Polis, Asker ve Kamu Görevlisi Trafik Kazasında Yaralanırsa 2026: Vazife Malullüğü, Resmî Araç Kazası, KTK m.106 ve m.110, Görevli Mahkeme ve Tazminat
16 Eylül 2026

Polis, Asker ve Kamu Görevlisi Trafik Kazasında Yaralanırsa 2026: Vazife Malullüğü, Resmî Araç Kazası, KTK m.106 ve m.110, Görevli Mahkeme ve Tazminat

Trafik kazalarında yaralanan kamu görevlileri, diğer mağdurlardan farklı bir hukuki tabloyla karşılaşır. Kavşakta trafiği yöneten bir polis memurunun bir otomobil tarafından çarpılması, askeri araçla intikal sırasında devrilen bir aracın içindeki uzman çavuş, görev için resmî araçla yola çıkan bir mühendis veya kurum servisiyle işe giderken kaza geçiren bir öğretmen… Bu kişiler bir yandan sosyal güvenlik mevzuatındaki vazife malullüğü hükümlerinden, bir yandan da kazaya sebep olanlara karşı genel tazminat hukukundan yararlanır. Kazaya karışan araç bir kamu kurumuna aitse, sorumluluğun kime yöneleceği ve davanın hangi mahkemede açılacağı da ayrıca önem kazanır.

Bu rehberde vazife malullüğünün hangi hâllerde söz konusu olduğunu ve hangi durumlarda uygulanmadığını, başvuru sürecini, resmî araçların sebep olduğu zararlarda Karayolları Trafik Kanunu’nun 106 ve 110. maddelerini, adli ve idari yargı ayrımını, kamu görevlisi sürücüye doğrudan dava açılıp açılamayacağını, vazife malullüğü aylığı ile tazminatın ilişkisini, gelir tespitini ve örnek hesapları anlatıyoruz. Dosyanızı değerlendirmek için Hukukçular Evi Ankara’yı 0554 648 37 15 numaralı telefondan arayabilirsiniz.

Beş cümlede özet

  • SGK’nın açıklamasına göre vazife malullüğü; kamu görevlileri ile erbaş ve erlerin vazifelerini yaptıkları sırada, idarelerince görevlendirildikleri başka kamu işlerini yaparken, kurumlarının menfaatini korumak için bir iş yaparken, idarelerince sağlanan taşıtla işe gelip dönerken veya işyerinde meydana gelen kazadan malul olmaları hâlidir.
  • Malullük keyif verici içki veya madde kullanırken, kanun, tüzük ve emir dışında hareket ederken, yasak fiilleri yaparken, intihara teşebbüsten veya menfaat sağlama ya da zarar verme çabası içindeyken meydana gelmişse vazife malullüğü hükümleri uygulanmaz.
  • KTK m.106 uyarınca kamu kurum ve kuruluşlarına ait motorlu araçların sebep olduğu zararlarda da işletenin hukuki sorumluluğuna ilişkin hükümler uygulanır; KTK m.110/1’e göre bu araçların sebep olduğu zararlar dahil KTK’dan doğan sorumluluk davaları adli yargıda görülür ve zarar görenin kamu görevlisi olması bunu değiştirmez.
  • Vazife malullüğü aylığı ve kamu görevlisine tanınan haklar, kazaya sebep olan sürücü, işleten ve sigortacıdan istenecek tazminatın yerine geçmez; sosyal güvenlik ödemelerinin tazminattan indirilip indirilmeyeceği TBK m.55 çerçevesinde ödemenin rücuya tabi olup olmadığına göre değerlendirilir.
  • Kamu görevlisi mağdurun tazminat hesabında maaş ve düzenli ek ödemeleri içeren gerçek geliri esas alınır; mesleğin kaybı veya görevden ayrılma zorunluluğu ekonomik geleceğin sarsılması kapsamında ayrıca değerlendirilebilir.

Kamu görevlisi mağdurun iki ayrı hak alanı

Görev sırasında trafik kazası geçiren kamu görevlisinin hakları iki ayrı hukuki temele dayanır. Birincisi, çalıştığı statüden ve sosyal güvenlik mevzuatından doğan haklardır: sağlık hizmetleri, raporlu olduğu süredeki özlük hakları, vazife malullüğü aylığı ve vazife malullerine tanınan diğer haklar. Bu haklar kazanın kimin kusuruyla olduğuna bakılmaksızın, mevzuattaki şartların gerçekleşmesine bağlıdır. İkincisi ise genel tazminat hukukundan doğan haklardır: kazaya sebep olan sürücüden, aracın işleteninden ve trafik sigortasından istenen maddi ve manevi tazminat. Bu tazminat kusura ve gerçek zarara göre belirlenir.

Uygulamada sık yapılan hata, bu iki alanın birbirinin yerine geçtiğinin düşünülmesidir. Vazife malullüğü aylığı bağlanan bir polis memuru, kazaya sebep olan sürücüye karşı tazminat hakkını kaybetmez; tazminat alan bir kamu görevlisinin de vazife malullüğü başvurusu yapma hakkı ortadan kalkmaz. İki alanın kesiştiği nokta, sosyal güvenlik ödemelerinin tazminat hesabında nasıl dikkate alınacağıdır. Özel sektör çalışanları için benzer ilişki iş kazası kurumunda ortaya çıkar; bunun için trafik kazası aynı zamanda iş kazası mı? rehberimize bakabilirsiniz.

Kamu görevlisi mağdurun hakları: statüden doğan haklar ve tazminat

ÖzellikVazife malullüğü ve statü haklarıTrafik kazası tazminatı
Dayanak5510 sayılı Kanun m.47 ve ilgili özel kanunlarTBK m.49 vd.; KTK m.85 vd.
Kime karşı?SGK ve bağlı olunan kurumKazaya sebep olan sürücü, işleten, trafik sigortası, gerekirse idare
Kusurun etkisiKusur aranmaz; ancak mevzuattaki istisnalar uygulanırKarşı tarafın kusuru gerekir; mağdurun kusuru indirim sebebi
ÖlçütGörevleri yerine getiremeyecek derecede malullük ve kanuni hesapGerçek zarar, maluliyet oranı, gelir, yaş
Manevi zararKarşılanmazTBK m.56 uyarınca istenir
Görevli merciSGK; uyuşmazlıkta ilgili yargı yoluKTK’dan doğan davalarda adli yargı (KTK m.110)

Vazife malullüğü hangi hâllerde söz konusu olur?

Sosyal Güvenlik Kurumu’nun açıklamasına göre vazife malullüğü, kamu görevlileri ile erbaş ve erlerin görevlerini yaparken, görevlerinin çeşitli sebep ve tesiriyle veya işyerlerinde meydana gelen kazalar nedeniyle yürüttükleri görevleri yerine getiremeyecek derecede malul olmaları veya vefat etmeleri hâlinde uygulanacak hükümleri belirleyen bir statüdür. Kurum, malullüğün vazifelerini yaptıkları sırada; vazifeleri dışında idarelerince görevlendirildikleri herhangi bir kamu idaresine ait başka işleri yaparken; kurumlarının menfaatini korumak maksadıyla bir iş yaparken; idarelerince sağlanan bir taşıtla işe gelişi ve işten dönüşü sırasında veya işyerinde meydana gelen kazadan doğması hâlinde vazife malullüğünden söz edileceğini belirtir.

Trafik kazaları bu hâllerin birçoğuna girebilir. Trafik denetimi yapan, olay yerine intikal eden veya görev için şehir dışına giden bir kamu görevlisinin kazası “vazifesini yaptığı sırada”; kurum servisiyle işe gidip gelirken yaşanan kaza ise “idarelerince sağlanan bir taşıtla işe gelişi ve işten dönüşü sırasında” kapsamında değerlendirilir. Buna karşılık kamu görevlisinin kendi aracıyla, görevlendirme olmaksızın işe giderken veya izinde yaşadığı kaza kural olarak vazife malullüğü kapsamına girmez; bu durumda kalıcı ve ağır bir kayıp varsa genel malullük hükümleri değerlendirilir. Genel malullük şartları için malullük aylığı ve engellilik nedeniyle emeklilik yazımıza bakabilirsiniz.

Trafik kazasında vazife malullüğü değerlendirmesi

Kaza hâliSGK açıklamasındaki karşılığıDeğerlendirme
Trafik denetimi veya olay yerine intikal sırasında kazaVazifelerini yaptıkları sıradaKural olarak vazife malullüğü kapsamında
Görevlendirmeyle başka bir kamu işine giderken kazaİdarelerince görevlendirildikleri başka kamu işlerini yaparkenKural olarak vazife malullüğü kapsamında
Kurumun menfaatini korumak için yapılan iş sırasında kazaKurumlarının menfaatini korumak maksadıyla bir iş yaparkenKural olarak vazife malullüğü kapsamında
Kurum servisiyle işe gelirken veya dönerken kazaİdarelerince sağlanan bir taşıtla işe gelişi ve işten dönüşü sırasındaKural olarak vazife malullüğü kapsamında
Kendi aracıyla, görevlendirme olmadan işe giderken kazaSayılan hâllerden birine girmezKural olarak genel malullük hükümleri
İzin veya tatil sırasında kazaSayılan hâllerden birine girmezKural olarak genel malullük hükümleri

Vazife malullüğü hangi hâllerde uygulanmaz?

SGK’nın açıklamasına göre malullük, kamu görevlisi sigortalının keyif verici içki ve her çeşit madde kullanırken; kanun, tüzük ve emir dışında hareket ederken; yasak fiilleri yaparken; intihara teşebbüsten veya her ne suretle olursa olsun kendisine ya da başkalarına menfaat sağlama veya zarar verme çabası içindeyken meydana gelmişse vazife malullüğü hükümleri uygulanmaz. Bu istisnalar trafik kazaları bakımından özellikle önemlidir: alkollü araç kullanırken kaza yapan veya görev emrine aykırı biçimde resmî aracı özel işi için kullanan bir kamu görevlisi, vazife malullüğü hükümlerinden yararlanamayabilir.

Bu istisnalar vazife malullüğü statüsüne ilişkindir; kazaya sebep olan karşı tarafa karşı tazminat hakkını doğrudan ortadan kaldırmaz. Ancak kamu görevlisinin kendi kusuru, genel tazminat hukukunda da TBK m.52 uyarınca indirim sebebi olarak değerlendirilir. Vazife malullüğü başvurusunun reddinde, reddin hangi istisnaya dayandığı ve olayın gerçekten o kapsamda olup olmadığı dikkatle incelenmeli, gerekiyorsa yargı yoluna başvurulmalıdır. Kendi kusuruyla kazaya karışan mağdurların tazminat yolları için kusurlu sürücü kendi maluliyeti için tazminat alabilir mi? rehberimize bakabilirsiniz.

SGK’ya göre vazife malullüğü hükümlerinin uygulanmadığı hâller

HâlTrafik kazası bakımından örnekTazminat hakkına etkisi
Keyif verici içki ve her çeşit madde kullanırkenAlkollü araç kullanırken kazaKendi kusuru TBK m.52 uyarınca indirim sebebi
Kanun, tüzük ve emir dışında hareket ederkenGörev emrine aykırı güzergâh veya araç kullanımıSomut olaya göre kusur değerlendirmesi
Yasak fiilleri yaparkenYasaklanmış bir faaliyet sırasında kazaSomut olaya göre kusur değerlendirmesi
İntihara teşebbüstenKazanın niteliği değişir
Kendisine veya başkasına menfaat sağlama ya da zarar verme çabası içindeykenResmî aracı özel çıkar için kullanırken kazaSomut olaya göre kusur değerlendirmesi

Görev sırasında geçirdiğiniz trafik kazasında vazife malullüğü başvurunuz reddedildiyse veya tazminat hakkınızı araştırmak istiyorsanız dosyanızı birlikte değerlendirelim.
Av. Fatma Öztürk — Hukukçular Evi Ankara. Telefon: 0554 648 37 15

📞 Hemen Arayın💬 WhatsApp✉️ İletişim

Vazife malullüğünün türleri ve başvuru

SGK, olay veya kazanın niteliğine, oluşmasına neden olanların amacına ve meydana geliş yeri ile zamanına göre vazife malullüğünü normal vazife malullüğü, TSK vazife malullüğü, harp malullüğü, 2330 sayılı Nakdi Tazminat ve Aylık Bağlanması Hakkında Kanun kapsamında vazife malullüğü ve 3713 sayılı Terörle Mücadele Kanunu kapsamında vazife malullüğü olarak sınıflandırır. Trafik kazaları çoğunlukla normal vazife malullüğü veya TSK vazife malullüğü kapsamında değerlendirilir. Bununla birlikte yargı kararlarında, terörle mücadele kapsamındaki bir göreve askeri araçla intikal sırasında yaşanan trafik kazasının bu görevin parçası olarak değerlendirildiği örneklere rastlanmaktadır; bu nedenle kazanın gerçekleştiği görevin niteliği mutlaka araştırılmalıdır.

SGK’nın açıklamasına göre vazife malulü sayılabilmek için aktif olarak çalışan sigortalıların bağlı bulundukları kurumlara, işinden ayrılanların ise SGK Emeklilik Hizmetleri Genel Müdürlüğü Kamu Görevlileri Emeklilik Daire Başkanlığına başvurması gerekir; vazife malullüğüne ilişkin işlemler bu daire başkanlığı bünyesindeki Vazife Malullüğü Tespit Kurulu tarafından yürütülür. Başvuruda kazanın görevle bağlantısını gösteren görevlendirme yazısı, olay tutanağı, kaza tespit tutanağı, idari soruşturma belgeleri ve sağlık kayıtları büyük önem taşır. Sağlık nedeniyle görevle ilişiğin kesilmesi süreci için sağlık nedeniyle ilişik kesme ve sağlık kurulu raporuna itiraz yazımıza bakabilirsiniz.

İki ayrı rapor: vazife malullüğü ve tazminat maluliyeti

Kamu görevlisi mağdurun dosyasında çoğu zaman iki farklı sağlık değerlendirmesi yapılır. Vazife malullüğü için esas olan, kişinin görevlerini yerine getiremeyecek derecede malul olup olmadığına ilişkin sosyal güvenlik mevzuatına göre yapılan değerlendirmedir. Trafik kazası tazminatında ise kalıcı maluliyet oranı, Engellilik Değerlendirmesi Hakkında Yönetmelik ekindeki kılavuza göre belirlenir. Bu Yönetmeliğin kapsam maddesi, 5510 sayılı Kanun’a tabi sigortalılara bağlanacak sürekli iş göremezlik geliri, malullük aylıkları ve ölüm sigortasından bağlanacak aylıklar için istenecek durum bildirir sağlık kurulu raporlarının bu Yönetmelik kapsamında değerlendirilemeyeceğini açıkça düzenler.

Bu nedenle bir kamu görevlisinin vazife malullüğü değerlendirmesindeki sonuç ile tazminat dosyasındaki maluliyet oranı birbirinden farklı olabilir; biri diğerini bağlamaz. Örneğin polislik veya askerlik görevini yapamayacak hâle gelen bir kişi, vazife malullüğü bakımından malul sayılırken, tazminat dosyasındaki kılavuz oranı görece düşük çıkabilir. Böyle bir durumda mesleğin kaybı, tazminat dosyasında ekonomik geleceğin sarsılması kalemi olarak ayrıca ortaya konmalıdır. Tazminat için maluliyet raporunun alınması ve itiraz için maluliyet raporu nasıl alınır? ve maluliyet raporuna itiraz yazılarımıza bakabilirsiniz.

Kimden tazminat istenir? Olaylara göre sorumlular

Kamu görevlisi mağdurun tazminat talebinin muhatabı, kazanın nasıl gerçekleştiğine göre değişir. Görev sırasında sivil bir aracın çarpması hâlinde sorumlular, genel kurallara göre o aracın sürücüsü, işleteni ve zorunlu trafik sigortacısıdır. Mağdur resmî bir araçta yolcu olarak yaralanmışsa, aracın işleteni olan kamu idaresi KTK m.106 uyarınca işletenin hukuki sorumluluğuna ilişkin hükümlere göre sorumludur. Kazaya hem resmî aracın hem sivil bir aracın kusuru birlikte yol açmışsa, sorumlular müteselsilen sorumlu tutulabilir.

Resmî aracı kullanan kamu görevlisinin kusuru bakımından ise Anayasa m.129/5, memurlar ve diğer kamu görevlilerinin yetkilerini kullanırken işledikleri kusurlardan doğan tazminat davalarının, kendilerine rücu edilmek şartıyla ve kanunun gösterdiği şekle ve şartlara uygun olarak, ancak idare aleyhine açılabileceğini düzenler. Bu nedenle görevi sırasında resmî aracı kullanan kamu görevlisi sürücüye kural olarak doğrudan kişisel dava açılamaz; talep araç işleteni idareye yöneltilir. Yolun bakımsızlığı, eksik işaretleme gibi idarenin trafik hizmetine ilişkin kusurlarından doğan zararlar ise ayrıca değerlendirilir; bunun için bozuk yol veya eksik levha yüzünden kaza ve tam yargı davası yazılarımıza bakabilirsiniz.

Kamu görevlisi mağdurun trafik kazasında sorumlular ve yargı yolu

OlaySorumlularDayanakYargı yolu
Görevdeki polise sivil araç çarptıSivil aracın sürücüsü, işleteni, trafik sigortacısıKTK m.85, 91; TBK m.49Adli yargı
Resmî araçta yolcu olan görevli yaralandıAracın işleteni kamu idaresi ve varsa sigortacısıKTK m.85, 106Adli yargı (KTK m.110)
Resmî araç ile sivil araç çarpıştı, ikisinin de kusuru varKamu idaresi ile sivil aracın sürücüsü, işleteni, sigortacısıKTK m.85, 88, 106Adli yargı (KTK m.110)
Resmî aracı kullanan görevli sürücünün kusuruAracın işleteni idare; sürücüye doğrudan dava kural olarak açılamazAnayasa m.129/5; KTK m.106Adli yargı (KTK m.110)
Bozuk yol veya eksik işaret nedeniyle kazaYolun bakımından sorumlu idareAnayasa m.125; İYUKSomut olaya göre idari yargı
Kurum servisiyle işe giderken kazaServis aracının işleteni ve sigortacısı; karşı araçKTK m.85; varsa koltuk sigortasıAdli yargı

KTK m.106 ve m.110: resmî araçların sebep olduğu zararlar

KTK m.106, genel bütçeye dahil dairelerle katma bütçeli idarelere, il özel idarelerine, belediyelere, kamu iktisadi teşebbüslerine ve kamu kuruluşlarına ait motorlu araçların sebep oldukları zararlardan dolayı bu Kanunun işletenin hukuki sorumluluğuna ilişkin hükümlerinin uygulanacağını düzenler. Aynı madde, bu kuruluşların KTK m.85/1’deki sorumluluklarının karşılanmasını sağlamak üzere mali sorumluluk sigortası yaptırmakla yükümlü olduklarını da öngörür. Uygulamada bazı kamu araçlarının sigortasının bulunmadığı durumlarla karşılaşılabilir; bu hâlde sorumluluk doğrudan araç işleteni idareye yöneltilir.

Görevli yargı yeri bakımından en önemli hüküm KTK m.110/1’dir. 6099 sayılı Kanun’la değişik bu hükme göre işleteni veya sahibi Devlet ve diğer kamu kuruluşları olan araçların sebebiyet verdiği zararlara ilişkin olanlar dahil, KTK’dan doğan sorumluluk davaları adli yargıda görülür ve zarar görenin kamu görevlisi olması bu hükmün uygulanmasını önlemez. Bu nedenle askeri araçta veya polis aracında yolcuyken yaralanan bir görevli de KTK’ya dayanan tazminat davasını adliye mahkemesinde açar. Dava açılmadan önce sigortacıya başvuru şartı ve görevli mahkemeye ilişkin ayrıntılar için tazminat davalarında görevli ve yetkili mahkeme ve sigortaya başvuru yazılarımıza bakabilirsiniz.

Gelir tespiti ve örnek hesap

Kamu görevlisi mağdurun tazminat hesabında, kazadan önceki gerçek geliri esas alınır. Bordrodaki aylık net maaşın yanında, düzenli olarak ödenen ek ödemeler ve tazminatların da gelire dahil edilip edilmeyeceği değerlendirilmelidir; bu değerlendirme için maaş bordroları ve kurumdan alınacak yazı temel belgelerdir. Kamu görevlilerinde terfi ve kademe ilerlemesinin belirli kurallara bağlı olması, gelecekteki gelir artışının öngörülebilirliğini artırır; bu durum ekonomik geleceğin sarsılması değerlendirmesinde de dikkate alınabilir. Gelir tespitinin ayrıntıları için bedensel zararda gelir tespiti ve giydirilmiş ücret yazımıza bakabilirsiniz.

Örneğin kaza tarihinde 35 yaşında, aylık net 65.000 TL geliri belgelenen bir erkek polis memurunun görev sırasında sivil bir aracın tam kusuruyla çarpması sonucu %30 kalıcı maluliyete uğradığını varsayalım. Yargı uygulamasındaki yerleşik yöntemle kalıcı maluliyet tazminatı yaklaşık 7.332.723 TL olur; aynı hesap net asgari ücret üzerinden yapılsaydı yaklaşık 4.009.518 TL bulunurdu. Gelirin belgelenmesi, tazminatı yaklaşık 3.323.205 TL artırmaktadır. Aynı gelirle kaza tarihinde 30 yaşında olan ve %60 kalıcı maluliyete uğrayan bir görevli için tutar yaklaşık 16.960.975 TL’ye ulaşır ve 2026 yılı için kişi başı 3.600.000 TL olan zorunlu trafik sigortası limitini aşar.

Kamu görevlisi mağdurda örnek kalıcı maluliyet tazminatı (karşı taraf %100 kusurlu, TRH-2010, varsayımsal)

MağdurOranGelirKalıcı maluliyet tazminatı
35 yaş, erkek, polis memuru%30Aylık net 65.000 TL7.332.723 TL
Aynı mağdur, gelir belgelenemezse%30Net asgari ücret4.009.518 TL
30 yaş, erkek, görevli%60Aylık net 65.000 TL16.960.975 TL
2026 zorunlu trafik sigortası kişi başı sakatlanma teminatı3.600.000 TL

Tutarlar yalnızca kalıcı maluliyet tazminatını gösterir; iyileşme dönemi, tedavi giderleri, ekonomik geleceğin sarsılması ve manevi tazminat ayrıca değerlendirilir. Aktif dönemin hangi yaşa kadar kabul edileceği, emeklilik yaşı ve mesleğin özellikleri bakımından bilirkişi incelemesinde tartışılabilir. Limitin aşılması hâlinde trafik sigortası limitini aşan tazminat, mesleğin kaybı için ekonomik geleceğin sarsılması ve meslek kaybı rehberlerimize bakabilirsiniz.

Vazife malullüğü aylığı tazminattan düşülür mü?

TBK m.55, sosyal güvenlik kurumlarınca yapılan ödemelerden rücu edilemeyenlerin zarar görenin zararından indirilemeyeceğini düzenler. Bu hüküm, sosyal güvenlik ödemelerinin tazminat hesabındaki yerini belirleyen temel kuraldır: kurumun kazaya sebep olanlara rücu edebildiği ödemeler, aynı zararın iki kez karşılanmaması için hesapta dikkate alınabilir; rücu edilemeyen ödemeler ise mağdurun tazminatından düşülemez. 31 Temmuz 2026’da yürürlüğe giren 7589 sayılı Kanun’la TBK m.55’e eklenen hükümler, mahsup yöntemine ilişkin yeni esaslar da getirmiştir.

Kamu görevlisine bağlanan vazife malullüğü aylığı ve görevle ilgili diğer ödemelerin sorumlulara rücu edilebilir nitelikte olup olmadığı, ödemenin dayandığı kanuna ve ödemenin türüne göre ayrıca incelenmesi gereken bir konudur. Bu nedenle kamu görevlisi mağdurun tazminat davasında, SGK ve bağlı olunan kurumdan yapılan ve yapılacak ödemelerin niteliği ve rücu durumu hakkında bilgi istenmesi, bilirkişiden de mahsup yapılacaksa hangi dayanakla yapıldığının açıklanması talep edilmelidir. Mahsup yöntemi için tazminat hesabında oransal mahsup değişikliği yazımıza bakabilirsiniz.

Kamu görevlisi olarak geçirdiğiniz trafik kazasında sorumluları, yargı yolunu ve tazminat hesabını doğru belirlemek için dosyanızı birlikte planlayalım.
Av. Fatma Öztürk — Hukukçular Evi Ankara. Telefon: 0554 648 37 15

📞 Hemen Arayın💬 WhatsApp✉️ İletişim

Vazife malullerine tanınan diğer haklar

Vazife malullüğü, aylık bağlanmasının ötesinde çeşitli haklar da doğurabilir. 6495 sayılı Kanun’la yapılan düzenlemelerle belirli kapsamdaki vazife malullerine ve yakınlarına kamu kurum ve kuruluşlarında istihdam, konut kredisi, şehir içi ulaşım ve elektrik ile su ücretlerinde indirim gibi haklar tanınmıştır. SGK, bazı kanunlar kapsamında harp veya vazife malulü sayılanlardan sınıf veya görev değiştirerek çalışmaya devam edenlere de görevden ayrılmalarıyla birlikte aylık bağlandığını belirtir. Bu hakların kapsamı, vazife malullüğünün türüne ve ilgili kanunlardaki şartlara göre değiştiğinden, her hak için ayrı ayrı değerlendirme yapılmalıdır.

Bu haklar da tazminatın yerine geçmez. Engellilik raporuna bağlı vergi indirimi, araç alımındaki vergi istisnaları ve diğer engellilik hakları ise ayrıca, engellilik mevzuatındaki şartlara göre değerlendirilir. Bu konular için trafik kazası sonrası engelli raporu ve haklar ve engellilere tanınan vergi kolaylıkları yazılarımıza bakabilirsiniz.

Süreler ve ceza dosyası

Kamu görevlisi mağdurun dosyasında birbirinden bağımsız işleyen birkaç süre bulunur. Vazife malullüğü başvurusu kurum ve SGK işlemlerine tabidir. Kazaya sebep olanlara karşı tazminat talebinde KTK m.109’daki zamanaşımı süreleri uygulanır; fiil aynı zamanda daha uzun zamanaşımına tabi bir suç oluşturuyorsa ceza zamanaşımı süresi geçerli olabilir. İdarenin hizmet kusuruna dayanan ve idari yargıda görülecek taleplerde ise İdari Yargılama Usulü Kanunu’ndaki başvuru ve dava süreleri ayrıca takip edilmelidir. Sigortacıya KTK m.97 uyarınca başvuru yapılmadan dava açılmamalıdır.

Kazaya sebep olan sürücü hakkında taksirle yaralama soruşturması yürütülür; taksirle yaralama suçunun soruşturulması kural olarak şikâyete bağlıdır. Kaza sırasında görevli kamu görevlisi bir resmî aracı kullanıyorsa, bu görevli hakkında ayrıca idari soruşturma da yürütülebilir. Ceza ve idari soruşturma dosyalarındaki kusur tespitleri tazminat davasında önemli delildir; ancak TBK m.74 uyarınca hukuk hâkimini bağlamaz. Bu konular için tazminat davalarında zamanaşımı, ceza dosyasının tazminata etkisi ve kaza tespit tutanağına itiraz yazılarımıza bakabilirsiniz.

Kamu görevlisi mağdurun başvuru ve süre planı

AşamaYapılacak işDayanak veya merci
Kaza sonrasıGörevlendirme yazısı, olay ve kaza tutanağı, sağlık kayıtlarının toplanmasıDelil tespiti
Vazife malullüğüBağlı olunan kuruma veya SGK’ya başvuru5510 s.K. m.47; SGK Vazife Malullüğü Tespit Kurulu
Sigorta başvurusuSivil aracın veya resmî aracın sigortacısına yazılı başvuruKTK m.97
Tazminat davasıSürücü, işleten ve sigortacıya; resmî araçta idareyeKTK m.85, 106, 110; adli yargı
İdari kusurYol ve işaret kusurunda idareye başvuru ve davaİYUK; idari yargı
Kalıcı raporTazminat için Engellilik Yönetmeliği kılavuzuna göre raporEngellilik Değerlendirmesi Hakkında Yönetmelik
ZamanaşımıTazminat ve idari dava sürelerinin ayrı ayrı izlenmesiKTK m.109; İYUK

Sık yapılan hatalar

Kamu görevlisi mağdurların en sık yaptığı hata, statüden doğan haklarla tazminat hakkını birbirinin yerine geçmiş saymaktır.

Kamu görevlisi mağdurların sık yaptığı hatalar

HataOlası sonucuDoğru yaklaşım
Vazife malullüğü aylığı bağlanınca tazminat istememekGerçek zararın ve manevi tazminatın karşılanmamasıSorumlulara karşı tazminat talebini ayrıca yürütmek
Resmî araç kazasında idari yargıya dava açmakGörev yönünden ret ve zaman kaybıKTK m.110 uyarınca adli yargıda dava açmak
Resmî aracı kullanan görevli sürücüye doğrudan dava açmakHusumet itirazıTalebi araç işleteni idareye yöneltmek
Görevlendirme yazısını ve olay tutanağını saklamamakVazife malullüğünün ispatının güçleşmesiGörevle bağlantıyı gösteren belgeleri erken toplamak
Vazife malullüğü raporunu tazminat dosyasında bağlayıcı sanmakMaluliyet oranının yanlış belirlenmesiKılavuza göre ayrı maluliyet raporu almak
Gelire ek ödemeleri dahil ettirmemekTazminatın eksik hesaplanmasıBordro ve kurum yazısıyla gerçek geliri ortaya koymak
Mesleğin kaybını ayrıca ileri sürmemekEkonomik geleceğin sarsılması kaleminin kaybıGörevden ayrılma veya sınıf değişikliğini belgelemek
Mahsup yapılan ödemelerin niteliğini sorgulamamakRücu edilemeyen ödemenin tazminattan düşülmesiÖdemenin rücu durumunu kurumdan sormak

Sıkça Sorulan Sorular

Görevdeyken trafik kazası geçiren polis vazife malulü sayılır mı?

SGK’nın açıklamasına göre vazifesini yaptığı sırada meydana gelen kazadan malul olan kamu görevlisi vazife malulü sayılabilir. Ancak malullük keyif verici içki veya madde kullanırken, kanun ve emir dışında hareket ederken veya menfaat sağlama çabası içindeyken meydana gelmişse vazife malullüğü hükümleri uygulanmaz.

Kurum servisiyle işe giderken kaza geçirdim, vazife malullüğü olur mu?

Evet, SGK’nın saydığı hâller arasında idarelerince sağlanan bir taşıtla işe gelişi ve işten dönüşü sırasında meydana gelen kazalar da vardır. Kendi aracıyla, görevlendirme olmaksızın işe giderken yaşanan kaza ise kural olarak bu kapsama girmez.

Vazife malullüğü aylığı alırsam tazminat isteyemez miyim?

İsteyebilirsiniz. Vazife malullüğü sosyal güvenlik mevzuatından doğan bir haktır; kazaya sebep olan sürücü, işleten ve sigortacıdan istenecek maddi ve manevi tazminatın yerine geçmez. Sosyal güvenlik ödemelerinin tazminattan indirilip indirilmeyeceği TBK m.55 uyarınca ödemenin rücuya tabi olup olmadığına göre değerlendirilir.

Askeri araçta yolcuyken yaralandım, davayı hangi mahkemede açarım?

KTK m.110/1’e göre işleteni veya sahibi Devlet ve diğer kamu kuruluşları olan araçların sebep olduğu zararlar dahil KTK’dan doğan sorumluluk davaları adli yargıda görülür; zarar görenin kamu görevlisi olması bunu değiştirmez. Dava araç işleteni idareye ve varsa sigortacısına karşı açılır.

Resmî aracı kullanan görevli sürücüye doğrudan dava açabilir miyim?

Anayasa m.129/5 uyarınca kamu görevlilerinin yetkilerini kullanırken işledikleri kusurlardan doğan tazminat davaları, kendilerine rücu edilmek şartıyla ancak idare aleyhine açılabilir. Bu nedenle görevi sırasında resmî aracı kullanan görevliye kural olarak doğrudan dava açılamaz; talep araç işleteni idareye yöneltilir.

Kamu kurumlarına ait araçların trafik sigortası var mıdır?

KTK m.106, kamu kurum ve kuruluşlarına ait motorlu araçların sebep oldukları zararlarda işletenin hukuki sorumluluğuna ilişkin hükümlerin uygulanacağını ve bu kuruluşların mali sorumluluk sigortası yaptırmakla yükümlü olduğunu düzenler. Aracın sigortası yoksa sorumluluk doğrudan işleten idareye yöneltilir.

Vazife malullüğü raporu ile tazminat davasındaki maluliyet oranı aynı mı?

Hayır. Vazife malullüğünde görevleri yerine getiremeyecek derecede malullük sosyal güvenlik mevzuatına göre değerlendirilir; tazminat davasındaki maluliyet oranı ise Engellilik Değerlendirmesi Hakkında Yönetmelik ekindeki kılavuza göre belirlenir. Yönetmelik, 5510 sayılı Kanun kapsamındaki aylıklar için istenen raporları kendi kapsamı dışında tutar.

Polis memurunun tazminatı hangi gelir üzerinden hesaplanır?

Kazadan önceki gerçek geliri esas alınır; bordrodaki net maaşın yanında düzenli ek ödemelerin gelire dahil edilip edilmeyeceği değerlendirilir. Örneğin aylık net 65.000 TL geliri belgelenen 35 yaşındaki bir polisin %30 maluliyetinde tazminat yaklaşık 7,33 milyon TL olurken, asgari ücretle hesapta yaklaşık 4,01 milyon TL bulunur.

Alkollüyken görev aracıyla kaza yaptım, haklarım ne olur?

SGK’nın açıklamasına göre malullük keyif verici içki kullanırken meydana gelmişse vazife malullüğü hükümleri uygulanmaz. Karşı tarafın da kusuru varsa tazminat talebi mümkündür; ancak kendi kusurunuz TBK m.52 uyarınca indirim sebebi olur ve görev aracını kullanan olarak ayrıca idari ve cezai sorumluluk gündeme gelebilir.

Görev yapamayacak hâle geldim ve meslekten ayrıldım, bu tazminata yansır mı?

Mesleğin kaybı veya sınıf ve görev değişikliği, tazminat dosyasında ekonomik geleceğin sarsılması kalemi olarak ayrıca değerlendirilebilir. Kılavuza göre belirlenen maluliyet oranı düşük olsa bile, mesleğin sürdürülememesinden doğan gelir farkı belgelerle ortaya konmalıdır.

Vazife malullüğü başvurusu nereye yapılır?

SGK’nın açıklamasına göre aktif olarak çalışan sigortalılar bağlı bulundukları kurumlara, işinden ayrılanlar ise SGK Emeklilik Hizmetleri Genel Müdürlüğü Kamu Görevlileri Emeklilik Daire Başkanlığına başvurur. İşlemler Vazife Malullüğü Tespit Kurulu tarafından yürütülür.

Er ve erbaşlar da vazife malullüğünden yararlanır mı?

Evet. SGK’nın açıklamasında vazife malullüğü kamu görevlileri ile erbaş ve erleri kapsayacak şekilde tanımlanmıştır. Askerlik hizmeti sırasında görevle bağlantılı trafik kazasında malul olan erbaş ve erler bakımından da vazife malullüğü değerlendirilir; kazaya sebep olanlara karşı tazminat hakkı ayrıca saklıdır.

Bu yazı genel bilgilendirme amaçlıdır; 5510 sayılı Sosyal Sigortalar ve Genel Sağlık Sigortası Kanunu m.47 ve SGK’nın vazife malullüğüne ilişkin açıklamaları, 2918 sayılı Karayolları Trafik Kanunu (m.85, 88, 97, 106, 109, 110), 6098 sayılı Türk Borçlar Kanunu (m.49, 52, 55, 56, 74), Anayasa m.125 ve 129/5, İdari Yargılama Usulü Kanunu ve Engellilik Değerlendirmesi Hakkında Yönetmelik hükümlerine dayanır. Vazife malullüğünün türüne göre özel kanun hükümleri ayrıca incelenmelidir; hesap örnekleri varsayımsaldır. Somut dosyanız için Hukukçular Evi Ankara ile 0554 648 37 15 numaralı telefondan iletişime geçin.


Post by Av. Fatma Öztürk