Uçakta Bagaj Kaybı, Hasarı ve Gecikmesi (2026): Montreal 1.519 SDR, 7 ve 21 Günlük Bildirim, İç Hat 2920 s.K., Yetki ve Başvuru Örneği

Uluslararası uçuşta kaybolan, hasar gören veya geciken kayıtlı bagaj için taşıyıcı kusur aranmaksızın sorumludur. Sorumluluk yolcu başına 1.519 SDR ile sınırlıdır; bu sınır 28 Aralık 2024 tarihinden beri uygulanmaktadır ve Mayıs 2026 TCMB kuruyla yaklaşık 94.500 TL’ye karşılık gelir (Montreal Sözleşmesi m.17, m.22). Hasar teslimden itibaren en geç yedi gün, gecikme bagajın teslim edildiği tarihten itibaren en geç yirmi bir gün içinde yazılı bildirilmelidir. Bagaj yirmi bir gün içinde gelmezse kayıp sayılır. Dava süresi iki yıldır. İç hat uçuşlarda 2920 sayılı Türk Sivil Havacılık Kanunu uygulanır. Bu Kanun aynı yedi ve yirmi bir günlük bildirim sürelerini arar; tazminat sınırını ise Varşova sistemine göndermede bulunarak belirler.

Hangi Kural Uygulanır: Montreal Sözleşmesi mi, 2920 Sayılı Kanun mu?

Hava Yoluyla Uluslararası Taşımacılığa İlişkin Belirli Kuralların Birleştirilmesine Dair Sözleşme (Montreal Sözleşmesi), 2/4/2009 tarihli ve 5866 sayılı Kanunla onaylanmış ve Türkiye bakımından 26/3/2011 tarihinde yürürlüğe girmiştir. Sözleşme, kalkış ve varış yerleri iki taraf devlette bulunan ya da aynı taraf devlette olup başka bir devlette kararlaştırılmış ara durağı bulunan ücretli uluslararası yolcu, bagaj ve kargo taşımalarına uygulanır (Montreal m.1).

Yurt içinde yapılan taşımalarda ise 2920 sayılı Türk Sivil Havacılık Kanunu’nun iç hat taşıma sözleşmesine ilişkin hükümleri uygulanır. Bu Kanunda hüküm bulunmayan hâllerde Türkiye’nin taraf olduğu uluslararası anlaşmaların hükümleri, bunlarda da hüküm yoksa Türk Ticaret Kanunu uygulanır (2920 s.K. m.106).

İç hatta yolcu bakımından çok önemli bir koruma daha vardır. Taşıyıcıya teslim edilen her bagaj için verilmesi gereken bagaj kuponunda, taşımanın sorumluluğun sınırlandırılmasına ilişkin hükümlere bağlı olduğu kaydı da dahil olmak üzere Kanunda sayılan bilgilerin bulunması gerekir. Taşıyıcı bagajı kuponsuz veya bu kayıtları içermeyen bir kuponla kabul etmişse, Kanunun sorumluluğu kaldıran veya sınırlayan hükümlerinden yararlanamaz (2920 s.K. m.109). Bagaj etiketinin yolcu nüshası bu yüzden saklanmalıdır.

Taşıyıcının Sorumluluk Esası

Uluslararası taşımada taşıyıcı, kayıtlı bagajın yok olması, kaybolması veya hasar görmesinden, zarara yol açan olay hava aracında ya da bagaj taşıyıcının gözetimindeyken meydana gelmişse sorumludur. Sorumluluktan kurtulmak için zararın bagajın kendi ayıbından, niteliğinden veya kusurundan kaynaklandığını ispat etmelidir (Montreal m.17/2). Kabin bagajı ve kişisel eşyada ise taşıyıcı ancak kendisinin veya adamlarının kusurundan doğan zarardan sorumludur. Taşıyıcı kaybı kabul ederse veya kayıtlı bagaj gelmesi gereken tarihten itibaren yirmi bir gün içinde gelmezse yolcu taşıma sözleşmesinden doğan haklarını kullanabilir; bagaj kayıp sayılır (m.17/3).

Gecikmede taşıyıcı, kendisinin ve adamlarının zararı önlemek için makul olarak gerekli tüm tedbirleri aldığını veya bunları almanın imkânsız olduğunu ispat ederse sorumlu değildir (m.19). Zarar yolcunun kendi ihmalinden de kaynaklanmışsa taşıyıcı o ölçüde sorumluluktan kurtulabilir (m.20). İç hatta tescil ettirilmiş bagajın kaybı veya zarara uğramasında olay havayolu ile taşıma sırasında meydana gelmişse taşıyıcı sorumludur; bagajın havaalanında veya hava aracında taşıyıcının muhafazasında bulunduğu süre bu kapsamdadır (2920 s.K. m.121). Taşıyıcı ayrıca bagajın gecikmesinden doğan zarardan da sorumludur (m.122).

Tazminat Sınırı: 1.519 SDR ve Hesaplama

Bagajın yok olması, kaybolması, hasar görmesi veya gecikmesi hâlinde taşıyıcının sorumluluğu yolcu başına sınırlıdır (Montreal m.22/2). Sınırlar beş yılda bir enflasyona göre gözden geçirilir (m.24). Son revizyonla bagaj sınırı 28 Aralık 2024 tarihinde 1.288 SDR’den 1.519 SDR’ye yükselmiştir. Aynı revizyonla yolcu gecikmesi sınırı 6.303 SDR’ye, ölüm ve bedensel zararda ilk kademe 151.880 SDR’ye çıkmıştır.

SDR (Özel Çekme Hakkı), Uluslararası Para Fonu’nun hesap birimidir. Türk Lirasına çevrim, yargılamada kararın verildiği tarihteki değer üzerinden yapılır (Montreal m.23). TCMB her gün SDR’nin Türk Lirası karşılığını “bilgi için” başlığıyla ilan eder. Mayıs 2026’da 1 SDR yaklaşık 62,2 TL olarak açıklanmış olup bu kurla 1.519 SDR yaklaşık 94.500 TL’ye karşılık gelir. Başvuru ve dava tarihinde güncel kur ayrıca kontrol edilmelidir.

Sınırı Yükseltmenin ve Kaldırmanın Yolları

Özel değer beyanı. Yolcu, kayıtlı bagajı teslim ederken teslimin varış yerindeki özel menfaatine ilişkin beyanda bulunur ve gerekiyorsa ek ücret öderse, taşıyıcı beyan edilen tutara kadar sorumlu olur. Taşıyıcı, beyan edilen tutarın yolcunun gerçek menfaatinden fazla olduğunu ispat ederse sorumluluğu gerçek menfaatle sınırlıdır (Montreal m.22/2). İç hatta da bagaj kuponunda yolcunun özel olarak beyan ettiği içerik ve değer yer alır (2920 s.K. m.109/1-f).

Kasıt veya pervasız davranış. Zarar, taşıyıcının veya görevi kapsamında hareket eden adamlarının zarar verme kastıyla ya da pervasızca ve zararın muhtemelen doğacağını bilerek yaptığı bir eylem veya ihmalden kaynaklanmışsa bagaj ve gecikme sınırları uygulanmaz (Montreal m.22/5). İç hatta da zarar kastla veya zararın doğması ihtimali bilinerek dikkatsizce yapılan bir hareket veya ihmal sonucu meydana gelmişse Kanundaki sınırlar uygulanmaz (2920 s.K. m.126). Bagajın açılıp içindekilerin çalınması gibi olaylarda bu yol gündeme gelir; ispat yükü yolcudadır.

Hasarlı ve Geciken Bagajda Zarar Nasıl Hesaplanır?

Montreal sistemi sabit bir ödeme öngörmez; yolcu gerçek zararını ispatlar ve bu zarar sınır içinde karşılanır. Hasarlı bagajda zarar, kural olarak onarım bedeli veya onarım mümkün değilse eşyanın hasar tarihindeki değeridir. Yeni bir valizin bedeli istenirken eski valizin kullanım süresi nedeniyle değer kaybı dikkate alınabilir. Kayıp bagajda ise valiz ve içindeki eşyaların değeri, fatura, kart ekstresi ve fotoğraf gibi belgelerle gösterilir.

Gecikme süresinde yapılan harcamalar, bagaj sonradan kayıp sayılsa da ayrı bir kalem olarak istenebilir; ancak tüm kalemler toplamı yolcu başına sınırı aşamaz. Bagaj teslim edildikten sonra gecikme zararı talebinde yirmi bir günlük yazılı bildirim süresine uyulması gerekir. Zorunlu alımlarda ölçü, bagajın yokluğunda makul olarak gereken eşyadır; lüks alımlar gecikme zararı sayılmayabilir.

Taşıma Şartlarındaki Sorumsuzluk Kayıtları Geçerli mi?

Havayollarının genel taşıma şartlarında kayıtlı bagajdaki değerli eşya, elektronik cihaz veya kırılabilir eşya bakımından sorumluluğu kaldıran ya da sınırlayan kayıtlara sıkça rastlanır. Montreal Sözleşmesine göre taşıyıcıyı sorumluluktan kurtarmaya veya Sözleşmedeki sınırdan daha düşük bir sınır belirlemeye yönelik her hüküm hükümsüzdür; bu hükümsüzlük sözleşmenin geri kalanını etkilemez (m.26). İç hatta da taşıyıcının sorumluluğunu tamamen veya kısmen kaldıran ya da sınırı indirmeyi amaçlayan şartlar hükümsüzdür (2920 s.K. m.125/1). Yolcu ile müzakere edilmeden standart şartlara konulan ve tüketici aleyhine dengesizlik yaratan kayıtlar ayrıca haksız şart denetimine de tabidir (TKHK m.5).

Bununla birlikte kayıtlı bagajın kendi ayıbından, niteliğinden veya kusurundan doğan zarardan taşıyıcı sorumlu değildir (Montreal m.17/2). Uygun şekilde paketlenmemiş kırılabilir eşyada bu savunma gündeme gelebilir; yolcunun kendi ihmali de taşıyıcının sorumluluğunu azaltabilir (m.20). Bu nedenle değerli ve kırılabilir eşyanın kabin bagajında taşınması veya özel değer beyanı yapılması en güvenli yoldur.

Bildirim Süreleri: Kaçırırsanız Dava Hakkı Biter

Kayıtlı bagajın itiraz edilmeden teslim alınması, aksi ispat edilinceye kadar iyi durumda teslim edildiğine karinedir (Montreal m.31/1; 2920 s.K. m.128/1). Hasar hâlinde yolcu, hasarı fark eder etmez ve en geç teslimden itibaren yedi gün içinde; gecikme hâlinde bagajın kendisine teslim edildiği tarihten itibaren en geç yirmi bir gün içinde taşıyıcıya şikâyette bulunmalıdır. Şikâyet yazılı olmalı ve bu süreler içinde verilmeli veya gönderilmelidir. Süresinde şikâyet yapılmazsa taşıyıcının hilesi dışında taşıyıcıya karşı dava açılamaz (Montreal m.31/2-4). 2920 sayılı Kanun iç hat için aynı süreleri öngörür; ihbar yazılı olarak veya durum taşıma belgesinin üzerine yazılarak yapılır (m.128/2-4).

Kayıp bagajda Sözleşme ayrı bir bildirim süresi öngörmez. Ancak kayıp da çoğu zaman önce gecikme olarak başladığından, PIR düzenlendikten sonra taşıyıcıya derhâl yazılı talep gönderilmesi en güvenli yoldur. İki yıllık dava süresinin hesaplanma şekli davanın görüldüğü mahkemenin hukukuna göre belirlenir (Montreal m.35/2). Havayoluyla yazışmanın uzaması bu süreyi durdurmaz.

Havalimanında Yapılması Gerekenler: PIR ve Deliller

Bagaj gelmediğinde veya hasarlı geldiğinde, havalimanından ayrılmadan ilgili havayolunun veya yer hizmetleri kuruluşunun kayıp bagaj bankosunda bagaj aksaklık raporu (Property Irregularity Report, PIR) düzenletilmelidir. PIR; aksaklığın taşıma sırasında ortaya çıktığını, tarihini ve bagajın durumunu gösteren temel belgedir ve iç hatta taşıma belgesi üzerine kayıt düşülmesi yoluyla yapılan ihbara benzer bir işlev görür.

Gecikme süresinde alınan temel kıyafet ve hijyen ürünleri gibi makul ve zorunlu harcamalar gecikme zararı olarak istenebilir. Değerli eşya, elektronik cihaz, ilaç ve belgeler kabin bagajında taşınmalıdır; kabin bagajındaki zararda taşıyıcının kusurunun ispatı gerekir.

Başvuru Yolu: Havayolu, SHGM, Hakem Heyeti ve Mahkeme

Havayoluna yazılı talep. PIR numarası, bilet, bagaj etiketi, fotoğraf ve faturalarla birlikte talep edilen tutar yazılı olarak iletilmelidir. Havayolunun standart teklifini kabul ederken imzalanan belgenin kapsamına dikkat edilmelidir; tüm talepleri karşılandı sayan bir beyan, gerçek zararın altında kalan bir ödemeyle dosyayı kapatabilir.

Sivil Havacılık Genel Müdürlüğü. SHGM’ye yapılan yolcu şikâyeti idari denetim sağlar; ancak SHGM yolcu adına tazminata hükmetmez ve bu başvuru iki yıllık dava süresini durdurmaz. Uçuş iptali ve rötar hakları için havayolu yolcu hakları sayfasına bakabilirsiniz.

Tüketici hakem heyeti veya tüketici mahkemesi. Yolcu taşıma sözleşmesi, taşıma sözleşmelerini açıkça sayan tüketici işlemi tanımına girer (TKHK m.3/1-l). Uyuşmazlık değeri 2026 yılında 186.000 TL’nin altındaysa hakem heyetine başvuru zorunludur (TKHK m.68/1). Tek yolcunun bagaj talebi çoğu zaman bu sınırın altında kalır. Başvuruda uyuşmazlık değeri Türk Lirası olarak yazılır; döviz cinsinden değer başvuru tarihindeki TCMB efektif satış kuruyla çevrilir (Tüketici Hakem Heyetleri Yönetmeliği m.11/3). Başvuru metni için hakem heyeti başvuru dilekçesi, sınır için hakem heyeti 2026 sınırı sayfalarına bakabilirsiniz.

Yabancı Havayoluna Türkiye’de Dava Açılabilir mi?

Montreal Sözleşmesi, dava açılabilecek ülkeleri sınırlı olarak sayar. Bagaj uyuşmazlıklarında dava, davacının seçimine göre taşıyıcının yerleşim yerindeki veya esas iş merkezindeki mahkemede, sözleşmenin yapıldığı iş yerinin bulunduğu ülkede ya da varış yerindeki mahkemede açılabilir (m.33/1). Yolcunun esas ve sürekli ikametgâhının bulunduğu ülkede dava açma imkânı, yalnızca yolcunun ölümü veya yaralanmasından doğan zararlar için öngörülmüştür (m.33/2). Bu nedenle yalnızca Türkiye’de oturmak, bagaj davasının Türkiye’de açılması için tek başına yeterli değildir.

Türkiye’de yetkili olunan hâllerde yargılama usulü Türk hukukuna göre yürür (Montreal m.33/4). Tüketici davaları tüketicinin yerleşim yerindeki mahkemede de açılabilir (TKHK m.73/5). Uçuşu fiilen gerçekleştiren taşıyıcı ile bileti satan taşıyıcı farklıysa, örneğin ortak uçuş kodlu seferlerde, dava her ikisine karşı veya bunlardan birine karşı açılabilir (Montreal m.45). Aktarmalı yolculuklarda bagaj bakımından yolcu, ilk taşıyıcıya, son taşıyıcıya ve zararın meydana geldiği bölümü yapan taşıyıcıya başvurabilir; bu taşıyıcılar müteselsilen sorumludur (Montreal m.36/3; iç hat için 2920 s.K. m.129). Görev ve yetki için tüketici mahkemesinde görev ve yetki rehberine bakabilirsiniz.

Manevi Tazminat İstenebilir mi?

Montreal Sözleşmesi kapsamındaki her tazminat davası Sözleşmedeki koşullara ve sınırlara tabidir; cezalandırıcı veya zararı aşan tazminatlar istenemez (m.29). Bagaj sınırının hangi zarar türlerini kapsadığı konusunda Avrupa Birliği Adalet Divanı Walz/Clickair kararında (C-63/09, 6 Mayıs 2010) m.22/2’deki “zarar” kavramının hem maddi hem manevi zararı kapsadığına ve toplam tazminatın bu sınırla bağlı olduğuna hükmetmiştir. Türk hukukunda manevi tazminat kişilik hakkının zedelenmesine bağlıdır (TBK m.58). Buna göre manevi tazminat talebi dosyanın esasını değil, tamamlayıcı bir kalemini oluşturmalı ve toplam talep sınır gözetilerek kurulmalıdır.

Kayıp Bagaj İçin Hakem Heyeti Başvuru Örneği

Aşağıdaki örnek, yurt dışından Ankara’ya yapılan uluslararası bir uçuşta kaybolan kayıtlı bagaj için tüketici hakem heyetine yapılacak başvuruya ilişkindir. Tutarlar örnektir; gerçek zarar kalemleri belgeleriyle birlikte yazılmalıdır.

Hakem heyeti kararına karşı itiraz süresi tebliğden itibaren iki haftadır; ayrıntılar için hakem heyeti kararına itiraz rehberine bakabilirsiniz.

Sık Karşılaşılan Yanlış İnanışlar

Sık Sorulan Sorular

Uçakta kaybolan bagaj için ne kadar tazminat alınır?

Uluslararası uçuşta belgelenen gerçek zarar, yolcu başına 1.519 SDR sınırına kadar ödenir (Montreal m.22/2). Mayıs 2026 TCMB kuruyla bu sınır yaklaşık 94.500 TL’dir; Türk Lirası karşılığı karar tarihindeki değere göre belirlenir (m.23).

1.288 SDR sınırı hâlâ geçerli mi?

Hayır. Bagaj sınırı 28 Aralık 2024 tarihinde 1.519 SDR’ye yükselmiştir (Montreal m.24 revizyonu).

Bagaj hasarını kaç gün içinde bildirmeliyim?

Hasarı fark eder etmez ve en geç teslimden itibaren yedi gün içinde yazılı olarak (Montreal m.31/2; iç hatta 2920 s.K. m.128/2).

Geciken bagaj için bildirim süresi nedir?

Bagajın size teslim edildiği tarihten itibaren en geç yirmi bir gün (Montreal m.31/2; 2920 s.K. m.128/2).

Bagajım kaç gün gelmezse kayıp sayılır?

Gelmesi gereken tarihten itibaren yirmi bir gün içinde gelmezse (Montreal m.17/3).

Bildirim süresini kaçırırsam ne olur?

Taşıyıcının hilesi dışında taşıyıcıya karşı dava açılamaz (Montreal m.31/4; 2920 s.K. m.128/4).

Dava açma süresi ne kadar?

Varış tarihinden veya varılması gereken tarihten itibaren iki yıl; süre dolarsa tazminat hakkı düşer (Montreal m.35; 2920 s.K. m.131).

İç hat uçuşunda bagaj sınırı aynı mı?

İç hatta sınır, 2920 sayılı Kanun m.124 uyarınca Varşova Sözleşmesi ve onu değiştiren metinlere göre belirlenir. Montreal sınırının uygulanıp uygulanmayacağı tartışmalıdır. Bagaj kuponu Kanundaki kayıtları taşımıyorsa taşıyıcı sınırdan hiç yararlanamaz (m.109).

Değerli eşyam için sınır yükseltilebilir mi?

Evet. Check-in sırasında özel değer beyanı yapılır ve gerekiyorsa ek ücret ödenirse taşıyıcı beyan edilen tutara kadar sorumlu olur (Montreal m.22/2).

Bagajım açılıp eşyalarım çalındıysa sınır uygulanır mı?

Zarar taşıyıcının veya adamlarının kastı ya da pervasız davranışından doğmuşsa sınır uygulanmaz; bunun ispatı yolcuya aittir (Montreal m.22/5; 2920 s.K. m.126).

Kabin bagajımdaki zarar da karşılanır mı?

Kabin bagajında taşıyıcı ancak kendisinin veya adamlarının kusurundan doğan zarardan sorumludur; kusurun ispatı gerekir (Montreal m.17/2).

Yabancı havayoluna Türkiye’de dava açabilir miyim?

Varış yeri Türkiye ise, bilet taşıyıcının Türkiye’deki iş yerinden alınmışsa veya taşıyıcı Türk şirketiyse açabilirsiniz. Yalnızca Türkiye’de oturmak bagaj davası için yeterli değildir (Montreal m.33/1-2).

Ortak uçuş kodlu seferde kime başvurmalıyım?

Bileti satan taşıyıcıya da uçuşu fiilen yapan taşıyıcıya da başvurabilir, ikisine birlikte veya birine karşı dava açabilirsiniz (Montreal m.45).

Hakem heyetine başvurabilir miyim?

Evet. Yolcu taşıma tüketici işlemidir; 2026 yılında 186.000 TL’nin altındaki uyuşmazlıklarda hakem heyetine başvuru zorunludur (TKHK m.3/1-l, m.68/1).

Manevi tazminat alabilir miyim?

Talep edilebilir; ancak cezalandırıcı tazminat istenemez (Montreal m.29) ve AB Adalet Divanı sınırın maddi ve manevi zararı birlikte kapsadığını kabul etmiştir. Talep sınır gözetilerek kurulmalıdır.

Havayolu değerli eşyadan sorumlu olmadığını söylüyor, doğru mu?

Taşıma şartlarındaki sorumsuzluk veya sınırı indiren kayıtlar hükümsüzdür (Montreal m.26; iç hatta 2920 s.K. m.125). Ancak bagajın kendi ayıbından doğan zarar ve yolcunun kendi ihmali taşıyıcının savunması olabilir (Montreal m.17/2, m.20).

SHGM’ye şikâyet etmek yeterli mi?

Hayır. SHGM idari denetim yapar; tazminata hükmetmez ve dava süresini durdurmaz.

Bu yazı genel bilgilendirme amaçlıdır; her dosyanın kendine özgü koşulları bulunduğundan, ayrıntılı değerlendirme için güncel mevzuat ve uzman hukuki görüş esas alınmalıdır.

Mevzuat kontrolü: Bu yazıdaki 2920 sayılı Türk Sivil Havacılık Kanunu, 6502 sayılı Kanun ve Tüketici Hakem Heyetleri Yönetmeliği hükümleri 23 Eylül 2026 itibarıyla mevzuat.gov.tr’deki güncel metinler üzerinden; Montreal Sözleşmesi hükümleri Sözleşme metni ve 28/12/2024 tarihli sınır revizyonu üzerinden kontrol edilmiştir. SDR karşılığı TCMB’nin Mayıs 2026 gösterge kurlarına dayanır.