararının belgelenmesi gerekir.

Abonelik kapatmak tereke tasarrufu sayılabilir. Özellikle bakiyesi bulunan hesaplarda yapılan işlemler dikkatli değerlendirilmelidir.

Belge Dosyası: Neleri Saklamalısınız?

Vefat sonrası süreç aylarca sürer ve her kurum ayrı belge ister. Baştan düzenli bir dosya kurmak, tekrar tekrar belge çıkarmanın önüne geçer.

Kimlik ve sıfat belgeleri: ölüm belgesi, mirasçılık belgesi, nüfus kayıt örneği, vekâletname.

Malvarlığı belgeleri: tapu kayıtları, araç ruhsatı, banka hesap dökümleri, sigorta poliçeleri, ortaklık senetleri.

Borç belgeleri: kredi sözleşmeleri, kredi kartı ekstreleri, icra dosyası bilgileri, vergi borcu sorgulamaları.

Tarih belgeleri: kurumlara yaptığınız yazılı başvuruların tarihli örnekleri. Bu belgeler, sürelerin ne zaman işlemeye başladığını ispatlamada belirleyicidir.

Özellikle son kalem küçümsenmemelidir. Mirasçılığı sonradan öğrenme, hükmen ret ve zamanaşımı tartışmalarının hepsinde tarih ispatı belirleyici olur.

Ölüm Sonrası Kapatılacaklar: Öncelik Sırası

İşlemlerin bir kısmı acildir; gecikme mali kayıp doğurur.

Üçüncü ve altıncı satırlar en çok mali sonuç doğuran iki kalemdir: otomatik ödeme talimatlarının iptal ettirilmemesi hesaptan sürekli çıkış yaratır ve hayat sigortası ile bireysel emeklilik birikimleri kural olarak lehtara ödenir; bu nedenle poliçelerin araştırılması gerekir. Birinci satır ise sıranın başındadır — veraset ilamı olmadan çoğu işlem yapılamaz.

Mirasın reddi ve tereke rehberlerimiz: gerçek ret ve hükmen ret · resmî defter tutma · tereke borçlarından sorumluluk · tereke alacaklılarının hakları · mirastan feragat sözleşmesi · mükellefin ölümü ve vergi sorumluluğu

Dijital Hesaplar ve Sık Atlanan Kalemler

Kapatma listesi çoğu zaman görünmeyen kalemlerde eksik kalır.

Birinci ve sekizinci satırlar iki farklı riski gösterir: dijital abonelikler otomatik yenilendiğinden iptal edilmedikçe hesaptan çıkış yapmaya devam eder ve mirasbırakanın verdiği vekâletnameler ölümle kural olarak sona erer; bu vekâletnamelere dayanılarak yapılan işlemler geçersizlik tartışması doğurur. Beşinci satır ise telafisi olmayan kayıp riskidir — erişim anahtarları bulunamayan kripto varlıklar terekeye fiilen dâhil edilemez.

Mirasın reddi ve tereke rehberlerimiz: gerçek ret ve hükmen ret · resmî defter tutma · tereke borçlarından sorumluluk · tereke alacaklılarının hakları · mirastan feragat sözleşmesi · mükellefin ölümü ve vergi sorumluluğu

Sıkça Sorulan Sorular

En önce ne yapmalıyım?

Mirasçılık belgesi alın. Kurumların çoğu, sıfatınızı ispat etmeden işlem yapmaz. Aynı zamanda terekenin borca batık olup olmadığını değerlendirmeye başlayın.

Vefat edenin hesabından para çekebilir miyim?

Çekmeyin. Ret süresi dolmadan tereke mallarına tasarruf etmek, mirası zımnen kabul sayılabilir ve ret hakkınızı düşürebilir.

Otomatik ödeme talimatları ne olur?

Bunlar öncelikli olarak gözden geçirilmelidir. Ancak talimat iptali de bir tasarruf işlemi olarak değerlendirilebileceğinden, ret düşünülüyorsa avukatla planlanmalıdır.

Abonelikleri kapatmak zorunda mıyım?

Kapatılmayan abonelikler tahakkuk etmeye devam eder ve borç birikir. Ancak konutta oturan bir mirasçı varsa kapatma yerine devir daha uygundur.

Kredi kartı borcu ne olur?

Ölüm tarihinde mevcut borç tereke borcudur. Ödeme yapmadan önce alacağın dayanağını yazılı olarak isteyin; ret süresi içinde kısmi ödeme yapmak zımni kabul sayılabilir.

Sosyal medya hesapları kapatılmalı mı?

Bu hesaplar kural olarak terekeye girmez ve kişiye sıkı sıkıya bağlı sayılır. Platformların anılaştırma veya kapatma prosedürleri uygulanır.

Sigorta poliçelerini iptal etmeli miyim?

Önce inceleyin. Krediye bağlı hayat sigortası varsa borç bu poliçeden kapanabilir; poliçeyi iptal etmek ciddi kayıp doğurur.

Ne kadar sürem var?

Mirasın reddi için üç ay, veraset ve intikal vergisi beyanı için kural olarak dört ay işler. Bu iki takvim birbirinden bağımsızdır ve birlikte takip edilmelidir.

Tereke borca batıksa liste değişir mi?

Değişir. Bu hâlde öncelik kapatma işlemleri değil, ret kararının süresinde verilmesidir. Tereke mallarına dokunmadan önce hukuki değerlendirme alınmalıdır.

Hangi işi ne zaman yapmalıyım?

İlk 15 günde belge ve bildirimler, ilk üç ayda ret kararı, dördüncü ayda vergi beyanı, varsa altıncı ayda silah devri, ilk yıl içinde tapu ve trafik intikalleri planlanmalıdır.

Ölüm aylığı mirasa dahil mi?

Hayır. Sosyal güvenlik hakları hak sahiplerinin kendi haklarıdır ve terekeye girmez; bu nedenle mirası reddeden kişi de bu haklardan yararlanabilir.

Hangi belgeleri saklamalıyım?

Kimlik ve sıfat belgeleri, malvarlığı ve borç belgeleri ile kurumlara yaptığınız yazılı başvuruların tarihli örneklerini saklayın; tarih ispatı sürelerde belirleyici olur.

Bu rehber genel bilgilendirme amaçlıdır; somut dosyanız için hukuki değerlendirme gereklidir.