Terekenin Mühürlenmesi ve Koruma Önlemleri Talebi Dilekçesi Örneği 2026 — TMK m.589-594

Ölümün hemen ardından geçen ilk günler, terekenin en savunmasız olduğu dönemdir. Evdeki ziynet ve para alınabilir, kiralık kasa boşaltılabilir, araç bir başkasına devredilebilir, işyerindeki mallar taşınabilir. Mirasçılar henüz belge dahi almamışken bu işlemlerin önüne geçmenin yolu, sulh hukuk mahkemesinden acil koruma önlemi istemektir.

Kanun bu konuda hâkime geniş yetki verir: miras bırakanın yerleşim yeri sulh hâkimi, istem üzerine veya kendiliğinden tereke mallarının korunması ve hak sahiplerine geçmesini sağlamak üzere gerekli olan bütün önlemleri alır. Bu önlemler özellikle terekede bulunan mal ve hakların yazılması, terekenin mühürlenmesi, terekenin resmen yönetilmesi ve vasiyetnamelerin açılmasıdır. Bu sayfa, mühürleme ve acil koruma talebinin dilekçe örneğini, mührün kaldırılması usulünü, defter tutmanın zorunlu olduğu hâlleri ve mirasçı bulunamadığında işleyen ilân sürecini kanun maddeleriyle veriyor. Dosyanız için değerlendirme almak isterseniz Hukukçular Evi Ankara’ya 0554 648 37 15 numaralı telefondan ulaşabilirsiniz.

Koruma Önlemleri Haritası (TMK m.589)

Kanun, koruma önlemlerini tek bir kalıba sokmaz; hâkim somut olayın gerektirdiği önlemi seçer. Önlemler birbirinin alternatifi değil, çoğu zaman tamamlayıcısıdır: önce mühürleme yapılıp ardından yazım gerçekleştirilebilir.

Giderler konusunda kanun ikili bir düzen kurar: önlemlerle ilgili giderler, ileride terekeden alınmak üzere başvuran kişi tarafından karşılanır; hâkimin kendiliğinden karar verdiği hâllerde ise Devlet tarafından karşılanır. Bu, başvuranın peşin gider avansı yatırması gerektiği ancak bu tutarın nihaî olarak terekeye yükleneceği anlamına gelir.

Terekenin kapsamının belirlenmesine yönelik ayrıntılı yol ve müzekkere listesi Tereke Tespiti Dilekçesi Örneği sayfasında; sorumluluğu sınırlamaya yönelik resmî defter yolu Resmî Defter Tutulması Talebi Dilekçesi sayfasında ele alınmıştır.

Mühürleme: En Hızlı Koruma

Mühürleme, tereke mallarının bulunduğu yerin resmen kapatılarak erişimin engellenmesidir. Konut, işyeri, depo, kasa ve dolap mühürlenebilir. Uygulamada mühürleme kararı, gecikmesinde sakınca bulunan hâllerde hızlı sonuç veren tek önlemdir; yazım ve defter tutma daha uzun sürer.

Mühürleme yapıldıktan sonra terekeye erişim ancak mahkeme kararıyla mümkün olur. Bu nedenle talep edilirken hangi yerin, hangi malların ve hangi gerekçeyle mühürleneceği açık biçimde gösterilmelidir. Adres, kapı numarası, kasa numarası gibi ayrıntılar dilekçede yer almalıdır; aksi hâlde karar infaz edilemez.

Terekenin Mühürlenmesi ve Koruma Önlemleri Talebi Dilekçesi Örneği

Aşağıdaki metin bir şablondur. Köşeli parantez içindeki alanlar doldurulmalı, somut olaya uymayan talepler çıkarılmalıdır.

Uyarı: Bu şablon genel bilgilendirme amaçlıdır. Gecikmesinde sakınca bulunduğunu gösteren somut olguların dilekçede açıkça belirtilmesi, talebin hızla karara bağlanması bakımından belirleyicidir.

Defter Tutmanın Zorunlu Olduğu Üç Hâl (TMK m.590)

Bazı hâllerde terekenin defterinin tutulması hâkimin takdirine bırakılmamıştır. Kanun üç sebebi sayar ve bunlardan birinin gerçekleşmesi hâlinde sulh hâkimi terekenin defterini tutar.

Üçüncü hâl, mirasçının kendi iradesiyle harekete geçtiği durumdur ve bir aylık süreye tabidir. Süre ölüm tarihinden işler; bu nedenle vefatın hemen ardından karar verilmesi gerekir. Süre kaçırılsa dahi ilk iki hâlden biri varsa defter yine tutulur, ayrıca hâkim kendiliğinden koruma önlemi alabilir.

Bu defter tutma ile mirasçının sorumluluğunu sınırlamak amacıyla istenen resmî defter birbirinden farklıdır. Buradaki defter koruma amaçlıdır ve sorumluluğu sınırlamaz; sorumluluğun deftere yazılanlarla sınırlanması için ayrı bir talep gerekir. İki kurumun ayrımı Resmî Defter Tutulması Talebi Dilekçesi sayfasında ayrıntılı olarak ele alınmıştır.

Mührün Kaldırılması (Fekki) Talebi

Mühürleme kalıcı bir durum değildir. Terekenin yazımı tamamlandığında, mirasçılar arasında anlaşma sağlandığında veya malların korunması için başka bir yol bulunduğunda mührün kaldırılması istenebilir. Ayrıca konutta oturan bir mirasçı varsa, mühürleme onun barınmasını da etkileyeceğinden bu husus mahkemeye bildirilmelidir.

Mührün kaldırılması sırasında tutanak düzenlenmesi ve mümkünse bütün mirasçıların hazır bulunması, sonradan “eşya eksik çıktı” tartışmasını önler. Kaldırma tutanağına malların durumu ayrıntılı biçimde yazılmalı, gerekiyorsa fotoğraf çekilmelidir.

Ev eşyası ve kişisel eşyaların hukuki durumu Evdeki Eşyalar Kime Kalır? yazısında; ziynet eşyasının paylaşımı Ziynet Eşyası ve Kişisel Malların Mirasta Durumu yazısında ele alınmıştır.

Terekenin Resmen Yönetilmesi (TMK m.592-593)

Mirasçının kim olduğu belirsizse mühürleme ve yazım yetmez; terekenin yönetilmesi de gerekir. Kanun, sulh hâkiminin terekenin resmen yönetilmesine karar vereceği hâlleri sayar.

Resmen yönetim, terekeyi bir yönetici eliyle idare eder ve yönetici sulh mahkemesinin denetimi altında çalışır. Bu kurum, mirasçılar belli olmakla birlikte aralarında anlaşamadıkları hâllerde uygulanan tereke temsilcisi atanmasından farklıdır: temsilci, mirasçıların bilindiği ama oybirliğinin sağlanamadığı durumlarda görev yapar.

Temsilci atanmasının usulü, yetki listesinin nasıl kurulacağı ve kurumlarda nasıl kullanılacağı Tereke Temsilcisi Atanması Talebi Dilekçesi sayfasında ayrıntılı olarak anlatılmıştır.

Mirasçı Bulunamazsa: İlân ve Devlete Geçiş (TMK m.594)

Miras bırakanın mirasçısı bulunup bulunmadığı veya mirasçıların tamamı bilinmiyorsa, sulh hâkimi uygun araçlarla ve bir ay ara ile iki defa ilân yapıp hak sahiplerini son ilândan başlayarak en geç bir yıl içinde mirasçılıklarını bildirmeye çağırır. İlân süresinde kimse başvurmazsa ve sulh hâkimi de hiçbir mirasçı tespit edememişse, miras sebebiyle istihkak davası açma hakkı saklı kalmak üzere miras Devlete geçer.

Son satır önemli bir güvencedir: mirasın Devlete geçmesi, sonradan ortaya çıkan gerçek mirasçının hakkını tümüyle sona erdirmez. Bu kişi miras sebebiyle istihkak davası açabilir; ancak bu dava kendi zamanaşımı sürelerine tabidir. Davanın işleyişi Miras Sebebiyle İstihkak Davası Dilekçesi sayfasında ele alınmıştır.

Uzun süredir haber alınamayan bir kişinin ölümüne bağlı sonuçlar için ise gaiplik kararı gerekir; bu farklı bir kurumdur ve ayrı bir talep konusudur. Ayrıntısı Gaiplik Kararı Talebi Dilekçesi sayfasındadır.

Hangi Durumda Hangi Önlem?

Vefatın ardından hangi yolun seçileceği, terekedeki riskin niteliğine göre belirlenir. Aşağıdaki tablo, uygulamada en sık karşılaşılan senaryolarda hangi talebin yapılması gerektiğini gösterir.

Tablodan çıkan pratik sıralama şudur: önce mallar korunur, sonra kapsam belirlenir, ardından sorumluluk kararı verilir. Koruma önlemi almak mirası kabul anlamına gelmez; bu nedenle ret süresi içinde de rahatlıkla talep edilebilir. Bu ayrım, borca batık olma ihtimali bulunan terekelerde özellikle önemlidir; ayrıntısı Mirasın Hükmen Reddi Dilekçesi sayfasında ele alınmıştır.

Giderler ve Süreç Yönetimi

Koruma önlemi talebi çekişmesiz yargı işi olduğundan maktu harca tabidir. Asıl yük, keşif, mühürleme, yazım ve tebligat giderleridir. Kanun, giderlerin ileride terekeden alınmak üzere başvuran tarafından karşılanacağını; hâkimin kendiliğinden karar verdiği hâllerde ise Devlet tarafından karşılanacağını öngörür.

Süreç yönetiminde en kritik nokta hızdır: mühürleme talebi, gecikmesinde sakınca bulunduğu somut olgularla gösterildiğinde aynı gün karara bağlanabilir. Bu nedenle dilekçede adres, mal listesi ve risk açık biçimde yazılmalı, gerekiyorsa tanık bilgileri de sunulmalıdır.

Kim Talepte Bulunabilir, Hâkim Kendiliğinden Ne Yapabilir?

Koruma önlemleri yalnızca mirasçıların elinde bir araç değildir. Kanun hâkime kendiliğinden harekete geçme yetkisi de tanır. Bu nedenle mirasçı olmayan ancak terekeyle ilgisi bulunan kişiler de durumu mahkemeye bildirebilir.

Son satır, mirasçıların harekete geçemediği dosyalarda önem taşır: hâkim, terekenin korunmasını gerektiren bir durumu öğrenirse kendiliğinden önlem alabilir ve bu hâlde giderler Devlet tarafından karşılanır. Bu nedenle acil bir durum varsa, resmî bir talep hazırlanamasa dahi mahkemeye yazılı bildirimde bulunulması yerinde olur.

Dördüncü satır alacaklı cephesini gösterir: alacağını elde edemeyeceğinden kuşku duyan tereke alacaklısı, koşulları varsa terekenin resmî tasfiyesini isteyebilir. Bu yol Terekenin Resmî Tasfiyesi Talebi Dilekçesi sayfasında; alacaklının kullanabileceği diğer araçlar Borçlu Öldü, Alacaklı Terekeyi Nasıl Korur? yazısında ele alınmıştır.

Mühürleme Yerine Geçebilecek Diğer Yollar

Mühürleme her dosyada uygun değildir. Konutta oturan bir mirasçı varsa ya da işyerinde faaliyet sürüyorsa mühür, korumadan çok zarar doğurabilir. Bu hâllerde başka araçlar tercih edilir.

Üçüncü ve dördüncü satırlar en sık başvurulan yollardır: bankaya yazılacak müzekkere ile hesap üzerindeki işlemlerin durdurulması, tapu kaydına yönelik önlem ile taşınmazın devri engellenebilir. Bu talepler mühürleme kadar sert olmadığından mahkemece daha kolay kabul edilir ve terekenin işleyişini tümüyle durdurmaz.

Terekedeki banka hesaplarına, kiralık kasaya ve emanet eşyaya nasıl ulaşılacağı Kiralık Kasa ve Emanet Eşyalar yazısında; gizlenen malvarlığının araştırılması Terekede Mal Varlığı Araştırması rehberinde anlatılmıştır.

Önlem Alındıktan Sonra İzlenecek Yol

Koruma önlemi bir sonuç değil, başlangıçtır. Mallar güvence altına alındıktan sonra terekenin akıbetine ilişkin kararların verilmesi gerekir.

Dördüncü adım kritik takvimi taşır: koruma önlemi alınmış olması ret süresini durdurmaz. Mirasın reddi için üç aylık, resmî defter tutulması için bir aylık süre işlemeye devam eder. Bu nedenle mallar güvenceye alındıktan hemen sonra terekenin borç durumu değerlendirilmelidir. Ön değerlendirme için Tereke Borca Batıklık Testi aracı ve Mirasın Reddi Süre Hesaplama Aracı kullanılabilir.

Yedinci adımda paylaşma gündeme gelir: mirasçılar anlaşabiliyorsa taksim sözleşmesi, anlaşamıyorsa ortaklığın giderilmesi davası yoluna gidilir. Bu yolların dilekçe örnekleri Miras Taksim Sözleşmesi Örneği ve Ortaklığın Giderilmesi Dava Dilekçesi sayfalarındadır.

Mühürleme Nasıl Uygulanır? Tutanak ve Fiilî Süreç

Mühürleme kararı verildikten sonra işlem, mahkeme yazı işleri müdürü veya görevlendirilen memur eliyle yerinde yapılır. Uygulamada süreç, terekenin sonradan tartışmaya konu olmaması bakımından titizlik gerektirir; bu nedenle talep eden mirasçının veya vekilinin işlemde hazır bulunması önerilir.

Beşinci ve altıncı aşamalar en çok atlanan adımlardır: tutanağın ayrıntılı düzenlenmesi ve fotoğraf çekilmesi, mührün kaldırılması sırasında “eşya eksik” iddiasının önüne geçer. Tutanağa mühürlenen bölümlerin ve mühür sayısının yazılması gerekir.

Mührün kırılması hâlinde durum ayrıca mahkemeye bildirilmelidir. Mühür, resmî bir koruma işlemi olduğundan izinsiz açılması hukuki ve cezai sorumluluk doğurabilir; bu ihtimalde tutanakla tespit yaptırılması ve dosyaya sunulması gerekir.

Terekede Ticari İşletme veya Tarım Arazisi Varsa

Mühürleme, işleyen bir yapı söz konusu olduğunda tek başına çözüm olmaz. Ticari işletmede faaliyetin durması değer kaybına, tarım arazisinde ise ürünün zayi olmasına yol açabilir. Bu hâllerde koruma önlemi, faaliyetin sürdürülmesini sağlayacak biçimde kurgulanmalıdır.

Bu tablonun ortak çözümü tereke temsilcisidir: mühürleme malı dondururken, temsilci malı işletir. Uygulamada en verimli yol, kıymetli eşya ve belgelerin mühürlenmesi, işleyen yapının ise temsilci eliyle yürütülmesidir. Temsilcinin hangi yetkilerle donatılacağı ve kurumlarda nasıl kullanılacağı Tereke Temsilcisi Atanması Talebi Dilekçesi sayfasında ayrıntılı olarak anlatılmıştır.

Miras kalan işletmede işçilerin durumu ve iş sözleşmelerinin akıbeti Miras Kalan İşletmede İşçiler yazısında; tarım arazilerinde destekleme ve başvuru süreçleri Miras Kalan Tarlada Destekleme Ödemeleri yazısında ele alınmıştır.

Sık Yapılan Hatalar

Süreler Tablosu

Sıkça Sorulan Sorular

Tereke mühürleme talebi nereye yapılır?

Miras bırakanın yerleşim yeri sulh hukuk mahkemesine yapılır. Talep çekişmesiz yargı işidir ve maktu harca tabidir.

Mühürleme ne kadar sürede yapılır?

Gecikmesinde sakınca bulunduğu somut olgularla ortaya konursa talep hızla karara bağlanabilir. Bu nedenle dilekçede risk açıkça açıklanmalıdır.

Hangi yerler mühürlenebilir?

Miras bırakana ait konut, işyeri, depo, dolap ve benzeri yerler mühürlenebilir. Kiralık kasa için ilgili bankaya müzekkere yazılması istenir.

Mührü kim açabilir?

Mühür ancak mahkeme kararıyla kaldırılır. Kararsız açılması hukuka aykırıdır ve sorumluluk doğurabilir.

Mührün kaldırılmasını nasıl isterim?

Aynı dosyaya sunulacak bir dilekçeyle. Yazımın tamamlanması, mirasçılar arasında anlaşma sağlanması veya konutta oturma ihtiyacı gibi gerekçeler gösterilebilir.

Koruma önlemi istemek mirası kabul etmek sayılır mı?

Sayılmaz. Terekenin korunmasına yönelik işlemler benimseme olarak değerlendirilmez; ret süresi içinde de talep edilebilir.

Defter tutulması hangi hâllerde zorunludur?

Mirasçılar arasında vesayet altına alınmış veya alınması gereken kimse varsa, bir mirasçı uzun süredir bulunamıyor ve temsilcisi de yoksa ya da ilgililerden biri ölümden itibaren bir ay içinde istemde bulunmuşsa.

Bu defter, borçtan korunmamı sağlar mı?

Sağlamaz. Buradaki defter koruma amaçlıdır. Sorumluluğun deftere yazılanlarla sınırlanması için resmî defter tutulması ayrıca talep edilmelidir.

Giderleri kim öder?

Önlem giderleri ileride terekeden alınmak üzere başvuran tarafından karşılanır. Hâkimin kendiliğinden karar verdiği hâllerde ise Devlet tarafından karşılanır.

Terekenin resmen yönetilmesi ne zaman istenir?

Mirasçılardan biri uzun süredir bulunamıyorsa, mirasçılık sıfatı yeterince ispatlanamıyorsa, mirasçı bulunup bulunmadığı şüpheliyse veya mirasçıların tamamı bilinmiyorsa.

Mirasçılar belli ama anlaşamıyoruz, ne yapmalıyız?

Bu hâlde resmen yönetim değil, miras ortaklığına temsilci atanması istenir. Temsilci paylaşmaya kadar görev yapar.

Hiç mirasçı bulunamazsa miras ne olur?

Sulh hâkimi bir ay ara ile iki defa ilân yapar ve hak sahiplerini son ilândan itibaren en geç bir yıl içinde bildirimde bulunmaya çağırır. Kimse başvurmaz ve mirasçı tespit edilemezse miras Devlete geçer.

Sonradan mirasçı olduğum ortaya çıkarsa hakkım biter mi?

Bitmez. Mirasın Devlete geçmesi hâlinde dahi miras sebebiyle istihkak davası açma hakkı saklıdır; bu dava kendi zamanaşımı sürelerine tabidir.

Evde oturuyorum, mühürleme beni sokakta bırakır mı?

Bu durum mahkemeye bildirilmelidir. Barınma ihtiyacı, mühürleme kapsamının belirlenmesinde ve mührün kaldırılması talebinde dikkate alınır.

Talep için mirasçılık belgesi şart mı?

Şart değildir. Nüfus kayıt örneği ve ölüm belgesi ile mirasçılık ilişkisinin ortaya konması yeterlidir; belge sonradan da sunulabilir.