🔸 Güncel ve kapsamlı rehber: Bu konunun en güncel, ayrıntılı ve örneklerle açıklanmış hâli için Güveni Kötüye Kullanma Suçu ve Cezası (TCK 155) sayfamızı öneririz. Aşağıdaki içerik de konuyla ilgili tamamlayıcı bilgi sunar.
Başkasına ait olup muhafaza etmek veya belirli bir şekilde kullanmak üzere zilyedliği kendisine devredilmiş olan mal üzerinde, kendisinin veya başkasının yararına olarak devir amacı dışında tasarrufta bulunan veya devir olgusunu inkâr eden kişi güveni kötüye kullanma suçunu işler; bu suç şikâyete bağlıdır ve cezası altı aydan iki yıla kadar hapis ve adli para cezasıdır (TCK m.155/1). Suç meslek, sanat, ticaret veya hizmet ilişkisi ya da başkasının mallarını idare etme yetkisi gereği teslim edilmiş eşya hakkında işlenirse ceza bir yıldan yedi yıla kadar hapis ve üç bin güne kadar adli para cezasıdır ve şikâyet aranmaz (m.155/2). 24/12/2025 tarihli ve 7571 sayılı Kanunla, suçun konusu motorlu kara, deniz veya hava taşıtıysa cezanın bir kat artırılacağı hükme bağlanmıştır (m.155/3). Dolandırıcılıktan temel farkı, malın faile mağdurun serbest iradesiyle ve belirli bir amaçla teslim edilmiş olmasıdır; dolandırıcılıkta ise mağdurun iradesi hileyle sakatlanır. Güveni kötüye kullanma, motorlu taşıt hâli hariç uzlaştırma kapsamındadır (CMK m.253/1-b-7).
Somut bir dosyanızla ilgili görüşmek ister misiniz?
Emanet ettiğiniz mal geri verilmiyor mu?
Suç vasfını, şikâyet süresini ve delilleri birlikte değerlendirelim: Hukukçular Evi Ankara.
⚡ Net Cevap: Basit hâl (TCK m.155/1): muhafaza veya belirli kullanım için devredilen malda devir amacı dışında tasarruf veya devrin inkârı → şikâyetle 6 ay–2 yıl hapis ve APC. Nitelikli hâl (m.155/2): meslek, sanat, ticaret, hizmet ilişkisi veya mal idare yetkisi gereği teslim edilen eşya → 1–7 yıl hapis ve 3.000 güne kadar APC; resen. Motorlu taşıt (m.155/3, 7571): kara, deniz veya hava taşıtında ceza bir kat artırılır. Uzlaştırma (CMK m.253/1-b-7): m.155/1 ve 155/2’de var; m.155/3’te yok (7571). Şikâyet süresi: basit hâlde 6 ay (m.73/1). Etkin pişmanlık (m.168): kovuşturmadan önce 2/3, hükümden önce 1/2’ye kadar indirim; kısmi giderimde mağdurun rızası. Akrabalar (m.167): eş, üstsoy, altsoy vb. zararına cezasızlık veya şikâyetle yarı indirim. Tüzel kişi: güvenlik tedbiri (m.169). Dolandırıcılıkla farkı: güveni kötüye kullanmada teslim rızası geçerli; dolandırıcılıkta hileyle elde edilir (m.157).
TCK m.155: (1) Başkasına ait olup da, muhafaza etmek veya belirli bir şekilde kullanmak üzere zilyedliği kendisine devredilmiş olan mal üzerinde, kendisinin veya başkasının yararına olarak, zilyedliğin devri amacı dışında tasarrufta bulunan veya bu devir olgusunu inkar eden kişi, şikayet üzerine, altı aydan iki yıla kadar hapis ve adlî para cezası ile cezalandırılır. … (3) Suçun konusunun motorlu kara, deniz veya hava taşıtı olması halinde yukarıdaki fıkralara göre verilecek ceza bir kat artırılır.
Suçun Unsurları
| Unsur | İçerik |
|---|---|
| Konu | Başkasına ait mal |
| Zilyedliğin devri | Muhafaza etmek veya belirli bir şekilde kullanmak üzere, rızayla |
| Fiil | Devir amacı dışında tasarruf veya devir olgusunu inkâr |
| Yarar | Kendisinin veya başkasının yararına olarak |
| Kast | Güven ilişkisini bilerek ve isteyerek ihlal |
| Takip | Basit hâlde şikâyete bağlı |
Güveni kötüye kullanma suçunun özü, malın faile mağdurun kendi rızasıyla ve belirli bir amaçla teslim edilmiş olmasıdır. Mal, muhafaza etmek, yani saklamak veya belirli bir şekilde kullanmak üzere, örneğin emanet, kira, ödünç kullanma veya vekâlet ilişkisi çerçevesinde faile devredilmiş olmalıdır. Fail, bu malı devir amacı dışında, kendisinin veya başkasının yararına olarak kullanır, satar, rehnederse ya da malın kendisine teslim edildiğini inkâr ederse suç oluşur (TCK m.155/1). Suçun oluşması kastın varlığına bağlıdır (m.21/1); failin güven ilişkisini bilerek ve isteyerek ihlal etmesi gerekir. Malın iadesinde yalnızca gecikme yaşanması veya taraflar arasında malın iadesi koşulları konusunda bir anlaşmazlık bulunması, her durumda suç oluşturmaz; bu nedenle failin tasarruf iradesinin somut olgularla ortaya konulması gerekir. Suçun hangi hâllerde oluştuğu için güveni kötüye kullanma nedir rehberine bakabilirsiniz.
Güveni kötüye kullanma şikâyetiyle mi karşılaştınız?
Hukuki uyuşmazlık mı, suç mu? Birlikte değerlendirelim: 0554 648 37 15
Zilyedlik Hangi İlişkilerle Devredilir?
| İlişki | Teslim amacı | Tipik ihlal |
|---|---|---|
| Emanet (saklama) | Malın saklanıp iade edilmesi | Satma, kullanma, inkâr |
| Kira | Belirli süre kullanım | Satma, rehnetme, iade etmeme |
| Ödünç kullanma | Bedelsiz kullanım ve iade | Başkasına devretme |
| Vekâlet | Vekil edenin işini görme | Tahsil edilen parayı teslim etmeme |
| Tamir veya bakım | İşin yapılıp iade edilmesi | Malı satma veya alıkoyma |
| Taşıma | Malın alıcıya teslimi | Malı başka yere satma |
Güveni kötüye kullanmanın konusu, muhafaza etmek veya belirli bir şekilde kullanmak üzere zilyedliği faile devredilmiş maldır. Bu devir çoğu zaman bir hukuki ilişkiye dayanır: saklama amacıyla emanet, belirli süre kullanım için kira veya ödünç kullanma, başkasının işini görmek için vekâlet, tamir veya bakım için teslim ve bir yerden başka bir yere götürülmek üzere taşıma bunların başlıcalarıdır. Bu ilişkilerin ortak özelliği, malın mülkiyetinin mağdurda kalması ve failin mal üzerinde yalnızca belirli bir amaçla ve belirli sınırlar içinde hâkimiyet kurmasıdır. Fail bu sınırları aşarak malı kendi malı gibi kullanır, satar veya iade etmez ya da teslimi inkâr ederse suç oluşur. Buna karşılık mülkiyetin faile geçtiği ilişkilerde, örneğin satışta veya geri ödenmek üzere verilen borç parada, bedelin ödenmemesi kural olarak suç değil, hukuki bir alacak meselesidir.
Dolandırıcılık ve Hırsızlıktan Farkı
| Ölçüt | Güveni kötüye kullanma (m.155) | Dolandırıcılık (m.157) | Hırsızlık (m.141) |
|---|---|---|---|
| Malın faile geçişi | Mağdurun serbest iradesiyle, belirli amaçla | Hileyle aldatılmış iradeyle | Rıza olmadan alınır |
| Kötü niyetin zamanı | Teslimden sonra | Teslimden önce, hileyle | Alma anında |
| Temel ceza | Şikâyetle 6 ay–2 yıl ve APC | 1–5 yıl ve APC | 1–3 yıl |
| Takip | Basit hâlde şikâyet | Resen | Resen |
| Uzlaştırma | Var (m.155/3 hariç) | Var (m.157) | Var (m.141) |
Güveni kötüye kullanma, dolandırıcılık ve hırsızlık, mala yönelen üç temel suçtur; aralarındaki fark, malın faile nasıl geçtiğine dayanır. Güveni kötüye kullanmada mal, mağdurun serbest ve sakatlanmamış iradesiyle, belirli bir amaçla faile teslim edilir; failin kötü niyeti genellikle teslimden sonra ortaya çıkar. Dolandırıcılıkta ise fail, hileli davranışlarla mağduru aldatarak malın kendisine verilmesini sağlar; kötü niyet teslimden önce mevcuttur (TCK m.157/1). Hırsızlıkta ise mal zilyedin rızası olmadan alınır (m.141/1). Örneğin bir arkadaşa kullanması için verilen aracın satılması güveni kötüye kullanma, aracın geri verileceği yalanıyla ve baştan satmak amacıyla alınması dolandırıcılık, aracın izinsiz alınması ise hırsızlık olarak değerlendirilebilir. Bu ayrım cezada ve şikâyet şartında önemli farklar doğurur. Dolandırıcılık için dolandırıcılık suçu, hırsızlık için hırsızlık suçu rehberlerine bakabilirsiniz.
Sınır Nerede? Hilenin Zamanı
Güveni kötüye kullanma ile dolandırıcılık arasındaki sınır, çoğu zaman failin kötü niyetinin ne zaman ortaya çıktığına göre belirlenir. Mağdur malı faile belirli bir amaçla ve serbest iradesiyle teslim etmişse ve fail ancak teslimden sonra malı amacı dışında kullanmaya karar vermişse güveni kötüye kullanma söz konusudur. Buna karşılık fail, malı baştan kendisine mal etmek amacıyla ve bu amacını gizleyen hileli davranışlarla, örneğin sahte kimlik, sahte belge veya gerçek dışı vaatlerle teslim almışsa, mağdurun iradesi hileyle sakatlandığından dolandırıcılık gündeme gelir. Örneğin bir araç kiralama şirketinden sahte kimlikle araç kiralayıp satan kişi dolandırıcılık, gerçek kimliğiyle araç kiralayıp daha sonra geri getirmek yerine satmaya karar veren kişi ise güveni kötüye kullanma kapsamında değerlendirilebilir. Bu ayrım, özellikle ceza miktarı, şikâyet şartı ve uzlaştırma bakımından önemlidir. Soruşturmada failin teslim anındaki davranışları, kimlik ve adres bilgilerinin doğruluğu ve teslimden sonraki tutumu birlikte değerlendirilir.
Hizmet Nedeniyle Nitelikli Hâl
| Durum | Neden nitelikli? |
|---|---|
| İşçinin işverence bankaya yatırılmak üzere verilen parayı alıkoyması | Hizmet ilişkisi |
| Avukatın müvekkili adına tahsil ettiği parayı teslim etmemesi | Meslek ilişkisi |
| Kuyumcunun tamir için bırakılan altını satması | Sanat veya ticaret ilişkisi |
| Şirket yöneticisinin şirket malını kişisel amaçla kullanması | Mal idare etme yetkisi |
| Emlakçının kiracıdan aldığı kirayı ev sahibine vermemesi | Ticaret veya hizmet ilişkisi |
Suçun meslek ve sanat, ticaret veya hizmet ilişkisinin ya da hangi nedenden doğmuş olursa olsun başkasının mallarını idare etmek yetkisinin gereği olarak tevdi ve teslim edilmiş eşya hakkında işlenmesi hâlinde ceza bir yıldan yedi yıla kadar hapis ve üç bin güne kadar adli para cezasıdır (TCK m.155/2). Bu hâlde kanun şikâyet aramaz; suç resen soruşturulur. Nitelikli hâlin uygulanabilmesi için, malın faile bu ilişkinin gereği olarak teslim edilmiş olması gerekir. Örneğin bir işçinin işyerindeki kasadan izinsiz para alması, paranın işçiye teslim edilmemiş olması nedeniyle hırsızlık olarak değerlendirilebilir; buna karşılık bankaya yatırılması için işçiye teslim edilen paranın alıkonulması hizmet nedeniyle güveni kötüye kullanmadır. Hizmet nedeniyle güveni kötüye kullanma için hizmet sebebiyle güveni kötüye kullanma rehberine bakabilirsiniz.
7571 ile Gelen Motorlu Taşıt Artırımı
24/12/2025 tarihli ve 7571 sayılı Kanunla TCK m.155’e eklenen üçüncü fıkraya göre, suçun konusunun motorlu kara, deniz veya hava taşıtı olması hâlinde birinci veya ikinci fıkraya göre verilecek ceza bir kat artırılır. Aynı Kanunla CMK m.253/1-b-7’deki “madde 155” ibaresi “üçüncü fıkra hariç, madde 155” olarak değiştirilmiş; böylece motorlu taşıtlara ilişkin güveni kötüye kullanma uzlaştırma kapsamından çıkarılmıştır. Bu düzenleme, özellikle kiralık araçların iade edilmeyerek satılması veya yurt dışına çıkarılması gibi olaylara karşı getirilmiştir. Artırım nedeniyle, hizmet nedeniyle işlenen ve motorlu taşıta ilişkin bir güveni kötüye kullanmada cezanın üst sınırı on dört yıla ulaşır. Suçun işlendiği zaman yürürlükte bulunan kanun ile sonradan yürürlüğe giren kanunun hükümleri farklıysa failin lehine olan kanun uygulanır (m.7/2); bu nedenle 7571 sayılı Kanunun yürürlüğünden önce işlenen fiillerde artırım uygulanmaz. Bu fiiller bakımından uzlaştırma imkânının devam edip etmediği de lehe kanun ilkesi çerçevesinde ayrıca değerlendirilmelidir; Kanunla CMK’ya eklenen geçici 8. madde ise yürürlük tarihi itibarıyla uzlaşmanın sağlanmış olduğu dosyalar için özel bir geçiş kuralı öngörmüştür. Emanet aracın iade edilmemesi için emanet aracın iade edilmemesi rehberine bakabilirsiniz.
Kiralık ve Emanet Araç Olayları
7571 sayılı Kanunla getirilen motorlu taşıt artırımı, uygulamada en sık kiralık ve emanet araç olaylarında gündeme gelir. Kiralama süresi dolduğu hâlde aracın iade edilmemesi, aracın başkasına satılması, rehin verilmesi veya parçalarına ayrılarak satılması bu kapsamda değerlendirilebilir. Ancak her gecikme suç değildir: kiracının aracı geç iade etmesi, kira bedeli konusunda bir anlaşmazlık bulunması veya aracın bir arıza nedeniyle başka bir yerde kalması gibi durumlarda, failin aracı kendi malı gibi tasarruf etme iradesinin bulunup bulunmadığı ayrıca değerlendirilmelidir. Mağdur açısından, aracın plaka, şasi ve ruhsat bilgilerinin, kiralama sözleşmesinin, kiracının kimlik bilgilerinin ve iade talebine ilişkin yazışmaların derhâl kolluğa ve Cumhuriyet başsavcılığına sunulması, aracın bulunması ihtimalini artırır. Araç bir şirket aracılığıyla kiralanmışsa, şirketin kiracının kimliğini doğrulamak için aldığı belgeler de önemli delillerdir.
Mal Kavramı
Kanun güveni kötüye kullanmanın konusu olarak “mal” ifadesini kullanır ve hırsızlıktan farklı olarak taşınır olma şartı aramaz (TCK m.155/1). Bu nedenle suçun konusu, zilyedliği belirli bir amaçla devredilen her türlü mal olabilir. Para, altın, araç, elektronik eşya, iş makinesi ve ticari mallar en sık karşılaşılan örneklerdir. Taşınmazlar bakımından ise, örneğin kiralanan veya yönetimi bırakılan bir taşınmazın devir amacı dışında kullanılması hâlinde suçun oluşup oluşmayacağı somut olayın özelliklerine göre değerlendirilir. Belirleyici olan, malın mülkiyetinin mağdurda kalması ve failin mal üzerindeki hâkimiyetinin belirli bir amaçla sınırlı olmasıdır.
Şikâyet, Uzlaştırma ve Usul
| Konu | m.155/1 | m.155/2 | m.155/3 (motorlu taşıt) |
|---|---|---|---|
| Takip | Şikâyete bağlı | Resen | Bağlı olduğu fıkraya göre |
| Şikâyet süresi | 6 ay (m.73/1) | — | m.155/1 ile birlikte ise 6 ay |
| Uzlaştırma | Var | Var | Yok (7571) |
| Önödeme | Yok (üst sınır 6 ayı aşar) | Yok | Yok |
| Dava zamanaşımı | 8 yıl | 15 yıl | Üst sınıra göre |
Basit güveni kötüye kullanma şikâyete bağlıdır; mağdurun fiili ve faili öğrendiği tarihten itibaren altı ay içinde şikâyette bulunması gerekir, aksi hâlde soruşturma ve kovuşturma yapılamaz (TCK m.73/1). Hizmet nedeniyle nitelikli hâl ise resen soruşturulur. Eski metnimizde nitelikli hâlin uzlaştırma kapsamı dışında olduğu yazıyordu; bu bilgi hatalıdır. 17/10/2019 tarihli ve 7188 sayılı Kanunla güveni kötüye kullanma suçu, şikâyete bağlı olup olmadığına bakılmaksızın uzlaştırma kapsamına alınmıştır; 7571 sayılı Kanundan sonra yalnızca motorlu taşıtlara ilişkin üçüncü fıkra bu kapsamın dışındadır (CMK m.253/1-b-7). Bu nedenle hem basit hem de hizmet nedeniyle nitelikli güveni kötüye kullanmada kamu davası açılmadan önce uzlaştırma yoluna gidilir. Uzlaşma sonucunda edim defaten yerine getirilirse kovuşturmaya yer olmadığına karar verilir; uzlaşma sağlanırsa uzlaşma anında tespit edilemeyen veya sonradan ortaya çıkan zararlar hariç aynı suç nedeniyle tazminat davası açılamaz (m.253/19). Şikâyet süresinin hesabı için şikâyet süresi hesaplama, uzlaştırma için uzlaştırma teklifini kabul etmeli miyim rehberlerine bakabilirsiniz.
Görevli Mahkeme ve Sonuç Ceza
Basit ve hizmet nedeniyle nitelikli güveni kötüye kullanmada cezanın üst sınırı on yılı aşmadığından dava asliye ceza mahkemesinde görülür. Ancak motorlu taşıt artırımıyla birlikte hizmet nedeniyle nitelikli hâlde cezanın üst sınırı on dört yıla çıkar; on yıldan fazla hapis cezasını gerektiren suçlarla ilgili davalara ağır ceza mahkemeleri baktığından (5235 s.K. m.12), bu hâlde görevli mahkeme ağır ceza mahkemesi olur. Basit hâlde sonuç ceza çoğu zaman iki yılın altında kaldığından, şartları varsa hükmün açıklanmasının geri bırakılması, erteleme veya seçenek yaptırımlar gündeme gelir; 7589 sayılı Kanundan sonra HAGB için mağdurun zararının giderilmesi şartı da aranır. Bu nedenle zararın giderilmesi, hem etkin pişmanlık hem uzlaştırma hem de HAGB bakımından belirleyici bir etkendir.
Etkin Pişmanlık: Malı İade Etmek
Güveni kötüye kullanma suçu tamamlandıktan sonra ve kovuşturma başlamadan önce fail, azmettiren veya yardım eden bizzat pişmanlık göstererek mağdurun uğradığı zararı aynen geri verme veya tazmin suretiyle tamamen giderirse cezanın üçte ikisine kadarı indirilir (TCK m.168/1). Etkin pişmanlık kovuşturma başladıktan sonra ve hüküm verilmeden önce gösterilirse indirim yarısına kadardır (m.168/2). Kısmen geri verme veya tazmin hâlinde etkin pişmanlık hükümlerinin uygulanabilmesi için ayrıca mağdurun rızası aranır (m.168/4). Bu nedenle emanet edilen malın veya paranın iadesi, hem mağdurun zararının karşılanması hem de failin cezasının azalması bakımından önemlidir. Etkin pişmanlık için etkin pişmanlık ve zararın giderilmesi rehberine bakabilirsiniz.
Akrabalar Arasında Güveni Kötüye Kullanma
Güveni kötüye kullanma suçu, haklarında ayrılık kararı verilmemiş eşlerden birinin, üstsoy veya altsoyun ya da bu derecede kayın hısımlarından birinin, evlat edinen veya evlatlığın ya da aynı konutta beraber yaşayan kardeşlerden birinin zararına işlenirse, ilgili akraba hakkında cezaya hükmolunmaz (TCK m.167/1). Ayrılık kararı verilmiş eşlerden birinin, aynı konutta beraber yaşamayan kardeşlerden birinin veya aynı konutta beraber yaşayan diğer bazı akrabaların zararına işlenirse ceza şikâyet üzerine verilir ve yarı oranında indirilir (m.167/2). Örneğin bir oğlun babasının kendisine kullanması için verdiği aracı satması hâlinde oğula ceza verilmez; ancak mağdurun hukuki yollarla zararını talep etme hakkı saklıdır.
Suç mu, Hukuki Uyuşmazlık mı?
Uygulamada güveni kötüye kullanma şikâyetlerinin önemli bir kısmı, aslında taraflar arasındaki hukuki bir uyuşmazlıktan kaynaklanır. Suçun oluşabilmesi için malın, muhafaza etmek veya belirli bir şekilde kullanmak üzere, yani mülkiyeti mağdurda kalacak şekilde faile teslim edilmiş olması gerekir. Mülkiyeti karşı tarafa geçen bir teslimde, örneğin bir miktar paranın geri ödenmek üzere borç olarak verilmesinde, paranın geri ödenmemesi kural olarak hukuki bir alacak uyuşmazlığıdır ve güveni kötüye kullanma suçunu oluşturmaz. Benzer şekilde satış bedelinin ödenmemesi, kira bedelinin gecikmesi veya bir sözleşmenin ifa edilmemesi de çoğu zaman hukuk mahkemesinin konusudur. Buna karşılık, belirli bir amaçla, örneğin bir borcu ödemek için teslim edilen paranın bu amaç dışında kullanılması veya saklanmak üzere bırakılan bir eşyanın satılması suç oluşturabilir. Bu ayrım, hem mağdurun hangi yola başvuracağını hem de şüphelinin savunmasını belirler. Uygulamada hem ceza şikâyetinin hem de hukuk davasının birlikte yürütüldüğü durumlar da sık görülür; ceza soruşturmasının sonuçsuz kalması, mağdurun alacağını hukuk mahkemesinde talep etmesine engel değildir.
Devir Olgusunun İnkârı ve Bedelsiz Senet
Güveni kötüye kullanma suçu yalnızca malın devir amacı dışında kullanılmasıyla değil, malın kendisine teslim edildiğinin inkâr edilmesiyle de işlenebilir (TCK m.155/1). Örneğin saklaması için kendisine altın bırakılan kişinin “bana hiçbir şey bırakılmadı” demesi bu kapsamdadır. Bu hâlde teslimin ispatı belirleyici olduğundan, emanet veya teslim ilişkisinin yazılı bir belge, mesaj, banka kaydı veya tanıkla ortaya konulması önem taşır. Benzer bir düzenleme bedelsiz senet bakımından da vardır: bedelsiz kalmış bir senedi kullanan kimseye şikâyet üzerine altı aydan iki yıla kadar hapis ve adli para cezası verilir (m.156). Örneğin borcu ödendiği hâlde elinde kalan senedi icra takibine koyan alacaklı bu suçu işleyebilir. Senet üzerinde değişiklik yapılması ise belgede sahtecilik kapsamında değerlendirilir. Belgede sahtecilik için belgede sahtecilik rehberine bakabilirsiniz.
Zincirleme Suç ve Tüzel Kişiler
Hizmet ilişkisi içinde uzun süre boyunca aynı işverenin parasının alıkonulması gibi olaylarda, bir suç işleme kararının icrası kapsamında değişik zamanlarda aynı kişiye karşı birden fazla güveni kötüye kullanma işlenmişse, zincirleme suç hükümleri uygulanır ve tek ceza verilir; bu ceza dörtte birinden dörtte üçüne kadar artırılır (TCK m.43/1). Güveni kötüye kullanma suçunun işlenmesi suretiyle yararına haksız menfaat sağlanan tüzel kişiler hakkında ise bunlara özgü güvenlik tedbirlerine hükmolunur (m.169). Tüzel kişilerin kendisine ise ceza verilmez; sorumluluk, fiili gerçekleştiren gerçek kişilere aittir. Zincirleme suç için zincirleme suç ve içtima rehberine bakabilirsiniz.
Delil ve İspat
| Delil | Ne gösterir? |
|---|---|
| Emanet senedi, teslim tutanağı, sözleşme | Zilyedliğin devri ve amacı |
| Mesaj ve e-posta yazışmaları | Teslimin varlığı, amacı ve iade talepleri |
| Banka dekontları | Paranın belirli amaçla teslimi |
| Tanık anlatımları | Teslim anı ve koşulları |
| Satış veya devir belgeleri | Devir amacı dışında tasarruf |
| İhtarname | İade talebi ve failin tutumu |
Güveni kötüye kullanma dosyalarında mağdurun ispat etmesi gereken ilk husus, malın faile belirli bir amaçla teslim edildiğidir. Bu nedenle teslimin yazılı bir belgeye bağlanması, teslim amacının açıkça belirtilmesi ve teslime ilişkin mesajların saklanması önemlidir. İkinci olarak, failin malı devir amacı dışında kullandığı, sattığı veya teslimi inkâr ettiği gösterilmelidir. Failin iade talebine cevap vermemesi veya iade etmemesi, noter aracılığıyla gönderilen bir ihtarnameyle belgelenebilir. İhtarname, failin malı iade etme konusundaki tutumunu ortaya koyması bakımından delil değeri taşır ve aynı zamanda failin kastının değerlendirilmesinde önemlidir. Hizmet ilişkisi içinde işlenen olaylarda ise işyerinin muhasebe kayıtları, kasa defterleri, tahsilat makbuzları ve banka hesap hareketleri karşılaştırılarak alıkonulan tutar belirlenir; bu tespitin gerektiğinde bilirkişi incelemesiyle yapılması talep edilebilir.
Mağdur ve Şüpheli Açısından
Mağdur açısından ilk adım, malın teslimine ilişkin bütün belgeleri ve yazışmaları bir araya getirmek, iade talebini yazılı olarak iletmek ve basit hâlde altı aylık şikâyet süresini kaçırmamaktır. Suç duyurusu Cumhuriyet başsavcılığına veya kolluk makamlarına yapılabilir (CMK m.158/1). Motorlu taşıtlara ilişkin olaylarda aracın plakası, ruhsat bilgileri ve kiralama sözleşmesi derhâl yetkili makamlara bildirilmelidir. Şüpheli açısından ise savunma, çoğu zaman olayın bir hukuki uyuşmazlık olduğunun, malın mülkiyetinin kendisine geçtiğinin veya malın iadesi konusunda taraflar arasında farklı bir anlaşma bulunduğunun ortaya konulmasına dayanır. Kastın bulunmadığı, örneğin malın iadesinin mücbir bir sebeple geciktiği de ileri sürülebilir. Zararın giderilmesi ise hem uzlaştırma hem de etkin pişmanlık bakımından en etkili yoldur.
Örnek Durumlar
| Durum | Değerlendirme | Dayanak |
|---|---|---|
| Arkadaşa emanet edilen bilgisayarın satılması | Basit hâl; şikâyetle 6 ay–2 yıl | TCK m.155/1 |
| Saklanmak üzere bırakılan altının inkâr edilmesi | Devir olgusunun inkârı | TCK m.155/1 |
| Muhasebecinin vergi ödemesi için verilen parayı kullanması | Hizmet nedeniyle; 1–7 yıl; resen | TCK m.155/2 |
| Kiralık aracın iade edilmeyip satılması (7571 sonrası) | Motorlu taşıt; bir kat artırım; uzlaştırma yok | TCK m.155/3 |
| Borç olarak verilen paranın ödenmemesi | Kural olarak hukuki uyuşmazlık | TCK m.155 |
| Babanın verdiği aracı satan oğul | Cezaya hükmolunmaz | TCK m.167/1 |
| Ödenmiş senedin icraya konulması | Bedelsiz senedi kullanma | TCK m.156 |
| Kovuşturmadan önce malın iadesi | 2/3’e kadar indirim | TCK m.168/1 |
Sık Yapılan Hatalar
- Her ödenmeyen borcu suç sanmak: Mülkiyeti geçen ödünç para kural olarak hukuki uyuşmazlıktır.
- Altı aylık şikâyet süresini kaçırmak: Basit hâlde soruşturma yapılamaz.
- Teslimi belgelememek: İnkâr hâlinde ispat zorlaşır.
- Nitelikli hâlde uzlaştırma olmadığını sanmak: m.155/2 uzlaştırma kapsamındadır; yalnız motorlu taşıt hâli dışarıdadır.
- Motorlu taşıt artırımını eski fiillere uygulamak: 7571 öncesi fiillerde lehe kanun uygulanır.
- Dolandırıcılık ile karıştırmak: Hile teslimden önceyse dolandırıcılık gündeme gelir.
⚠️ Emanet ederken belge alın: Bir malı saklaması veya belirli bir şekilde kullanması için başkasına verirken, teslimi ve teslim amacını gösteren yazılı bir belge veya en azından mesajla teyit alın. Güveni kötüye kullanma dosyalarında en sık yaşanan sorun, teslimin ve amacının ispat edilememesidir. Basit hâlde şikâyet süresinin altı ay olduğunu unutmayın.
Güveni kötüye kullanma şikâyeti, uzlaştırma, etkin pişmanlık ve güveni kötüye kullanma suçlamasına karşı savunma için Hukukçular Evi Ankara’ya 0554 648 37 15 numaralı telefondan ulaşabilirsiniz.
Güveni Kötüye Kullanma Şikâyet Dilekçesi Örneği
Sık Sorulan Sorular
Güveni kötüye kullanma nedir?
Belirli amaçla teslim edilen malda amaç dışı tasarruf veya teslimin inkârı (TCK m.155/1).
Basit hâlin cezası nedir?
Şikâyetle 6 ay–2 yıl hapis ve APC.
Nitelikli hâlin cezası nedir?
1–7 yıl hapis ve 3.000 güne kadar APC (TCK m.155/2).
Motorlu taşıtta ceza nasıl?
Bir kat artırılır (TCK m.155/3, 7571).
Şikâyete bağlı mı?
Basit hâl şikâyete bağlı; nitelikli hâl resen.
Şikâyet süresi nedir?
6 ay (TCK m.73/1).
Uzlaştırma var mı?
m.155/1 ve 155/2’de var; motorlu taşıt hâlinde yok (CMK m.253/1-b-7).
Dolandırıcılıktan farkı nedir?
Güveni kötüye kullanmada teslim serbest iradeyle; dolandırıcılıkta hileyle.
Hırsızlıktan farkı nedir?
Hırsızlıkta mal rıza olmadan alınır.
Borç verdiğim para ödenmedi, suç mu?
Mülkiyeti geçen ödünç para kural olarak hukuki uyuşmazlıktır.
Emanet ettiğim eşyayı inkâr ediyor?
Devir olgusunun inkârı da suçtur (TCK m.155/1).
Malı iade ederse ceza azalır mı?
Kovuşturmadan önce 2/3, hükümden önce 1/2’ye kadar (TCK m.168).
Kısmi iade yeterli mi?
Mağdurun rızası gerekir (TCK m.168/4).
Akrabam yaptıysa?
Eş, üstsoy, altsoy vb. için cezasızlık; diğerlerinde şikâyetle yarı indirim (TCK m.167).
İşçi tahsilatı yatırmadı?
Hizmet nedeniyle güveni kötüye kullanma (TCK m.155/2).
Ödenen senedi icraya koydu?
Bedelsiz senedi kullanma (TCK m.156).
Zamanaşımı nedir?
Basit hâlde 8 yıl, nitelikli hâlde 15 yıl.
Hangi mahkeme bakar?
Kural olarak asliye ceza; motorlu taşıtla birlikte nitelikli hâlde ağır ceza (5235 m.12).
Sahte kimlikle kiralanan araç satıldıysa?
Hile teslimden önce olduğundan dolandırıcılık gündeme gelebilir (TCK m.157).
Kiralık aracı geç iade etmek suç mu?
Her gecikme suç değildir; malı kendi malı gibi tasarruf iradesi aranır.
Tahsilat elemanının aldığı paralar nasıl ispat edilir?
Makbuzlar, kasa ve banka kayıtlarının karşılaştırılması ve gerekirse bilirkişi incelemesiyle.
7571 öncesi araç olayında artırım var mı?
Hayır; lehe kanun uygulanır (TCK m.7/2).
Bu yazı genel bilgilendirme amaçlıdır; her dosyanın kendine özgü koşulları bulunduğundan, ayrıntılı değerlendirme için güncel mevzuat ve uzman hukuki görüş esas alınmalıdır.
📚 İlgili Rehberler
Güveni kötüye kullanma: şikâyet, uzlaştırma, 7571 motorlu taşıt artırımı
Hukukçular Evi Ankara | Av. Fatma Öztürk
Mevzuat kontrolü: Bu yazıdaki TCK (7571 ile değişik) ve CMK hükümleri 24 Eylül 2026 itibarıyla mevzuat.gov.tr’deki güncel metinler üzerinden kontrol edilmiştir.
İlgili Rehberler
- 📚 Ana Rehber: Ceza Hukuku Rehberi
- ▸ Sahte Fatura Düzenleyene Vergi Tarhiyatı 2026: Komisyon Geliri Üzerinden Kurumlar Vergisi ve KDV, Faturada Gösterilen KDV’yi Ödeme Yükümlülüğü (KDVK 8/2), Komisyon Matrahı Nasıl Hesaplanır, Üç Kat Ceza ve Geçici Vergi, Danıştay VDDK Kararları ve Dilekçe Örnekleri
- ▸ Tasfiye Edilen Şirkete Sahte Fatura Tarhiyatı 2026: Kanuni Temsilci ve Tasfiye Memuru Adına Tarhiyat (VUK 10/5), Defterlerin Sulh Mahkemesinde Saklanması (TTK 82/8), Silinmiş Şirket Adına Ödeme Emri, Davanın İşlemden Kaldırılması ve Ek Tasfiye (İYUK 26, TTK 547), Danıştay Kararları ve Dilekçe Örnekleri
- ▸ Sahte Fatura Vergi ve Ceza Borcu Taksitlendirilir mi? 2026: 6183 m.48 Tecil (72 Ay, 10 Milyon TL’ye Kadar Teminatsız, Yıllık %39 Tecil Faizi), m.48/A’da VUK 359 Mahkûmiyeti Engeli, Dava Sırasında Ödeme ve Gecikme Faizi (VUK 112/3), Ceza Davasında Ödeme İndirimi ve Dilekçe Örnekleri
- ▸ Defter ve Belgeleri İncelemeye İbraz Etmemek 2026: KDV İndiriminin Reddi, Üç Kat Vergi Ziyaı Cezası, Özel Usulsüzlük Cezası ve VUK 336 İçtihat Değişikliği, Gizleme Suçu (VUK 359/a-2), Davada İbraz (Danıştay İBK 2019/1), On Beş Günlük Süre, Mücbir Sebep ve Dilekçe Örnekleri
Bu konuda hukuki destek almak için


