7574 sayılı Kanun, takograf konusunu tamamen yeniden düzenledi: KTK m.49’u baştan yazarak, taşıt kullanma, mola ve dinlenme sürelerine uymayan sürücü ve işletenler için doğrudan idari yaptırım sistemi kurdu. Bununla birlikte, hangi aracın ne zamandan itibaren takograf takmak zorunda olduğunu belirleyen kademeli bir geçiş takvimi de getirildi. Bu, özellikle nakliye ve lojistik sektöründeki filo sahiplerinin, hangi aracın ne zaman uyum sağlaması gerektiğini planlaması açısından kritik bir zaman çizelgesi anlamına gelir. Bu yazıda hem yasal dayanağı hem de model yılına göre değişen takvimi, cezaları ve takograf kayıtlarının kaza sonrası davalardaki rolünü anlatıyoruz.
Takograf cezası, sürücü belgesi geri alma veya trafikten men kararı mı aldınız? 15 günlük itiraz süresini kaçırmayın.
📞 0554 648 37 15
Yasal Dayanak: KTK m.49’un Yeniden Yazımı
7574 sayılı Kanun’un 13. maddesiyle, 2918 sayılı Karayolları Trafik Kanunu’nun 49. maddesi değiştirilmiştir. Yeni madde metnine göre, takograf cihazı bulundurulması ve kullanılması zorunlu olan taşıtların, taşıt kullanma sürelerine aykırı biçimde kullanılması ve kullandırılması yasaktır. Önemli bir nokta, sorumluluğun yalnızca sürücüyle sınırlı olmamasıdır: işleten, sürücünün kendisi olup olmadığına bakmaksızın, aracın bu maddede ve ilgili yönetmelikte belirtilen hükümlere aykırı kullanılmaması için gerekli tedbirleri almak ve denetim yapmakla yükümlü tutulmuştur.
Takograf rejimi aslında üç hükmün birlikte okunmasıyla anlaşılır. 12.02.2026 tarihli 7574 sayılı Kanun, takografın hangi araçlarda bulunacağını ve cihaza ilişkin cezaları KTK m. 31‘de (7574 s.K. m. 6), taşıt kullanma, mola ve dinlenme sürelerine ilişkin yasak ve cezaları KTK m. 49‘da (7574 s.K. m. 13), yeni zorunluluk getirilen araçların geçiş takvimini ise KTK geçici m. 27‘de (7574 s.K. m. 34) düzenlemiştir.
| Hüküm | Düzenlediği konu |
|---|---|
| KTK m. 31/1-b | Takograf bulundurma zorunluluğu olan araçlar |
| KTK m. 31/2–5 | Onaylı cihaz, cihaza müdahale yasağı, sürücü kartı kuralları |
| KTK m. 31 (ceza fıkraları) | Cihaz, müdahale ve kart ihlallerinin cezaları; sürücü belgesi geri alma, trafikten men |
| KTK m. 49 | Taşıt kullanma, mola ve dinlenme sürelerine uyma; süre aşımlarının kademeli cezaları |
| KTK geçici m. 27 | Yeni zorunluluk getirilen araçlar için model yılına göre takvim; ilk tescil istisnası; yönetmelik çıkana kadar Karayolları Trafik Yönetmeliğinin uygulanması |
Model Yılına Göre Kademeli Takvim
Bu, sektörün en çok sorduğu sorudur: “Benim aracım ne zaman takograf takmak zorunda?” Cevap, aracın model yılına bağlıdır. Kanun, zorunluluğu tek bir tarihte değil, eski araçlara daha uzun uyum süresi tanıyan kademeli bir takvimle yürürlüğe koymuştur:
| Araç model yılı | Takograf zorunluluğu son tarihi |
|---|---|
| 2021 ve sonrası modeller | 31/12/2026 |
| 2016 – 2020 modelleri | 31/12/2027 |
| 2011 – 2015 modelleri | 31/12/2028 |
| 1996 – 2010 modelleri | 31/12/2029 |
| 1985 – 1995 modelleri | 31/12/2030 |
Takvim kimin için? Bu takvim her araç için değildir. Geçici 27. madde, yayımından önce takograf bulundurma ve kullanma zorunluluğu bulunmayan, ancak 7574 sayılı Kanunla 31. maddede yapılan değişiklikle zorunluluk getirilen araçlara uygulanır. Daha önce de takograf takmak zorunda olan bir araç bu takvimden yararlanamaz.
Burada dikkat edilmesi gereken bir ayrıntı var: zorunluluk, belirtilen tarihte değil, o tarihten sonraki ilk araç muayenesine kadar aranmaz. Yani örneğin 2018 model bir aracın muayene tarihi 2028’in başına denk geliyorsa, 31/12/2027 eşiği geçmiş olsa bile, uygulamada zorunluluk fiilen o muayene anında devreye girer. Bu nedenle yalnızca takvimdeki tarihe değil, kendi aracınızın muayene dönemine de bakmanız gerekir.
Yeni Tescil Edilen Araçlar İçin Ayrı Bir İstisna
Geçici 27. madde, model yılı takviminin yanında dar kapsamlı ikinci bir istisna daha içerir. Bu istisna her yeni araç için değil, yalnız şu araçlar içindir: belediye ve mücavir alan sınırları içinde 5216 ve 5393 sayılı Kanunlar kapsamında yolcu taşımacılığı yapılan ticari araçlar ile yük ve yolcu taşımacılığında kullanılan resmî araçlar. Bu araçlardan ilk defa tescil edilecek olanlarda takograf bulundurma ve kullanma zorunluluğu, geçici maddenin yürürlüğe girdiği tarihten itibaren bir yıl süreyle aranmaz.
Yani sıfır kilometre bir kamyon veya şehirlerarası otobüs almış olmanız bu bir yıllık istisnadan yararlanacağınız anlamına gelmez. Bu araçlar, 31. maddedeki kapsama giriyorsa genel kurala, yeni zorunluluk getirilen bir araç grubundaysa model yılı takvimine tabidir.
Somut Bir Örnek: 2018 Model Bir Kamyon
Takvimin nasıl işlediğini somutlaştırmak için bir örnek üzerinden gidelim. 2018 model bir kamyon, “2016-2020 modelleri” grubuna girer ve bu grup için tabloda görünen tarih 31/12/2027’dir. Ancak bu, “1 Ocak 2028’de otomatik olarak ceza kesilir” anlamına gelmez:
| Senaryo | Sonuç |
|---|---|
| Aracın muayene tarihi Mart 2028’e denk geliyor | Zorunluluk fiilen Mart 2028’deki muayenede devreye girer; takograf o tarihe kadar aranmaz |
| Aracın muayene tarihi Kasım 2027’ye denk geliyor | 31/12/2027 eşiği henüz geçmediğinden, bu muayenede takograf aranmaz; 31/12/2027 sonrasındaki ilk muayenede aranır |
| Araç sahibi takvimi hiç takip etmiyor | Muayene sırasında zorunluluk fark edilmezse, sonraki bir denetimde sürücüye 75.000 TL, sürücü işleten değilse işletene ayrıca bunun iki katı ceza ve aracın trafikten menedilmesi riski doğar (KTK m. 31) |
Bu örnek, işletmelerin yalnızca “kaçıncı yıl grubunda olduğuma” değil, kendi araçlarının somut muayene takvimine göre planlama yapması gerektiğini gösterir.
Takograf Takmama Cezası: 75.000 TL
Cihaza ilişkin cezalar 31. maddede, tutarlar doğrudan Kanunda yazılıdır. Sürücü aynı zamanda işleten değilse, sorumluluğunu yerine getirmeyen işletene de tescil plakasına göre sürücü için belirlenen miktarın iki katı idari para cezası uygulanır.
| İhlal | Sürücüye ceza | Ek sonuç | Dayanak |
|---|---|---|---|
| Zorunlu araçta takograf bulundurmamak veya kullanmamak | 75.000 TL | Eksiklik giderilinceye kadar trafikten men | KTK m. 31/1-b |
| Sanayi ve Teknoloji Bakanlığınca belirlenenler dışında cihaz kullanmak | 75.000 TL | Trafikten men | KTK m. 31/2 |
| Cihaza müdahale ederek yanlış veri üretmek veya böyle cihaz kullanmak | 185.000 TL; bir yıl içinde ikinci ve sonraki ihlallerde her seferinde 370.000 TL | Sürücü belgesi 30 gün, tekrarında her seferinde 90 gün geri alınır; trafikten men | KTK m. 31/3 |
| Sürücü kartı kullanmamak; bozuk, geçersiz veya başkasının kartıyla sürmek | 75.000 TL; bir yıl içinde ikinci ve sonraki ihlallerde her seferinde 150.000 TL | Sürücü belgesi 30 gün, tekrarında her seferinde 90 gün geri alınır; şartlar sağlanıncaya kadar bu araçları sürmekten men | KTK m. 31/4 |
| Kartın başkasınca kullanılmaması için tedbir almamak | Her seferinde 75.000 TL | — | KTK m. 31/5 |
| Takograf kullanımına ilişkin yönetmelik hükümlerine uymamak | 3.000 TL | — | KTK m. 31 |
| Cihaz ayarları ve kalibrasyonuna ilişkin hükümlere uymamak | 10.000 TL | — | KTK m. 31 |
| Kayıtların saklanmasına ilişkin hükümlere uymamak | 20.000 TL | — | KTK m. 31 |
Takograf zorunluluğu; yük taşımada kullanılan ve azami yüklü ağırlığı 3.500 kilogramdan fazla motorlu taşıtlar ile 5216, 5393 veya 4925 sayılı Kanunlar kapsamındaki yolcu taşımacılığında kullanılan ve sürücüsü dahil oturma yeri on yediden fazla olan motorlu taşıtlar için geçerlidir (KTK m. 31/1-b). Geri alınan sürücü belgesinin iade edilebilmesi için Kanun kapsamında verilen idari para cezalarının tamamının tahsil edilmiş olması şarttır.
Sürüş Süresi Aşımı da Ayrıca Cezalandırılır
Takografın bulunması tek başına yeterli değildir; cihazın kaydettiği sürelere de uyulması gerekir. Kanun, günlük sürekli taşıt kullanma süresinin ve günlük toplam taşıt kullanma süresinin aşılması hâllerini, aşım süresine göre kademeli bir idari para cezası sistemine bağlamıştır — aşım süresi arttıkça ceza tutarı da artar. Sürelerin kendisi yönetmelikte, cezaların tutarı ise doğrudan Kanunda yazılıdır:
| Yönetmelikteki sürenin ihlali | Aşım | Sürücüye ceza |
|---|---|---|
| Günlük sürekli taşıt kullanma süresi | Bir saate kadar | 1.000 TL |
| Günlük sürekli taşıt kullanma süresi | Bir saatten fazla | 3.000 TL |
| Günlük toplam taşıt kullanma süresi | Bir saate kadar | 3.000 TL |
| Günlük toplam taşıt kullanma süresi | Bir saatten üç saate kadar | 5.000 TL |
| Günlük toplam taşıt kullanma süresi | Üç saat ve daha fazla | 10.000 TL |
| Haftalık veya birleşik iki haftalık taşıt kullanma süresi | Dört saate kadar | 10.000 TL |
| Haftalık veya birleşik iki haftalık taşıt kullanma süresi | Dört saatten on beş saate kadar | 15.000 TL |
| Haftalık veya birleşik iki haftalık taşıt kullanma süresi | On beş saat ve daha fazla | 20.000 TL |
| Günlük dinlenme süresi | İhlal | 3.000 TL |
| Haftalık dinlenme süresi | İhlal | 5.000 TL |
Sürücü aynı zamanda işletense cezalar iki kat uygulanır. Sürücü işleten değilse, tedbir ve denetim yükümlülüğünü yerine getirmeyen işletene de aynı cezalar tescil plakası üzerinden iki kat olarak uygulanır. Birden fazla sürücü görevlendirilmesinin zorunlu olduğu hâllerde bu kurala uymayan işletene ayrıca 10.000 TL idari para cezası verilir. Çalışma veya dinlenme sürelerine uymayan sürücünün, dinlenme süresini aşmamak üzere ne kadar süreyle araç kullanmaktan menedileceği yönetmelikte belirlenir (KTK m. 49).
İşleten ve Sürücü Birlikte Sorumludur
Bu, işletmeler için özellikle önemli bir noktadır. Yeni düzenleme yalnızca sürücüyü değil, işleteni de doğrudan sorumluluk kapsamına almıştır. İşleten, sürücünün kurallara uyup uymadığını denetlemekle yükümlü tutulduğundan, bir sürücünün süre ihlali yapması hâlinde işletenin de “gerekli tedbirleri almadığı” gerekçesiyle sorumlu tutulması söz konusu olabilir. Bu, filo işleten firmaların yalnızca cihazı takmakla değil, sürücü davranışını da düzenli olarak izlemekle yükümlü olduğu anlamına gelir. Kanun bu yükümlülüğü iki yerde ayrı ayrı kurar: işleten, takografın bulundurulması, kullanılır durumda olması ve sürücünün kurallara uyması için tedbir almak ve denetlemekle (KTK m. 31), aracın süre kurallarına aykırı kullanılmaması için tedbir almak ve denetlemekle (KTK m. 49) yükümlüdür. İki maddede de yükümlülüğünü yerine getirmeyen işletene sürücü cezasının iki katı uygulanır.
Kaza Sonrası Tazminat Davalarında Takograf Kayıtları
Takografın önemi yalnızca idari para cezasıyla sınırlı değildir. Ticari bir taşıtın karıştığı bir kaza sonrasında açılan tazminat davalarında uygulamada, işverenin (işletenin) objektif özen yükümlülüğüne ve iş güvenliği mevzuatına uyup uymadığının, sürücünün çalışma sürelerinin — yani takograf kayıtlarının — kazaya etkisi bakımından uzman bir bilirkişi heyetinden ayrıntılı ve çelişkileri gideren bir rapor alınması istenmektedir. Başka bir deyişle, bir sürücünün izin verilen süreyi aşarak yorgun sürüş yapmış olması, kaza sonrası açılan davada işletenin kusurunu artırıcı bir delil olarak değerlendirilebilir. Bu nedenle takograf kayıtlarının düzenli saklanması, yalnızca idari denetimlere karşı değil, olası bir kaza sonrası hukuki sürece karşı da işletmeyi koruyan bir uygulamadır.
Takograf Manipülasyonu Ayrı Bir Risktir
Düzenleme, takograf verilerinin manipüle edilmesine ilişkin hükümleri de kapsamına almıştır. Cihazın kayıtlarını değiştirmeye veya gerçek sürüş/dinlenme sürelerini gizlemeye yönelik müdahaleler, hem işleten hem sürücü açısından ayrı bir yaptırım riski taşır. Takografa müdahalede bulunarak yanlış veri üretecek duruma getirmek veya bu durumdaki cihazı kullanmak yasaktır (KTK m. 31/3). Bu ihlalin cezası 185.000 TL’dir; son ihlalden geriye doğru bir yıl içinde iki veya daha fazla ihlalde her seferinde 370.000 TL uygulanır. Sürücü belgesi 30 gün, tekrarında her seferinde 90 gün geri alınır ve araç eksiklik giderilinceye kadar trafikten menedilir. Sürücü işleten değilse işletene sürücü cezasının iki katı uygulanır.
Neden Bu Kadar Sıkı Bir Takvim?
Kademeli takvimin arkasındaki mantık, hem sektöre makul bir uyum süresi tanımak hem de trafik güvenliğini kısa vadede artırmaktır. Yeni model araçlarda takograf donanımının teknik olarak entegre edilmesi daha kolay olduğundan, bu araçlara en kısa uyum süresi (2026) tanınmıştır. Eski model araçlarda ise geriye dönük cihaz montajının daha maliyetli ve zaman alıcı olması nedeniyle, en eski araç grubuna 2030’a kadar uzayan bir süre verilmiştir. Bu, düzenlemenin filoyu bir anda maliyete boğmak yerine, kademeli bir dönüşümü hedeflediğini gösterir.
Filo İşleten Firmalar İçin Pratik Öneri
Birden fazla araçtan oluşan bir filoyu işleten firmalar için en pratik yaklaşım, her aracı model yılına göre ayrı ayrı değil, bir bütün olarak takvime oturtmaktır: her aracın hem model yılı grubunu hem de bir sonraki muayene tarihini içeren bir liste çıkarmak, hangi aracın ne zaman uyum sağlaması gerektiğini net biçimde ortaya koyar. Özellikle 2021 öncesi model ağırlıklı filolarda, cihaz temini ve montaj için yoğun talep dönemlerinde (takvim tarihine yakın aylarda) bekleme süreleri uzayabileceğinden, planlamayı son ana bırakmamak önemlidir.
İtiraz Hakkınız Var
Takograf ihlalleri nedeniyle kesilen idari para cezasına, tebliğ tarihinden itibaren 15 gün içinde Sulh Ceza Hâkimliğine itiraz edilebilir (Kabahatler Kanunu m. 27). Bu süre içinde ödeme yapılması hâlinde cezada kanuni indirim uygulanır (Kabahatler Kanunu m. 17/6); ancak indirimli ödeme, itiraz hakkını ortadan kaldırmaz. İtiraz sürecinin işleyişi için Sulh Ceza Hâkimliğine İtiraz Dilekçesi yazımıza bakabilirsiniz. İşleten sorumluluğunun genel çerçevesi için de Araç İşleteninin Hukuki Sorumluluğu yazımız faydalı olacaktır. Trafikten men kararına karşı yol için trafikten men kararına itiraz rehberimize bakabilirsiniz.
İtirazda kanun metnine dayanan somut gerekçeler öne çıkar:
| İtiraz gerekçesi | Kontrol edilecek nokta | Dayanak |
|---|---|---|
| Araç kapsam dışında | Yük aracında azami yüklü ağırlık 3.500 kg’ı, yolcu aracında sürücü dahil oturma yeri 17’yi geçiyor mu? | KTK m. 31/1-b |
| Takvim henüz işlemiyor | Araç yeni zorunluluk getirilen gruptaysa, model yılı tarihinden sonraki ilk muayene geldi mi? | KTK geçici m. 27 |
| İlk tescil istisnası | Belediye içi ticari yolcu aracı veya resmî araç ilk defa mı tescil edildi, bir yıllık süre doldu mu? | KTK geçici m. 27 |
| Tekrarlama cezası yanlış | Artırılmış ceza için son ihlalden geriye doğru bir yıl içinde önceki ihlal var mı? | KTK m. 31/3–4 |
| Kademe yanlış | Süre aşımı bir saatin, üç saatin, dört veya on beş saatin altında mı üstünde mi? | KTK m. 49 |
| Muhatap yanlış | İki kat ceza, sürücünün işleten olup olmamasına göre doğru kişiye mi kesildi? | KTK m. 31, m. 49 |
Takograf Zorunluluğu ve Kapsamı
Takograf, aracın sürüş, mola ve dinlenme sürelerini kaydeden cihazdır. Hangi araçta bulunacağını Kanun belirler:
| Araç | Takograf | Dayanak |
|---|---|---|
| Yük taşımada kullanılan, azami yüklü ağırlığı 3.500 kg’dan fazla motorlu taşıt | Zorunlu | KTK m. 31/1-b |
| 5216, 5393 veya 4925 sayılı Kanunlar kapsamında yolcu taşıyan, sürücü dahil oturma yeri 17’den fazla motorlu taşıt | Zorunlu | KTK m. 31/1-b |
| 2918 sayılı Kanunun yürürlüğünden önceki yıllarda üretilmiş taşıtlar | Aranmaz | KTK m. 31/1 |
| Gördükleri hizmet bakımından yönetmelikle muafiyet tanınan taşıtlar | Aranmaz | KTK m. 31/1 |
| 7574 ile yeni zorunluluk getirilen araçlar | Model yılı takvimine göre | KTK geçici m. 27 |
Kullanılacak cihaz da serbest değildir: Sanayi ve Teknoloji Bakanlığınca belirlenenler dışındaki takografların kullanılması yasaktır (KTK m. 31/2). Takograf bulunması zorunlu araçların sürücüleri takograf sürücü kartı kullanmak zorundadır; kart sahibi de kartının başkalarınca kullanılmaması için tedbir almakla yükümlüdür (m. 31/4–5).
Taşımacılık rehberlerimiz: takograf zorunluluğu · özel yük karayolu bedeli · SRC ve psikoteknik · trafikten men · cezaya itiraz · kusur oranı
Takograf İhlalleri ve Yaptırımları
Takograf ihlalleri iki ayrı denetim kanalıyla tespit edilebilir. Trafik zabıtası takograf kayıtlarını yol kenarında olduğu gibi, kayıtların aktarılacağı veri tabanı üzerinden de denetleyebilir ve tespit ettiği ihlaller için idari para cezası uygulayabilir. İşyerinde saklanması gereken kayıtların çalışma ve dinlenme sürelerine ilişkin denetimi ise Ulaştırma ve Altyapı Bakanlığının veri tabanı kullanılarak Çalışma ve Sosyal Güvenlik Bakanlığı veya bağlı kuruluşlarınca yapılabilir (KTK m. 31).
| Yaptırım türü | Hangi ihlalde | Dayanak |
|---|---|---|
| İdari para cezası (sürücü) | Cihaz, müdahale, kart, kullanım, kalibrasyon, kayıt saklama ve süre ihlalleri | KTK m. 31, m. 49 |
| İdari para cezası (işleten, iki kat) | Tedbir ve denetim yükümlülüğünü yerine getirmeyen işleten | KTK m. 31, m. 49 |
| Sürücü belgesinin geri alınması | Cihaza müdahale ve sürücü kartı ihlalleri: 30 gün, tekrarında 90 gün | KTK m. 31 |
| Aracın trafikten menedilmesi | Takograf yokluğu, onaysız cihaz, müdahale: eksiklik giderilinceye kadar | KTK m. 31 |
| Sürücünün araç kullanmaktan menedilmesi | Sürücü kartı ihlali; çalışma ve dinlenme sürelerine uymama | KTK m. 31, m. 49 |
Hangi ihlalde aracın geçici olarak trafiğe çıkışına izin verileceği veya trafikten men uygulanacağı ayrıca yönetmelikle belirlenecektir. Bu yönetmelik çıkarılıncaya kadar Karayolları Trafik Yönetmeliğinin Kanuna aykırı olmayan hükümleri uygulanır (KTK geçici m. 27).
Takograf Kayıtlarının Hukuki Değeri
Takograf kaydı, sürücünün ne zaman, ne kadar süre araç kullandığını ve ne zaman dinlendiğini gösteren teknik bir veridir. Bu nedenle üç farklı süreçte delil olarak önem taşır:
| Süreç | Kaydın işlevi | Dikkat |
|---|---|---|
| İdari denetim | Süre ve kart ihlallerinin tespiti; veri tabanı üzerinden de yapılabilir | Kayıt saklama hükümlerine uymamak ayrıca 20.000 TL cezaya bağlıdır (KTK m. 31) |
| Ceza ve tazminat dosyası | Kaza öncesindeki sürüş ve dinlenme sürelerinin ortaya konması | Kusur değerlendirmesi bilirkişi raporu ve diğer delillerle birlikte yapılır |
| İş ilişkisi | Sürücünün fiilî çalışma süresine ilişkin delil | Kayıtların bütünlüğü korunmalı, veri düzenli indirilmelidir |
Kayda müdahale edilmiş olması, hem ağır bir idari ihlaldir (KTK m. 31/3) hem de kaydın delil değerini zayıflatır. Kaza dosyalarında kusurun nasıl paylaştırıldığı için trafik kazasında kusur oranı rehberimize bakabilirsiniz.
Sürüş ve Dinlenme Süreleri
Taşıt kullanma, mola ve dinlenme süreleri yönetmelikte belirlenir (KTK m. 49). Bu konuda İçişleri ile Ulaştırma ve Altyapı Bakanlıklarınca yeni bir ortak yönetmelik çıkarılması öngörülmüştür; o yönetmelik yürürlüğe girene kadar Karayolları Trafik Yönetmeliğinin Kanuna aykırı olmayan hükümleri uygulanır (KTK geçici m. 27). Karayolları Trafik Yönetmeliğinin 98. maddesindeki temel süreler şunlardır:
| Kural | Süre | Not |
|---|---|---|
| Günlük araç kullanma | Herhangi bir 24 saatlik sürede toplam en fazla 9 saat | Aşımı KTK m. 49/b’ye göre cezalandırılır |
| Kesintisiz araç kullanma | En fazla 4,5 saat | Aşımı KTK m. 49/a’ya göre cezalandırılır |
| Mola | 4,5 saatin sonunda en az 45 dakika | En az 15 dakikalık parçalara bölünebilir; molada başka iş yapılamaz |
| Günlük dinlenme | Her 24 saatte en az 11 saat kesintisiz | Bölünürse biri en az 8 saat olmak üzere toplam 12 saat; haftada üç defadan fazla olmamak üzere 9 saate indirilebilir |
| Haftalık | En fazla 6 günlük araç kullanmanın ardından en az 24 saat hafta tatili | Düzenli sefer dışı uluslararası yolcu taşımacılığında 12 gün ve 2 gün |
| Birleşik iki hafta | Toplam en fazla 90 saat | Aşımı KTK m. 49/c’ye göre cezalandırılır |
| Birden fazla sürücü | Her 30 saatlik sürede her sürücü en az 8 saat kesintisiz dinlenir | Kurala uymayan işletene 10.000 TL (KTK m. 49) |
Süre kuralının kapsamı takograf kapsamıyla birebir aynı değildir: Yönetmelik bu süreleri ticari amaçla yük taşıyan ve azami ağırlığı 3,5 tonu geçen araçların sürücüleri ile ticari amaçla yolcu taşıyan ve sürücü dahil kapasitesi 9 kişiyi geçen araçların sürücüleri için öngörür. Yeni ortak yönetmelik çıktığında bu sürelerin değişebileceği dikkate alınmalıdır.
Takografta Sık Sorulanlar
Uygulamada en sık karşılaşılan durumlara kısa cevaplar:
| Durum | Kısa cevap | Dayanak |
|---|---|---|
| Takvim tarihim geçti, muayenem gelmedi | Zorunluluk o tarihten sonraki ilk muayeneye kadar aranmaz | KTK geçici m. 27 |
| Aracım daha önce de takograf zorundaydı | Model yılı takvimi uygulanmaz | KTK geçici m. 27 |
| Sürücü kartımı evde unuttum | Kartsız sürüş 75.000 TL, sürücü belgesi 30 gün geri alınır | KTK m. 31/4 |
| Kartımı başka sürücü kullandı | Kullanan sürücüye 75.000 TL; tedbir almayan kart sahibine ayrıca 75.000 TL | KTK m. 31/4–5 |
| Kalibrasyon kurallarına uyulmadı | 10.000 TL | KTK m. 31 |
| Kayıtları saklamadım | 20.000 TL | KTK m. 31 |
| Sürücü işleten değil | İşletene sürücü cezasının iki katı | KTK m. 31, m. 49 |
Takograf Uyumunda İşletme Yükümlülükleri
Kanun işleteni pasif bir araç sahibi olarak görmez; tedbir almak ve denetlemekle yükümlü kılar (KTK m. 31, m. 49). Bu yükümlülüğün pratikteki karşılığı şöyle özetlenebilir:
| Yükümlülük | Yapılması gereken | İhlalin sonucu |
|---|---|---|
| Onaylı cihaz | Sanayi ve Teknoloji Bakanlığınca belirlenen cihazı taktırmak ve çalışır tutmak | Sürücüye 75.000 TL, işletene iki katı; trafikten men |
| Kalibrasyon ve ayar | Yönetmelikteki ayar ve kalibrasyon kurallarına uymak | 10.000 TL |
| Kayıt saklama | Takograf kayıtlarını yönetmelikteki usule göre saklamak | 20.000 TL |
| Sefer planlaması | Sürüş, mola ve dinlenme sürelerini aşmayan plan yapmak | Sürücü cezasının işletene iki katı (KTK m. 49) |
| Çift sürücü | Zorunlu hâllerde araçta gereken sürücüleri bulundurmak | İşletene 10.000 TL |
| Sürücü kartı denetimi | Sürücünün kendi geçerli kartıyla sürdüğünü denetlemek | Sürücüye 75.000 TL, işletene iki katı |
Filo sahipleri için en güvenli yol, her araç için model yılı grubu, bir sonraki muayene tarihi, kalibrasyon tarihi ve sürücü kartı geçerliliğini birlikte izleyen tek bir liste tutmaktır.
Takograf veya sürüş süresi cezasına itiraz mı edeceksiniz? Dosyanızı birlikte değerlendirelim.
📞 0554 648 37 15
📘 İlgili Rehberler
Sıkça Sorulan Sorular
Takograf zorunluluğu hangi araçlar için geçerli?
Yük taşımada kullanılan ve azami yüklü ağırlığı 3.500 kilogramdan fazla olan motorlu taşıtlar ile 5216, 5393 veya 4925 sayılı Kanunlar kapsamında yolcu taşıyan ve sürücü dahil oturma yeri on yediden fazla olan motorlu taşıtlar için geçerlidir (KTK m. 31/1-b).
Aracımın model yılına göre son tarih nedir?
2021 sonrası modeller için 31/12/2026, 2016-2020 için 31/12/2027, 2011-2015 için 31/12/2028, 1996-2010 için 31/12/2029, 1985-1995 için 31/12/2030’dur; zorunluluk bu tarihten sonraki ilk araç muayenesine kadar aranmaz.
Takvim tarihi geçti ama muayenem henüz gelmedi, ceza alır mıyım?
Zorunluluk, ilgili tarihten sonraki ilk araç muayenesine kadar fiilen aranmaz; uygulamada muayene anı belirleyicidir.
Yeni tescil edilen bir araç hemen takograf takmak zorunda mı?
Bir yıllık istisna her yeni araç için değildir. Yalnız belediye ve mücavir alan içinde 5216 ve 5393 sayılı Kanunlar kapsamında yolcu taşıyan ticari araçlar ile yük ve yolcu taşımacılığında kullanılan resmî araçlardan ilk defa tescil edilecek olanlarda, zorunluluk geçici 27. maddenin yürürlüğünden itibaren bir yıl süreyle aranmaz.
Takograf takmamanın cezası nedir?
Zorunlu araçta takograf bulundurmamak veya kullanmamak sürücüye 75.000 TL, sürücü işleten değilse işletene bunun iki katı ceza gerektirir ve araç eksiklik giderilinceye kadar trafikten menedilir. Cihaz ayarları ve kalibrasyonuna ilişkin kurallara uymamak ayrıca 10.000 TL cezaya tabidir (KTK m. 31).
Sürüş süresini aşarsam ne olur?
Günlük sürekli taşıt kullanma süresinin bir saate kadar aşılmasında 1.000 TL, daha fazlasında 3.000 TL; günlük toplam sürenin aşılmasında 3.000, 5.000 veya 10.000 TL; haftalık veya iki haftalık sürenin aşılmasında 10.000, 15.000 veya 20.000 TL ceza uygulanır (KTK m. 49). Sürücü aynı zamanda işletense cezalar iki kattır.
Sürücü kurallara uymazsa işleten de sorumlu olur mu?
Evet. İşleten, sürücünün taşıt kullanma sürelerine uymasını denetlemekle yükümlü tutulmuştur; gerekli tedbirlerin alınmaması hâlinde işletenin sorumluluğu da gündeme gelebilir.
Takograf kayıtları bir kaza davasında delil olarak kullanılır mı?
Evet. Kayıtlar, kaza öncesindeki sürüş ve dinlenme sürelerini gösterdiği için ceza ve tazminat dosyalarında bilirkişi incelemesine konu edilir; yorgun sürüş kaydı işletenin özen yükümlülüğünün değerlendirilmesinde önem taşıyabilir.
Takograf cihazına müdahalenin cezası nedir?
Cihaza müdahale ederek yanlış veri üretmek veya böyle bir cihazı kullanmak 185.000 TL, bir yıl içinde tekrarında her seferinde 370.000 TL ceza gerektirir; sürücü belgesi 30 gün, tekrarında 90 gün geri alınır ve araç trafikten menedilir (KTK m. 31/3).
Sürücü kartı kullanmamanın cezası nedir?
Sürücü kartı kullanmamak ya da bozuk, geçersiz veya başkasına ait kartla araç kullanmak 75.000 TL, bir yıl içinde tekrarında her seferinde 150.000 TL ceza gerektirir; sürücü belgesi 30 gün, tekrarında 90 gün geri alınır (KTK m. 31/4).
Takograf kayıtlarını saklamamanın cezası var mı?
Evet. Kayıtların saklanmasına ilişkin yönetmelik hükümlerine uymayanlara 20.000 TL, takograf kullanımına ilişkin hükümlere uymayanlara 3.000 TL idari para cezası uygulanır (KTK m. 31).
Günlük en fazla kaç saat araç kullanabilirim?
Karayolları Trafik Yönetmeliğinin 98. maddesine göre herhangi bir 24 saatlik sürede toplam en fazla 9 saat araç kullanılabilir; kesintisiz sürüş 4,5 saati geçemez ve sonunda en az 45 dakika mola verilir. Yeni ortak yönetmelik çıkana kadar bu hükümler uygulanır.
Model yılı takvimi her araç için geçerli mi?
Hayır. Takvim, 7574 sayılı Kanundan önce takograf zorunluluğu bulunmayan ama 31. madde değişikliğiyle zorunluluk getirilen araçlar içindir (KTK geçici m. 27). Daha önce de zorunlu olan araçlar takvimden yararlanamaz.
Takograf ihlalleri sadece yolda mı tespit edilir?
Hayır. Trafik zabıtası kayıtları veri tabanı üzerinden de denetleyip ceza uygulayabilir; işyerinde saklanan kayıtların çalışma ve dinlenme süresi denetimi Çalışma ve Sosyal Güvenlik Bakanlığınca da yapılabilir (KTK m. 31).