Suçluyu Kayırma (TCK 283): Cezası, Yakın Akraba Cezasızlığı ve Sınırları — Delil Gizleme, Bildirmeme, Kaçmayı Sağlama ve Suç Üstlenme ile Farkı

Suç işleyen bir kişiye araştırma, yakalanma, tutuklanma veya hükmün infazından kurtulması için imkân sağlayan kimse altı aydan beş yıla kadar hapis cezasıyla cezalandırılır; suç kamu görevlisi tarafından göreviyle bağlantılı olarak işlenirse ceza yarı oranında artırılır (TCK m.283/1-2). Ancak bu suç üstsoy, altsoy, eş, kardeş veya diğer suç ortağı tarafından işlenirse cezaya hükmolunmaz (m.283/3). Bu cezasızlık dar kapsamlıdır: amca, dayı, hala, teyze, yeğen, kuzen, nişanlı veya kayın hısımları bu hükümden yararlanamaz. Aynı yakınlar, tutuklu veya hükümlünün bulunduğu yeri ya da başkalarının sakladığı delillerin yerini bildirmediklerinde de cezalandırılmaz (m.284/4). Buna karşılık yakının kaçmasını sağlamada yalnızca üçte bir oranında indirim vardır (m.294/6); yakını kurtarmak için suçu üstlenmede ise ceza dörtte üç oranında indirilebilir veya tamamen kaldırılabilir (m.270). Kişinin kendi suçunun delillerini yok etmesi ise suç delillerini yok etme suçunu oluşturmaz (m.281/1).

TCK m.283: (1) Suç işleyen bir kişiye araştırma, yakalanma, tutuklanma veya hükmün infazından kurtulması için imkan sağlayan kimse, altı aydan beş yıla kadar hapis cezası ile cezalandırılır. (2) Bu suçun kamu görevlisi tarafından göreviyle bağlantılı olarak işlenmesi halinde, verilecek ceza yarı oranında artırılır. (3) Bu suçun üstsoy, altsoy, eş, kardeş veya diğer suç ortağı tarafından işlenmesi halinde, cezaya hükmolunmaz.

Korunan Değer ve Cezasızlığın Gerekçesi

Suçluyu kayırma, Türk Ceza Kanununda adliyeye karşı suçlar arasında düzenlenmiştir. Bu suçla korunan değer, adli makamların suç işleyen kişileri araştırma, yakalama, yargılama ve cezalandırma faaliyetinin etkin biçimde yürütülmesidir. Suç işleyen bir kişiye kaçması veya saklanması için yardım edilmesi, bu faaliyeti doğrudan engeller. Kanun koyucu ise bu genel kurala, aile bağlarının doğal sonuçlarını dikkate alan bir istisna getirmiştir. Bir annenin çocuğunu, bir eşin eşini veya bir kardeşin kardeşini adaletten saklama eğilimi, insan doğasının bir parçası olarak görülmüş ve bu kişilerden aksi yönde davranmalarının beklenemeyeceği kabul edilmiştir. Bu düşünce, kişinin yakınları aleyhine tanıklık yapmaya zorlanmaması ilkesiyle aynı temele dayanır; ancak kanun, suçluyu kayırmada bu korumayı daha dar bir yakın çevresiyle sınırlamıştır. Cezasızlık, fiilin suç olma özelliğini ortadan kaldırmaz; yalnızca bu kişiler hakkında ceza verilmemesi sonucunu doğurur.

Suçun Unsurları

Suçluyu kayırma, adliyeye karşı suçlar arasında düzenlenmiştir ve adli makamların suç işleyen kişileri araştırma, yakalama ve cezalandırma faaliyetinin engellenmesini önlemeyi amaçlar. Suçun oluşması için, kayırılan kişinin bir suç işlemiş olması ve failin bu kişiye araştırma, yakalanma, tutuklanma veya hükmün infazından kurtulması için imkân sağlaması gerekir (TCK m.283/1). İmkân sağlama geniş bir kavramdır: kişiyi saklamak, barınak sağlamak, kaçması için araç veya para vermek, sahte kimlik temin etmek, kolluğa yanlış yönlendirme yapmak veya yurt dışına çıkmasına yardım etmek bu kapsamda değerlendirilebilir. Fail, kayırdığı kişinin suç işlediğini ve aranmakta olduğunu bilerek hareket etmelidir. Kayırılan kişinin suç işlediği konusunda bilgisi bulunmayan, örneğin bir tanıdığını misafir eden ancak aranmakta olduğunu bilmeyen kişi bu suçu işlemez. Suçun işlenmesinden önce verilen yardım vaatleri ise suçluyu kayırma değil, suça iştirak kapsamında değerlendirilebilir. Suça iştirak için suça iştirak rehberine bakabilirsiniz.

İmkân Sağlamanın Biçimleri

Suçluyu kayırma, aktif bir yardım davranışı gerektirir. Aranan bir kişinin nerede olduğunu bilip de susmak, suçluyu kayırma değil, koşulları varsa tutuklu veya hükümlünün bulunduğu yeri bildirmeme suçunu oluşturabilir (TCK m.284/1). Bu ayrım önemlidir; çünkü suçluyu kayırmanın cezası altı aydan beş yıla kadar hapisken, bildirmemenin cezası bir yıla kadar hapistir. Ayrıca bildirmeme suçu, hakkında tutuklama kararı verilmiş veya hükümlü bir kişinin bulunduğu yerin bilinmesine ilişkindir; henüz tutuklama kararı bulunmayan bir şüphelinin yerini bilmemek bu kapsamda değildir. Suçluyu kayırmada ise kayırılan kişinin hakkında henüz bir karar bulunmasa da, araştırmadan kurtulması için imkân sağlanması yeterlidir.

Önceden Verilen Söz: Kayırma mı, İştirak mi?

Suçluyu kayırma, suç işlendikten sonra verilen yardımı cezalandırır. Buna karşılık suç işlenmeden önce, fail ile anlaşarak suçtan sonra kendisine yardım edileceğinin vaat edilmesi farklı bir sonuç doğurur. Kanun, fiilin işlenmesinden sonra yardımda bulunacağını vaat etmeyi yardım etme biçimleri arasında saymıştır (TCK m.39/2-a). Bu nedenle suçtan önce “kaçarsan seni saklarım” diye söz veren ve bu sözle failin suç işleme kararını kuvvetlendiren kişi, suçluyu kayırmadan değil, işlenen suça yardım etmekten sorumlu olabilir. Bu durumda yakın akraba cezasızlığı uygulanmaz; çünkü bu cezasızlık yalnızca suçluyu kayırma suçuna ilişkindir. Ayrıca işlenen suçun cezası esas alındığından, kişinin sorumluluğu çok daha ağır olabilir. Bu nedenle yardımın zamanı ve suçtan önce bir anlaşma bulunup bulunmadığı, savunmanın en kritik noktalarından biridir. Suça iştirak için suça iştirak rehberine bakabilirsiniz.

Telefon Hattı, Hesap ve Dijital Yardım

Günümüzde suçluyu kayırma yalnızca fiziksel saklama yoluyla değil, dijital araçlarla da işlenebilir. Aranan bir kişiye kendi adına kayıtlı bir telefon hattı veya internet bağlantısı vermek, onun adına banka hesabı veya ödeme aracı kullanmasına izin vermek, yer bilgisini gizlemesine yardım etmek ya da kolluğun iletişim tespitini engelleyecek araçlar temin etmek, somut olayın özelliklerine göre araştırma ve yakalanmadan kurtulmaya imkân sağlama olarak değerlendirilebilir. Bu tür yardımlarda da yakın akraba cezasızlığı suçluyu kayırma bakımından uygulanır; ancak verilen hattın veya hesabın başka suçlarda kullanılması hâlinde, bu suçlar bakımından ayrıca sorumluluk doğabilir. Özellikle başkası adına hat veya hesap kullandırılması, aracı hesap dosyalarında olduğu gibi farklı suçlamalara yol açabilir.

Yakın Akraba Cezasızlığı: Kimler Yararlanır?

Kanun, suçluyu kayırmanın üstsoy, altsoy, eş, kardeş veya diğer suç ortağı tarafından işlenmesi hâlinde cezaya hükmolunmayacağını düzenlemiştir (TCK m.283/3). Kanun koyucu, bir kişinin annesini, babasını, çocuğunu, eşini veya kardeşini adaletten saklama eğilimini insani ve doğal kabul etmiş ve bu kişileri cezalandırmamayı tercih etmiştir. Ancak bu cezasızlık dar kapsamlıdır. Amca, dayı, hala, teyze, yeğen ve kuzen gibi diğer kan hısımları, nişanlı ve kayınvalide, kayınpeder veya eşin kardeşi gibi kayın hısımları bu hükümden yararlanamaz. Bu yönüyle suçluyu kayırmadaki cezasızlık, tanıklıktan çekinme hakkından çok daha dardır: tanıklıktan çekinme hakkı nişanlıyı, boşanmış eşi, üçüncü derece dâhil kan hısımlarını ve ikinci derece dâhil kayın hısımlarını da kapsar (CMK m.45/1). Bu nedenle bir kişinin bir yakını aleyhine tanıklıktan çekinebilmesi, aynı yakını kayırdığında cezasız kalacağı anlamına gelmez. Tanıklıktan çekinme hakkı için tanıklıktan çekinme hakkı rehberine bakabilirsiniz.

“Diğer Suç Ortağı” Kavramı

Cezasızlık hükmü yalnızca akrabaları değil, “diğer suç ortağı”nı da kapsar (TCK m.283/3). Bu ifade, kayırılan kişinin işlediği suça iştirak etmiş olan kişiyi ifade eder. Örneğin birlikte hırsızlık yapan iki kişiden birinin, diğerinin saklanmasına yardım etmesi hâlinde, yardım eden kişi hırsızlıktan dolayı zaten sorumlu olacağından ayrıca suçluyu kayırmadan cezalandırılmaz. Bu düzenleme, kişinin kendisini de ilgilendiren bir suç nedeniyle suç ortağına yardım etmesinin, aslında kendini korumanın bir parçası olduğu düşüncesine dayanır. Ancak diğer suç ortağı kavramı, kayırılan kişinin işlediği suça katılmış olmayı gerektirir; başka bir suçun faili olan bir kişinin bu hükümden yararlanması mümkün değildir.

Eş Kavramı ve Boşanma

TCK m.283/3 cezasızlık bakımından yalnızca “eş” ifadesini kullanmıştır. Tanıklıktan çekinme hakkını düzenleyen CMK m.45/1-b’de ise kanun açıkça “evlilik bağı kalmasa bile” ifadesine yer vermiştir. Bu fark, suçluyu kayırmadaki cezasızlığın boşanmış eşi kapsayıp kapsamadığı konusunda tereddüt yaratır. Kanunun bir hükümde açıkça boşanmış eşi kapsama alıp diğerinde bu ifadeye yer vermemesi, suçluyu kayırmada cezasızlığın fiilin işlendiği tarihte evlilik bağının devam ettiği eşle sınırlı olduğu şeklinde yorumlanabilir. Resmi nikâh bulunmayan birlikteliklerde ise eş sıfatı bulunmadığından cezasızlık hükmü uygulanmaz. Bu nedenle bu tür durumlarda savunma, takdiri indirim ve kişinin durumuna ilişkin diğer hükümler çerçevesinde kurulmalıdır.

Kamu Görevlisi Tarafından İşlenmesi

Suçluyu kayırmanın kamu görevlisi tarafından göreviyle bağlantılı olarak işlenmesi hâlinde ceza yarı oranında artırılır (TCK m.283/2). Örneğin bir kolluk görevlisinin aranan bir kişiye hakkındaki yakalama kararını haber vermesi veya bir cezaevi görevlisinin hükümlünün kaçmasını kolaylaştıracak bilgi vermesi bu kapsamda değerlendirilebilir. Artırım için fiilin görevle bağlantılı olması gerekir; kamu görevlisinin görevinden bağımsız olarak, özel yaşamında bir tanıdığına yardım etmesi hâlinde artırım uygulanmaz. Kamu görevlisi bakımından ayrıca, göreviyle bağlantılı olarak öğrendiği bir suçu bildirmemek de ayrı bir suç oluşturabilir (m.279/1). Kamu görevlisinin sorumluluğu için denetim görevinin ihmali rehberine de bakabilirsiniz.

Benzer Suçlarla Karşılaştırma

Adliyeye karşı suçlarda kanun, yakınlık ilişkisine farklı sonuçlar bağlamıştır. Suçluyu kayırmada ve tutuklu, hükümlü veya delil yerini bildirmemede üstsoy, altsoy, eş ve kardeş bakımından tam cezasızlık vardır (TCK m.283/3, 284/4). Eski metnimizde tutuklu veya hükümlüyü bildirmemede cezasızlığın “kişisel yarar sağlamayan yakınlar” için geçerli olduğu yazıyordu; kanunda böyle bir şart yoktur. Suçu bildirmemede ise cezasızlık daha geniştir ve tanıklıktan çekinebilecek bütün kişileri kapsar (m.278/4). Suç delillerini yok etmede yakınlar için özel bir cezasızlık yoktur; kişi yalnızca kendi işlediği veya işlenişine iştirak ettiği suçun delillerini yok ettiğinde cezalandırılmaz (m.281/1). Yakının kaçmasını sağlamada ise cezasızlık değil, yalnızca üçte bir oranında indirim vardır (m.294/6). Yakını kurtarmak amacıyla suçu üstlenen kişinin cezası ise dörtte üç oranında indirilebilir veya tamamen kaldırılabilir (m.270/1). Bu farklar, aynı olayda birden fazla fiilin bulunduğu durumlarda her fiilin ayrı ayrı değerlendirilmesini zorunlu kılar.

Suçu Bildirmeme: Daha Geniş Bir Cezasızlık

İşlenmekte olan bir suçu yetkili makamlara bildirmeyen kişi bir yıla kadar hapis cezasıyla cezalandırılır; işlenmiş olmakla birlikte sebebiyet verdiği neticelerin sınırlandırılması hâlen mümkün bulunan bir suçu bildirmeyen kişi de aynı şekilde cezalandırılır (TCK m.278/1-2). Mağdurun on beş yaşını bitirmemiş bir çocuk, bedensel veya ruhsal bakımdan engelli ya da hamileliği nedeniyle kendisini savunamayacak durumda bulunan bir kimse olması hâlinde ceza yarı oranında artırılır (m.278/3). Bu suçta tanıklıktan çekinebilecek olan kişiler bakımından cezaya hükmolunmaz; ancak suçu önleme yükümlülüğünün varlığı dolayısıyla ceza sorumluluğuna ilişkin hükümler saklıdır (m.278/4). Bu cezasızlık, suçluyu kayırmadakinden çok daha geniştir; çünkü tanıklıktan çekinebilecek kişiler arasında nişanlı, boşanmış eş, üçüncü derece dâhil kan hısımları ve ikinci derece dâhil kayın hısımları da vardır. Ancak özellikle çocukların korunması bakımından, suçu önleme yükümlülüğü bulunan kişilerin, örneğin çocuğun velisinin, bu cezasızlıktan yararlanarak sorumluluktan kurtulamayacağı unutulmamalıdır.

Kamu Görevlisi ve Sağlık Mesleği Mensubunun Bildirim Yükümlülüğü

Bazı kişiler için bildirim yükümlülüğü daha sıkı düzenlenmiştir. Kamu adına soruşturma ve kovuşturmayı gerektiren bir suçun işlendiğini göreviyle bağlantılı olarak öğrenip de yetkili makamlara bildirimde bulunmayı ihmal eden veya gecikme gösteren kamu görevlisi altı aydan iki yıla kadar hapis cezasıyla cezalandırılır (TCK m.279/1). Görevini yaptığı sırada bir suçun işlendiği yönünde bir belirtiyle karşılaşmasına rağmen durumu yetkili makamlara bildirmeyen veya gecikme gösteren sağlık mesleği mensubu ise bir yıla kadar hapis cezasıyla cezalandırılır; sağlık mesleği mensubu deyiminden tabip, diş tabibi, eczacı, ebe, hemşire ve sağlık hizmeti veren diğer kişiler anlaşılır (m.280). Bu hükümlerde yakınlık ilişkisine dayalı bir cezasızlık öngörülmemiştir; çünkü bu kişilerin yükümlülüğü görevlerinden kaynaklanır.

Suç Delillerini Yok Etme ile İlişkisi

Uygulamada suçluyu kayırma ile suç delillerini yok etme sık birlikte görülür. Gerçeğin meydana çıkmasını engellemek amacıyla bir suçun delillerini yok eden, silen, gizleyen, değiştiren veya bozan kişi altı aydan beş yıla kadar hapis cezasıyla cezalandırılır; kişinin kendi işlediği veya işlenişine iştirak ettiği suçla ilgili olarak bu hükme göre ceza verilmez (TCK m.281/1). Suç kamu görevlisi tarafından göreviyle bağlantılı olarak işlenirse ceza yarı oranında artırılır; ilişkin olduğu suç nedeniyle hüküm verilmeden önce gizlenen delilleri mahkemeye teslim eden kişi hakkında ise cezanın beşte dördü indirilir (m.281/2-3). Önemli bir fark vardır: suç delillerini yok etmede yakınlar için bir cezasızlık hükmü bulunmaz. Bu nedenle oğlunun saklanmasına yardım eden bir babanın suçluyu kayırmadan cezası yokken, oğlunun suçta kullandığı silahı saklayan veya yok eden bir babanın suç delillerini yok etmeden sorumluluğu gündeme gelebilir. Bu ayrım, aile üyelerinin davranışlarını değerlendirirken son derece önemlidir. Suç delillerini yok etme için suç delillerini yok etme rehberine bakabilirsiniz.

Kaçmayı Sağlama ve Suç Üstlenme

Gözaltına alınanın veya tutuklunun kaçmasını sağlayan kişi bir yıldan üç yıla kadar, hükümlünün kaçmasını sağlayan kişi ise çekilecek cezanın süresine göre daha ağır bir hapis cezasıyla cezalandırılır (TCK m.294/1-2). Bu suçların üstsoy, altsoy, eş veya kardeş tarafından işlenmesi hâlinde ceza yalnızca üçte bir oranında indirilir (m.294/6). Bu nedenle bir yakının saklanmasına yardım etmek cezasız kalabilirken, gözaltındaki veya cezaevindeki bir yakının kaçmasını sağlamak ağır bir suç olmaya devam eder. Yetkili makamlara gerçeğe aykırı olarak suçu işlediğini veya suça katıldığını bildiren kimseye iki yıla kadar hapis cezası verilir; bu suç üstsoy, altsoy, eş veya kardeşi cezadan kurtarmak amacıyla işlenirse ceza dörtte üç oranında indirilebilir veya tamamen kaldırılabilir (m.270/1). Kaçma ve firar için hükümlü ve tutuklunun kaçması, suç üstlenme için suç uydurma ve suç üstlenme rehberlerine bakabilirsiniz.

Aynı Olayda Birden Fazla Fiil

Uygulamada aranan bir kişiye yardım eden yakınlar, çoğu zaman tek bir fiil değil, birden fazla fiil gerçekleştirir. Örneğin bir anne, aranan oğlunu evinde saklarken, oğlunun suçta kullandığı aracı başka bir yere götürebilir, kolluğa yanlış beyanda bulunabilir veya oğluna başkasına ait kimlik bilgileri temin edebilir. Bu durumda her fiil ayrı ayrı değerlendirilir. Saklama fiili bakımından anne suçluyu kayırmadan cezalandırılmazken, aracın saklanması suç delillerini gizleme, başkasının kimlik bilgilerinin temini ise sahtecilik veya başka suçlar bakımından ayrıca incelenebilir. Kolluğa gerçeğe aykırı beyanda bulunulması, koşullarına göre farklı suçlar yönünden değerlendirilebilir. Bu nedenle yakın akraba cezasızlığının bütün davranışları kapsadığı düşünülmemeli; her davranışın hangi suç tipine girdiği ve o suç tipinde yakınlar için bir cezasızlık veya indirim öngörülüp öngörülmediği ayrı ayrı belirlenmelidir.

Kayırılan Kişinin Durumu

Suçluyu kayırma, “suç işleyen bir kişiye” imkân sağlanmasını arar (TCK m.283/1). Bu nedenle kayırılan kişinin gerçekten bir suç işlemiş olması ve failin bunu bilmesi gerekir. Kayırılan kişinin sonradan beraat etmesi veya hakkında kovuşturmaya yer olmadığı kararı verilmesi, kayırma suçunun oluşup oluşmadığının değerlendirilmesinde önem taşır; bu nedenle kayırılan kişi hakkındaki dosyanın sonucu, kayırma dosyası bakımından da takip edilmelidir. Kayırılan kişi hakkında henüz bir yakalama veya tutuklama kararı bulunmasa da, araştırmadan kurtulması için imkân sağlanması yeterlidir. Buna karşılık yalnızca bir suçlamayla karşılaşmış, ancak aranmayan bir kişiye olağan bir yardımda bulunmak, örneğin avukat bulmasına yardım etmek, suçluyu kayırma oluşturmaz; çünkü bu yardım adli sürecin işleyişini engellemeye yönelik değildir.

Usul: Soruşturma ve Yargılama

Suçluyu kayırma resen soruşturulan bir suçtur; uzlaştırma ve önödeme kapsamında değildir. Cezanın üst sınırı beş yıl olduğundan kamu davasının açılmasının ertelenmesi de uygulanmaz (CMK m.171/2). Dava zamanaşımı sekiz yıldır ve dava asliye ceza mahkemesinde görülür. Sonuç ceza iki yıl veya daha az ise şartları varsa hükmün açıklanmasının geri bırakılması gündeme gelebilir. Fail kanunda sayılan yakınlardan biriyse bu durum şahsi bir cezasızlık sebebidir; fiil suç olma özelliğini korur, ancak kovuşturma aşamasında ceza verilmesine yer olmadığı kararı verilir (CMK m.223/4-b). Yakınlık ilişkisi nüfus kayıtlarıyla belgelenmeli ve bu hüküm soruşturma aşamasından itibaren ileri sürülmelidir. HAGB için HAGB kararına karşı dilekçe rehberine bakabilirsiniz.

Savunmada Nelere Dikkat Edilmeli?

Suçluyu kayırma suçlamasıyla karşılaşan kişi açısından savunma birkaç eksen üzerinde kurulur. İlk olarak kayırıldığı ileri sürülen kişiyle yakınlık ilişkisi incelenmeli; bu kişi üstsoy, altsoy, eş veya kardeşse cezasızlık hükmü nüfus kayıtlarıyla belgelenmelidir. İkinci olarak failin, kayırdığı kişinin suç işlediğini ve aranmakta olduğunu bilip bilmediği tartışılmalıdır; bu bilgi yoksa kast bulunmaz. Üçüncü olarak davranışın gerçekten bir imkân sağlama niteliği taşıyıp taşımadığı değerlendirilmelidir; yalnızca susmak veya olağan bir sosyal ilişkiyi sürdürmek bu suçu oluşturmayabilir. Dördüncü olarak, aynı olaydaki diğer fiillerin, örneğin delil saklama veya kaçmaya yardımın, ayrı suçlar olarak değerlendirilip değerlendirilmediği kontrol edilmelidir. İfade süreci için savcılıktan ifadeye çağrıldım rehberine bakabilirsiniz.

Örnek Durumlar

Sık Yapılan Hatalar

• Her akrabanın cezasız kalacağını sanmak: Yalnız üstsoy, altsoy, eş, kardeş ve suç ortağı yararlanır.
• Tanıklıktan çekinme kapsamıyla karıştırmak: Nişanlı, amca, yeğen ve kayın hısımları tanıklıktan çekinebilir ama kayırmada cezasız kalmaz.
• Delil saklamayı da cezasız sanmak: m.281’de yakınlar için istisna yoktur.
• Kaçmayı sağlamayı saklamakla aynı görmek: m.294’te yalnız 1/3 indirim vardır.
• Kastı tartışmamak: Kişinin aranmakta olduğu bilinmiyorsa suç oluşmaz.
• Yakınlığı belgelememek: Nüfus kaydı erkenden sunulmalıdır.

Suçluyu kayırma, suç delillerini yok etme, suçu bildirmeme ve yakın akraba cezasızlığı konularında Hukukçular Evi Ankara’ya 0554 648 37 15 numaralı telefondan ulaşabilirsiniz.

Savunma Dilekçesi Örneği

Sık Sorulan Sorular

Suçluyu kayırmanın cezası nedir?

6 ay–5 yıl hapis (TCK m.283/1).

Kimler cezasız kalır?

Üstsoy, altsoy, eş, kardeş ve diğer suç ortağı (TCK m.283/3).

Amcamı saklarsam ceza alır mıyım?

Evet; amca cezasızlık kapsamında değil.

Nişanlımı saklarsam?

Nişanlı kapsamda değil; ceza alabilirsiniz.

Kayınpederimi saklarsam?

Kayın hısımları kapsamda değil.

Boşanmış eşimi saklarsam?

Kanun yalnız “eş” der; boşanmış eş için tereddüt vardır.

Memur yaparsa ceza artar mı?

Göreviyle bağlantılıysa yarı artırım (TCK m.283/2).

Aranan yakınımın yerini bildirmezsem?

Üstsoy, altsoy, eş, kardeş için ceza yok (TCK m.284/4).

Yakınımın suç delilini saklarsam?

m.281’de yakın istisnası yok; ceza gündeme gelir.

Kendi suçumun delilini yok edersem?

Ceza verilmez (TCK m.281/1).

Delili hükümden önce teslim edersem?

Cezanın 4/5’i indirilir (TCK m.281/3).

Yakınımın cezaevinden kaçmasını sağlarsam?

Ceza yalnız 1/3 indirilir (TCK m.294/6).

Yakınımın suçunu üstlenirsem?

3/4 indirim veya ceza kaldırılabilir (TCK m.270/1).

Suçu bildirmemede akraba istisnası var mı?

Tanıklıktan çekinebilecekler için ceza yok (TCK m.278/4).

Uzlaştırma var mı?

Hayır.

Zamanaşımı nedir?

8 yıl.

Aranan olduğunu bilmiyordum?

Kast yoksa suç oluşmaz.

Sağlıkçı görevi sırasında yakınının suçunu fark ederse?

Görevden doğan bildirim yükümlülüğünde yakınlık istisnası öngörülmemiştir (TCK m.280).

Aranan yakınıma avukat bulmak suç mu?

Hayır; adli sürecin işleyişini engellemeye yönelik değildir.

Suçtan önce saklarım diye söz verdim?

Suçluyu kayırma değil, işlenen suça yardım etme gündeme gelebilir (TCK m.39/2-a).

Yakın için hangi karar verilir?

Ceza verilmesine yer olmadığı (CMK m.223/4-b).

Bu yazı genel bilgilendirme amaçlıdır; her dosyanın kendine özgü koşulları bulunduğundan, ayrıntılı değerlendirme için güncel mevzuat ve uzman hukuki görüş esas alınmalıdır.

Mevzuat kontrolü: Bu yazıdaki TCK ve CMK hükümleri 24 Eylül 2026 itibarıyla mevzuat.gov.tr’deki güncel metinler üzerinden kontrol edilmiştir.