Karşılıklı hakarette iki taraf da ceza alabilir; ancak kanun hâkime özel bir takdir yetkisi tanır. TCK m.129/3’e göre hakaret suçunun karşılıklı olarak işlenmesi hâlinde, olayın mahiyetine göre taraflardan her ikisi veya yalnızca biri hakkında ceza üçte birine kadar indirilebilir ya da ceza vermekten vazgeçilebilir. Bu durumda verilecek karar, CMK m.223/4-c uyarınca “ceza verilmesine yer olmadığı” kararıdır. Hakaret bir haksız fiile tepki olarak söylenmişse aynı indirim veya vazgeçme imkânı vardır; kasten yaralamaya tepki olarak söylenmişse ise kişiye hiç ceza verilmez. Son iki yılda usul de köklü biçimde değişmiştir: 7531 ve 7571 sayılı Kanunlarla hakaret, kamu görevlisine görevinden dolayı hakaret hariç ön ödeme kapsamına alınmış, uzlaştırma kapsamından ise tümüyle çıkarılmış; şikâyet süresine de fiil tarihinden itibaren iki yıllık mutlak bir sınır getirilmiştir. Bu yazıda karşılıklı hakaretin kanuni rejimini, güncel usulü ve bir savunma dilekçesini kanun metinleri üzerinden anlatıyoruz.
Somut bir dosyanızla ilgili görüşmek ister misiniz?
⚡ Net Cevap: Karşılıklılık otomatik cezasızlık değildir: hâkim olayın mahiyetine göre taraflardan her ikisi veya biri hakkında cezayı üçte birine kadar indirebilir ya da ceza vermekten vazgeçebilir (TCK m.129/3); vazgeçerse “ceza verilmesine yer olmadığı” kararı verir (CMK m.223/4-c). Kasten yaralamaya tepki olarak söylenen hakarette ceza verilmez (m.129/2). Hakaret, kamu görevlisine görevinden dolayı olan hariç ön ödeme kapsamındadır (TCK m.75/6); uzlaştırma kapsamında değildir (CMK m.253/3). Şikâyet süresi altı aydır ve fiilden itibaren iki yılı geçemez (TCK m.73). Dosyanız için 0554 648 37 15 numaralı hattan bize ulaşabilirsiniz.
Kanun Metni: TCK m.129
“(1) Hakaret suçunun haksız bir fiile tepki olarak işlenmesi halinde, verilecek ceza üçte birine kadar indirilebileceği gibi, ceza vermekten de vazgeçilebilir. (2) Bu suçun, kasten yaralama suçuna tepki olarak işlenmesi halinde, kişiye ceza verilmez. (3) Hakaret suçunun karşılıklı olarak işlenmesi halinde, olayın mahiyetine göre, taraflardan her ikisi veya biri hakkında verilecek ceza üçte birine kadar indirilebileceği gibi, ceza vermekten de vazgeçilebilir.” (TCK m.129)
Madde, hakaretin çoğu zaman bir haksız davranışın anlık tepkisi olarak ortaya çıktığı gerçeğini dikkate alır ve üç durumu ayrı ayrı düzenler. Birinci ve üçüncü fıkralarda hâkime takdir yetkisi tanınmıştır; ikinci fıkrada ise sonuç bağlayıcıdır. Ceza vermekten vazgeçilen hâllerde kurulacak hükmün türü de kanunda açıkça gösterilmiştir.
| Durum | Sonuç | Takdir | Karar türü |
|---|---|---|---|
| Haksız bir fiile tepki olarak hakaret (m.129/1) | Ceza üçte birine kadar indirilebilir veya ceza vermekten vazgeçilebilir | Var | Vazgeçmede ceza verilmesine yer olmadığı |
| Kasten yaralamaya tepki olarak hakaret (m.129/2) | Ceza verilmez | Yok; sonuç bağlayıcı | Ceza verilmesine yer olmadığı (şahsi cezasızlık, CMK m.223/4-b) |
| Karşılıklı hakaret (m.129/3) | Taraflardan her ikisi veya biri hakkında ceza üçte birine kadar indirilebilir veya vazgeçilebilir | Var; olayın mahiyetine göre | Ceza verilmesine yer olmadığı (CMK m.223/4-c) |
Maddenin uygulanabilmesi için önce ortada gerçekten bir hakaret suçu bulunmalıdır. Bir kimseye onur, şeref ve saygınlığını rencide edebilecek nitelikte somut bir fiil veya olgu isnat eden ya da sövmek suretiyle bir kimsenin onur, şeref ve saygınlığına saldıran kişi, üç aydan iki yıla kadar hapis veya adli para cezası ile cezalandırılır; mağdurun gıyabında hakaretin cezalandırılabilmesi için fiilin en az üç kişiyle ihtilat ederek işlenmesi gerekir (TCK m.125/1). Kaba ve nezaket dışı olmakla birlikte onur ve saygınlığı rencide etme niteliğine ulaşmayan sözler bu suçu oluşturmaz; bu durumda m.129’daki indirim tartışması da doğmaz. Ancak bu tür sözler, karşı tarafın tepkisi bakımından “haksız fiil” olarak değerlendirilebilir.
Karşılıklı Hakaret: Hâkimin Takdiri (m.129/3)
“Karşılıklı olduğu için kimse ceza almaz” düşüncesi hukuken doğru değildir. Kanun cezasızlığı zorunlu kılmaz, hâkime olayın mahiyetine göre karar verme yetkisi tanır. Hâkim her iki tarafı da cezalandırabilir, birine indirim uygulayıp diğerini tam cezalandırabilir, her ikisine indirim yapabilir ya da taraflardan her ikisi veya biri hakkında ceza vermekten vazgeçebilir. Kanunun “taraflardan her ikisi veya biri” ifadesi, karşılıklılığın her iki taraf için aynı sonucu doğurmak zorunda olmadığını açıkça gösterir.
Olayın mahiyeti değerlendirilirken uygulamada şu hususlar belirleyici olur: hakareti kimin başlattığı, sözlerin ağırlığı ve birbiriyle orantılı olup olmadığı, sözlerin aynı olay içinde ve birbirine cevap niteliğinde söylenip söylenmediği ve olayın bütün akışı. Hafif bir söze ağır ve uzun süreli hakaretlerle karşılık veren taraf ile ciddi bir hakarete kısa ve orantılı bir karşılık veren taraf aynı değerlendirmeye tabi tutulmaz. Karşılıklılık, sözlerin aynı olayın parçası olmasını gerektirir; farklı zamanlarda ve birbirinden bağımsız olarak söylenmiş sözler bu fıkra kapsamında değerlendirilemez.
İndirim oranı için kanun bir üst sınır koyar: ceza en fazla üçte bir oranında indirilebilir. Daha yüksek oranda bir indirim kanunda öngörülmemiştir. Asıl hedef bu nedenle indirimden çok, koşulları varsa ceza vermekten vazgeçilmesi olmalıdır. Vazgeçme hâlinde mahkeme “ceza verilmesine yer olmadığı” kararı verir; kanun bu kararı karşılıklı hakaret için ayrıca saymıştır (CMK m.223/4-c). Bu karar, mahkûmiyet değildir ve beraatten de farklıdır: fiil suç olma özelliğini korur, ancak faile ceza verilmez.
Karşılıklı hakaret dosyasında savunmanızı birlikte kuralım
Hukukçular Evi Ankara | Av. Fatma Öztürk
| Ölçüt | Soru | Sonuca etkisi |
|---|---|---|
| Başlatan taraf | Hakaret kim tarafından başlatıldı? | Başlatan taraf indirim veya vazgeçmeden yararlanamayabilir |
| Orantı | Sözler birbirine denk mi, yoksa bir taraf çok daha ağır mı? | Orantısız karşılık indirimi sınırlar |
| Zaman | Sözler aynı olay içinde mi söylendi? | Farklı zamanlardaki sözler karşılıklılık oluşturmaz |
| Bağlantı | Sözler birbirine cevap niteliğinde mi? | Bağımsız hakaretler ayrı değerlendirilir |
| Süreklilik | Tartışma uzun süreli ve tekrarlı mı? | Tekrarlanan ağır sözler ceza yönünde değerlendirilebilir |
Haksız Fiile ve Kasten Yaralamaya Tepki (m.129/1-2)
Hakaret, karşı tarafın haksız bir fiiline tepki olarak söylenmişse, karşılıklılık aranmaksızın aynı indirim veya vazgeçme imkânı vardır (m.129/1). Haksız fiil geniş bir kavramdır; hakaret niteliğine ulaşmayan kaba sözler, alay, tehdit veya kişilik haklarını zedeleyen davranışlar bu kapsamda değerlendirilebilir. Hakaretin kasten yaralama suçuna tepki olarak işlenmesi hâlinde ise kanun hâkime takdir yetkisi tanımaz: kişiye ceza verilmez (m.129/2). Bu fıkranın şartları varken yalnızca birinci fıkra uygulanarak indirim yapılması kanuna aykırıdır.
İkinci fıkra bir şahsi cezasızlık sebebidir. Bu nedenle soruşturma evresinde şartları açıkça ortaya çıkmışsa Cumhuriyet savcısı kovuşturmaya yer olmadığı kararı verebilir (CMK m.171/1); kovuşturma evresinde ise mahkeme şahsi cezasızlık sebebinin varlığı nedeniyle ceza verilmesine yer olmadığı kararı verir (CMK m.223/4-b). Savunmada darp raporu dosyaya sunulmalı, hakaretin yaralamaya tepki olarak ve zamansal bağlantı içinde söylendiği gösterilmelidir. Basit tıbbi müdahaleyle giderilebilecek yaralamalar için basit tıbbi müdahale ile giderilebilir yaralama yazısına bakabilirsiniz.
TCK m.29’daki haksız tahrik, haksız bir fiilin meydana getirdiği hiddet veya şiddetli elemin etkisi altında işlenen suçlar için genel bir indirim sebebidir. Hakaret bakımından ise m.129 özel bir düzenleme getirmiş ve hakarete özgü olarak ceza vermekten vazgeçme imkânı tanımıştır. Haksız tahrikin genel kuralları için haksız tahrik indirimi (TCK 29), saldırıya karşı savunmanın sınırları için meşru savunma (TCK 25) rehberlerine bakabilirsiniz.
Senaryolar: Hangi Fıkra Uygulanır?
Aşağıdaki senaryolar, m.129’un üç fıkrasının uygulamada nasıl ayrıştığını göstermektedir. Her olayın kendine özgü koşulları sonucu değiştirebileceğinden, tablo genel bir yol haritası niteliğindedir.
| Senaryo | Değerlendirme | Dayanak |
|---|---|---|
| A sövdü, B aynı tartışmada karşılık olarak sövdü | Karşılıklı hakaret; hâkim her ikisi veya biri hakkında indirim veya vazgeçme uygulayabilir | TCK m.129/3 |
| A B’yi itip yaraladı, B bunun üzerine sövdü | B’ye ceza verilmez; A kasten yaralamadan ayrıca sorumludur | TCK m.129/2 |
| A kaba ama hakaret sayılmayan bir söz söyledi, B sövdü | A’nın sözü haksız fiil sayılabilir; B için indirim veya vazgeçme | TCK m.129/1 |
| A dün sövdü, B ertesi gün mesajla sövdü | Sözler aynı olayın parçası olmadığından karşılıklılık tartışmalıdır; iki ayrı hakaret olarak değerlendirilebilir | TCK m.125, m.129 |
| A hafif bir söz söyledi, B uzun süre ağır küfürlerle karşılık verdi | Karşılıklılık vardır; ancak orantısızlık B lehine indirimi sınırlayabilir | TCK m.129/3 |
| Mesajlaşmada iki taraf karşılıklı hakaret etti | Karşılıklı hakaret; yazışmanın tamamı sunulmalıdır | TCK m.125/2, m.129/3 |
Şikâyet: Altı Ay ve İki Yıllık Tavan
Kamu görevlisine karşı görevinden dolayı işlenen hariç, hakaret suçunun soruşturulması ve kovuşturulması mağdurun şikâyetine bağlıdır (TCK m.131/1). Şikâyet süresi altı aydır ve şikâyet hakkı olan kişinin fiili ve failin kim olduğunu bildiği veya öğrendiği günden başlar (m.73/1-2). 7/11/2024 tarihli ve 7531 sayılı Kanunla m.73/2’ye eklenen cümleye göre, şikâyete bağlı hakaret suçu bakımından şikâyet süresi, her ne suretle olursa olsun fiilin gerçekleştiği tarihten itibaren iki yılı geçemez. Bu değişiklik 14/11/2024 tarihinde yürürlüğe girmiştir ve o tarih itibarıyla soruşturma veya kovuşturma evresine geçilmiş dosyalara uygulanmaz (CMK geçici m.7/1).
| Konu | Kural | Dayanak |
|---|---|---|
| Şikâyete bağlılık | Kamu görevlisine görevinden dolayı hakaret hariç şikâyete bağlıdır | TCK m.131/1 |
| Şikâyet süresi | Fiili ve faili öğrenmeden itibaren altı ay | TCK m.73/1-2 |
| Mutlak tavan | Fiilin gerçekleştiği tarihten itibaren iki yıl | TCK m.73/2 (7531 s.K.) |
| Karşı şikâyet | Diğer taraf hakkında dosya açılması için onun da süresinde şikâyet etmesi gerekir | TCK m.73/1 |
| Vazgeçme | Kural olarak davayı düşürür | TCK m.73/4 |
| Vazgeçmenin kabulü | Vazgeçme onu kabul etmeyen sanığı etkilemez | TCK m.73/6 |
Karşılıklı bir olayda yalnızca bir taraf şikâyetçi olmuşsa, yalnızca diğer taraf hakkında soruşturma yürütülür. Bu durumda karşılıklılık savunma olarak ileri sürülebilir; ancak şikâyetçi olan taraf hakkında dosya açılmaz, bunun için diğer tarafın da süresinde şikâyette bulunması gerekir. Şikâyetten vazgeçme kural olarak davayı düşürür; ancak vazgeçme, onu kabul etmeyen sanığı etkilemez. Karşılıklı dosyalarda tarafların birbirine yönelik şikâyetlerinden vazgeçmesi bu nedenle her iki sanığın kabulüyle sonuç doğurur. Vazgeçmenin sonuçları için şikâyetten vazgeçme, sıfatlar arasındaki fark için müşteki, katılan ve müdahil farkı rehberlerine bakabilirsiniz.
Ön Ödeme: Hakarette Yeni Dönem
Hakaret suçu artık ön ödeme kapsamındadır. TCK m.75/6-a-2’ye göre ön ödeme hükümleri, üçüncü fıkranın (a) bendi hariç, yani kamu görevlisine görevinden dolayı işlenen hakaret dışında, hakaret suçu bakımından da uygulanır. Ön ödemede fail, Cumhuriyet savcılığınca belirlenen miktarı soruşturma giderleriyle birlikte tebliğden itibaren on gün içinde öderse hakkında kamu davası açılmaz (m.75/1). Fail on gün içinde talep ederse bu miktar birer ay arayla üç eşit taksitle ödenebilir; taksitler süresinde ödenmezse ön ödeme hükümsüz kalır ve soruşturmaya devam edilir. Bu fıkra kapsamındaki suçların beş yıl içinde tekrar işlenmesi hâlinde aynı suçtan ön ödeme uygulanmaz (m.75/6).
| Dönem | Ön ödeme | Uzlaştırma |
|---|---|---|
| 7531 s.K. öncesi | Yok | Hakaret şikâyete bağlı suç olarak uzlaştırma kapsamında |
| 7531 s.K. (yürürlük 14/11/2024) | Hakaretin bir kısmı kapsama alındı; basit hakaret (m.125/1) ve kamu görevlisine hakaret dışarıda kaldı | İletiyle hakaret (m.125/2) uzlaştırma dışına çıkarıldı |
| Anayasa Mahkemesi, E.2024/197, K.2025/86 (27/3/2025) | İletiyle ve yüz yüze hakaret arasındaki ayrım eşitlik ilkesine aykırı bulunarak iptal edildi | — |
| 7571 s.K. (yürürlük 25/12/2025) | Kamu görevlisine görevinden dolayı hakaret hariç tüm hakaret ön ödeme kapsamında | Hakaret suçu (m.125) tümüyle uzlaştırma dışında |
Karşılıklı hakaret dosyalarında bu değişikliğin pratik sonucu büyüktür: savcılık her iki taraf hakkında da ayrı ayrı ön ödeme teklifinde bulunabilir ve ödeme yapan taraf hakkında kamu davası açılmaz. Ön ödeme teklifini değerlendirirken, m.129 kapsamındaki cezasızlık veya indirim imkânlarının da hesaba katılması gerekir; özellikle kasten yaralamaya tepki olarak söylenen hakarette ceza hiç verilmeyeceğinden, ödeme yerine şahsi cezasızlık sebebinin ileri sürülmesi daha uygun olabilir. Teklifi kabul edip etmeme kararı için savcılık ön ödeme teklif etti, ön ödemenin genel kuralları için ön ödeme (TCK 75) ve hakarete özgü güncel durum için hakaret suçunda ön ödeme yazılarımıza bakabilirsiniz.
Uzlaştırma Artık Yok
Hakaret şikâyete bağlı bir suç olduğu için uzun süre uzlaştırma kapsamındaydı ve karşılıklı hakaret dosyaları çoğu zaman uzlaştırmada karşılıklı vazgeçmeyle kapanıyordu. Bu dönem sona ermiştir: soruşturulması ve kovuşturulması şikâyete bağlı olsa bile hakaret suçunda (madde 125) uzlaştırma yoluna gidilemez (CMK m.253/3). 7531 sayılı Kanun önce yalnızca iletiyle işlenen hakareti uzlaştırma dışına çıkarmış, 24/12/2025 tarihli ve 7571 sayılı Kanun ise bu yasağı tüm hakaret suçuna genişletmiştir. Geçiş hükmüne göre, 7571 sayılı Kanunun yürürlüğe girdiği tarih itibarıyla soruşturma veya kovuşturma evresinde olup uzlaşması sağlanmış dosyalara bu değişiklik uygulanmaz ve bu dosyalar eski hükümlere göre sonuçlandırılır (CMK geçici m.8).
Kamu davasının açılmasının ertelenmesi de uygulanmaz. Cumhuriyet savcısının kamu davasının açılmasını erteleme yetkisi, uzlaştırma ve ön ödeme kapsamındaki suçlar hariç tutularak düzenlenmiştir (CMK m.171/2). Hakaret ön ödeme kapsamına alındığından, kamu görevlisine görevinden dolayı hakaret dışındaki hakaret dosyalarında bu kurum gündeme gelmez; bu dosyalarda ön ödeme yolu esas yol hâline gelmiştir.
Ön ödeme teklifi mi aldınız?
Hukukçular Evi Ankara | 0554 648 37 15
Soruşturma Nasıl İlerler?
Karşılıklı bir olayda her iki taraf da şikâyetçi olmuşsa, savcılık genellikle her iki tarafın ifadesini alır, tanıkları dinler ve varsa kamera kayıtlarını ve yazışmaları inceler. Kamu görevlisine görevinden dolayı işlenen hakaret dışındaki hakaret dosyalarında, kamu davası açılmadan önce ön ödeme teklifinde bulunulması gerekir; teklif her şüpheli için ayrı ayrı yapılır ve ödeme yapan şüpheli hakkında kamu davası açılmaz. Ödeme yapmayan şüpheli hakkında ise iddianame düzenlenebilir. Soruşturma evresinde kasten yaralamaya tepki gibi bir şahsi cezasızlık sebebinin açıkça ortaya çıkması hâlinde savcılık kovuşturmaya yer olmadığına karar verebilir (CMK m.171/1).
Karşılıklı hakaret nedeniyle cezada indirim veya ceza vermekten vazgeçme ise kovuşturma evresinde mahkemenin takdirine ilişkin bir konudur; kanun bu durumda verilecek kararı “ceza verilmesine yer olmadığı” kararı olarak ayrıca düzenlemiştir (CMK m.223/4-c). Bu nedenle karşılıklılık savunması, soruşturma aşamasında delilleriyle birlikte kayda geçirilmeli, kovuşturma aşamasında ise esas hakkındaki savunmada açıkça ve gerekçesiyle tekrarlanmalıdır. İki tarafın birbirine karşı şikâyetleri üzerine açılan davaların aynı mahkemede birlikte görülmesi, olayın bütününün değerlendirilmesi bakımından yararlıdır; ayrı mahkemelerde görülüyorsa diğer dosyanın getirtilmesi istenebilir.
Şikâyetçi Olan Tarafın Dikkat Etmesi Gerekenler
Hakarete uğradığını düşünen kişi şikâyette bulunmadan önce kendi sözlerini de değerlendirmelidir. Karşı taraf karşı şikâyette bulunursa, şikâyetçi de şüpheli sıfatını kazanır ve olayın bütünü iki taraf bakımından birlikte incelenir. Şikâyet dilekçesinde olayın akışının eksiksiz ve dürüst anlatılması, sonradan tanık beyanları veya kamera kaydıyla çelişme riskini ortadan kaldırır. Kovuşturma aşamasında suçtan zarar gören taraf, hüküm verilinceye kadar kamu davasına katılabilir (CMK m.237/1); katılan sıfatı, delil sunma ve kararlara karşı kanun yoluna başvurma imkânı sağlar.
Kamu Görevlisiyle Karşılıklı Hakaret
Kamu görevlisine karşı görevinden dolayı işlenen hakarette cezanın alt sınırı bir yıldan az olamaz (TCK m.125/3-a) ve suç şikâyete bağlı değildir (m.131/1). Bu suç ön ödeme kapsamı dışında bırakılmış ve uzlaştırmaya da tabi değildir. Karşılıklı hakaret hükmü ise kamu görevlisini ayrıca hariç tutmaz; kamu görevlisinin görevini yaparken sanığa hakaret ettiği bir olayda m.129/3 veya haksız fiile tepki bakımından m.129/1 ileri sürülebilir. Ancak bu hâllerde sözlerin sıralaması, kamu görevlisinin davranışının haksızlığı ve tepkinin orantılılığı özellikle dikkatle ispatlanmalıdır; kolluk tutanakları çoğu zaman olayın yalnızca bir tarafını yansıttığından tanık ve görüntü delilleri belirleyici olur.
Diğer Savunmalar: İsnadın İspatı ve Nitelikli Hâller
Karşılıklı tartışmalarda taraflardan biri diğerine somut bir suç isnat etmiş olabilir; örneğin “sen hırsızsın” gibi bir söz. Bu durumda m.129’dan bağımsız olarak isnadın ispatı hükmü gündeme gelir: isnat edilen ve suç oluşturan fiilin ispat edilmiş olması hâlinde kişiye ceza verilmez (TCK m.127/1). Bu savunma, karşılıklılıktan farklı olarak, sözün içeriğinin doğruluğuna dayanır ve yalnızca somut bir suç isnadı içeren sözler bakımından ileri sürülebilir; sövme niteliğindeki sözler için uygulanmaz.
Karşılıklı hakaretin nitelikli hâllerle birlikte işlenmesi de mümkündür. Kişinin dini, siyasi, sosyal veya felsefi inanç ve kanaatleri nedeniyle ya da kutsal sayılan değerlerden bahisle işlenen hakarette cezanın alt sınırı bir yıldan az olamaz (TCK m.125/3-b, c); hakaretin alenen işlenmesi hâlinde ise ceza altıda biri oranında artırılır (m.125/4). Kanun m.129’u bu hâller bakımından ayrıca sınırlamadığından, nitelikli hakarette de karşılıklılık ileri sürülebilir; ancak sözlerin ağırlığı olayın mahiyeti değerlendirmesinde doğal olarak daha fazla önem kazanır. Kamu görevlisine görevinden dolayı işlenen hakaretin ayrıca ön ödeme dışında kaldığı unutulmamalıdır.
Dijital Ortamda Karşılıklı Hakaret
Mesajlaşma uygulamalarında veya sosyal medyada karşılıklı yazışmalar sırasında söylenen sözler de m.129/3 kapsamında değerlendirilebilir. Fiilin mağduru muhatap alan sesli, yazılı veya görüntülü bir iletiyle işlenmesi hâlinde de hakaret cezası uygulanır (m.125/2); hakaretin alenen, örneğin herkese açık bir paylaşımda işlenmesi hâlinde ise ceza altıda biri oranında artırılır (m.125/4). Dijital dosyalarda en sık yapılan hata, yazışmanın yalnızca karşı tarafa ait kısmının sunulmasıdır. Karşılıklılığın ve sözlerin sırasının gösterilebilmesi için yazışmanın tamamı, tarih ve saat bilgileriyle ve bağlamından koparılmadan sunulmalıdır. Sosyal medyadaki hakaret için hakkımda hakaret içerikli paylaşımlar yapıldı yazısına bakabilirsiniz.
Delil ve Strateji
| Delil | Ne gösterir? | Dikkat edilecek husus |
|---|---|---|
| Kamera kaydı | Olayın sırasını ve kimin başlattığını | Kayıtlar kısa sürede silinir; muhafazası derhal istenmeli |
| Tanık beyanları | Sözlerin sırasını ve ağırlığını | Olaya doğrudan tanık olan kişiler tercih edilmeli |
| Yazışmanın tamamı | Karşılıklılığı ve bağlamı | Yalnızca karşı tarafın mesajını sunmak eksik anlatımdır |
| Darp raporu | Kasten yaralamaya tepkiyi (m.129/2) | Olaydan hemen sonra alınmalı |
| Kolluk tutanağı | Olay yerindeki ilk tespitleri | Tutanakta her iki tarafın beyanının yer alıp almadığı kontrol edilmeli |
Stratejik açıdan ilk karar, karşı şikâyette bulunulup bulunulmayacağıdır. Karşı şikâyet, karşı tarafın da yargılanmasını sağlar ve karşılıklılığın mahkemenin önüne gelmesini kolaylaştırır; ancak şikâyet süresi içinde yapılmalıdır. İkinci karar, ön ödeme teklifi geldiğinde verilir: m.129’daki cezasızlık imkânı güçlüyse ödemeden önce bu imkânın değerlendirilmesi gerekir. Hakaret nedeniyle manevi tazminat ayrıca hukuk mahkemesinde istenebilir; karşılıklı olaylarda tazminat miktarının belirlenmesinde de olayın bütünü değerlendirilir. Bu konuda kişilik haklarına saldırı ve manevi tazminat rehberine, şikâyet dilekçesinin yapısı için hakaret şikâyet dilekçesi örneği yazısına bakabilirsiniz.
Mahkûmiyet Hâlinde: HAGB ve Seçimlik Ceza
Hakaretin cezası hapis veya adli para cezası olarak seçimliktir. Mahkeme ceza vermekten vazgeçmez ve indirim uygulayarak mahkûmiyet kurarsa, hükmolunan cezanın iki yıl veya daha az süreli hapis veya adli para cezası olması ve diğer şartların bulunması hâlinde hükmün açıklanmasının geri bırakılmasına karar verilebilir (CMK m.231/5). Kovuşturma evresinde suçtan zarar gören taraf, hüküm verilinceye kadar şikâyetçi olduğunu bildirerek kamu davasına katılabilir (CMK m.237/1). HAGB’nin şartları ve güncel durumu için HAGB nedir rehberine bakabilirsiniz.
Dilekçe Örneği: Karşılıklı Hakaret ve Kasten Yaralamaya Tepki Savunması
Aşağıdaki örnek, bir apartman tartışmasında önce katılanın hakaret ettiği ve ardından sanığı ittirerek yaraladığı, sanığın da bu sırada karşılık olarak hakaret ettiği bir olayda, esas hakkındaki mütalaaya karşı sanık müdafii tarafından hazırlanmıştır. Bilgiler dosyaya göre düzenlenmelidir.
Dilekçede birinci husus kabul görürse ikinci ve üçüncü hususların incelenmesine gerek kalmaz; bu nedenle hususların sırası, en güçlü savunmadan başlayarak kurulmuştur. Aynı olayda katılan hakkında açılan dava farklı bir mahkemede görülüyorsa, o dosyanın getirtilerek iki dosyanın birlikte değerlendirilmesi ayrıca istenmelidir. Kamera kaydının muhafazası için soruşturmanın başında talepte bulunulmamışsa, kayıtların silinmiş olabileceği dikkate alınarak tanık delillerine ağırlık verilmeli ve tanıkların olayın başlangıcını gördüğü açıkça sorulmalıdır.
Sık Sorulan Sorular
Karşılıklı hakarette iki taraf da ceza alır mı?
Alabilir. Hâkim olayın mahiyetine göre taraflardan her ikisi veya biri hakkında cezayı üçte birine kadar indirebilir ya da ceza vermekten vazgeçebilir (TCK m.129/3).
Karşılıklı hakarette cezasızlık otomatik mi?
Hayır. Kanun hâkime takdir yetkisi tanır; olayı başlatan veya orantısız karşılık veren taraf bu imkândan yararlanamayabilir.
Karşılıklı hakarette hangi karar verilir?
Ceza vermekten vazgeçilirse “ceza verilmesine yer olmadığı” kararı verilir (CMK m.223/4-c).
İndirim en fazla ne kadar olabilir?
Kanun indirimi üçte birine kadar sınırlar (TCK m.129/1, 3).
Beni yaralayana hakaret ettim, ceza alır mıyım?
Hakaret kasten yaralama suçuna tepki olarak işlenmişse kişiye ceza verilmez (TCK m.129/2); bu bir şahsi cezasızlık sebebidir.
Kaba söz de hakaret sayılır mı?
Onur, şeref ve saygınlığı rencide edebilecek nitelikte değilse hakaret suçunu oluşturmaz; ancak karşı tarafın tepkisi bakımından haksız fiil sayılabilir.
Hakarette şikâyet süresi ne kadar?
Fiili ve faili öğrenmeden itibaren altı ay; her hâlde fiilin gerçekleştiği tarihten itibaren iki yılı geçemez (TCK m.73/1-2).
Karşı tarafı da şikâyet etmem gerekir mi?
Karşı taraf hakkında dosya açılması için süresinde şikâyet gerekir; karşılıklılık ise şikâyet olmasa da savunma olarak ileri sürülebilir.
Hakarette uzlaştırma var mı?
Hayır. Hakaret suçunda uzlaştırma yoluna gidilemez (CMK m.253/3); yasak 7571 sayılı Kanunla tüm hakaret suçuna genişletilmiştir.
Hakarette ön ödeme var mı?
Evet. Kamu görevlisine görevinden dolayı hakaret hariç hakaret ön ödeme kapsamındadır (TCK m.75/6-a-2).
Ön ödeme nasıl yapılır?
Tebliğden itibaren on gün içinde belirlenen miktar soruşturma giderleriyle ödenir; on gün içinde istenirse üç eşit taksit yapılabilir (TCK m.75/1).
Ön ödemeyi ödersem sabıkam olur mu?
Ödeme yapılırsa hakkınızda kamu davası açılmaz; bu bir mahkûmiyet değildir.
Beş yıl içinde tekrar hakaret edersem ön ödeme olur mu?
Hayır. m.75/6 kapsamındaki suçların beş yıl içinde tekrar işlenmesi hâlinde aynı suçtan ön ödeme uygulanmaz.
Kamu görevlisiyle karşılıklı hakarette ne olur?
Kamu görevlisine görevinden dolayı hakaret şikâyete bağlı değildir, ön ödeme ve uzlaştırma kapsamında değildir; ancak m.129 hükümleri ileri sürülebilir.
WhatsApp’ta karşılıklı hakaret de bu kapsamda mı?
Evet. İletiyle hakaret de suçtur (TCK m.125/2); yazışmanın tamamı sunularak karşılıklılık ileri sürülebilir.
Şikâyetten karşılıklı vazgeçilirse ne olur?
Vazgeçme kural olarak davayı düşürür (TCK m.73/4); ancak vazgeçme onu kabul etmeyen sanığı etkilemez (m.73/6).
Savcılık kovuşturmaya yer olmadığı kararı verebilir mi?
Kasten yaralamaya tepki gibi şahsi cezasızlık sebebi açıkça varsa verebilir (CMK m.171/1).
Mahkûm olursam HAGB mümkün mü?
Hükmolunan ceza iki yıl veya daha az hapis ya da adli para cezasıysa ve diğer şartlar varsa mümkündür (CMK m.231/5).
Bu yazı genel bilgilendirme amaçlıdır; her dosyanın kendine özgü koşulları bulunduğundan, ayrıntılı değerlendirme için güncel mevzuat ve uzman hukuki görüş esas alınmalıdır.
📚 İlgili Rehberler
- 📘 Ana Rehber: Hakaret Suçu (TCK 125) ve İsnadın İspatı
- Hakaret Şikâyet Dilekçesi Örneği
- Hakkımda Hakaret İçerikli Paylaşımlar Yapıldı
- Hakaret Suçunda Ön Ödeme: Yeni Dönem
- Savcılık Ön Ödeme Teklif Etti, Kabul Etmeli miyim?
- Ön Ödeme (TCK 75)
- Haksız Tahrik İndirimi (TCK 29)
- Şikâyetten Vazgeçme (TCK 73)
- Müşteki, Katılan ve Müdahil Farkı
- Kişilik Haklarına Saldırı ve Manevi Tazminat
- Ceza Hukuku Rehberi
Mevzuat kontrolü: Bu yazıdaki TCK ve CMK hükümleri 25 Eylül 2026 itibarıyla mevzuat.gov.tr’deki güncel metinler üzerinden kontrol edilmiştir.
İlgili Rehberler
- 📚 Ana Rehber: Ceza Hukuku Rehberi
- ▸ Fon Soruşturmasında Tedbirler Kaldırıldı: 45 Şirket ve 19 Fon İçin Ne Değişti, Gerçek Kişilerde Tedbir Sürüyor mu? 2026 — CMK m.127/4, 128, 131, 141 ve SPKn m.53, 101, 115 ile Adım Adım Hukuki Rehber
- ▸ Borsa Robotu ve Al-Sat Botu Satanlar 2026: Yazılım mı, İzinsiz Yatırım Danışmanlığı mı? — III-37.1 m.37/3 ve m.45, SPKn m.109/2, Borsa İstanbul Algoritmik İşlemler Prosedürü, API ile Otomatik İşlem, Kazanç Vaadi, 6502 Ayıplı Hizmet ve Parayı Geri Alma
- ▸ Başkasının Parasını Borsada İşletmek veya Arkadaşlardan Para Toplayıp Hisse Almak Suç mu? 2026: SPKn m.37, m.39/1 ve m.109/2 — İzinsiz Portföy Yöneticiliği, “Düzenli Uğraşı, Ticari veya Mesleki” Ölçütü, Kopya İşlem, MASAK m.15 Bildirimi ve Parayı Geri Alma Yolları
- ▸ Aracı Kurum Çalışanı Paramı veya Hisselerimi Kullandı 2026: SPKn m.110 Güveni Kötüye Kullanma — Üç Yıl Alt Sınır, Kayıtları Bozma (m.110/2), SPK Başvurusu Şartı (m.115), Elkoyma, Tazminat ve Şikâyet Dilekçesi
Bu konuda hukuki destek almak için


