Yabancı Para Alacakları, Faiz ve Konkordato

Dış ticaretin ve döviz kredilerinin yaygınlığı, konkordato masasına çoğu zaman yabancı para alacaklarını taşır. Bu alacaklar, hem değerlerinin nasıl hesaplanacağı hem de mühlet boyunca işleyecek faiz ve kur açısından özel sorular doğurur.

Bu dava türü nedir?

Yabancı para (döviz) cinsinden alacakların konkordato sürecindeki durumunu konu alır. Kesin mühletin alacaklılar bakımından önemli bir sonucu, bir takip işlemiyle kesilebilen zamanaşımı ve hak düşürücü sürelerin işlememesi ve mühlet süresince alacaklara işleyecek faizin durmasıdır (İİK m. 294). Bu kural döviz alacakları için de geçerlidir. Ancak yabancı para alacağının projede hangi tarihteki kurla ve hangi tutarla dikkate alınacağı, döviz kurundaki dalgalanmalar nedeniyle başlı başına bir uyuşmazlık alanıdır. Rehinle temin edilmiş döviz alacakları ise ayrıca rehinli alacak rejimine tabidir.

Bu uyuşmazlık nasıl doğar?

Gerilim, kur ve faiz etrafında çıkar. Döviz alacaklısı, alacağının güncel kurla ve birikmiş faiziyle dikkate alınmasını isterken; borçlu, mühletle faizin durduğunu ve tutarın belirli bir tarihe sabitlenmesi gerektiğini savunur. Kur farkının kime ait olacağı, projedeki ödeme oranını doğrudan etkilediğinden taraflar arasında çekişme yaratır.

Örnek (temsilî): İhracatçıdan döviz kredisiyle mal almış bir firma konkordatoya girsin. Döviz alacaklısı, mühlet boyunca işleyecek faizin durduğunu, ancak alacağın hangi kurla projeye gireceğinin de adil biçimde belirlenmesi gerektiğini gündeme getirir.

Süreç adım adım nasıl işler?

1. Tespit: Döviz alacağının tutarı, dayanağı ve teminat durumu belirlenir.
2. Faiz: Mühletle, alacağa işleyecek faiz ve süreler durur (m. 294).
3. Kur: Alacağın projede dikkate alınacağı kur ve tarih netleştirilir.
4. Proje: Döviz alacağının ödeme planındaki yeri belirlenir.

Çözüm yaklaşımı

Döviz alacaklarında başarı, faiz ve kur konularının baştan netleştirilmesine bağlıdır. Alacağın hangi tarih ve kurla dikkate alınacağı, hem alacaklı hem borçlu için ödeme oranını belirler. Döviz dalgalanmasının yoğun olduğu dönemlerde, bu alacakların projede doğru konumlandırılması titiz bir çalışma gerektirir.