Uçuş Tazminatı Hesaplama Aracı (2026): SHY-YOLCU ile İptal, Rötar ve Uçağa Kabul Edilmemede 100-600 Avro, 3 Saat Kuralı, %50 İndirim ve Başvuru

Uçuşunuz iptal edildiyse, uçağa kabul edilmediyseniz ya da uçuş teknik veya operasyonel bir nedenle gecikip son varış yerine üç saat veya daha geç ulaştıysanız, Havayolu ile Seyahat Eden Yolcuların Haklarına Dair Yönetmelik (SHY-YOLCU) uyarınca yolcu başına maktu tazminat doğabilir. Tutar iç hatlarda 100 Avro, dış hatlarda mesafeye göre 250, 400 veya 600 Avrodur (m.8/1). Türk lirası karşılığı, tazminatın ödendiği güne ait Merkez Bankası döviz satış kuruyla hesaplanır. İptalin ne zaman bildirildiği ve teklif edilen alternatif uçuşun saatleri tazminatı ortadan kaldırabilir veya yarıya indirebilir (m.6/2, m.8/3). Havayolu olağanüstü hâlleri ispatlarsa iptalde tazminat ödemez; ancak bekleyen yolcuya yiyecek, içecek, iletişim ve gerekiyorsa otel hizmeti sunma yükümlülüğü devam eder (m.6/1, m.7/1, m.10). Aşağıdaki araç bu koşulları sırayla işletir.

Dayanak ve Kapsam: Hangi Uçuşlar SHY-YOLCU’ya Tabidir?

Havayolu ile Seyahat Eden Yolcuların Haklarına Dair Yönetmelik (SHY-YOLCU), 3/12/2011 tarihli ve 28131 sayılı Resmî Gazete’de yayımlanmış ve 1/1/2012’de yürürlüğe girmiştir. Avrupa Birliğinin 261/2004 sayılı Tüzüğüne paralel olarak hazırlanmıştır (m.3/1-b). Son önemli değişiklik 10/12/2024 tarihli ve 32748 sayılı Resmî Gazete’de yayımlanmış ve aynı gün yürürlüğe girmiştir. Yönetmeliği Sivil Havacılık Genel Müdürlüğü uygular ve denetler. Kurallara uymayan işletmeler hakkında 2920 sayılı Türk Sivil Havacılık Kanunu’nun 143 üncü maddesine göre işlem yapılır (m.20).

Yolcunun onaylanmış rezervasyonu olmalı ve iptal hâli dışında belirtilen saatte, saat belirtilmemişse ilan edilen kalkıştan en geç kırk beş dakika önce uçuş öncesi kontrole başvurmuş olmalıdır (m.2/1-a). Havayolu veya tur operatörü tarafından sebebi ne olursa olsun başka bir uçuşa aktarılan yolcular da kapsamdadır (m.2/1-b). Yönetmelik yalnızca motorlu ve sabit kanatlı hava araçlarıyla taşınan yolculara uygulanır (m.2/2). Ücretsiz, halka açık olmayan indirimli biletle veya mil ve puanla seyahat eden yolcular m.2/1-c’de ayrıca sayılmıştır. AB Tüzüğü bu yolcuları kapsam dışında bıraktığından, bu yolcular bakımından uygulama tartışmalıdır. Paket tur yolcularının Paket Tur Yönetmeliğinden doğan hakları saklıdır. Uçuş iptali dışında başka bir nedenle paket turun iptalinde SHY-YOLCU uygulanmaz (m.2/3). Paket tur hakları için paket tur sözleşmeleri ve tatilim tanıtıldığı gibi çıkmadı rehberlerine bakabilirsiniz.

Tazminat Tutarları ve Kur (m.8)

“Bu maddeye atıfta bulunulması durumunda, yolculara iç hat uçuşlar için 100 Avro tazminat verilir. … Tazminat alacaklarının Türk Lirası cinsinden karşılığı hesaplanırken tazminatın ödendiği güne ait Türkiye Cumhuriyet Merkez Bankası döviz satış kuru esas alınır.” (SHY-YOLCU m.8/1)

Tazminat kişi başınadır; dört kişilik bir ailede tutar dörde katlanır. Biletin fiyatı tazminatı değiştirmez. Mesafe, uçağın fiilen izlediği rota değil, kalkış yeri ile planlanan son varış noktası arasındaki büyük çember mesafesidir (m.4/1-b, m.8/2, m.8/5). Son varış yeri, direkt bağlantılı uçuşlarda son uçuşun varış noktasıdır (m.4/1-j). Değişiklikten önce Türk lirası karşılığı biletin satın alındığı günün kuruyla hesaplanıyordu; 2024 değişikliğiyle ödeme günündeki kur esas alınmıştır. Tazminat nakit, elektronik banka havalesi, banka ödeme emri veya banka çekiyle ödenir. Seyahat fişi veya başka hizmetler şeklinde ödeme ancak yolcunun imzalı mutabakatıyla mümkündür (m.8/4).

Örnek Hesaplamalar

Tablodaki mesafeler yaklaşık değerlerdir; gerçek hesapta kalkış ve planlanan son varış havalimanları arasındaki büyük çember mesafesi kullanılır. Aynı rezervasyondaki her yolcu için tazminat ayrı ayrı hesaplanır.

Aktarmalı Uçuşlar ve Ayrı Biletler

Aktarmalı yolculukta ilk uçuştaki küçük bir gecikme bağlantının kaçırılmasına ve son varışta saatlerce gecikmeye yol açabilir. Tek bir bilet veya rezervasyon kapsamındaki direkt bağlantılı uçuşlarda son varış yeri, son uçuşun varış noktasıdır (m.4/1-j). Bu durumda değerlendirme ilk uçuştaki gecikmeye göre değil, planlanan son varış yerine ulaşmadaki toplam gecikmeye göre yapılır. Mesafe de kalkış ile planlanan son varış noktası arasında ölçülür; ara duraklar mesafeyi bölmez (m.8/2). İki ayrı bilet alınmış ve bacaklar arasında tek bir taşıma sözleşmesi yoksa her uçuş kendi başına değerlendirilir. İlk uçuşun gecikmesi, ikinci bilet bakımından tazminat doğurmaz.

İptalde Tazminat Ne Zaman Doğmaz? (m.6)

Kalkış ve varış koşullarının birlikte sağlanması gerekir; biri sağlanmazsa tazminat hakkı doğar. Yolcunun iptalden haberdar edilip edilmediği ve ne zaman haberdar edildiğinin ispatı havayoluna aittir (m.6/5). Ancak havayolunun talep ettiği iletişim bilgisi yolcu tarafından verilmemiş veya yanlış verilmişse havayolu sorumluluktan kurtulur (m.6/6). Bu nedenle rezervasyonda telefon ve e-posta bilgilerinin doğru verilmesi önemlidir. İptalde havayolu yolculara alternatif ulaşım yolları hakkında bilgi vermek, m.9’daki iade veya güzergâh değişikliği seçeneklerini ve m.10’daki hizmetleri sunmak zorundadır (m.6/1, m.6/3). Havayolu, tüm tedbirleri almasına rağmen iptalin olağanüstü hâllerden kaynaklandığını kanıtlarsa tazminat ödemez (m.6/4).

Rötar (Tehir): Üç Saat Kuralı ve Bakım Eşikleri (m.7)

“Uçuşların teknik ve operasyonel nedenlerle tehir edilmesi ve yolcunun planlanan son varış yerine 3 saat ve daha fazla sürede ulaştırılması halinde, uçuşu icra eden hava taşıma işletmesi derhal 8 inci ve 9 uncu maddelerde belirtilen yükümlülükleri yerine getirir.” (SHY-YOLCU m.7/3)

Yönetmeliğin ilk hâlinde rötar yalnızca bakım hizmetleri ve belirli hâllerde bilet iadesi hakkı doğuruyordu. 10/12/2024 değişikliğiyle eklenen m.7/3 ile teknik ve operasyonel nedenlerle son varış yerine üç saat veya daha geç ulaşan yolculara tazminat ile iade veya güzergâh değişikliği hakkı tanınmıştır. Ölçüt varıştaki gecikmedir: uçak dört saat geç kalkıp son varış yerine iki buçuk saat gecikmeyle ulaşmışsa tazminat doğmaz. Kalkış bir saat gecikmiş ama aktarma kaçırıldığı için son varışa beş saat geç ulaşılmışsa, tek bilet ve direkt bağlantılı uçuşlarda tazminat doğar.

Bakım Hizmetleri (m.10): Olağanüstü Hâlde de Sürer

Olağanüstü hâl savunması Yönetmelikte tazminat bakımından düzenlenmiştir (m.6/4). İptal ve tehirde bakım hizmetlerini düzenleyen m.6/1 ve m.7/1-2 ise böyle bir istisna içermez. Bu nedenle kötü hava veya hava sahasının kapanması gibi nedenlerle bekleyen yolculara da yiyecek, içecek ve gerekiyorsa konaklama sağlanmalıdır. Havayolu bu hizmetleri sunmadıysa, yolcunun yaptığı makul masrafların belgeleriyle birlikte istenmesi mümkündür. Hareket kabiliyeti kısıtlı kişiler, refakatçileri ve tek başına seyahat eden çocuklar bu hizmetleri en kısa zamanda alma hakkına sahiptir (m.10/3, m.12).

Yüzde 50 İndirim: Alternatif Uçuş Teklifi (m.8/3)

Maddede “düşürebilir” ifadesi kullanılmıştır; indirim kendiliğinden uygulanmaz, havayoluna tanınmış bir imkândır. Havayolu indirimi uyguluyorsa, alternatif uçuşu gerçekten teklif ettiğini ve varış gecikmesinin sınır içinde kaldığını göstermesi beklenir.

Olağanüstü Hâller ve İspat Yükü

Yönetmelik olağanüstü hâlleri; özellikle siyasi istikrarsızlık, uçuşa uygun olmayan meteorolojik şartlar, doğal afetler, güvenlik riskleri, beklenmedik uçuş emniyeti noksanlıkları ve grev gibi durumlar olarak tanımlar (m.4/1-ğ). İptalde tazminattan kurtulmak için havayolunun, tüm tedbirleri almasına rağmen olağanüstü hâlin iptale neden olduğunu kanıtlaması gerekir (m.6/4). Tehirde ise 2024 değişikliği, teknik ve operasyonel nedenlerle yaşanan üç saat ve üzeri gecikmeleri açıkça tazminat kapsamına almıştır (m.7/3). Bu nedenle rötarda havayolunun “teknik arıza” açıklaması tazminatı ortadan kaldırmaz, aksine m.7/3’ün uygulama alanını gösterir. İptalde teknik nedenin “beklenmedik uçuş emniyeti noksanlığı” sayılıp sayılmayacağı ise somut olaya göre değerlendirilir ve ispat havayoluna aittir.

Uçağa Kabul Edilmeme ve Sınıf Değişikliği (m.5, m.11)

Uçağa kabul edilmeme durumu öngörülürse havayolu önce, üzerinde anlaşılacak menfaatler karşılığında rezervasyonundan feragat edecek gönüllüler arar. Yeterli gönüllü çıkmazsa yolcular iradeleri dışında uçağa kabul edilmeyebilir ve bu durumda derhal tazminat, iade veya güzergâh değişikliği ile bakım hizmetleri hakları doğar (m.5/1-3). Gönüllü olarak feragat eden yolcu anlaşılan menfaat ile m.9’daki yardımı alır. m.8’deki maktu tazminat ise iradesi dışında uçağa alınmayan yolcular için öngörülmüştür ve gönüllü yolcu diğer kanunlardan doğan ek tazminat talebini de ileri süremez (m.5/1, m.5/3, m.13/2). Havalimanında sunulan kupon teklifini kabul etmeden önce zorunlu kabul edilmeme hâlinde doğacak tazminatı bilmek bu yüzden önemlidir. Sağlık, emniyet, güvenlik veya uygun olmayan seyahat belgeleri gibi makul gerekçelerle uçağa alınmama, bu kapsamda değildir (m.4/1-n).

Alt sınıfa yerleştirmede ödeme yedi gün içinde yapılır ve biletin satın alındığı tarihteki fiyatlar dikkate alınır (m.11/2-3). Üst sınıfa yerleştirilen yolcudan ek ödeme istenemez (m.11/1). Uçuş zorunlu bir nedenle bilette yazan son varış yerinden farklı bir havalimanında sonlanırsa havayolu yolcuyu en kısa sürede bilette belirtilen son varış yerine ulaştırmak zorundadır (m.17). Bir şehre birden fazla havalimanı hizmet veriyorsa, alternatif havalimanından transfer masrafı da havayoluna aittir (m.9/3).

Hakların Sınırlandırılamaması ve Bilgilendirme (m.15, m.16)

Yolculara karşı yükümlülükler, taşıma sözleşmesindeki hükümlerle sınırlandırılamaz, kısıtlanamaz ve bunlar için muafiyet tanınamaz (m.16/1). Yolcuya hakları bildirilmediği için yolcu Yönetmelikteki tutardan daha düşük bir tazminatı kabul etmişse, ek tazminat için yetkili mahkeme veya kurumlara başvurma hakkı vardır (m.16/2). Havayolu check-in sırasında yolcu haklarına ilişkin Türkçe ve İngilizce bildirimi görünür hâlde bulundurmak zorundadır. Uçağa kabul etmediği veya uçuşu iptal edilen her yolcuya tazminat ve yardım kurallarını gösteren yazılı bildirim verir. En az iki saatlik tehirden etkilenen yolcuları da sözlü, yazılı veya elektronik olarak bilgilendirir (m.15/1-2).

Yolcuların diğer kanun ve düzenlemelerden doğan tazminat hakları saklıdır. SHY-YOLCU kapsamında ödenen tazminat bu tazminattan mahsup edilebilir (m.13/1). Yani kaçırılan bir toplantı veya iptal edilen otel rezervasyonu gibi gerçek zararlar, maktu tazminatı aşıyorsa genel hükümlere göre ayrıca istenebilir. Bagajın kaybolması, hasar görmesi veya gecikmesi ise ayrı bir sorumluluk rejimine tabidir; ayrıntı için uçakta bagaj kaybı ve gecikmesi rehberine bakabilirsiniz.

Yolcunun Kendisi Vazgeçerse: Bilette Cayma Hakkı Var mı?

İnternetten alınan uçak biletlerinde on dört günlük cayma hakkı yoktur. Belirli bir tarihte veya dönemde yapılması gereken taşıma hizmetlerine ilişkin sözleşmeler cayma hakkının istisnaları arasındadır (Mesafeli Sözleşmeler Yönetmeliği m.15/1-g). Yolcu kendisi vazgeçtiğinde iade, bilet sınıfının kurallarına göre belirlenir. Uçuşun havayolu tarafından iptali veya uzun rötar hâlinde ise yukarıdaki haklar doğar. Ayrıntı için cayma istisnaları rehberine bakabilirsiniz.

Başvuru Yolu: Havayolu, SHGM ve Hakem Heyeti

1. Havayoluna yazılı başvuru. Uçuş numarası, tarih, rezervasyon kodu, olayın niteliği, talep edilen tutar ve IBAN belirtilir.
2. Sivil Havacılık Genel Müdürlüğüne şikâyet. Kurum Yönetmeliğe uyumu denetler ve 2920 sayılı Kanun m.143 uyarınca işlem yapar (m.20). Bu yol alacağı kendiliğinden tahsil etmez ancak resmî kayıt oluşturur.
3. Tüketici hakem heyeti veya tüketici mahkemesi. Yolcu ile havayolu arasındaki taşıma sözleşmesi tüketici işlemidir (TKHK m.3/1-l). 2026 yılında 186.000 TL’nin altındaki taleplerde hakem heyetine başvurulur (TKHK m.68/1). Yönetmelik, yolcuların kanun yollarına başvuru hakkını saklı tutar (m.19).

Yönetmelik tazminat için ayrı bir başvuru süresi öngörmemiştir. Uluslararası taşımalarda Montreal Sözleşmesi’ndeki iki yıllık dava süresinin uygulanıp uygulanmayacağı tartışmalı olduğundan, talebin gecikmeden yapılması ve delillerin hemen saklanması önerilir. Başvuru yolları için hakem heyeti ve tüketici mahkemesi yolu ve hakem heyeti 2026 sınırı sayfalarına bakabilirsiniz.

Delil Kontrol Listesi

Havayoluna Tazminat Başvurusu Örneği

Rötar Tazminatı İçin Hakem Heyeti Başvuru Örneği

Aşağıdaki örnek, teknik arıza nedeniyle geciken bir dış hat uçuşunda son varış yerine beş saat geç ulaşan iki yolcunun, havayolunun ödeme yapmaması üzerine hakem heyetine başvurduğu duruma ilişkindir.

Hakem heyeti başvurusunun genel düzeni için hakem heyeti başvuru dilekçesi sayfasına bakabilirsiniz.

Sık Yapılan Hatalar

Aracın sınırı: Araç, SHY-YOLCU m.6, m.7, m.8 ve m.10’daki eşikleri girdiğiniz verilere uygular. Mesafeyi kendisi ölçmez ve olağanüstü hâl savunmasının yerinde olup olmadığını değerlendirmez. Sonuç bir ön değerlendirmedir; somut uyuşmazlığı havayolu, SHGM veya yargı mercii belirler. Hukukçular Evi Ankara’ya 0554 648 37 15 numaralı telefondan veya iletişim sayfasından ulaşabilirsiniz. Diğer araçlar için taahhüt cayma bedeli hesaplama sayfasına bakabilirsiniz.

Sık Sorulan Sorular

Uçuş tazminatı ne kadar?

İç hatlarda 100 Avro; dış hatlarda 1500 km ve altında 250 Avro, 1500-3500 km arasında 400 Avro, 3500 km’den uzun uçuşlarda 600 Avro (SHY-YOLCU m.8/1).

Rötarda kaç saatten sonra tazminat alınır?

Teknik ve operasyonel nedenlerle son varış yerine üç saat ve daha geç ulaşılırsa (m.7/3).

İptal edilen her uçuşta tazminat alınır mı?

Hayır. İptal iki hafta önce bildirildiyse veya m.6/2’deki süre sınırları içinde alternatif uçuş teklif edildiyse tazminat doğmaz.

Tazminat neden yarıya düşürüldü?

Alternatif uçuşun varış gecikmesi mesafeye göre 2, 3 veya 4 saati aşmıyorsa havayolu tazminatı %50 düşürebilir (m.8/3).

Hangi kur uygulanır?

Tazminatın ödendiği güne ait Merkez Bankası döviz satış kuru (m.8/1).

Havayolu kupon verebilir mi?

Tazminat nakit veya banka yoluyla ödenir; kupon ancak yolcunun imzalı mutabakatıyla verilebilir (m.8/4).

Yabancı havayolunda da geçerli mi?

Yabancı havayollarının yalnızca Türkiye’deki havalimanlarından kalkan uçuşlarında (m.2/1-a).

Havayolu “hava muhalefeti vardı” derse ne olur?

Tüm tedbirleri almasına rağmen olağanüstü hâlin iptale neden olduğunu kanıtlarsa tazminat ödemez; ispat havayoluna aittir ve bakım hizmetleri yükümlülüğü devam eder (m.6/4).

Beklerken yemek ve otel hakkım var mı?

Mesafeye göre 2, 3 veya 4 saatlik tehirde yiyecek, içecek ve iletişim; gece kalınması gerekiyorsa otel ve ulaşım bedelsiz sağlanır (m.7/1, m.10).

Beş saatlik gecikmede bilet iademi isteyebilir miyim?

Evet. Yolculuğun anlamı kalmadıysa bilet bedeli yedi gün içinde iade edilir ve gerekiyorsa dönüş uçuşu sağlanır (m.7/1-3, m.9/1-a).

Beni alt sınıfa oturttular, ne alırım?

Ücret farkına ek olarak mesafeye göre bilet ücretinin %30, %50 veya %75’i yedi gün içinde ödenir (m.11/2).

Gönüllü olarak koltuğumu verirsem tazminat alır mıyım?

Anlaşılan menfaati ve iade veya güzergâh değişikliği yardımını alırsınız; m.8 tazminatı ve diğer kanunlardan doğan ek tazminat talebi gönüllü yolcular için öngörülmemiştir (m.5, m.13/2).

Düşük bir tazminatı kabul ettim, ek talepte bulunabilir miyim?

Haklarınız bildirilmediği için düşük tazminatı kabul ettiyseniz ek tazminat için başvurabilirsiniz (m.16/2).

İnternetten aldığım bileti iptal edersem cayma hakkım var mı?

Belirli tarihli taşıma hizmetlerinde cayma hakkı yoktur (Mesafeli Sözleşmeler Yönetmeliği m.15/1-g); iade bilet kurallarına göre yapılır.

Aktarmalı uçuşta hangi gecikme esas alınır?

Tek rezervasyondaki direkt bağlantılı uçuşlarda planlanan son varış yerine ulaşmadaki toplam gecikme (m.4/1-j, m.7/3).

İletişim bilgilerimi eksik verdim, iptal bildirimi gelmedi. Hakkım düşer mi?

Havayolunun talep ettiği iletişim bilgisi verilmemiş veya yanlış verilmişse havayolu sorumluluktan kurtulabilir (m.6/6).

Uçuş başka bir havalimanına indi, ne olur?

Havayolu sizi en kısa sürede bilette yazan son varış yerine ulaştırmak zorundadır; aynı şehre hizmet veren alternatif havalimanında transfer masrafı havayoluna aittir (m.9/3, m.17).

Nereye başvurmalıyım?

Önce havayoluna, sonra SHGM’ye; alacak için 2026 yılında 186.000 TL’nin altındaki taleplerde tüketici hakem heyetine.

Bu araç ve yazı genel bilgilendirme amaçlıdır; hesaplama girilen verilere göre ön değerlendirme sunar. Her dosyanın kendine özgü koşulları bulunduğundan güncel mevzuat ve uzman hukuki görüş esas alınmalıdır.

Mevzuat kontrolü: Bu yazıdaki SHY-YOLCU hükümleri (RG 3/12/2011-28131; 25/3/2020-31079 ve 10/12/2024-32748 değişiklikleri dâhil), 6502 sayılı Kanun ve Mesafeli Sözleşmeler Yönetmeliği 23 Eylül 2026 itibarıyla mevzuat.gov.tr’deki güncel metin üzerinden kontrol edilmiştir.