Bir taşınmaz veya eşya satıldığında, onunla birlikte nelerin de devredilmiş sayılacağı çoğu zaman tartışma konusu olur. Bu noktada iki kavram belirleyicidir: bütünleyici parça (mütemmim cüz) ve eklenti (teferruat). Bu rehberde aralarındaki farkı ve sonuçlarını sade bir dille açıklıyoruz.
Bütünleyici Parça (Mütemmim Cüz)
TMK m. 684’e göre bir şeye malik olan kimse, onun bütünleyici parçalarına da malik olur. Bütünleyici parça; yerel âdetlere göre asıl şeyin temel unsuru olan ve o şey yok edilmedikçe, zarara uğratılmadıkça veya yapısı değiştirilmedikçe ondan ayrılamayan parçadır. Örnek olarak binanın çatısı, kapısı, araziye sabitlenmiş yapı veya fabrikadan sökülemeyen makineler verilebilir. Bütünleyici parça ayrı mülkiyete veya ayrı bir aynî hakka konu olamaz; daima asıl şeyle birlikte gider ve onunla birlikte devredilir.
Eklenti (Teferruat)
TMK m. 686’ya göre eklenti; asıl şey malikinin anlaşılabilen arzusuna veya yerel âdetlere göre, işletilmesi, korunması veya yarar sağlaması için asıl şeye sürekli özgülenen ve takma, birleştirme ya da başka bir biçimde ona bağlanan taşınır maldır. Eklenti, bütünleyici parçadan daha gevşek bağlıdır ve bağımsız eşya niteliğini korur; ayrı bir aynî hakka konu olabilir. Bununla birlikte “aksi belirtilmedikçe” asıl şeye ilişkin tasarruflar eklentiyi de kapsar; yani satışta aksi kararlaştırılmamışsa eklenti de devredilmiş sayılır. Önemli bir kural: taşınmaz, eklenti olamaz; yalnızca taşınırlar eklenti olabilir.
Neden Önemli?
Bu ayrım; satışta ve ipotek/haciz gibi işlemlerde sonuç doğurur: taşınmaz rehni ve haczi, bütünleyici parçaları ve (aksi kararlaştırılmadıkça) eklentilerini de kapsar. Ayrıca TMK m. 687 uyarınca, yalnızca korunmak, satılmak veya kiraya verilmek üzere geçici olarak birleştirilen şeyler eklenti sayılmaz. Bir uyuşmazlıkta bir malın bütünleyici parça mı yoksa eklenti mi olduğu, çoğu kez bilirkişi incelemesiyle belirlenir.
Bu yazı genel bilgilendirme amaçlıdır; her dosyanın kendine özgü koşulları bulunduğundan, somut durumunuza ilişkin değerlendirme için güncel mevzuat ve uzman hukuki görüş esas alınmalıdır.
