Savcılıktan ya da kolluktan ifadeye çağrılmak ürkütücü olabilir; ancak haklarınızı bilirseniz süreci sağlıklı yönetirsiniz. Ceza Muhakemesi Kanunu 147. madde, ifade sırasında size tanınan susma hakkı, müdafi talebi ve diğer güvenceleri düzenler. Bu rehber, ifadeden önce bilmeniz gerekenleri özetliyor.
İfadeye Davet Edilmek Ne Anlama Gelir?
İfadeye çağrılmanız, hakkınızda kesin bir suçlama olduğu anlamına gelmez; çoğu zaman bir olayla ilgili beyanınızın alınması için yapılır. Davet, davetiye veya çağrı kâğıdıyla gelir. Önemli olan, ifade gününe hazırlıklı ve haklarınızı bilerek gitmektir.
CMK 147 Kapsamındaki Temel Haklarınız
Ceza Muhakemesi Kanunu’nun 147. maddesine göre ifadeniz alınırken size şu haklar hatırlatılmak zorundadır:
- Suçun anlatılması: Hangi olayla ilgili, hangi suç isnadıyla ifade verdiğiniz açıkça size bildirilir.
- Müdafi (avukat) hakkı: Avukat seçme ve onun hukuki yardımından yararlanma hakkınız vardır. Avukat tutacak durumda değilseniz, talebiniz üzerine baro tarafından size ücretsiz müdafi görevlendirilir. Avukat, vekâletname aranmaksızın ifadenizde hazır bulunabilir.
- Susma hakkı: Yüklenen suç hakkında açıklamada bulunmama, yani susma hakkınız vardır (CMK 147 ve Anayasa 38/5). Susmanız suçu kabul ettiğiniz anlamına gelmez ve aleyhinize delil sayılamaz.
- Delil toplatma: Lehinize olan delillerin toplanmasını isteyebilir, şüpheyi ortadan kaldıracak hususları ileri sürebilirsiniz.
- Yakına haber: Yakalanmışsanız, yakınlarınızdan istediğinize durumun bildirilmesini isteyebilirsiniz (CMK 95).
İfadeden Önce Yapılması Gerekenler
İfade gününden önce mutlaka bir ceza avukatıyla görüşün. Avukatınızla olayı, lehinize delilleri ve nasıl bir beyan stratejisi izleyeceğinizi konuşun. Kimliğe ilişkin sorulara doğru cevap vermek zorunlu olsa da, isnat edilen suça dair beyanınızı düşünerek ve gerektiğinde avukatınızla istişare ederek vermeniz hakkınızdır.
İfade Tutanağını İmzalarken Dikkat
İfadeniz tutanağa geçirilir. İmzalamadan önce tutanağı mutlaka okuyun. Söylemediğiniz bir cümle yazılmışsa düzeltilmesini talep edin; baskı veya tehdit hissettiyseniz bunun tutanağa geçirilmesini isteyin. Yargıtay, haklar usulüne uygun hatırlatılmadan alınan ifadenin hükme esas alınamayacağını kabul etmektedir. Ayrıca müdafi hazır olmadan kollukça alınan ifade, hâkim önünde doğrulanmadıkça tek başına hükme esas alınamaz (CMK 148/4).
Bu içerik Av. Fatma Öztürk tarafından, güncel mevzuat ve Yargıtay/AYM içtihatları esas alınarak bilgilendirme amacıyla hazırlanmıştır. Somut olayınız için bir ceza avukatına danışmanız önerilir.
Sıkça Sorulan Sorular
İfadeye giderken avukat götürmek zorunda mıyım?
Zorunlu değilsiniz ama şiddetle önerilir. Avukat tutacak durumda değilseniz talebiniz üzerine baro ücretsiz müdafi görevlendirir. Avukat olmadan verilen ifade telafisi zor hak kayıplarına yol açabilir.
Susma hakkımı kullanırsam suçlu mu sayılırım?
Hayır. Susma hakkı Anayasa ve CMK ile güvence altındadır. Susmanız suçu kabul ettiğiniz anlamına gelmez ve aleyhinize ‘suçluluk karinesi’ olarak kullanılamaz.
Kimlik sorularına da cevap vermeyebilir miyim?
Hayır. Susma hakkı yalnızca isnat edilen suça ilişkindir. Kimliğinize dair sorulara doğru cevap vermekle yükümlüsünüz.
İfademe çağrıldım ama gitmezsem ne olur?
Usulüne uygun davete gelmezseniz zorla getirilme kararı çıkarılabilir. Mazeretiniz varsa bildirmek ve yeni gün talep etmek daha doğrudur.
Karakolda avukatsız ifade verdim, bu aleyhime kesin delil mi?
Müdafi hazır olmadan kollukça alınan ifade, hâkim veya mahkeme önünde sizin tarafınızdan doğrulanmadıkça tek başına hükme esas alınamaz (CMK 148/4).
