Beraat kararı, sanık hakkında mahkûmiyet kurulmadığını gösteren bir hükümdür ve kesinleştiğinde bir dizi hukuki sonuç doğurur. Beraat adli sicile kaydedilmez, çünkü adli sicile yalnızca kesinleşmiş mahkûmiyet hükümleri kaydedilir (Adli Sicil Kanunu m.4). Sanık yalnızca kendi kusurundan doğan giderleri öder; önceden ödediği giderleri Hazine üstlenir (CMK m.327). Elkonulan eşya re’sen veya istem üzerine iade edilir (m.131); ancak bulundurulması suç olan eşya yine müsadere edilir (TCK m.54/4). Kesinleşmeyle birlikte parmak izi, fotoğraf ve DNA inceleme sonuçları derhâl yok edilir (m.80-81). İletişimin tespiti kayıtları ise hâkim denetiminde yok edilir (m.137/3). Güvence iade edilir (m.115/2). Yakalanmış, tutuklanmış veya konutu terk etmeme gibi ağır adli kontrole tabi tutulmuş kişi Devletten tazminat isteyebilir. Bu istem, kesinleşmenin tebliğinden itibaren üç ay ve her hâlde kesinleşmeden itibaren bir yıl içinde Tazminat Komisyonuna yapılır (m.141-142).
Somut bir dosyanızla ilgili görüşmek ister misiniz?
Beraat ettiniz, şimdi ne yapmalısınız?
Tazminat süresini ve iade taleplerini birlikte takip edelim: Hukukçular Evi Ankara.
⚡ Net Cevap: Beraat sebepleri beştir (CMK m.223/2). Adli sicile kayıt yapılmaz (5352 s.K. m.4). Giderler: yalnız kendi kusurundan doğanlar sanığa yüklenir, önceden ödenenleri Hazine üstlenir (m.327). Eşya re’sen veya istemle iade edilir (m.131); suç eşyası müsadere edilir (TCK m.54/4). Parmak izi, fotoğraf ve DNA kayıtları kesinleşince derhâl yok edilir (m.80-81); dinleme kayıtları hâkim denetiminde yok edilir, ilgiliye bilgi verilir (m.137/3-4). Güvencenin ikinci kısmı iade edilir (m.115/2). Tazminat: yakalama, tutuklama veya ağır adli kontrol sonrası beraat (m.141/1-e, l). Süre: kesinleşmenin tebliğinden 3 ay, her hâlde kesinleşmeden 1 yıl. Merci: Tazminat Komisyonu (m.142/2). Haksız şikâyet: iftira (TCK m.267), gider (CMK m.329), tazminat. Hukuk hâkimi beraatle bağlı değildir (TBK m.74).
Beraat Sebepleri ve Neden Önemli Oldukları
| Bent | Sebep | Pratik sonuç |
|---|---|---|
| a | Yüklenen fiilin kanunda suç olarak tanımlanmamış olması | Fiil hiçbir şekilde suç oluşturmaz |
| b | Suçun sanık tarafından işlenmediğinin sabit olması | İftira hükümleri bakımından “fiili işlemediği sabit” tespiti |
| c | Failin kast veya taksirinin bulunmaması | Manevi unsur yok |
| d | Hukuka uygunluk nedeninin bulunması (meşru savunma gibi) | Fiil hukuka uygun |
| e | Suçun sanık tarafından işlendiğinin sabit olmaması | Delil yetersizliği; şüpheden sanık yararlanır |
Eski metnimizin ilk bölümünde beraat sebepleri sayılırken hukuka uygunluk nedeni atlanmış ve yerine “yeterli şüphe oluşturacak delil elde edilememesi” diye bir bent eklenmişti. Kanunda böyle bir beraat sebebi yoktur. Yeterli şüphe ölçütü, kovuşturmaya yer olmadığı kararına ilişkin bir soruşturma evresi kavramıdır. Doğru sayım yukarıdaki tablodaki beş benttir. Kanun ayrıca beraat ile “ceza verilmesine yer olmadığı” kararını ayırır. Kusur yeteneğinin bulunmaması, meşru savunmada mazur görülebilir sınır aşımı, etkin pişmanlık veya şahsi cezasızlık sebebi gibi hâllerde beraat değil, ceza verilmesine yer olmadığı kararı verilir (m.223/3-4). Derhâl beraat kararı verilebilecek hâllerde ise durma, düşme veya ceza verilmesine yer olmadığı kararı verilemez (m.223/9). Beraatin diğer kararlardan farkı için beraat, takipsizlik ve düşme farkı rehberine bakabilirsiniz.
Beraat sebebi yalnızca teorik bir ayrım değildir. Tazminat bakımından kusur yeteneğinin bulunmaması nedeniyle ceza verilmesine yer olmadığı kararı verilenler tazminat isteyemez (m.144/1-d). İftira suçunda ise “yüklenen fiili işlemediğinden dolayı” beraat eden mağdur bakımından cezayı ağırlaştıran hükümler vardır. Ayrıca iftira suçunda dava zamanaşımı, mağdurun fiili işlemediğinin sabit olduğu tarihten başlar (TCK m.267/3-4, 8). Bu nedenle beraat kararının gerekçesinde hangi bendin uygulandığı dikkatle okunmalıdır.
Beraat ile Ceza Verilmesine Yer Olmadığı Kararının Farkı
| Konu | Beraat | Ceza verilmesine yer olmadığı |
|---|---|---|
| Dayanak | CMK m.223/2 | CMK m.223/3-4 |
| Anlamı | Suç yok, işlenmemiş veya ispatlanamamış | Fiil suç, ancak kusur yok veya ceza verilmiyor |
| Örnekler | Fiili işlemediği sabit, delil yetersizliği, meşru savunma | Akıl hastalığı, yaş küçüklüğü, meşru savunmada mazur sınır aşımı, etkin pişmanlık |
| Giderler | Yalnız kendi kusurundan doğanlar (m.327) | Yalnız kendi kusurundan doğanlar (m.327) |
| Kayıtların yok edilmesi | Evet (m.80, 81) | Evet (m.80, 81) |
| Tazminat | m.141 koşulları varsa | Kusur yeteneği yokluğunda istenemez (m.144/1-d) |
| Güvenlik tedbiri | Uygulanmaz | Akıl hastalığında güvenlik tedbiri gündeme gelebilir |
İki karar birçok sonuç bakımından benzer olsa da tazminat ve güvenlik tedbiri bakımından ayrılır. Sanığın yararına olan karar beraat olduğundan, beraat koşulları varken ceza verilmesine yer olmadığı kararı verilemez (m.223/9). Bu nedenle ceza verilmesine yer olmadığı kararı verilmiş bir dosyada, aslında beraat koşullarının bulunduğu düşünülüyorsa bu durum kanun yolunda ileri sürülebilir. Sanığın beraat yerine ceza verilmesine yer olmadığı kararı bakımından da hukuki yararı vardır.
Birden Fazla Suçlamada Kısmi Beraat
Aynı dosyada birden fazla suçtan yargılanan sanık, bir kısmından beraat edip diğerlerinden mahkûm olabilir. Bu durumda beraat ettiği suçların duruşmasının gerektirdiği giderleri ödemekle yükümlü değildir (CMK m.326/1). Hüküm kesinleşmeden önce gözaltı ve tutuklulukta geçirilen süreler, hükmolunan hapis cezasından indirilir (TCK m.63). Mahkûm olup da gözaltı ve tutuklulukta geçirdiği süreleri hükümlülük süresinden fazla olan kişi, fazla kalan süre için tazminat isteyebilir (CMK m.141/1-f). Kısmi beraatlerde tazminat hesabı bu nedenle mahsup edilen süreler dikkate alınarak yapılmalıdır.
Mağdur ve Katılan Açısından Beraat
Beraat kararı, suçtan zarar gören bakımından da sonuç doğurur. Katılan sıfatını almış olanlar ile katılma isteği karara bağlanmamış, reddedilmiş veya katılan sıfatını alabilecek surette suçtan zarar görmüş bulunanlar için kanun yolları açıktır (CMK m.260/1). Katılan, savcıya bağlı olmaksızın beraat kararına karşı istinafa başvurabilir. Mağdurun zararının tazmini ise ceza davasının sonucuna bağlı değildir: hukuk hâkimi beraat kararıyla bağlı olmadığından, mağdur aynı olay nedeniyle hukuk mahkemesinde tazminat davası açabilir veya açtığı davaya devam edebilir (TBK m.74).
İstinafta Beraatin Kaldırılması Riski
İlk derece mahkemesinin beraat kararı, savcı veya katılanın istinaf başvurusu üzerine bölge adliye mahkemesince kaldırılabilir ve sanık hakkında mahkûmiyet hükmü kurulabilir. Bu nedenle beraat kararının açıklandığı anda tüm sonuçların kesinleştiği düşünülmemelidir. Özellikle Devletten tazminat istemi, kararın kesinleşmesine bağlıdır ve süre kesinleşmenin tebliğiyle başlar (m.142/1). Kesinleşmeden önce yapılan bir tazminat istemi erken olabilir. Buna karşılık kesinleşmeden sonra süre kısadır ve kaçırılmaması gerekir. İstinaf aşamasında sanık, beraat kararını savunmak için karşı beyan dilekçesi sunmalı ve istinaf dilekçesindeki iddialara ayrıntılı cevap vermelidir.
Beraat Kararı Ne Zaman Kesinleşir?
Beraat kararına karşı Cumhuriyet savcısı ve katılan istinaf yoluna başvurabilir; katılan bu hakkı savcıdan bağımsız olarak kullanır (CMK m.242). İstinaf süresi, hükmün gerekçesiyle birlikte tebliğ edildiği tarihten itibaren iki haftadır (m.273/1). Süre içinde başvuru yapılmazsa karar kesinleşir. Bazı beraat hükümleri ise baştan kesindir. Üst sınırı beş yüz günü geçmeyen adli para cezasını gerektiren suçlardan verilen beraat hükümlerine karşı istinaf yoluna başvurulamaz (m.272/3-b). On yıl veya daha az hapis cezasını ya da adli para cezasını gerektiren suçlardan verilen beraat kararlarına ilişkin istinaf başvurusunun esastan reddine dair bölge adliye mahkemesi kararları temyiz edilemez (m.286/2-g). Kesinleşme tarihinin bilinmesi, tazminat süresinin hesabı için zorunludur. Bu nedenle mahkeme kaleminden kesinleşme şerhli karar örneği alınmalıdır. İstinaf usulü için ceza davasında istinaf rehberine bakabilirsiniz.
Kayıtlar Silinir mi? Adli Sicil ve Kolluk Kayıtları
Adli sicile yalnızca Türk mahkemeleri tarafından verilmiş ve kesinleşmiş mahkûmiyet hükümleri kaydedilir (5352 s.K. m.4/1). Beraat bir mahkûmiyet hükmü olmadığından adli sicile işlenmez ve e-Devlet üzerinden alınan adli sicil kaydında görünmez. Soruşturma sırasında alınan biyometrik veriler ve kolluk kayıtları bakımından ise CMK özel hükümler içerir.
| Kayıt | Kural | Dayanak |
|---|---|---|
| Fotoğraf, beden ölçüleri, parmak ve avuç izi, ses ve görüntü | Savcı huzurunda derhâl yok edilir, tutanağa geçirilir | CMK m.81/2 |
| DNA ve moleküler genetik inceleme sonuçları | Sistemden ve dosyadan derhâl yok edilir | CMK m.80/2 (7589 s.K.) |
| İletişimin tespiti ve dinleme kayıtları | Hâkim denetiminde yok edilir | CMK m.137/3 (7331 s.K.) |
| Dinleme hakkında bilgilendirme | En geç 15 gün içinde tedbirin nedeni, kapsamı, süresi ve sonucu bildirilir | CMK m.137/4 |
| Adli sicil | Beraat kaydedilmez | 5352 s.K. m.4 |
Bu kayıtların yok edilmesi kanunun emridir; ancak uygulamada bunun gerçekten yapılıp yapılmadığının takip edilmesi yararlıdır. Kesinleşmeden sonra mahkemeye veya Cumhuriyet başsavcılığına bir dilekçe verilerek m.80-81 kapsamındaki kayıtların yok edildiğine ilişkin tutanağın dosyaya konulması istenebilir. Emniyet kayıtlarında (GBT) soruşturma bilgisinin görünmesi farklı bir konudur ve ayrı bir başvuru gerektirebilir. Bunun için adli sicil ile GBT farkı rehberine bakabilirsiniz. DNA ve parmak izi alınması için DNA ve parmak izi alınması, dinleme kayıtları için iletişimin tespiti rehberlerini inceleyebilirsiniz.
Kayıtlarınızın silinmesini ve eşyalarınızın iadesini takip edelim
Kesinleşmeden sonraki tüm talepler için: 0554 648 37 15
Elkonulan Eşya, Güvence ve Kayyım Ücreti
Şüpheliye, sanığa veya üçüncü kişilere ait elkonulmuş eşyanın, soruşturma ve kovuşturma bakımından muhafazasına gerek kalmaması veya müsadereye tabi tutulmayacağının anlaşılması hâlinde, re’sen veya istem üzerine geri verilmesine karar verilir. İstemin reddi kararlarına itiraz edilebilir (CMK m.131/1). Eski metnimizde elkonulan eşyanın iadesinin “kendiliğinden olmayacağı” belirtiliyordu. Kanun iadenin re’sen yapılabileceğini de düzenler. Uygulamada kararda iade hükmü yoksa veya iade gecikiyorsa ayrıca talepte bulunulması gerekir. Beraat, her eşyanın iadesini sağlamaz. Üretimi, bulundurulması, kullanılması, taşınması, alım ve satımı suç oluşturan eşya, örneğin ruhsatsız silah veya uyuşturucu madde, müsadere edilir (TCK m.54/4). Eşyanın zamanında geri verilmemesi ise ayrıca tazminat sebebidir (CMK m.141/1-j).
Adli kontrol kapsamında güvence yatırılmışsa, güvencenin suç mağduruna veya nafaka alacaklısına verilmemiş olan ikinci kısmı beraat kararıyla şüpheli veya sanığa geri verilir (m.115/2). Şirket yönetimine kayyım atanmışsa ve beraat kararı verilmişse, kayyım ücreti olarak şirket bütçesinden ödenen paranın tamamı kanuni faiziyle birlikte Devlet Hazinesinden karşılanır (m.133/2). Elkonulan eşyanın iadesi için elkonulan telefon, araç ve para iadesi ve elkonulan eşyanın iadesi dilekçesi rehberlerine bakabilirsiniz.
Yargılama Giderleri ve Vekâlet Ücreti
| Kural | Dayanak |
|---|---|
| Beraat eden yalnız kendi kusurundan doğan giderleri öder | CMK m.327/1 |
| Önceden ödemek zorunda kaldığı giderleri Hazine üstlenir | CMK m.327/2 |
| Birden çok suçtan bir kısmında mahkûmiyet: beraat edilen suçların giderleri ödenmez | CMK m.326/1 |
| Suç uydurup iftira ettiği sabit olan kişi giderlere mahkûm edilir | CMK m.329 |
| Avukatlık ücretleri yargılama gideri kapsamındadır | CMK m.324/1 |
Beraat eden sanık kendisini bir avukatla savunmuşsa, lehine Avukatlık Asgari Ücret Tarifesine göre vekâlet ücretine hükmedilmesi gündeme gelir. Bu ücret, sanığın kendi avukatıyla yaptığı sözleşmedeki ücretten farklıdır ve mahkemenin takdir ettiği tarifeye dayalı miktardır. Gerekçeli kararda vekâlet ücreti hükmü bulunmuyorsa bu eksiklik kanun yoluna başvurma veya düzeltme talebiyle ileri sürülmelidir. Ayrıntılar için beraat ettim, avukatlık ücretimi geri alabilir miyim rehberine bakabilirsiniz.
Devletten Tazminat: Kimler, Nereye, Ne Zaman?
Beraat kararı tek başına Devletten tazminat hakkı doğurmaz. Tazminat hakkı, soruşturma veya kovuşturma sırasında uygulanan koruma tedbirlerine bağlıdır. Beraat bakımından en önemli iki hâl şunlardır: kanuna uygun olarak yakalandıktan veya tutuklandıktan sonra beraat edilmesi (CMK m.141/1-e) ve konutu terk etmeme ya da hastaneye yatma dâhil tedavi veya muayene tedbirlerine tabi olma şeklindeki adli kontrol yükümlülükleri uygulandıktan sonra beraat edilmesi (m.141/1-l). Bu kişiler maddi ve manevi her türlü zararlarını Devletten isteyebilir. Kararı veren merci, tazminat hakkını ilgiliye bildirir ve bu husus karara geçirilir (m.141/2, m.231/3).
| Konu | Kural |
|---|---|
| Kapsam | Yakalama veya tutuklama (m.141/1-e) ve ağır adli kontrol (m.141/1-l) sonrası beraat |
| Süre | Kesinleşmenin tebliğinden 3 ay; her hâlde kesinleşmeden itibaren 1 yıl |
| Merci | m.141/1-e, f, l için Tazminat Komisyonu; diğer bentler ağır ceza mahkemesi |
| Yanlış merci | İstem ilgili yere gönderilir; ilk başvuru tarihi esas alınır |
| Tazminat istenemeyecek hâller | Af, şikâyetten vazgeçme ve uzlaşma nedeniyle düşme; kusur yeteneği olmaması; gerçek dışı itirafla tedbire yol açma (m.144) |
| Diğer tazminat hâlleri | Hukuka aykırı elkoyma, eşyanın geri verilmemesi, ölçüsüz arama (m.141/1-i, j) |
Eski metnimizde tazminat davasının “asliye ceza mahkemesinde” görüleceği ve sürenin “koruma tedbirinin kaldırılmasını öğrenme tarihinden” başlayacağı yazıyordu; her iki bilgi de yanlıştır. CMK m.142/1’e göre istem, karar veya hükümlerin kesinleştiğinin ilgilisine tebliğinden itibaren üç ay ve her hâlde kesinleşme tarihini izleyen bir yıl içinde yapılır. 2/3/2024 tarihli ve 7499 sayılı Kanundan sonra m.141/1-e, f ve l kapsamındaki istemler 6384 sayılı Kanun uyarınca Tazminat Komisyonuna yapılır. Diğer bentlerdeki istemler ağır ceza mahkemesinde karara bağlanır (m.142/2; 6384 s.K. m.5/B). Yakalanmamış veya tutuklanmamış, yalnızca yargılanıp beraat etmiş bir kişi bu hükümlere göre tazminat isteyemez. Ayrıca hâkim ve savcıların kararları nedeniyle açılacak tazminat davaları ancak Devlet aleyhine açılabilir (m.141/3). Tutuklulukta geçen süre için tazminatın ayrıntıları beraat sonrası tutukluluk tazminatı rehberinde anlatılmıştır.
Tazminat Dilekçesinde Nelere Dikkat Edilmeli?
Tazminat isteminde bulunan kişinin dilekçesine açık kimlik ve adresini, zarara uğradığı işlemi ve zararın nitelik ve niceliğini yazması ve bunların belgelerini eklemesi gerekir (CMK m.142/3). Bilgi ve belgeler yetersizse eksikliğin bir ay içinde giderilmesi istenir; süresinde tamamlanmayan dilekçe reddedilir (m.142/4). Bu nedenle başvuruya kesinleşme şerhli karar örneği, tutukluluk veya adli kontrol süresini gösteren belgeler, gelir kaybını gösteren bordro, vergi kayıtları, işten çıkarılma belgesi ve sağlık giderleri gibi belgeler eklenmelidir. Manevi zarar için ise tutuklulukta geçen sürenin kişinin ailesi, işi ve sosyal çevresi üzerindeki etkilerini gösteren somut bilgiler sunulmalıdır.
Beraat Gerekçesini Okurken
Gerekçeli karar tebliğ edildiğinde yalnızca hüküm fıkrasına değil, gerekçenin tamamına bakılmalıdır. Uygulanan beraat bendi, iftira ve hukuk davası süreçlerinde belirleyicidir. “Suçun sanık tarafından işlenmediğinin sabit olması” (m.223/2-b) gerekçesi ile “işlendiğinin sabit olmaması” (m.223/2-e) gerekçesi aynı hükmü doğursa da ardından gelen süreçlerde farklı değerlendirilebilir. Ayrıca hüküm fıkrasında elkonulan eşyanın akıbeti, vekâlet ücreti, yargılama giderleri ve tazminat hakkının bildirilmesi gibi yan hükümlerin bulunup bulunmadığı kontrol edilmelidir. Eksik bir yan hüküm için kanun yolu süresi içinde başvuru yapılması gerekebilir.
Haksız Şikâyette Bulunana Karşı Yollar
Beraat, şikâyetçinin her zaman sorumlu olduğu anlamına gelmez. Kişinin haklı olduğuna inanarak yaptığı ve delil yetersizliğiyle sonuçlanan bir şikâyet suç değildir. İftira suçu için failin, kişinin fiili işlemediğini bildiği hâlde hakkında soruşturma başlatılmasını sağlamak amacıyla yetkili makamlara ihbar veya şikâyette bulunması gerekir (TCK m.267/1). Fiili işlemediğinden dolayı beraat eden mağdur bu nedenle gözaltına alınmış veya tutuklanmışsa, iftira eden ayrıca kişiyi hürriyetinden yoksun kılma suçundan dolaylı fail olarak sorumlu tutulur (m.267/4). İftira suçunda dava zamanaşımı, mağdurun fiili işlemediğinin sabit olduğu tarihten başlar (m.267/8).
Suç uydurup iftirada bulunduğu sabit olan kişi, bu nedenle yapılmış yargılama giderlerini ödemeye mahkûm edilir (CMK m.329). Kusurlu ve hukuka aykırı bir fiille başkasına zarar veren bu zararı gidermekle yükümlü olduğundan (TBK m.49), haksız şikâyet nedeniyle uğranılan maddi ve manevi zarar için hukuk mahkemesinde tazminat davası da açılabilir. Bu dava bakımından şikâyetin kötü niyetle veya ağır ihmalle yapıldığının ispatı önem taşır. Ayrıntılar için haksız şikâyete uğradım rehberine bakabilirsiniz.
Beraat Hukuk Davasını Bağlar mı?
TBK m.74: Hâkim, zarar verenin kusurunun olup olmadığı, ayırt etme gücünün bulunup bulunmadığı hakkında karar verirken, ceza hukukunun sorumlulukla ilgili hükümleriyle bağlı olmadığı gibi, ceza hâkimi tarafından verilen beraat kararıyla da bağlı değildir. Aynı şekilde, ceza hâkiminin kusurun değerlendirilmesine ve zararın belirlenmesine ilişkin kararı da, hukuk hâkimini bağlamaz.
Eski metnimizde “fiili işlemediği sabit” beraatin hukuk hâkimini bağladığı, tablo hâlinde kesin bir kural gibi sunuluyordu. Kanun metni ise tersini söyler: hukuk hâkimi, kusur ve ayırt etme gücü değerlendirmesinde ceza hâkiminin beraat kararıyla bağlı değildir. Ceza mahkemesinin maddi olgulara ilişkin kesin tespitlerinin, örneğin olayın hiç gerçekleşmediğinin veya failin başka bir kişi olduğunun, hukuk yargılamasında nasıl değerlendirileceği ise somut olaya göre tartışılır. Bu nedenle ceza davasında beraat eden kişi, özellikle delil yetersizliği nedeniyle beraat etmişse, aynı olay nedeniyle hukuk mahkemesinde tazminatla sorumlu tutulabilir. Ayrıntılar için ceza mahkemesi kararı hukuk hâkimini bağlar mı ve olayın faili beraat etti, tazminat ne olur rehberlerine bakabilirsiniz.
Beraat Kesin mi? Aleyhe Yargılamanın Yenilenmesi
Aynı fiil nedeniyle aynı sanık için önceden verilmiş bir hüküm varsa, yeni açılan davanın reddine karar verilir (CMK m.223/7). Kesinleşmiş beraat kararı bu nedenle kural olarak aynı fiil için yeniden yargılamaya engeldir. Ancak kanun, sınırlı hâllerde sanık aleyhine yargılamanın yenilenmesine izin verir (m.314/1):
- Duruşmada sanık lehine ileri sürülen ve hükme etkili olan bir belgenin sahteliğinin anlaşılması,
- Hükme katılan hâkimlerden birinin görevini yaparken sanık lehine suç teşkil eden bir kusur işlemesi,
- Sanığın beraat ettikten sonra suçla ilgili olarak hâkim önünde güvenilebilir nitelikte ikrarda bulunması.
Aleyhe yargılamanın yenilenmesiyle beraat kararı kaldırılıp mahkûmiyet verilirse, daha önce ödenmiş tazminatların mahkûmiyet süresine ilişkin kısmı Cumhuriyet savcısının istemiyle geri alınır (m.143/1). Lehe yargılamanın yenilenmesi ve genel koşullar için yargılamanın yenilenmesi rehberine bakabilirsiniz.
Kamu Görevi, İş Hayatı ve Güvenlik Soruşturması
Beraat, adli sicil kaydı oluşturmadığı için kamu görevine giriş ve iş başvurularında aranan “sabıka kaydı bulunmama” koşulunu etkilemez. Ceza soruşturması nedeniyle görevden uzaklaştırılmış veya disiplin soruşturmasına tabi tutulmuş kamu görevlileri bakımından ise beraatin idari süreçlere etkisi, ilgili personel mevzuatına ve idari işlemin dayanağına göre ayrıca değerlendirilir. Ceza mahkemesinin beraat kararı idareyi her durumda otomatik olarak bağlamaz. Görevden uzaklaştırma tedbirinin kaldırılması veya yeniden göreve dönüş için idareye başvurulması, gerekirse idari yargı yoluna gidilmesi gerekebilir. Güvenlik soruşturması ve arşiv araştırması yapılan görevlerde de soruşturmaya konu olmuş olmanın değerlendirilme biçimi ilgili özel mevzuata tabidir.
Beraat Sonrası Kontrol Listesi
- Gerekçeli kararı okuyun: Hangi beraat bendinin uygulandığını ve tazminat bildiriminin yapılıp yapılmadığını kontrol edin.
- Kesinleşmeyi takip edin: Kesinleşme şerhli karar örneği alın.
- Tazminat süresini başlatın: Kesinleşmenin tebliğinden itibaren 3 ay içinde Komisyona başvurun.
- Eşya ve güvence iadesini isteyin: Kararda iade hükmü yoksa ayrıca talep edin.
- Kayıtların yok edilmesini kontrol edin: Parmak izi, fotoğraf, DNA ve dinleme kayıtları (m.80, 81, 137).
- Adli kontrolün sona erdiğini doğrulayın: Yurt dışı çıkış yasağı gibi kayıtların kaldırıldığını kontrol edin.
- Haksız şikâyeti değerlendirin: İftira ve tazminat yolları için delilleri toparlayın.
⚠️ Süre uyarısı: Tazminat istemi için üç aylık süre, kararın kesinleştiğinin size tebliğiyle başlar; her hâlde kesinleşmeden itibaren bir yıl geçtikten sonra istemde bulunulamaz. Kararın kesinleştiği size tebliğ edilmemişse bile bir yıllık üst sınır işlemeye devam eder.
Beraat sonrası tazminat, iade ve kayıt silme talepleri için Hukukçular Evi Ankara’ya 0554 648 37 15 numaralı telefondan ulaşabilirsiniz.
Beraat Sonrası İade ve Kayıtların Yok Edilmesi Talepli Dilekçe Örneği
Sık Sorulan Sorular
Beraat kararı adli sicile işler mi?
Hayır. Adli sicile yalnızca kesinleşmiş mahkûmiyet hükümleri kaydedilir (5352 s.K. m.4).
Beraat sebepleri nelerdir?
Fiilin suç olmaması, suçun sanıkça işlenmediğinin sabit olması, kast veya taksir yokluğu, hukuka uygunluk nedeni ve işlendiğinin sabit olmaması (CMK m.223/2).
Beraat eden yargılama gideri öder mi?
Yalnızca kendi kusurundan doğan giderleri öder; önceden ödediği giderleri Hazine üstlenir (CMK m.327).
Parmak izim ve fotoğrafım silinir mi?
Beraat kesinleşince bu kayıtlar savcı huzurunda derhâl yok edilir (CMK m.81/2).
DNA kaydım silinir mi?
Evet. İnceleme sonuçları beraatin kesinleşmesiyle derhâl yok edilir (CMK m.80/2).
Telefonum dinlendiyse kayıtlar ne olur?
Beraat hâlinde kayıtlar hâkim denetiminde yok edilir ve size en geç 15 gün içinde yazılı bilgi verilir (CMK m.137/3-4).
Elkonulan telefonum iade edilir mi?
Muhafazasına gerek kalmayan ve müsadereye tabi olmayan eşya re’sen veya istem üzerine iade edilir (CMK m.131/1).
Beraat ettim ama silahım müsadere edildi, neden?
Bulundurulması suç oluşturan eşya beraat hâlinde de müsadere edilir (TCK m.54/4).
Yatırdığım güvence geri verilir mi?
Evet. Mağdura verilmemiş ikinci kısım beraatle iade edilir (CMK m.115/2).
Beraat eden herkes tazminat alır mı?
Hayır. Yakalama, tutuklama veya ağır adli kontrol sonrası beraat gibi CMK m.141’deki hâllerde tazminat istenebilir.
Tazminat için süre ne kadar?
Kesinleşmenin tebliğinden itibaren 3 ay ve her hâlde kesinleşmeden itibaren 1 yıldır (CMK m.142/1).
Tazminat başvurusu nereye yapılır?
m.141/1-e, f ve l hâlleri için Tazminat Komisyonuna, diğer hâller için ağır ceza mahkemesine (CMK m.142/2).
Akıl hastalığı nedeniyle ceza verilmediyse tazminat alabilir miyim?
Hayır. Kusur yeteneği yokluğu nedeniyle ceza verilmesine yer olmadığı kararı verilenler tazminat isteyemez (CMK m.144/1-d).
Beraat kararına itiraz edilebilir mi?
Savcı ve katılan iki hafta içinde istinafa başvurabilir; bazı beraat hükümleri kesindir (CMK m.272/3-b, m.273).
Beraat ettikten sonra yeniden yargılanabilir miyim?
Kural olarak hayır; ancak sahte belge, hâkimin suç teşkil eden kusuru veya sonradan hâkim önünde ikrar hâllerinde aleyhe yenileme mümkündür (CMK m.314).
Beni şikâyet edene ne yapabilirim?
Bilerek asılsız şikâyet varsa iftira (TCK m.267) ve tazminat (TBK m.49) yolları; iftira sabitse giderler de ona yüklenir (CMK m.329).
Beraat hukuk davasında beni korur mu?
Hukuk hâkimi kusur değerlendirmesinde beraat kararıyla bağlı değildir (TBK m.74).
Birden fazla suçtan birinden beraat ettim, giderler ne olur?
Beraat ettiğiniz suçların duruşmasının gerektirdiği giderleri ödemezsiniz (CMK m.326/1).
Beraat ile ceza verilmesine yer olmadığı kararı aynı mı?
Hayır. Beraatte suç yok veya ispatlanamamıştır; ceza verilmesine yer olmadığı kararında fiil suçtur ancak ceza verilmez (CMK m.223/3-4).
Beraat kararından hemen sonra tazminat isteyebilir miyim?
İstem, kararın kesinleşmesinden sonra yapılır; süre kesinleşmenin tebliğiyle başlar (CMK m.142/1).
Tazminat dilekçesine hangi belgeler eklenir?
Kesinleşme şerhli karar, tutukluluk süresini ve zararın niteliğini gösteren belgeler; eksiklik bir ay içinde tamamlanmazsa istem reddedilir (CMK m.142/3-4).
Vekâlet ücreti kime ödenir?
Beraat eden sanık lehine tarifeye göre vekâlet ücretine hükmedilir; bu, avukatınızla anlaştığınız ücretten ayrıdır.
Bu yazı genel bilgilendirme amaçlıdır; her dosyanın kendine özgü koşulları bulunduğundan, ayrıntılı değerlendirme için güncel mevzuat ve uzman hukuki görüş esas alınmalıdır.
📚 İlgili Rehberler
- 📘 Ana Rehber: Beraat ve Ceza Verilmesine Yer Olmadığı Kararı (CMK 223)
- Beraat Sonrası Tutukluluk Tazminatı
- Beraat Ettim: Avukatlık Ücreti ve Masraflar
- Elkonulan Eşyanın İadesi (CMK 131)
- Adli Sicil ile GBT Farkı
- Haksız Şikâyet: İftira ve Tazminat
- Ceza Kararı Hukuk Hâkimini Bağlar mı? (TBK 74)
- Yargılamanın Yenilenmesi
- Beraat, Takipsizlik ve Düşme Farkı
- Ceza Davasında İstinaf
- Ceza Hukuku Rehberi
Beraat sonrası tazminat, iade ve kayıt silme
Hukukçular Evi Ankara | Av. Fatma Öztürk
Mevzuat kontrolü: Bu yazıdaki CMK, TCK, TBK, Adli Sicil Kanunu ve 6384 sayılı Kanun hükümleri 24 Eylül 2026 itibarıyla mevzuat.gov.tr’deki güncel metinler üzerinden kontrol edilmiştir.
İlgili Rehberler
- 📚 Ana Rehber: Ceza Hukuku Rehberi
- ▸ Boşanma Davasında Özel Dedektif Raporu Hukuka Uygun mu? (HMK 189/2; TCK 134, 123/A; 5188 s.K.)
- ▸ Boşandıktan Sonra Eski Eşin Hakaret ve İftiraları: Manevi Tazminat (TBK 58, 72; TMK 24-25; TCK 125, 128, 267)
- ▸ Boşanma Davası Açtım, Eşim Hakkımda Asılsız Suç Duyurusunda Bulundu: İftira (TCK 267; HMK 165; TMK 166)
- ▸ Evlilik İçinde Cinsel Saldırı: Eşe Karşı Suç, Şikâyet ve Boşanma (TCK 102/2, 73; CMK 253; 6284; TMK 162)
Bu konuda hukuki destek almak için


