Ticaret Bakanlığı 31 Ekim 2026’da, Marka ve TURQUALITY® Desteğine İlişkin Genelge’de yaptığı değişikliklerle Türk İhraç Ürünleri Fuarlarına katılımın yüzde 75 oranında ve üst limitten muaf desteklenmesini, hedef pazarlarda hiç kullanılmayan destek yıllarının beş yıllık sürenin sonuna eklenmesini, yabancı alıcıların Türkiye’de ağırlanmasını ve yurt dışı satış noktalarında markaya özgü teşhir alanlarını destek kapsamına aldığını, danışmanlık desteğinde yazılımlar için TÜR Belgesi şartı getirdiğini duyurdu (son dakika haberimiz). Bu yazı, değişikliği 5973 sayılı İhracat Destekleri Hakkında Karar ile Bakanlık sitesinde yayımlanan güncel Genelge metninin maddeleri üzerinden ele alıyor: destek oranının nasıl hesaplandığı, ek yıl hakkının kimlere ve hangi koşulla tanındığı, açıklamada yer almayan fuar yaptırımı, TÜR Belgesi geçiş kuralı, 1 Ocak 2027’den itibaren uygulanacak ihracat oranı sınırı, başvuru süreleri, haksız ödeme hâlinde 6183 sayılı Kanun’a göre geri alma ve destek kararlarına karşı itiraz ve dava yolları. Yazı genel bilgilendirme amaçlıdır.
Kısa cevap: Değişiklik, Marka ve TURQUALITY® programındaki şirketlere beş yeni imkân ve bir yeni yükümlülük getiriyor. Türk İhraç Ürünleri Fuarına katılım, hedef ülke ve hedef sektörde yapılmış sayılıp destek oranına 25 puan eklenerek (yüzde 50 + 25 = yüzde 75) ve yıllık üst limit ile ihracat oranı sınırına dahil edilmeden destekleniyor (Genelge m.32/3); ancak katılımı uygun görülüp mazeretsiz katılmayan şirketin ilgili markası için başvurular bir yıl kısıtlanıyor (m.32/4). Hiç destek ödemesine konu edilmeyen hedef pazar yılları bir defaya mahsus sürenin sonuna ekleniyor (m.18/3). Danışmanlık desteğinde yeni alınan yazılımlarda TÜR Belgesi aranıyor (m.6/3); önceden alınanlar için geçiş hükmü var (geçici m.1/10). Destek başvurusunun reddine karşı yazılı bildirimden itibaren altmış gün içinde idare mahkemesinde dava açılabilir (İYUK m.7).
Destek başvurunuz reddedildi veya geri ödeme mi istendi?
Genelge’nin lehe hüküm kuralını, geçiş hükümlerini ve dava süresini dosyanız üzerinden birlikte değerlendirelim: Hukukçular Evi, 0554 648 37 15.
Düzenlemenin Künyesi ve Yetki Dayanağı
Marka ve TURQUALITY® programları, 18 Ağustos 2022 tarihli ve 31927 sayılı Resmî Gazete’de yayımlanan 5973 sayılı Cumhurbaşkanı Kararı ile yürürlüğe konulan İhracat Destekleri Hakkında Karar’ın 17. maddesine dayanır. Kararın 31. maddesi, destek başvuru süreçlerine ilişkin usullerin, istenecek bilgi ve belgelerin ve uygulamaya dair hususların genelgelerle belirleneceğini; desteklenecek giderlerin detay tanımlarının, üst limitler dahilinde limitlerin kademelendirilmesi ve kısıtlandırılmasının ve yararlanıcıların niteliklerinin belirlenmesine ilişkin usul ve esasların da Bakanlıkça düzenleneceğini öngörür. Genelge bu yetkiye dayanır (Genelge m.2).
Normlar ve yetki zinciri
| Metin | Konu | Şirketler bakımından anlamı |
|---|---|---|
| 5973 sayılı Karar m.17 | Marka programında giderler 4 yıl süreyle %50; TURQUALITY’de %50; hedef pazar başına 5 yıl; kurumsal altyapı ve istihdam ilk 5 yıl | Destek oranı ve sürenin çerçevesi Kararla çizilir; Genelge bunu aşamaz |
| 5973 sayılı Karar m.29 | Hedef ülke için 20 puana kadar, hedef sektör için ilave 5 puan; ödenecek destek giderlerin %75’ini aşamaz | Türk İhraç Ürünleri Fuarı için öngörülen 25 puanlık artış bu çerçevenin içindedir |
| 5973 sayılı Karar m.31 | Usul ve esasların genelgelerle belirlenmesi | Genelge’nin dayanağı |
| 5973 sayılı Karar m.32 | Haksız/yersiz ödemelerin 6183 sayılı Kanun’a göre tahsili; yanıltıcı belgede 6 ay ve 1 yıl başvuru yasağı; tekrarda süresiz ret | Yaptırım rejimi Kararda düzenlenmiştir |
| Genelge m.38–39 | Onay tarihinde yürürlük; Genel Müdürlük yürütür | Bakanlık sitesindeki metinde yürürlük dipnotu: 30/10/2026 |
Genelge Resmî Gazete’de yayımlanmaz; güncel metni ve ekleri Bakanlığın internet sitesinde yayımlanır. Bu nedenle değişikliğin ne zaman ve hangi metinle yapıldığının belgelenmesi, özellikle geçiş hükümlerinin uygulanmasında önem taşır. Şirketlerin destek başvurusu yaptıkları tarihte yürürlükte olan Genelge metninin bir kopyasını dosyalarında saklamaları uygulamada sık ihtiyaç duyulan bir önlemdir.
Madde Madde Değişiklikler
Genelge’de yeni veya değişen hükümler
| Madde | Konu | Şirket bakımından anlamı |
|---|---|---|
| m.3/1-ö | TÜR Belgesi tanımı: 18.12.2025 tarih ve 33111 sayılı RG’de yayımlanan Teknolojik Ürünlerin Belgelendirilmesine İlişkin Yönetmelik m.3/1-l’deki belge | Yazılım tedarikinde aranacak belgenin hangisi olduğu netleşir |
| m.3/1-p | Türk İhraç Ürünleri Fuarı tanımı: 2010/5 sayılı Tebliğ m.3/1-l’deki fuar organizasyonları | Her yurt dışı fuar değil, bu tanımdaki organizasyonlar m.32 kapsamındadır |
| m.4/14 | Yurt dışında yerleşik alıcılara ve kamu kurum temsilcilerine yurt içinde yapılan tanıtımın organizasyon, ulaşım ve konaklama giderleri, yol hariç en fazla 5 gün | Alıcı ağırlama programları ilk kez destekleniyor |
| m.4/15 | Yer ve ekipman kiralama, tercümanlık, tanıtım materyali, yurt içi transfer; ulaşım-konaklamada alıcı başına en fazla 5 temsilci | Temsilci sayısı aşılırsa fazlası desteklenmez |
| m.4/16 | Bayi/temsilci/distribütör satış noktalarında markaya özgü teşhir alanı giderleri | Mağaza içi marka köşeleri destek kapsamında |
| m.6/3 | Danışmanlık desteğinde satın alınan veya kiralanan yazılım ürün ve hizmetlerinde TÜR Belgesi şartı | Belgesiz yazılım gideri reddedilir |
| m.13/2 | m.4/14 faaliyetlerinde faaliyet başına en fazla 5.000.000 TL | Ağırlama programı bütçesi buna göre planlanmalı |
| m.18/3 | Hiç destek ödemesine konu edilmeyen hedef pazar yılları bir defaya mahsus sürenin sonuna eklenir | Fiilen kullanılamayan yıllar kaybolmaz |
| m.32 | Türk İhraç Ürünleri Fuarına katılım; +25 puan; limit dışı; mazeretsiz katılmamada 1 yıl başvuru kısıtı | Davet edilen şirket için hem fırsat hem yükümlülük |
| Geçici m.1/9 | m.13/3’teki ihracat oranı sınırı 1 Ocak 2027’den itibaren yapılacak başvurulara uygulanır | 2026 başvurularında başvuru tarihindeki hükümler |
| Geçici m.1/10 | TÜR şartının yürürlüğünden önce alınan yazılımların bakım-güncelleme ve idame giderleri, Karar m.17’deki süre sonuna kadar belge aranmaksızın desteklenir | Mevcut ERP ve lisans sözleşmeleri korunur |
Destek Oranı Nasıl Hesaplanır? Yüzde 75’in Arkasındaki Hesap
Kararın 17. maddesi Marka ve TURQUALITY® programlarında tanıtım ve fuar giderlerini yüzde 50 oranında destekler. 29. maddenin birinci fıkrası, Bakanlıkça belirlenen hedef ülkelere yönelik giderlerde destek oranının 20 puana kadar artırılabileceğini; ikinci fıkrası, giderlerin bu ülkelerde Bakanlıkça belirlenen hedef sektörlerde olması hâlinde 5 puan daha eklenebileceğini öngörür. Üçüncü fıkra ise ödenecek desteğin her hâlükârda giderlerin yüzde 75’ini aşamayacağını hükme bağlar.
Genelge’nin 32. maddesinin üçüncü fıkrası, Türk İhraç Ürünleri Fuarına yönelik katılımı “Kararın 29 uncu maddesinin birinci ve ikinci fıkraları kapsamında Bakanlıkça belirlenen hedef ülkelere hedef sektörlerde gerçekleştirilmiş” sayar ve destek oranına 25 puan ilave eder. Böylece fuarın yapıldığı ülke veya şirketin sektörü Bakanlığın hedef listesinde olmasa bile, katılım yüzde 75 oranında desteklenir. Aynı fıkra, bu faaliyetlere ilişkin ödemelerin 13. maddenin birinci fıkrasındaki yıllık üst limitlere ve üçüncü fıkrasındaki ihracat oranı sınırına dahil edilmeyeceğini de belirtir.
Destek oranı ve limit karşılaştırması
| Faaliyet | Oran | Yıllık üst limit (m.13/1) | İhracat oranı sınırı (m.13/3) |
|---|---|---|---|
| Olağan yurt dışı fuar katılımı (m.5) | %50; hedef ülke/sektörde artırımla en fazla %75 | Hesaba dahil | Hesaba dahil (2027’den itibaren) |
| Türk İhraç Ürünleri Fuarı (m.32) | %50 + 25 puan = %75 | Dahil değil | Dahil değil |
| Alıcı ağırlama (m.4/14) | Tanıtım desteği oranı | Dahil; ayrıca faaliyet başına 5.000.000 TL | Dahil (2027’den itibaren) |
| Teşhir alanı (m.4/16) | Tanıtım desteği oranı | Dahil | Dahil (2027’den itibaren) |
13. maddenin birinci fıkrasına göre bir şirkete bir takvim yılında, markalarının tamamı Marka programındaysa en fazla 246.634.310 TL, en az bir markası TURQUALITY® programındaysa en fazla 493.271.347 TL ödenir; bu limitler her yıl başında (TÜFE + Yİ-ÜFE)/2 oranında güncellenir (m.13/5). Türk İhraç Ürünleri Fuarı ödemelerinin bu limitlerin dışında tutulması, limitine yaklaşan büyük ihracatçılar için ayrıca önem taşır.
Hedef Pazar Süresine Ek Yıl: Kimler, Hangi Koşulla?
Genelge’nin 18. maddesine göre her yeni hedef pazar için Bakanlığın onayı gerekir. Onaylanan her hedef pazar için beş yıllık destek süresi, o pazarda gerçekleştirilen ve destek kapsamında değerlendirilen ilk ödeme belgesi tarihinden başlar ve destekten yararlanılan yılları kapsar (m.18/2). Harcamanın desteklenmesi için ödeme belgesi tarihinin bu beş yıllık süre içinde olması gerekir (m.18/4).
Yeni üçüncü fıkra şöyledir: “Hedef pazar süresi sonunda, ödeme belgesi veya faaliyet tarihi esas alınarak herhangi bir destek ödemesine konu edilmediği tespit edilen destek yılları, her bir hedef pazar için bir defaya mahsus olmak üzere, destek süresinin tamamlanmasını teminen söz konusu sürenin sonuna eklenir. Bu kapsamdaki talepler incelemeci kuruluş aracılığıyla Bakanlığa iletilir.” Hükmün üç unsuru vardır: (i) tespit hedef pazar süresinin sonunda yapılır; (ii) yalnızca hiç destek ödemesine konu edilmeyen yıllar eklenir, kısmen kullanılan yıl eklenmez; (iii) hak her hedef pazar için bir kez kullanılır.
Varsayımsal örnek: X A.Ş.’nin TURQUALITY® kapsamındaki markası için Almanya hedef pazarındaki ilk desteklenen ödeme belgesi 1 Mart 2023 tarihlidir. Şirket 2024 ve 2025 yıllarında Almanya’da desteğe konu hiçbir harcama yapmamış, diğer yıllarda harcama yapmıştır. Beş yıllık süre sonunda, ödeme belgesi veya faaliyet tarihine göre destek ödemesine konu edilmediği tespit edilen iki yıl, incelemeci kuruluş aracılığıyla yapılacak taleple sürenin sonuna eklenebilir. 2026’da yalnızca tek bir küçük harcama desteklenmiş olsaydı, o yıl “hiç kullanılmamış” sayılmayacağından eklenmezdi. Sürenin nasıl sayılacağına ilişkin ayrıntılar (takvim yılı mı, ilk ödeme belgesinden itibaren dönem mi) Bakanlık uygulamasıyla netleşecektir.
Değerlendirmemize göre hükmün en tartışmalı yönü, “destek yılı” kavramının takvim yılı mı yoksa ilk ödeme belgesinden itibaren işleyen on iki aylık dönem mi olduğudur. 18. maddenin ikinci fıkrası sürenin ilk ödeme belgesi tarihinden başladığını söylediği için dönem esaslı bir hesap daha uyumlu görünmektedir; ancak bu konuda Bakanlık talimatı beklenmelidir (Genelge m.36, Genel Müdürlüğe talimat verme yetkisi tanır). Şirketlerin talep dilekçesinde dönem ve takvim yılı hesaplarını birlikte göstermesi yararlı olur.
Yabancı Alıcıların Türkiye’de Ağırlanması
Genelge’nin 4. maddesinin ikinci fıkrası kural olarak yurt içine yönelik tanıtım harcamalarını, ulaşım ve konaklama giderlerini destek dışında tutar; yeni on dördüncü fıkra kapsamındaki faaliyet bu kuralın istisnasıdır. Destek kapsamındaki şirketin yurt dışında yerleşik alıcıları ile kamu kurum ve kuruluşlarının temsilcilerine yönelik yurt içinde gerçekleştireceği tanıtım faaliyetinin organizasyon, ulaşım ve konaklama giderleri, yol hariç en fazla beş gün süreyle desteklenir. On beşinci fıkra; yer ve ekipman kiralama, tercümanlık, tanıtım materyali ve yurt içi transfer giderlerini de kapsama alır ve ulaşım ile konaklamada her bir alıcı şirket veya kurum için en fazla beş temsilci sınırı getirir. 13. maddenin ikinci fıkrasına göre bu faaliyetler için faaliyet başına en fazla 5.000.000 TL destek ödenir.
Tanıtım desteği kural olarak tanıtım malzemelerinin yurt dışına çıkan miktarına göre hesaplanır; on dördüncü fıkra kapsamındaki faaliyet bu kuralın da istisnasıdır (m.4/11). Ağırlama programlarında katılımcı listesi, alıcıların yurt dışında yerleşik olduğunu gösteren belgeler, program akışı, konaklama faturaları ve ödemelerin bankacılık sistemiyle yapıldığını gösteren belgeler (m.21/3) dosyada bulunmalıdır.
Markaya Özgü Teşhir Alanları ve Bayi Harcamaları
Yeni on altıncı fıkra, bayi, temsilci veya distribütörün satış noktalarında destek kapsamındaki şirketin markalı ürünlerinin sergilenmesi için markaya özgü teşhir alanı oluşturulmasına yönelik giderleri destek kapsamına alır. Bu harcamaların bayi tarafından yapılması hâlinde 4. maddenin dördüncü fıkrasındaki genel kural uygulanır: şirketle ilişkili kişi sayılmayan bayi, temsilci veya distribütörün yaptığı harcama, şirkete fatura edilmeli; üçüncü şirketle bayi arasındaki sözleşme, fatura ve ödeme belgesi ibraz edilmelidir. “İlişkili kişi” kavramı Genelge’nin 3. maddesinde ortaklık, idare, denetim ve sermaye bağlantılarına göre tanımlanmıştır.
Uygulamada en sık ret nedeni, yurt dışındaki bayinin yaptığı harcamaya ilişkin üçüncü taraf belgelerinin eksik olmasıdır. Teşhir alanı projelerinde tasarım, imalat ve montaj faturalarının bayi adına, bayinin şirkete re-faturasının şirket adına düzenlendiği bir belge zinciri kurulmalı ve her ödeme bankacılık sistemiyle yapılmalıdır. Uluslararası standartlarda bankacılık sisteminin yerleşmediği ülkelerde Bakanlık yurt dışı temsilcisinin onayı gerekir (m.21/4).
Yazılımlarda TÜR Belgesi Şartı ve Geçiş Kuralı
Genelge’nin 6. maddesine göre program kapsamındaki şirketin Ek-2’de belirtilen danışmanlıklara ilişkin giderleri desteklenir. İkinci fıkra, bilişim danışmanlığı kapsamında satın alınacak veya kiralanacak yazılım ürün ve hizmetlerinin lisansları, veri tabanı, işletim sistemleri ve bunların yıllık bakım-güncelleme bedelleri ile yazılımların devreye alınması, özelleştirilmesi, iyileştirilmesi ve idamesi için danışmanlık, eğitim ve dış kaynak kullanımı harcamalarını destek kapsamına alır. Yeni üçüncü fıkra bu yazılım ürün ve hizmetlerinin TÜR Belgesi’ni haiz olmasını şart koşar. Donanım harcamaları ve danışmanlık kapsamındaki ulaşım-konaklama giderleri ise desteklenmez (m.6/4).
TÜR Belgesi şartının zaman bakımından uygulanması
| Durum | Uygulanacak kural | Dayanak |
|---|---|---|
| Hükmün yürürlüğünden sonra satın alınan veya kiralanan yazılım | TÜR Belgesi aranır | m.6/3 |
| Hükmün yürürlüğünden önce alınan yazılımın bakım-güncelleme, devreye alma, özelleştirme, iyileştirme ve idame giderleri (TURQUALITY) | Karar m.17/4’teki süre sonuna kadar belge aranmaz | Geçici m.1/10-a |
| Aynı giderler (Marka programı) | Karar m.17/1’deki süre sonuna kadar belge aranmaz | Geçici m.1/10-b |
| Yürürlükten önce ödeme belgesi düzenlenmiş faaliyet | Yürürlükten kaldırılan mevzuatın lehe hükümleri; yeni Genelge’nin lehe hükümlerinden de yararlanılır | Geçici m.1/1 |
Kararın 17. maddesinin dördüncü fıkrası TURQUALITY® programında kurumsal altyapı faaliyetlerini ilk beş yıllık dönem için, birinci fıkrası Marka programındaki giderleri dört yıl süresince destekler. Bu nedenle geçiş kuralının sağladığı koruma şirketin programa alındığı tarihe göre farklı uzunlukta olacaktır. Yeni yazılım sözleşmelerinde tedarikçiden TÜR Belgesi istenmesi ve belgenin sözleşme süresince geçerliliğinin korunmasının taahhüt altına alınması önerilir; belgenin sonradan iptali veya süresinin dolması hâlinde giderin desteklenip desteklenmeyeceği Genelge’de ayrıca düzenlenmemiştir.
Yazılım, fuar veya ağırlama giderleriniz için destek planlıyor musunuz?
Sözleşmelere hangi belge şartlarının yazılması gerektiğini ve geçiş hükümlerinin şirketinize etkisini birlikte değerlendirelim. Hukukçular Evi: 0554 648 37 15.
Türk İhraç Ürünleri Fuarı: Fırsat ve Yükümlülük
Genelge’nin 32. maddesine göre program kapsamındaki şirket, Genel Müdürlükçe uygun görülmesi hâlinde Türk İhraç Ürünleri Fuarına katılım sağlar. Genel Müdürlük; fuarın niteliğini, gerçekleştirileceği ülke ve sektörleri, ihracat potansiyelini, şirketin bu fuarlara geçmiş dönemlerdeki katılım performansını ve belirlenen diğer kriterleri dikkate alarak katılımcıları tespit eder ve fuar tarihinden önce şirketlere bildirir.
Dördüncü fıkra ise Bakanlık açıklamasında yer almayan önemli bir sonuç doğurur: Genel Müdürlükçe kabul edilen mazeret hâlleri hariç olmak üzere, fuara katılımı uygun görülmesine karşın katılmayan şirketin ilgili markası için sistem üzerinden yapacağı destek başvuruları, şirkete yapılacak bildirim tarihinden itibaren bir yıl süreyle kısıtlanır.
Değerlendirmemize göre bu fıkra, desteğin koşulu olmaktan öte, şirketin diğer bütün destek başvurularını etkileyen bir müeyyide niteliği taşır. Kararın 32. maddesi yaptırımları haksız ödeme ve yanıltıcı belge hâlleriyle sınırlı olarak düzenlemiştir; 31. madde ise Bakanlığa “limitlerin kademelendirilmesi ve kısıtlandırılması” ile “performans değerlendirmesine ilişkin usul ve esaslar” bakımından yetki verir. Bir yıllık başvuru kısıtının bu yetkinin sınırları içinde kalıp kalmadığı, kısıtlama işlemine karşı açılacak bir davada tartışılabilecek bir konudur. Kısıtlama işlemi şirkete bildirileceği için, bu bildirim idari dava açma süresini başlatan yazılı bildirim niteliğindedir (İYUK m.7/2-a).
Mazeretin kabulü Genel Müdürlüğün takdirine bırakılmıştır ve mazeret hâlleri Genelge’de sayılmamıştır. Davet alan şirketin katılamayacaksa mazeretini belgeleriyle birlikte ve fuar tarihinden önce yazılı olarak bildirmesi, sonradan kısıtlama kararına itirazda ispat bakımından belirleyici olacaktır.
Eski ve Yeni Durum
Değişiklikten önce ve sonra
| Konu | Önce | Şimdi |
|---|---|---|
| Yurt içinde alıcı ağırlama | Yurt içine yönelik tanıtım ve ulaşım-konaklama giderleri desteklenmiyordu (m.4/2 kuralı) | Yurt dışı alıcı ve kamu temsilcileri için 5 gün, 5 temsilci, faaliyet başına 5.000.000 TL’ye kadar destek |
| Satış noktasında marka köşesi | Bakanlık açıklamasına göre destek kapsamında değildi | Markaya özgü teşhir alanı giderleri destekleniyor |
| Kullanılmayan hedef pazar yılı | Beş yıllık süre ilk ödeme belgesinden itibaren işliyor, kullanılmayan yıl kayboluyordu | Hiç kullanılmayan yıllar bir defaya mahsus sürenin sonuna ekleniyor |
| Yazılım danışmanlığı | Yazılım için ayrıca belge şartı aranmıyordu | TÜR Belgesi şartı; önceden alınanlar için geçiş |
| Türk İhraç Ürünleri Fuarı | Genel fuar desteği hükümleri | +25 puan, limit dışı, katılmamada 1 yıl kısıt |
Kimleri Etkiliyor?
Gruplara göre etki
| Grup | Etki | Öncelikli adım |
|---|---|---|
| TURQUALITY® kapsamındaki büyük ihracatçılar | Limit dışı fuar desteği ve ek yıl hakkı | Hedef pazar bazında kullanılmayan yılları tespit etmek |
| Marka programındaki KOBİ’ler | Ağırlama ve teşhir alanı desteği; fuar daveti yükümlülüğü | Fuar davetlerini ve mazeret süreçlerini takip etmek |
| Holding ve şirketler toplulukları | Aynı anda en fazla 6 marka kuralı (m.19/1) sürüyor; harcama yetkisi verilen şirketlerin belge zinciri önemli | Harcama yetkisi ve fatura akışını gözden geçirmek |
| Yazılım tedarikçileri | TÜR Belgesi olmayan ürünler bu destekten yararlanamaz | Belge başvurusunu değerlendirmek |
| Yurt dışı bayi ve distribütörler | Teşhir alanı projeleri artabilir; belge yükümlülükleri sürüyor | Sözleşme, fatura ve ödeme belgelerini hazırlamak |
| Danışmanlık ve yönetim danışmanlığı firmaları | Ek-2 kapsamındaki bilişim danışmanlığında belge şartı | Teklif ve sözleşmeleri güncellemek |
Geçiş Hükümleri: Lehe Hüküm Kuralı ve 2027 Takvimi
Genelge’nin geçici 1. maddesi, değişiklikten etkilenen başvurular için koruyucu bir kural koyar. Birinci fıkraya göre Genelge’nin yürürlüğünden önce gerçekleştirilen, onaylanan veya harcamasının tamamı ya da bir kısmı yapılan (ödeme belgesi tarihi yürürlük tarihi veya öncesi olan) faaliyetlere ilişkin başvurularda yürürlükten kaldırılan mevzuatın lehe olan hükümleri uygulanır; bu başvurular varsa yeni Genelge’nin lehe hükümlerinden de yararlandırılır. İkinci fıkra aynı kuralı yürürlükten önce yapılan destek kapsamına alınma başvurularına uygular.
Dokuzuncu fıkraya göre 13. maddenin üçüncü fıkrası — bir şirkete bir takvim yılında verilecek toplam desteğin şirketin aynı yıldaki toplam ihracatının yarısını, hedef pazar bazlı bazı desteklerde ise o ülkeye ihracatın yarısını aşamayacağı kuralı — 1 Ocak 2027’den itibaren (bu tarih dahil) yapılacak başvurulara uygulanır. Bu tarihten önceki başvurularda başvuru tarihinde yürürlükte olan hükümler geçerlidir. Bu nedenle 2026 içinde gerçekleştirilen harcamaların, mümkünse 31 Aralık 2026’ya kadar sisteme başvuru olarak girilmesi, oran sınırının dışında kalınması bakımından değerlendirilmelidir; ancak başvurunun eksiksiz belgeyle yapılması şarttır.
Başvuru Süreleri
Genelge’deki başvuru ve tamamlama süreleri
| İşlem | Süre | Dayanak |
|---|---|---|
| Harcama için destek başvurusu | Ödeme belgesi tarihinden itibaren en geç 6 ay | m.22/1 |
| Fuar desteği (m.5) başvurusu | Faaliyetin sona erdiği tarihten itibaren en geç 3 ay | m.22/1 |
| Eksik bilgi/belgenin tamamlanması | Bildirimden itibaren en geç 3 ay; aksi hâlde ilgili harcama değerlendirilmez | m.22/2 |
| İlk bildirimde istenmemiş yeni eksik | Bir defaya mahsus 3 aya kadar ilave süre | m.22/3 |
| Sürenin hesabında esas tarih | Başvurunun sistem üzerinden incelemeci kuruluş kayıtlarına girdiği tarih | m.22/4 |
| Kullanılmayan yıl talebi | Hedef pazar süresi sonunda; incelemeci kuruluş aracılığıyla | m.18/3 |
Hukuki Nitelik ve Tartışmalı Noktalar
Destek bir hak mı, takdir mi? Değerlendirmemize göre Kararın 17. maddesi program kapsamındaki şirketin giderlerinin “desteklenir” olduğunu söyler; koşulları sağlayan şirketin desteğe ilişkin başvurusu bağlı yetki çerçevesinde değerlendirilir. Buna karşılık Türk İhraç Ürünleri Fuarına katılımcıların belirlenmesi (m.32/2) ve mazeretin kabulü (m.32/4) Genel Müdürlüğe takdir yetkisi tanır. Takdir yetkisi de kamu yararı ve hizmet gereklerine uygun, eşitlik ilkesine aykırı olmayan biçimde kullanılmalıdır.
Genelge ile hak kısıtlanabilir mi? Değerlendirmemize göre Genelge, Kararın çizdiği oran, süre ve limit çerçevesini aşamaz; yeni bir destek türü getirmesi veya mevcut desteği kısıtlaması ancak Kararın 31. maddesindeki yetki içinde kalırsa hukuka uygun olur. Ek yıl hakkı (m.18/3) Kararın 17. maddesinin üçüncü fıkrasındaki “her bir hedef pazar için 5 yıl süreyle” ifadesiyle birlikte okunmalıdır: hüküm, sürenin “tamamlanmasını teminen” düzenlendiğinden beş yıllık destek hakkının fiilen kullanılmasını sağlayan bir uygulama kuralı olarak görülebilir.
TÜR Belgesi şartı ve rekabet: Belge şartı yerli yazılım ekosistemini desteklemeyi amaçlar. Yabancı menşeli ve TÜR Belgesi bulunmayan yazılımları kullanmaya devam eden şirketler, bu yazılımlara ilişkin yeni giderlerde destekten yararlanamayacaktır. Şartın uluslararası ticaret taahhütleriyle ilişkisi bu yazının kapsamı dışındadır.
İtiraz ve Dava Yolları, Haksız Ödemenin Geri Alınması
Hangi işleme karşı hangi yol?
| İşlem | Yol | Süre ve merci |
|---|---|---|
| Destek başvurusunun reddi veya kısmi kabulü | İptal davası (gerekirse tam yargı) | Yazılı bildirimi izleyen günden itibaren 60 gün; idare mahkemesi (İYUK m.7) |
| Fuara katılmama nedeniyle 1 yıllık başvuru kısıtı | İptal davası | Bildirimden itibaren 60 gün; idare mahkemesi |
| Genelge hükmünün kendisi (düzenleyici işlem) | İptal davası | İlanı izleyen günden itibaren 60 gün; ülke çapında uygulanacak bakanlık düzenleyici işlemi olarak Danıştay (2575 m.24/1-c); uygulama işlemiyle birlikte de dava açılabilir (İYUK m.7/4) |
| Dava öncesi idareye başvuru | İşlemin geri alınması veya değiştirilmesi talebi | Dava süresi içinde; süreyi durdurur, otuz gün içinde cevap verilmezse istem reddedilmiş sayılır (İYUK m.11) |
| Haksız/yersiz ödeme tespiti | 6183 sayılı Kanun’a göre tahsil; ödeme emrine karşı dava | Karar m.32/1; ödeme emrine karşı 6183 m.58’deki süre |
| Yanıltıcı belge tespiti | Başvurunun değerlendirmeye alınmaması ve 6 ay / 1 yıl başvuru yasağı; tekrarda süresiz ret | Karar m.32/3–5; işleme karşı 60 gün |
Genelgeye karşı dava süresinin hesabı: İYUK m.7/4’e göre ilanı gereken düzenleyici işlemlerde süre ilan tarihini izleyen günden başlar; m.8/1 sürelerin tebliğ, yayın veya ilan tarihini izleyen günden işleyeceğini, m.8/2 son günün tatile rastlaması hâlinde izleyen çalışma gününe uzayacağını öngörür. Genelge metninin Bakanlık sitesinde 30 Ekim 2026’da yayımlandığı esas alınırsa süre 31 Ekim 2026’da başlar ve temkinli hesapla son gün 29 Aralık 2026 Salıdır. Genelge’nin ilan tarihinin daha sonra olduğu ileri sürülebilse de, süre kaybı riskine karşı bu tarihin esas alınması önerilir. Düzenleyici işlem için süre kaçırılsa bile, Genelge hükmüne dayanılarak şirkete uygulanan ret veya kısıtlama işlemine karşı dava açılabilir ve bu davada düzenleyici işlemin hukuka aykırılığı ileri sürülebilir.
6183 sayılı Kanun kapsamındaki ödeme emri, haciz ve tecil süreçleri için vergi ve SGK borcunda haciz ve ödeme emri rehberimize, idari işlemlere karşı dava yollarının genel çerçevesi için İdare Hukuku Rehberine bakabilirsiniz.
Varsayımsal Örnekler
Aşağıdaki örnekler varsayımsaldır.
Varsayımsal örnek 1 — Ağırlama programı: Y Ltd. Şti., Marka programı kapsamındaki markası için Körfez ülkelerinden 4 alıcı şirketi Türkiye’ye davet eder; bir alıcı şirket 7 kişilik heyetle gelir ve program yol hariç 6 gün sürer. Ulaşım ve konaklama giderleri bu alıcı için en fazla 5 temsilci ve yol hariç en fazla 5 gün üzerinden desteklenir; fazla temsilci ve fazla güne ait giderler şirketin üzerinde kalır. Faaliyetin toplam desteği 5.000.000 TL’yi aşamaz.
Varsayımsal örnek 2 — Fuar daveti: Z A.Ş.’ye Genel Müdürlükçe bir Türk İhraç Ürünleri Fuarına katılımının uygun görüldüğü bildirilir. Şirket, aynı tarihte hedef pazarında önceden sözleşme imzaladığı başka bir fuar olduğu gerekçesiyle katılmaz, ancak bunu Genel Müdürlüğe bildirmez. Fuardan sonra şirketin ilgili markası için destek başvuruları bir yıl süreyle kısıtlanır. Şirket mazeretini belgeleriyle önceden bildirmiş olsaydı, mazeretin kabul edilip edilmeyeceği Genel Müdürlüğün takdirine kalacak; ret hâlinde ret işlemine karşı dava yolu açık olacaktı.
Varsayımsal örnek 3 — Yazılım: W A.Ş. 2025’te yabancı menşeli bir ERP yazılımı lisanslamış ve bilişim danışmanlığı desteği almaktadır. Geçici madde 1/10 uyarınca bu yazılımın yıllık bakım-güncelleme bedelleri, Kararın 17. maddesindeki süre sonuna kadar TÜR Belgesi aranmaksızın desteklenmeye devam eder. Şirket 2027’de aynı yazılıma yeni bir modül lisansı satın alırsa, yeni alımın TÜR Belgesi şartına tabi olup olmadığı tartışılabilir; temkinli yaklaşım yeni lisansı belge şartına tabi saymaktır.
Ne Yapmalı? Adım Adım
- Bakanlık sitesindeki güncel Genelge metnini ve eklerini indirip yürürlük tarihiyle birlikte saklayın.
- Her hedef pazar için ilk ödeme belgesi tarihini ve hiç destek ödemesine konu edilmeyen yılları tablo hâlinde çıkarın; süre sonunda ek yıl talebini incelemeci kuruluş aracılığıyla iletin.
- Türk İhraç Ürünleri Fuarı davetlerini takip edin; katılamayacaksanız mazereti belgeleriyle ve fuardan önce yazılı bildirin.
- Yeni yazılım alım ve kiralamalarında TÜR Belgesi’ni sözleşme şartı yapın; mevcut yazılımlar için geçiş süresini hesaplayın.
- Alıcı ağırlama programlarında gün, temsilci ve 5.000.000 TL sınırlarını bütçeye yansıtın; katılımcıların yurt dışında yerleşik olduğunu belgeleyin.
- Teşhir alanı projelerinde bayi ile sözleşme, fatura ve banka ödemesi zincirini kurun.
- Harcama başvurularını ödeme belgesinden itibaren 6 ay, fuar başvurularını faaliyet bitiminden itibaren 3 ay içinde yapın; 2026 harcamaları için 1 Ocak 2027 öncesi başvuru seçeneğini değerlendirin.
- Ret, kısıtlama veya geri ödeme işlemi tebliğ edilirse altmış günlük dava süresini hemen takvime işleyin.
Sık Yapılan Hatalar
- Kısmen kullanılan yılı “kullanılmamış” saymak: m.18/3 yalnızca hiç destek ödemesine konu edilmeyen yılları kapsar.
- Fuar davetini sessizce geçmek: Mazeretsiz katılmama, ilgili markanın tüm başvurularını bir yıl kısıtlar.
- Bayi harcamasında üçüncü taraf belgelerini eksik bırakmak: m.4/4 ve m.5/4 bu belgeleri arar.
- Yazılım faturasını belge kontrolü yapmadan ödemek: TÜR Belgesi olmayan yeni yazılım gideri desteklenmez.
- Nakit veya üçüncü kişi üzerinden ödeme: Ödemelerin bankacılık sistemiyle ve şirket adına yapılması gerekir (m.21/2–3).
- Aynı gider için başka programdan da destek almak: Karar m.32/6’ya göre yanıltıcı belge sayılır ve başvuru yasağı doğurur.
Sıkça Sorulan Sorular
TURQUALITY’de hedef pazar süresi uzatılabiliyor mu?
Evet, sınırlı olarak. Hedef pazar süresi sonunda hiç destek ödemesine konu edilmediği tespit edilen yıllar, her hedef pazar için bir defaya mahsus beş yıllık sürenin sonuna eklenir (Genelge m.18/3).
Kısmen harcama yaptığım yıl da eklenir mi?
Hayır. Hüküm “herhangi bir destek ödemesine konu edilmediği tespit edilen destek yılları”nı kapsar; o yıl desteklenen tek bir harcama bile varsa yıl eklenmez.
Türk İhraç Ürünleri Fuarında destek oranı neden yüzde 75?
Kararın 17. maddesindeki yüzde 50 temel orana Genelge m.32/3 ile 25 puan eklenir. Kararın 29. maddesi ödenecek desteğin giderlerin yüzde 75’ini aşamayacağını öngörür; fuar desteği bu tavanın sınırındadır.
Fuar desteği yıllık limitimi etkiler mi?
Hayır. Türk İhraç Ürünleri Fuarına ilişkin destek ödemeleri 13. maddenin birinci fıkrasındaki yıllık üst limitlere ve üçüncü fıkrasındaki ihracat oranı sınırına dahil edilmez.
Fuara davet edildim ama katılamıyorum, ne yapmalıyım?
Mazeretinizi belgeleriyle ve fuardan önce Genel Müdürlüğe yazılı bildirin. Kabul edilen mazeret olmadan katılmazsanız ilgili markanız için destek başvuruları bildirimden itibaren bir yıl kısıtlanır (m.32/4).
Yabancı alıcıları ağırlama desteğinin üst sınırı nedir?
Organizasyon, ulaşım ve konaklama giderleri yol hariç en fazla 5 gün, ulaşım ve konaklamada alıcı başına en fazla 5 temsilci için desteklenir; faaliyet başına en fazla 5.000.000 TL ödenir (m.4/14–15, m.13/2).
TÜR Belgesi nedir?
18.12.2025 tarihli ve 33111 sayılı Resmî Gazete’de yayımlanan Teknolojik Ürünlerin Belgelendirilmesine İlişkin Yönetmeliğin 3. maddesinin birinci fıkrasının (l) bendinde tanımlanan Teknolojik Ürün Belgesidir (Genelge m.3/1-ö).
Daha önce aldığım yazılımın bakım bedeli desteklenmeye devam eder mi?
Evet. Geçici madde 1/10’a göre hükmün yürürlüğünden önce satın alınan veya kiralanan yazılımların bakım-güncelleme ve idame giderleri, Kararın 17. maddesindeki destek süresinin sonuna kadar TÜR Belgesi aranmaksızın desteklenir.
Yüzde 50 ihracat sınırı ne zaman uygulanacak?
Genelge’nin 13. maddesinin üçüncü fıkrasındaki toplam desteğin aynı yıldaki ihracatın yarısını aşamayacağı kuralı, 1 Ocak 2027’den itibaren yapılacak destek başvurularına uygulanır (geçici m.1/9).
Destek başvurum reddedilirse dava süresi ne kadar?
Ret işleminin yazılı bildirimini izleyen günden itibaren altmış gündür (İYUK m.7). Bu süre içinde idareye başvurup işlemin geri alınmasını istemek süreyi durdurur; otuz gün içinde cevap verilmezse istem reddedilmiş sayılır (İYUK m.11).
Haksız ödendiği tespit edilen destek nasıl geri alınır?
5973 sayılı Kararın 32. maddesine göre 6183 sayılı Amme Alacaklarının Tahsil Usulü Hakkında Kanun hükümlerine göre tahsil edilir. Yanıltıcı belge tespitinde ayrıca 6 ay veya 1 yıl başvuru yasağı, tekrarda süresiz ret uygulanır.
Genelgenin kendisine dava açılabilir mi?
Ülke çapında uygulanacak bakanlık düzenleyici işlemlerine karşı Danıştay’da dava açılabilir (2575 sayılı Kanun m.24/1-c). Genelge’nin 30 Ekim 2026’da yayımlandığı esas alınırsa temkinli hesapla son gün 29 Aralık 2026’dır; süre geçse de uygulama işlemiyle birlikte dava açılabilir.
Hukukçular Evi Bu Dosyalarda Ne Yapar
İhracat destekleri dosyalarında Hukukçular Evi; destek başvurusunun reddi, kısmi kabulü veya başvuru kısıtlaması işlemlerine karşı idareye başvuru ve iptal davası süreçlerini, haksız ödeme iddiasıyla başlatılan 6183 sayılı Kanun kapsamındaki tahsil işlemlerine karşı itiraz ve davaları yürütür. Bayi, distribütör ve yazılım tedarik sözleşmelerinin Genelge’deki belge şartlarına uygun hâle getirilmesi, holding içi harcama yetkisi yapılarının gözden geçirilmesi ve geçiş hükümlerinin şirkete etkisinin değerlendirilmesi de bu kapsamdadır. Her dosyanın sonucu kendi belgelerine ve idarenin işlemine bağlıdır; sonuç vaadinde bulunulmaz.
Dosyanızı birlikte değerlendirelim
Ret veya kısıtlama işleminin tebliğinden sonra işleyen altmış günlük süre kaçırılmamalıdır. Hukukçular Evi: 0554 648 37 15.
📚 İlgili Rehberler
- 🗂️ Ticaret Hukuku Rehberi (Tüm Rehberler)Ticari davalar, şirketler, sözleşmeler ve ihracat desteklerine ilişkin rehberlerin tamamı
- Marka ve TURQUALITY® Desteğinde Yeni Dönem (Son Dakika)
- Marka ve TURQUALITY Programı
- İdare Hukuku Rehberi: İptal ve Tam Yargı Davaları
- Sınai Mülkiyet: Marka, Patent ve Tasarım İhlaline Karşı Hukuki Yollar
- Coğrafi İşaretler ve Geleneksel Ürün Adları
- Yabancı Yatırımcılar İçin Türkiye Hukuk Rehberi 2026
- AB ile Makine Emniyeti Mevzuatında Uyum (27 Ekim 2026)
- Yabancı Üreticinin Türkiye Yetkili Temsilcisi
- Gümrükte Uzlaşma: Vergi ve Cezalarda Anlaşma Yolu
- Vergi Hukuku Rehberi
- Madencilikte Yatırım Teşvik Belgesi 2026
- Ticari ve Hukuki Danışmanlık
- Hukuk Rehberleri: 22 Hukuk Dalı
- Vergi ve SGK Borcunda Haciz ve Ödeme Emri
- Hukuk Gündemi Son Durum
Bu içerik Ticaret ve Şirketler Hukuku alanındadır.
Ticaret Hukuku Rehberi · Bu alandaki tüm rehberler · Tüm hukuk dalları
Mevzuat ve kaynaklar: Ticaret Bakanlığının 31/10/2026 tarihli “Ticaret Bakanlığından Türk Markalarının Küresel Rekabet Gücünü Artıracak Yeni Destekler” başlıklı açıklaması; Marka ve TURQUALITY® Desteğine İlişkin Genelge (Bakanlık sitesindeki güncel metin; yürürlük dipnotu 30/10/2026) m.2, 3, 4, 5, 6, 13, 14, 17, 18, 19, 21, 22, 32, 36, 37, 38, 39, geçici m.1; 17/8/2022 tarihli ve 5973 sayılı Cumhurbaşkanı Kararı (RG 18/8/2022, 31927) m.17, 29, 30, 31, 32; 2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu m.7, 8, 11; 2575 sayılı Danıştay Kanunu m.24; 6183 sayılı Amme Alacaklarının Tahsil Usulü Hakkında Kanun. Bu yazı genel bilgilendirme amaçlıdır; somut dosya için hukuki danışmanlık yerine geçmez.

