Savcılıktan İfadeye Çağrıldım, Ne Yapmalıyım? Çağrı Kâğıdı, Gitmezsem Ne Olur, Haklarım ve İfade Sonrası

Savcılıktan ifadeye çağrılmak, kişinin suçlu olduğu anlamına gelmez; ancak çağrıyı yok saymak ya da hazırlıksız gitmek dosyanın seyrini ilk günden belirleyebilir. Ceza Muhakemesi Kanunu’na göre ifadesi alınacak kişi davetiye ile çağrılır, çağrılma nedeni açıkça belirtilir ve gelmezse zorla getirileceği yazılır (CMK m.145). Çağrıya uymayan şüpheli hakkında zorla getirme kararı verilebilir, gerekirse sulh ceza hâkiminden yakalama emri istenebilir. İfade sırasında kimliğe ilişkin soruları doğru cevaplamak zorunludur; buna karşılık yüklenen suç hakkında açıklamada bulunmamak kanuni bir haktır, müdafi seçilebilir ya da barodan görevlendirilmesi istenebilir ve şüpheden kurtulmak için somut delillerin toplanması talep edilebilir (CMK m.147). Müdafi soruşturma evresinde dosyayı inceleyebilir, ifade tutanakları bakımından bu hak kısıtlanamaz (CMK m.153). İfadeden sonra savcılık yeterli şüphe varsa iddianame düzenler, yoksa kovuşturmaya yer olmadığına karar verir; suç uzlaştırma kapsamındaysa dosya önce uzlaştırma bürosuna gönderilir. Tanık olarak çağrılan kişinin konumu ise şüpheliden tamamen farklıdır.

Çağrı Kâğıdı: Önce Sıfatınızı Anlayın

Savcılıktan gelen her çağrı aynı anlama gelmez. İfadesi alınacak veya sorgusu yapılacak kişi davetiye ile çağrılır; davetiyede çağrılma nedeni açıkça belirtilir ve gelmezse zorla getirileceği yazılır (CMK m.145). Tanıklar da çağrı kâğıdı ile çağrılır ve çağrı kâğıdında gelmemenin sonuçları bildirilir (CMK m.43/1). Bu nedenle çağrı kâğıdı elinize geçtiğinde ilk yapılacak iş, hangi sıfatla çağrıldığınızı ve hangi olayla ilgili çağrıldığınızı tespit etmektir. Kanun şüpheliyi “soruşturma evresinde, suç şüphesi altında bulunan kişi” olarak tanımlar (CMK m.2/1-a). Şüpheli, tanık, mağdur veya şikâyetçi olarak çağrılmanın hak ve yükümlülükleri birbirinden çok farklıdır.

Tablonun dördüncü satırı özellikle önemlidir. Şüpheli tanık değildir; bu nedenle kendi savunması sırasında gerçeğe aykırı beyanda bulunması yalan tanıklık suçunu oluşturmaz. Ancak savunma hakkı başkalarını suçlama hakkı değildir: işlemediğini bildiği hâlde bir kimseye hukuka aykırı bir fiil isnat ederek onun hakkında soruşturma başlatılmasını sağlamak iftira suçudur ve bir yıldan dört yıla kadar hapis cezası gerektirir (TCK m.267/1). Tanık ise doğru söyleme yükümlülüğü altındadır; soruşturmada tanık dinlemeye yetkili kişi önünde gerçeğe aykırı tanıklık dört aydan bir yıla kadar hapis cezası gerektirir, yemin ettirilerek dinlenen tanık bakımından ceza daha ağırdır (TCK m.272). Tanık olarak çağrıldıysanız tanık olarak çağrıldım rehberine bakabilirsiniz.

Çağrıya Uymazsanız Ne Olur?

İfade çağrısı bir rica değil, kanuni bir çağrıdır. 145. maddeye göre çağrıldığı hâlde gelmeyen şüphelinin zorla getirilmesine karar verilebilir (CMK m.146/1). Zorla getirme kararıyla getirilen şüpheli derhâl, olanak bulunmadığında yol süresi hariç en geç yirmi dört saat içinde çağıran Cumhuriyet savcısının önüne götürülür ve ifadesi alınır (m.146/4). Soruşturma evresinde çağrı üzerine gelmeyen şüpheli hakkında Cumhuriyet savcısının istemi üzerine sulh ceza hâkimi tarafından yakalama emri de düzenlenebilir (CMK m.98/1).

Tablonun ilk iki satırı birlikte önemli bir uyarı taşır: çağrıya uymamak dosyayı kapatmaz, aksine zorla getirme ve yakalama riskini doğurur. Yakalama emri çıkarıldığında kişi, gündelik bir kimlik kontrolünde dahi yakalanabilir. Gitmekte bir engeliniz varsa doğru yol, çağrıyı görmezden gelmek değil, mazeretinizi belgesiyle birlikte savcılığa bildirip yeni gün talep etmektir. Tanıklar bakımından gelmemenin sonucu zorla getirme ve giderlerin ödettirilmesidir (CMK m.44/1); disiplin hapsi ise gelmeme için değil, yasal sebep olmaksızın tanıklıktan veya yeminden çekinme için öngörülmüştür (CMK m.60/1). Hakkınızda bir soruşturma veya yakalama kaydı olup olmadığını öğrenmek için hakkımda soruşturma olduğunu nasıl öğrenirim, yakalama emri çıkmışsa yakalama kararı çıktı, ne yapmalı rehberlerine bakabilirsiniz.

İfadeden Önce: Müdafi, Dosya İnceleme ve Hazırlık

İfade, savunmanın ilk ve çoğu zaman en belirleyici anıdır. Bu nedenle ifade gününden önce bir müdafi ile görüşmek, dosyada ne olduğunu öğrenmek ve lehe delilleri hazırlamak, sonradan telafisi zor hataları önler. Şüpheli, vekâletname aranmaksızın müdafii ile her zaman ve konuşulanları başkalarının duyamayacağı bir ortamda görüşebilir (CMK m.154/1). Avukatın ifade alma süresince şüphelinin yanında olma ve hukuki yardımda bulunma hakkı engellenemez ve kısıtlanamaz (CMK m.149/3); soruşturma evresinde ifade almada en çok üç avukat hazır bulunabilir (CMK m.149/2).

Tablonun beşinci ve altıncı satırları, ifade öncesi hazırlığın en çok ihmal edilen boyutudur. Müdafi, soruşturma evresinde dosya içeriğini inceleyebilir ve belgelerin örneğini alabilir. Bu yetki ancak kanunda sayılan ağır suçlara ilişkin soruşturmalarda ve soruşturmanın amacını tehlikeye düşürebilecek hâllerde hâkim kararıyla kısıtlanabilir; kısıtlama kararı olsa bile şüphelinin daha önceki ifade tutanakları ile bilirkişi raporlarına erişim engellenemez. Soruşturma evresindeki usul işlemleri, savunma haklarına zarar vermemek koşuluyla gizlidir (CMK m.157). İddianamenin kabulünden sonra ise müdafi dosyanın tamamını ve muhafaza altına alınmış delilleri inceleyebilir. Müdafiin rolü ve zorunlu müdafilik için zorunlu müdafilik, avukat bulundurmanın önemi için ifade verirken avukat zorunlu mu rehberlerine bakabilirsiniz.

1. Çağrı kâğıdını okuyun. Hangi sıfatla, hangi olayla ilgili ve hangi tarihte çağrıldığınızı not edin.
2. Müdafi ile görüşün. Dosyanın incelenmesini isteyin; isnadın içeriğini ve delil durumunu ifadeden önce öğrenin.
3. Kronoloji çıkarın. Olayı tarih ve saat sırasıyla yazın; tutarsızlık, en sık görülen ifade hatasıdır.
4. Belgeleri toplayın. Yazışmalar, makbuzlar, sözleşmeler, fotoğraflar gibi lehe belgeleri ifadeyle birlikte sunmak üzere hazırlayın.
5. Lehe delilleri belirleyin. Kamera kayıtları, iletişim kayıtları, tanıklar gibi toplanmasını isteyeceğiniz delilleri ve yerlerini listeleyin.
6. Beyan stratejisine karar verin. Açıklama yapmak mı, yoksa susma hakkını kullanmak mı? Bu karar dosyanın delil durumuna göre verilmelidir.

Kolluktan mı, Savcılıktan mı Çağrıldınız?

Çağrının kimden geldiği de önemlidir. Cumhuriyet savcısı, doğrudan doğruya veya emrindeki adli kolluk görevlileri aracılığıyla her türlü araştırmayı yapabilir (CMK m.161/1); bu nedenle ifade kimi zaman savcılıkta, kimi zaman savcının talimatıyla karakolda veya jandarmada alınır. İki ifade arasında hem usul hem de delil değeri bakımından farklar vardır.

Tablonun ikinci satırı, kollukta verilen ifadenin neden daha dikkatli ele alınması gerektiğini gösterir. Müdafi hazır bulunmaksızın kollukça alınan ifade, sonradan hâkim veya mahkeme huzurunda doğrulanmadıkça hükme esas alınamaz; savcılıkta müdafisiz alınan ifade için kanun böyle bir kısıtlama öngörmemiştir. Bu nedenle savcılıkta verilecek ifadede müdafi bulundurmanın önemi daha da artar. Kollukta verilmiş bir ifadeden sonra aynı olayla ilgili yeniden ifade alınması gerekirse bu işlem ancak savcı tarafından yapılabilir (CMK m.148/5).

İfade Günü: CMK m.147’deki Haklarınız

CMK m.147, ifade alınırken uyulması gereken kuralları sayar. Bu kuralların yerine getirilip getirilmediği ve getirilmemişse nedenleri tutanağa yazılır (m.147/1-i-3). Kurallara uyulmadan alınan ifadenin delil değeri tartışmalı hâle gelir; yüklenen suç ancak hukuka uygun bir şekilde elde edilmiş delillerle ispat edilebilir (CMK m.217/2).

Susma hakkı, Anayasa’nın güvencesi altındadır: hiç kimse kendisini ve kanunda gösterilen yakınlarını suçlayan bir beyanda bulunmaya veya bu yolda delil göstermeye zorlanamaz (Anayasa m.38/5). Bu hak kimlik sorularını kapsamaz; kimliğe ilişkin sorulara doğru cevap vermek zorunludur (CMK m.147/1-a). Susma hakkını kullanmak ya da bazı sorulara cevap vermeyip bazılarına vermek meşru bir savunma tercihidir. Özellikle dosyanın içeriğini bilmeden ve müdafi ile görüşmeden çağrıldığınız hâllerde, müdafi ile görüştükten sonra beyanda bulunacağınızı belirtmek hakkınızdır. Susma hakkının kapsamı için ifade verme ve susma hakkı rehberine bakabilirsiniz.

İfade alınırken beyanın özgür iradeye dayanması gerekir; kötü davranma, aldatma, cebir veya tehdit gibi müdahaleler yapılamaz, kanuna aykırı bir yarar vaat edilemez ve yasak usullerle elde edilen ifadeler rıza ile verilmiş olsa da delil olarak değerlendirilemez (CMK m.148/1-3). “İfade verirsen serbest kalırsın” veya “kabul edersen dosya kapanır” gibi kanunda dayanağı olmayan vaatlerle beyan alınamaz. Aynı olayla ilgili olarak şüphelinin yeniden ifadesinin alınması gerekirse, bu işlem ancak Cumhuriyet savcısı tarafından yapılabilir (m.148/5).

Tutanağı İmzalamadan Önce

İfade tutanağa bağlanır ve tutanakta içeriğin ifade veren ile hazır olan müdafi tarafından okunduğu ve imzalarının alındığı, imzadan çekinilmişse bunun nedenleri yazılır (CMK m.147/1-i). Bu kural, tutanağı imzalamadan önce okuma ve yanlış yazılan kısımların düzeltilmesini isteme hakkının kanuni dayanağıdır. Söylemediğiniz bir cümle yazılmışsa, bir ifadeniz eksik ya da farklı anlamda aktarılmışsa, imzadan önce düzeltilmesini isteyin; düzeltilmezse imzadan çekinme nedeninizi tutanağa yazdırın. İmza atıldıktan sonra “ben böyle söylemedim” savunması çok zayıf kalır.

İfade sırasında talep ettiğiniz delillerin tutanağa geçirilmesi de aynı derecede önemlidir. Savcı, maddi gerçeğin araştırılması için şüphelinin lehine ve aleyhine olan delilleri toplamakla yükümlüdür (CMK m.160/2). Kamera kaydı, iletişim kaydı, tanık dinlenmesi gibi taleplerin tutanakta yer alması, bu delillerin toplanmaması hâlinde sonradan itiraz ve savunma dayanağı oluşturur. Teknik imkân varsa ifade ses ve görüntüyle kayda da alınabilir (m.147/1-h); başka bir yerde bulunuyorsanız ifadenin uzaktan alınma imkânları için SEGBİS ile ifade rehberine bakabilirsiniz.

İfadeden Sonra Ne Olur?

İfade vermek sürecin sonu değil, savcılığın karar aşamasının parçasıdır. Soruşturma sonunda savcılığın verebileceği kararlar ve karşılaşılabilecek tedbirler kanunda belirlenmiştir.

Tablonun ilk iki satırı arasındaki ilişki önemlidir: kovuşturmaya yer olmadığı kararı, önceden ifadesi alınmış şüpheliye de bildirilir (CMK m.172/1); ancak bu karara itiraz hakkı suçtan zarar görene aittir ve süre, kararın tebliğinden itibaren iki haftadır. Uzlaştırma kapsamındaki suçlarda ise savcılık iddianame düzenlemeden önce dosyayı uzlaştırma bürosuna gönderir; uzlaşma sağlanırsa dava açılmaz. Adli kontrol kararı suçluluk anlamına gelmez; tutuklama yerine uygulanan bir tedbirdir ve şartları ortadan kalktığında kaldırılması istenebilir. Bu kararlar için takipsizlik kararına itiraz ve adli kontrol tedbirleri rehberlerine bakabilirsiniz. İfade sonrasında gözaltına alınırsanız gözaltına alınınca haklarınız rehberindeki adımları izleyebilirsiniz.

Kovuşturmaya yer olmadığı kararı verildikten sonra dosya kendiliğinden yeniden açılamaz. Kamu davasının açılması için yeterli şüphe oluşturacak yeni delil elde edilmedikçe ve bu hususta sulh ceza hâkimliğince bir karar verilmedikçe, aynı fiilden dolayı kamu davası açılamaz (CMK m.172/2). Bu kural, takipsizlik kararı alan şüpheli bakımından önemli bir güvencedir; kararın ve tebliğ belgesinin saklanması, ileride aynı olay nedeniyle yeniden çağrılmanız hâlinde bu güvenceye dayanabilmenizi sağlar.

Mağdur veya Şikâyetçi Olarak Çağrıldıysanız

Savcılık, şikâyette bulunan kişiyi veya suçun mağdurunu da beyanını almak üzere çağırabilir; çağrıya rağmen gelmeyen mağdur ve şikâyetçi hakkında da zorla getirme kararı verilebilir (CMK m.146/7). Mağdur ve şikâyetçinin soruşturma evresindeki hakları kanunda ayrıca sayılmıştır: delillerin toplanmasını isteme; soruşturmanın gizlilik ve amacını bozmamak koşuluyla Cumhuriyet savcısından belge örneği isteme; vekili aracılığıyla soruşturma belgelerini ve elkonulan eşyayı inceletme ve kovuşturmaya yer olmadığı kararına itiraz etme (CMK m.234/1-a). Cinsel saldırı, çocukların cinsel istismarı, ısrarlı takip ile kadına karşı işlenen kasten yaralama, işkence veya eziyet suçlarında ve alt sınırı beş yıldan fazla hapis cezasını gerektiren suçlarda vekili bulunmayan mağdur, baro tarafından avukat görevlendirilmesini isteyebilir.

Şikâyetçi olarak verilecek beyanda da özen gerekir. Olayın tarih sırasıyla, somut ve belgeleriyle anlatılması, savcılığın delilleri doğru yönde toplamasını sağlar. Buna karşılık işlenmediği bilinen bir fiili bir kimseye isnat ederek onun hakkında soruşturma başlatılmasını sağlamak iftira suçunu oluşturur (TCK m.267/1). Şikâyet ve iftira arasındaki sınır için iftira suçu rehberine bakabilirsiniz.

Tanık Olarak Çağrıldıysanız: Farklı Kurallar

Tanık, şüpheliden farklı olarak doğru beyanda bulunma yükümlülüğü altındadır. Tanıklar tanıklıktan önce ayrı ayrı yemin eder; soruşturma evresinde Cumhuriyet savcıları da tanıklara yemin verebilir (CMK m.54). Bununla birlikte kanun, belirli yakınlara tanıklıktan çekinme hakkı tanır: şüphelinin nişanlısı, evlilik bağı kalmasa bile eşi, kan veya kayın hısımlığından üstsoy veya altsoyu, üçüncü derece dahil kan veya ikinci derece dahil kayın hısımları ve aralarında evlatlık bağı bulunanlar tanıklıktan çekinebilir (CMK m.45/1). Bu kişilere dinlenmeden önce çekinme hakları bildirilir ve dinlenirken de her zaman çekinebilirler (m.45/3).

Tanık olarak başladığınız bir ifadede, sorulan sorular sizi bir suçla ilişkilendirmeye başlıyorsa durum değişir. Anayasa m.38/5, kimsenin kendisini suçlayan bir beyanda bulunmaya zorlanamayacağını düzenler; tanık sıfatıyla dinlenirken kendi aleyhinize sonuç doğurabilecek bir soruyla karşılaşırsanız bunu belirtmeniz ve gerekirse şüpheli sıfatıyla, CMK m.147’deki haklar hatırlatılarak dinlenmeyi talep etmeniz gerekir. Tanıklıktan çekinme ve yalan tanıklığın sonuçları için tanıklıktan çekinme hakkı ve yalan tanıklık suçu rehberlerine bakabilirsiniz.

Sık Yapılan Hatalar

• Çağrıyı görmezden gelmek: Zorla getirme ve yakalama emri riskini doğurur; mazeret varsa belgelenerek bildirilmelidir.
• Dosyayı bilmeden ifade vermek: Müdafi soruşturma dosyasını inceleyebilir; ifade öncesi bu hakkı kullanmamak savunmayı zayıflatır.
• Kimlik sorularını da cevapsız bırakmak: Susma hakkı suça ilişkindir; kimlik sorularına doğru cevap zorunludur.
• Kendini savunurken başkasını suçlamak: Bilerek gerçek dışı isnat iftira suçunu oluşturabilir.
• Tutanağı okumadan imzalamak: Yanlış yazılan beyan sonradan düzeltilemeyebilir.
• Lehe delil talebini sözlü bırakmak: Talep tutanağa geçirilmelidir.
• Vaatlere güvenmek: Kanuna aykırı yarar vaat edilemez; bu yolla alınan ifade delil olarak değerlendirilemez.

Savcılık ifadesi, soruşturma ve kovuşturma süreçlerinizde Hukukçular Evi Ankara’ya 0554 648 37 15 numaralı telefondan ulaşabilirsiniz. Görüşmeye çağrı kâğıdı, varsa olaya ilişkin yazışma ve belgelerle gelmeniz yeterlidir.

Dilekçe Örneği: İfade Tarihinin Ertelenmesi ve Lehe Delillerin Toplanması Talebi

Aşağıdaki örnek, ifade gününde belgeli bir mazereti bulunan ve ifadeden önce müdafiinin dosyayı incelemesini, lehine delillerin de toplanmasını isteyen bir şüpheli adına hazırlanmıştır. Olay ve tarih bilgileri dosyaya göre düzenlenmelidir.

Sık Sorulan Sorular

Savcılıktan ifadeye çağrılmak suçlu olduğum anlamına mı gelir?

Hayır. Şüpheli, soruşturma evresinde suç şüphesi altında bulunan kişidir (CMK m.2/1-a); ifadeye çağrılma, beyanınızın alınması içindir. Ancak ilk beyan dosyanın yönünü belirleyebileceğinden hazırlıklı gitmek önemlidir.

Savcılık ifadesine gitmezsem ne olur?

Çağrıya uymayan şüphelinin zorla getirilmesine karar verilebilir (CMK m.146/1); soruşturma evresinde sulh ceza hâkiminden yakalama emri de istenebilir (CMK m.98/1). Mazeretiniz varsa belgesiyle bildirip yeni gün istemelisiniz.

İfade tarihini erteleyebilir miyim?

Belgeli bir mazeretinizi çağrı tarihinden önce savcılığa bildirerek yeni gün isteyebilirsiniz. Talebin kabulü savcılığın değerlendirmesine bağlıdır; mazeret bildirilmeden gelinmemesi zorla getirme riskini doğurur.

İfadeye avukatla gitmek zorunlu mu?

Genel olarak isteğe bağlıdır; ancak şüpheli çocuksa, kendini savunamayacak derecede malulse, sağır veya dilsizse ya da alt sınırı beş yıldan fazla hapis gerektiren bir suç söz konusuysa müdafi istemi aranmaksızın görevlendirilir (CMK m.150).

Avukatım ifadeden önce dosyayı görebilir mi?

Evet. Müdafi soruşturma evresinde dosya içeriğini inceleyebilir ve belgelerin örneğini harçsız alabilir (CMK m.153/1). Kısıtlama kararı bulunsa bile şüphelinin ifade tutanakları ve bilirkişi raporları bakımından bu hak kısıtlanamaz (m.153/3).

İfadede susma hakkımı kullanabilir miyim?

Evet. Yüklenen suç hakkında açıklamada bulunmamak kanuni hakkınızdır (CMK m.147/1-e; Anayasa m.38/5). Kimliğinize ilişkin sorulara ise doğru cevap vermek zorunludur (m.147/1-a).

İfadede lehime delil toplanmasını isteyebilir miyim?

Evet. Şüpheden kurtulmak için somut delillerin toplanmasını isteyebilirsiniz (CMK m.147/1-f); savcı lehe ve aleyhe delilleri toplamakla yükümlüdür (CMK m.160/2). Talebin tutanağa geçirilmesini sağlayın.

İfade tutanağını imzalamak zorunda mıyım?

Tutanağı okuyup doğruysa imzalarsınız; yanlış yazılan kısımların düzeltilmesini isteyebilir, düzeltilmezse imzadan çekinme nedeninizi tutanağa yazdırabilirsiniz (CMK m.147/1-i).

Kollukta avukatsız verdiğim ifade aleyhime kullanılır mı?

Müdafi hazır bulunmaksızın kollukça alınan ifade, hâkim veya mahkeme huzurunda tarafınızdan doğrulanmadıkça hükme esas alınamaz (CMK m.148/4).

Tanık olarak çağrıldım, gitmezsem ne olur?

Usulüne uygun çağrılıp mazeret bildirmeden gelmeyen tanık zorla getirilir ve gelmemesinin sebep olduğu giderler ödettirilir (CMK m.44/1). Yasal sebep olmaksızın tanıklıktan veya yeminden çekinme ise üç aya kadar disiplin hapsine yol açabilir (CMK m.60).

Yakınım hakkında tanıklık yapmak zorunda mıyım?

Nişanlı, eş (evlilik bağı kalmasa bile), üstsoy ve altsoy, üçüncü derece dahil kan ve ikinci derece dahil kayın hısımları ile evlatlık bağı bulunanlar tanıklıktan çekinebilir (CMK m.45/1).

Şüpheli ifadesinde yalan söylemek suç mu?

Şüpheli tanık olmadığından kendi savunmasındaki beyanı yalan tanıklık oluşturmaz; ancak bilerek başkasına suç isnat edip onun hakkında soruşturma başlatılmasını sağlamak iftira suçudur (TCK m.267).

İfadeden sonra ne olur?

Savcılık yeterli şüphe varsa iddianame düzenler, yoksa kovuşturmaya yer olmadığına karar verir (CMK m.170/2, m.172/1). Suç uzlaşmaya tâbiyse dosya önce uzlaştırma bürosuna gönderilir (CMK m.253/4); koşulları varsa önödeme veya kamu davasının açılmasının ertelenmesi de gündeme gelir.

Bu yazı genel bilgilendirme amaçlıdır; her dosyanın kendine özgü koşulları bulunduğundan, ayrıntılı değerlendirme için güncel mevzuat ve uzman hukuki görüş esas alınmalıdır.

Mevzuat kontrolü: Bu yazıdaki Anayasa, TCK ve CMK hükümleri 25 Eylül 2026 itibarıyla mevzuat.gov.tr’deki güncel metinler üzerinden kontrol edilmiştir.