Zamanaşımına Uğrayan Hisse ve Para YTM’den Nasıl Geri Alınır? e-Devlet Sorgulama, Mirasçı Başvurusu ve Yeni İlke Kararı (SPKn m.83/4, YTM Yönetmeliği m.24-28/A, i-SPK.83.1)

Bir aracı kurum veya bankadaki yatırım hesabında on yıl boyunca hesap sahibinden hiçbir talep, işlem veya yazılı talimat gelmezse, hesaptaki hisse senetleri, nakit, faiz ve kâr payları zamanaşımına uğrar ve Yatırımcı Tazmin Merkezi’ne (YTM) devredilir (6362 sayılı Sermaye Piyasası Kanunu m.83/4). 22 Nisan 2021’den bu yana bu varlıklar YTM’ye gelir kaydedilmiyor, emaneten devrediliyor. Yani hak sahibi veya mirasçıları başvurduğunda hisseler bedelsiz paylarıyla birlikte aynen, nakit ise nemasıyla birlikte geri veriliyor. Varlığın devredilip devredilmediği, e-Devlet’te “Kendi Adınıza” ve “Mirasçısı Olduğunuz Kişiler Adına” seçenekleriyle sorgulanabiliyor. Başvuru bugün YTM’nin Ankara’daki merkez adresine yazılı olarak yapılıyor; Yönetmelik iadeli taahhütlü posta ve imza karşılığı kargoyu sayıyor, YTM elden teslimi de anıyor; elektronik başvuru dikkate alınmıyor (YTM Yönetmeliği m.28). SPK, 20.10.2026 tarihli 2026/72 sayılı bülteninde i-SPK.83.1 sayılı İlke Kararı’nı yayımladı. Bu karar, iade başvurularının e-Devlet’ten alınmaya başlanacağı dönem için e-Devlet’ten yapılamayan başvuruların usulünü düzenliyor: mirasçı, vekil, vasi, kayyım, müşterek hesap sahibi ve tüzel kişi yetkilisinin hangi belgeleri vereceğini belirliyor. Bu yazı on yıllık sürenin nasıl işlediğini, süreyi neyin kestiğini, devirden sonra varlıklara ne olduğunu, sorgulamanın ve başvurunun adım adım nasıl yapılacağını ve mirasçılar için belge listesini madde dayanaklarıyla anlatıyor.

Kısa Cevap

On Yıllık Zamanaşımı: Hangi Varlıklar, Ne Zaman?

SPKn m.83/4’e göre yatırım hizmet ve faaliyetlerinden doğan her türlü emanet ve alacak, hesap sahibinin en son talebi, işlemi veya yazılı talimatından itibaren on yıl içinde talep ve tahsil edilmezse zamanaşımına uğrar ve YTM’ye emaneten devredilir. YTM Yönetmeliği m.24/1 bu kapsamı, emanet ve alacaklara bağlı faiz, kâr payı ve diğer getirileri de içerecek şekilde belirler. Uygulamada bu, bir aracı kurumdaki hesapta yıllardır duran hisse senetlerini, hesapta kalmış nakdi ve bu paylara dağıtılan kâr paylarını kapsar. Süreyi durduran ve kesen diğer hâlleri belirleme yetkisi Kurul’dadır (m.24/8).

Süreyi doğru hesaplamanın anahtarı, hangi olayların süreyi kestiğini, hangilerinin durdurduğunu ve hangilerinin hiç etkilemediğini bilmektir. Yönetmelik bu ayrımı ayrıntılı biçimde yapar.

Bu tablonun pratik sonucu şudur: hesabınıza yıllardır kâr payı yatıyor veya bedelsiz pay ekleniyor olabilir; bunlar sizin iradenizle yapılmadığı için süreyi kesmez. Buna karşılık hesap sahibinin talebi, işlemi veya yazılı talimatı süreyi yeniden başlatır (m.24/1); YTM, iradeyi yansıtan işlemlere alım satım, ekstre görüntüleme, adres güncelleme ve sözleşme yenilemeyi örnek gösteriyor. İşlemin kurum kayıtlarında belgelenebilmesi önemlidir. Hesabınızı korumak için en basit yol, aracı kurumunuzla düzenli olarak yazılı veya kayıtlı bir işlem yapmaktır. MKK üzerinden yatırımcı blokajı konulması da hem süreyi keser hem de hesabı izinsiz çıkışlara karşı korur; bu araç hisselerimi aracı kurumda nasıl korurum yazımızda anlatıldı.

Zamanaşımından Önce: Kurumun Uyarı Yükümlülüğü

Hesabınız zamanaşımına uğramadan önce yatırım kuruluşunun sizi uyarması gerekir. YTM Yönetmeliği m.25 bu uyarıyı bir takvime bağlar ve uyarı yapılmamasından doğan her türlü hukuki ve cezai sorumluluğu ilgili yatırım kuruluşuna yükler (m.25/8). Ancak uyarı yapılmamış olsa bile süresi dolan varlıklar YTM’ye devredilir (m.25/7); bu nedenle uyarının gelmemesi devri engellemez, sadece kurumun sorumluluğunu doğurur.

Kurumdan bu tür bir mektup aldıysanız ya da kurumun internet sitesindeki listede adınızı gördüyseniz, yapılacak iş basittir: süre dolmadan kuruma başvurup talepte bulunmak veya hesabınızda işlem yapmak. YTM’nin açıklamasına göre zamanaşımını önlemek için on yıllık süre dolmadan hesabın bulunduğu yatırım kuruluşuna başvurulmalıdır. Zamanaşımı tespitinde özen yükümlülüğünün ne kadar ciddiye alındığını gösteren güncel bir örnek, SPK’nın 2026/72 sayılı bülteninde HSBC Yatırım Menkul Değerler AŞ’ye, nakit ve kıymetlerin zamanaşımının tespitinde yeterli araştırma yapılmaması ve işin gerektirdiği mesleki dikkat ve özenin gösterilmemesi nedeniyle, III-39.1 sayılı Tebliğ m.24/1-(b)’ye aykırılıktan verdiği 354.803,96 TL idari para cezasıdır. Kararın ayrıntıları SPK 2026/72 Bülteni analizimizde yer alıyor.

Devirden Sonra Varlıklarınıza Ne Olur?

Zamanaşımına uğrayan varlıklar kaybolmaz; YTM adına ve hak sahibi için açılan hesaplarda izlenir. Nakitler ve kaydileştirilmemiş araçlar Takasbank’ta, kaydileştirilmiş paylar ve diğer araçlar MKK’da tutulur (Yönetmelik m.27/1). Bu dönemde varlıklarınız şu kurallara tabidir:

Rejim 22.04.2021’de değişti. 7316 sayılı Kanun’la yapılan değişiklikten önce zamanaşımına uğrayan tutarlar YTM’ye gelir kaydediliyordu; Kanun, değişiklikten önce gelir kaydedilen tutarların iade edilmeyeceğini hükme bağlamıştır. Bu tarih ve sonrasında zamanaşımına uğrayanlar ise emaneten devredilir ve iade edilir (geçici m.6/3, faaliyetleri sürekli olarak durdurulmuş kuruluşlar için aynı ayrımı yapar; geçici m.6/5 bunu Kanun’un yürürlüğünden önce faaliyeti geçici olarak durdurulanlara da uygular). Bunun bir istisnası vardır: 22.04.2021’den önce zamanaşımına uğramadığı hâlde yatırım kuruluşu tarafından yanlışlıkla YTM’ye devredilen varlıklar için, hesapta hak sahibinin iradesini gösteren bir işlemin belgelenmesi şartıyla, hesabın bulunduğu yatırım kuruluşu aracılığıyla iade başvurusu yapılabilir. Alım satım, ekstre görüntüleme, adres güncelleme ve sözleşme yenileme bu tür işlemlere örnektir. Kurumdan işlem ve ekstre kayıtlarının nasıl isteneceği aracı kurumdan emir, ses ve ekstre kayıtları yazımızda anlatıldı.

Varlığınız Devredilmiş mi? e-Devlet’te Sorgulama

YTM’nin zamanaşımı sorgu sayfası, sorgulamayı e-Devlet (turkiye.gov.tr) üzerindeki hizmet ekranlarına yönlendirir. Gerçek kişiler için iki seçenek vardır: “Kendi Adınıza” ve “Mirasçısı Olduğunuz Kişiler Adına”. Tüzel kişiler için ayrı sorgu bağlantıları bulunur. Sorgu, hem zamanaşımına uğramış hem de uğrayacak emanet ve alacakları kapsayan gruplara ayrılmıştır. Bu ayrım önemlidir: henüz zamanaşımına uğramamış ama uğrayacak bir varlığınız görünüyorsa, YTM’ye değil hesabın bulunduğu yatırım kuruluşuna başvurarak süreyi kesebilirsiniz.

e-Devlet’teki MKK hizmetleri ile hesap takibi e-Devlet, MKK ve TEFAS ile yatırım takibi yazımızda anlatıldı.

Bugün Nasıl Başvurulur? Yazılı Başvuru Usulü

i-SPK.83.1 sayılı İlke Kararı, iade başvurularının e-Devlet üzerinden yapılmaya başlanmasıyla yürürlüğe girecek; başlangıç YTM’nin internet sitesinde duyurulacak ve o tarihe kadar mevcut başvuru esasları geçerliliğini koruyacaktır. Mevcut esaslar YTM Yönetmeliği m.28’de düzenlenmiştir. Hak sahibi veya noter onaylı vekâletname ibraz eden vekili, YTM’nin merkez adresine yazılı olarak başvurur. Yönetmelik’te sayılan yollar iadeli taahhütlü posta ve özel şirketler aracılığıyla imza karşılığı teslimdir; YTM’nin iade prosedürü sayfası başvurunun posta, kargo veya elden iletilmesi gerektiğini belirtir. Aynı sayfaya göre elektronik ortamdan yapılan başvurular dikkate alınmaz.

YTM gerekli görürse hak sahibinden ve ilgili yatırım kuruluşundan ek bilgi ve belge isteyebilir (m.28/4). Başvurusu kabul edilen hak sahibine, Takasbank ve MKK’daki sermaye piyasası araçları ve bedelsiz paylar aynen; nakitler ise nemasıyla birlikte, hak sahibinin bildirdiği hesaba iade edilir. Aktarım, YTM’nin talimatı üzerine Takasbank tarafından yapılır (m.28/A/1-2). Bu kapsamda YTM’nin düzenleyeceği kâğıtlar damga vergisinden istisnadır (m.28/A/4).

Yeni Dönem: i-SPK.83.1 ve e-Devlet Başvurusu

SPK, 20.10.2026 tarih ve 73/1885 sayılı kararıyla kabul ettiği i-SPK.83.1 sayılı İlke Kararı’nı 2026/72 sayılı bültende yayımladı. Karar, iade başvurularının e-Devlet üzerinden alınmaya başlanacağı dönem için, e-Devlet’ten yapılamayan başvuruların usulünü düzenler. Kapsamdaki başvuranlar müşterek hesap sahipleri, vekiller, mirasçılar, vasiler, kayyımlar ve tüzel kişi yetkilileridir; diğer özel durumlar YTM Yönetim Kurulu’nca karara bağlanır. Başvuru, YTM’nin internet sitesindeki form ıslak imzalı olarak doldurularak, iadeli taahhütlü posta veya özel kargo şirketleri aracılığıyla imza karşılığı teslim yoluyla yapılır.

Kararın kapsamı e-Devlet’ten yapılamayan başvurularla sınırlı olduğundan, yürürlükten sonra özel bir durumu bulunmayan hak sahiplerinin kendi adlarına başvurusunun e-Devlet üzerinden yapılacağı anlaşılmaktadır; yukarıdaki belge listeleri e-Devlet’ten yapılamayan başvurular içindir. Kararın yürürlük tarihi YTM’nin duyurusuna bağlı olduğundan, başvurmadan önce YTM’nin internet sitesindeki güncel duyuru kontrol edilmelidir.

Mirasçılar İçin Adım Adım

Zamanaşımı en çok, mirasbırakanın yıllar önce aldığı ve ailenin varlığından habersiz kaldığı hisselerde ortaya çıkar. Mirasçılar mirası, mirasbırakanın ölümüyle bir bütün olarak kazanır (TMK m.599); birden çok mirasçı varsa paylaşmaya kadar terekeye ait hak ve alacaklara elbirliğiyle sahiptir ve tereke üzerinde birlikte tasarruf eder (TMK m.640). İlke Kararı’nın e-Devlet döneminde bütün mirasçıların rızasını veya mahkeme kararını araması bu kuralla uyumludur.

Pratik bir öneri: birden çok mirasçı varsa, vergi dairesi yazısı ve mirasçıların ortak beyanı bugünkü usulde Yönetmelik’te sayılmasa da, YTM’nin ek belge isteme yetkisi ve mirasçıların elbirliğiyle hak sahibi olması dikkate alınarak bu belgelerin baştan hazırlanması başvurunun beklemesini önleyebilir. Varlık henüz zamanaşımına uğramamış ve yatırım kuruluşundaysa, mirasçılar doğrudan kuruma başvurarak intikal işlemini yaptırabilir.

Mirasçılardan biri yurt dışındaysa veya başvuruya katılamıyorsa, noter onaylı vekâletname ile vekil atanabilir (m.28/2). e-Devlet döneminde vekâletnamede ahzu kabz yetkisinin veya iadenin vekilin hesabına yapılabileceğinin açıkça yazılması aranacağından (i-SPK.83.1), bu yetkinin bugünden vekâletnameye yazılması isabetli olur. Mirasçılar arasında anlaşmazlık varsa paylaşma için mahkeme yolu gündeme gelir; elbirliği ve paylı mülkiyet ayrımı paylı ve elbirliği mülkiyet, emanetteki varlıkların mirasçılara iadesi emanetteki varlıkların mirasçılardan iadesi yazılarımızda anlatıldı.

Özel Durumlar

Yönetmelik, faaliyeti sürekli durdurulan kuruluşlar ile tedricî tasfiye, tasfiye veya iflas sürecindeki kuruluşlar için özel kurallar içerir (m.24/3, m.25/5, m.26/4). Geçici olarak durdurulan kuruluşlar için geçici m.6/5 ise yalnızca Kanun’un yürürlüğünden önce faaliyeti durdurulmuş kuruluşları düzenler. 21.10.2026’da faaliyetleri geçici olarak durdurulan Alnus, Bulls ve Pusula Yatırım müşterileri bakımından, hesap sahibinin yazılı talebi (m.24/1) ve MKK’da konulan yatırımcı blokajı (m.24/5) süreyi kesen hâller arasında yer alır. Bu kurumların müşterilerinin durumu SPK 2026/72 Bülteni analizimizde, YTM’nin tazmin görevi ise Yatırımcı Tazmin Merkezi rehberimizde anlatıldı. Zamanaşımı iadesi ile tazmin farklı işlemlerdir: zamanaşımında YTM sizin varlığınızı emanet olarak saklar ve geri verir; tazminde ise kurumun teslim edemediği varlığın karşılığını belirli bir tavana kadar öder.

Başvurularda Sık Yapılan Hatalar

Eksik veya yanlış yoldan yapılan başvuru, iadenin gecikmesine yol açar. Aşağıdaki tablo, mevzuattaki şartlara göre kaçınılması gereken hataları ve doğru yolu gösteriyor; “e-Devlet döneminde” ibaresi taşıyan şartlar i-SPK.83.1 yürürlüğe girdiğinde aranacaktır.

Süreler ve Rakamlar Tek Tabloda

Sıkça Sorulan Sorular

Hisselerim ne zaman zamanaşımına uğrar?

Hesabınızda sizin talebinizle, işleminizle veya yazılı talimatınızla yapılan son işlemden itibaren on yıl geçerse, hesaptaki emanet ve alacaklar ile bunlara bağlı faiz, kâr payı ve diğer getiriler zamanaşımına uğrar ve YTM’ye emaneten devredilir (SPKn m.83/4; YTM Yönetmeliği m.24/1).

Hesabıma kâr payı yatması zamanaşımını keser mi?

Hayır. Hesap sahibinin iradesi dışında yapılan faiz veya kâr payı ödemeleri, nemalandırma, bedelli veya bedelsiz sermaye artırımından gelen pay aktarımları, yeni pay alma hakkı kupon giriş ve çıkışları ve hesap işletim ücreti kesintileri gibi durumlar süreyi kesmez (Yönetmelik m.24/4). Süreyi kesen, sizin iradenizi gösteren işlemdir.

Zamanaşımına uğrayan hisselerimi geri alabilir miyim?

22.04.2021 ve sonrasında zamanaşımına uğrayan varlıklar YTM’ye gelir kaydedilmez, emaneten saklanır ve başvuru üzerine iade edilir. Paylar bedelsiz paylarıyla birlikte aynen, nakit nemasıyla birlikte geri verilir (Yönetmelik m.28/A/1). Bu tarihten önce gelir kaydedilen tutarlar Kanun gereği kural olarak iade edilmez.

e-Devlet’ten nasıl sorgularım?

YTM’nin zamanaşımı sorgu sayfası, e-Devlet’teki hizmet ekranlarına yönlendirir. Gerçek kişiler “Kendi Adınıza” veya “Mirasçısı Olduğunuz Kişiler Adına” seçeneğiyle zamanaşımına uğramış veya uğrayacak varlıklarını sorgulayabilir; tüzel kişiler için ayrı sorgu bulunur.

Başvuruyu e-Devlet’ten yapabilir miyim?

i-SPK.83.1 sayılı İlke Kararı, iade başvurularının e-Devlet üzerinden alınmaya başlanacağı dönemi düzenliyor; başlangıç tarihi YTM’nin internet sitesinde duyurulacak. O tarihe kadar başvuru, YTM’nin Ankara’daki merkez adresine yazılı olarak yapılır; Yönetmelik iadeli taahhütlü posta ve imza karşılığı kargoyu sayar, YTM’nin prosedür sayfası elden teslimi de anar. YTM’nin açıklamasına göre elektronik başvurular dikkate alınmaz.

Babamdan kalan zamanaşımına uğramış hisseleri nasıl alırım?

Bugünkü usulde, YTM’ye yazılı dilekçeyle başvurulur ve dilekçeye kimlik fotokopisi, mirasçılık belgesi, adres ve iletişim bilgileri ile iade hesabı bilgisi eklenir; YTM gerekli görürse ek belge isteyebilir (Yönetmelik m.28/3-4). e-Devlet başvuruları başlayıp i-SPK.83.1 yürürlüğe girdiğinde ise güncel mirasçılık belgesi, veraset ve intikal vergisi yazısı ve bütün mirasçıların, ödemenin miras payları oranında yapılmasına rıza gösterdiklerine dair ıslak imzalı beyanı ya da elbirliğinin paylı mülkiyete çevrildiğine dair kesinleşmiş mahkeme kararı aranacak; bu beyanlar YTM’ye ulaşmadan işlem sonuçlandırılmayacak.

Mirasçılardan biri rıza vermezse ne olur?

Mirasçılar paylaşmaya kadar terekeye elbirliğiyle sahiptir ve tereke üzerinde birlikte tasarruf eder (TMK m.640). e-Devlet döneminde bütün mirasçıların rızası alınamazsa, elbirliği mülkiyetinin paylı mülkiyete çevrilmesine dair kesinleşmiş bir mahkeme kararı ile başvurulabilecek (i-SPK.83.1).

Vekil aracılığıyla başvurabilir miyim?

Evet. Hak sahibi, noter onaylı vekâletname ibraz eden vekili aracılığıyla başvurabilir (Yönetmelik m.28/2). i-SPK.83.1 yürürlüğe girdiğinde vekâletnamenin ahzu kabz yetkisini veya iadenin vekilin hesabına yapılabileceğini açıkça içermesi ve vekilin kimlik fotokopisinin eklenmesi aranacak.

Döviz hesabım zamanaşımına uğradıysa ne geri verilir?

Yönetmelik m.28/A/1 nakitlerin nemasıyla birlikte iade edileceğini düzenler; dövize ilişkin ayrı bir hüküm içermez. i-SPK.83.1 yürürlüğe girdiğinde döviz, talep hâlinde iade günündeki Takasbank döviz alış kuruyla TL’ye çevrilerek ödenebilecek; aynen iade istenirse transfer masrafını karşılayacak nakit bakiyenin bulunması gerekecek.

İade hangi hesaba yapılır?

Bugünkü usulde iadenin yapılacağı hesap bilgisi dilekçede bildirilir (m.28/3) ve iade hak sahibinin bildirdiği hesaba yapılır (m.28/A/1). i-SPK.83.1 yürürlüğe girdiğinde hesabın Türkiye’de yerleşik bir banka veya aracı kurumda olması aranacak; mirasçı ve müşterek hesap başvurularında hak sahiplerinin onayıyla içlerinden birinin veya vekilin hesabına aktarım yapılabilecek.

Aracı kurum beni uyarmadı, hesabım yine de devredilir mi?

Evet. Zamanında bildirim ve ilan yapılmamış olsa bile süresi dolan varlıklar YTM’ye devredilir (Yönetmelik m.25/7). Uyarı yapılmamasından doğan hukuki ve cezai sorumluluk ise ilgili yatırım kuruluşuna aittir (m.25/8).

Zamanaşımı iadesi ile YTM tazmini aynı şey mi?

Hayır. Zamanaşımında YTM, sizin varlığınızı emanet olarak saklar ve başvurunuz üzerine aynen veya nemasıyla geri verir. Tazminde ise faaliyetleri sorunlu bir kurumun teslim edemediği varlıkların karşılığını, Kurul’un tazmin kararı üzerine belirli bir tavana kadar öder.