Kripto Dolandırıcılığı (Sahte Borsa, Rug-Pull, Oltalama) Mağdur Rehberi

Kripto dünyasının en acı gerçeklerinden biri dolandırıcılıktır: sahte borsalar, “garantili getiri” vaatleri, rug-pull projeleri ve oltalama siteleri her gün yeni mağdurlar üretir. Kötü haber, kriptonun geri döndürülemez doğası; iyi haber, hukukun artık bu alanda araçlara sahip olması. Bu rehberde kripto dolandırıcılığı mağdurunun izlemesi gereken adımları web-doğrulamalı biçimde açıklıyoruz.

Dolandırıcılık biçimleri

Kripto dolandırıcılığı çok çeşitlidir: sahte borsa/yatırım platformları (para yatırılır ama çekilemez), rug-pull (proje sahiplerinin fonları çekip ortadan kaybolması), oltalama (phishing) siteleri ve sahte cüzdan uygulamaları, Ponzi/piramit şemaları, Telegram/WhatsApp “sinyal/VIP” grup dolandırıcılıkları ve uzun süre güven inşa edip büyük yatırım sonrası kaybolan “pig butchering”. Ortak nokta: gerçekçi olmayan getiri vaadi ve aciliyet baskısı.

Hukuki nitelik: nitelikli dolandırıcılık

Kripto dolandırıcılığı, Türk hukukunda esas olarak TCK m.157 (dolandırıcılık) ve özellikle m.158 (nitelikli dolandırıcılık) hükümleriyle ele alınır. Bilişim sistemlerinin araç olarak kullanılması gibi hâller, suçu nitelikli hâle getirerek cezayı ağırlaştırabilir. Süreç, ceza şikâyeti ve ayrıca özel hukuk tazminat davalarıyla birlikte yürütülebilir.

İlk adım: delilleri koruyun

Mağdur olunca yapılacak en kritik iş delilleri korumaktır. Şunları eksiksiz saklayın: gönderdiğiniz/aldığınız cüzdan adresleri, işlem kimlikleri (TxID), platform ve kişi bilgileri, tüm ekran görüntüleri ve yazışmalar, banka/ödeme dekontları. Kripto işlemleri geri döndürülemez olsa da, bu veriler zincir üstü izleme ve failin tespiti için hayati önemdedir.

Başvuru: savcılık ve siber suçlar

Delilleri topladıktan sonra, Cumhuriyet Başsavcılığına şikâyette bulunun ve siber suçlarla mücadele birimine başvurun. Soruşturma kapsamında on-chain (zincir üstü) analizle cüzdanların izlenmesi, borsalardan bilgi talebi ve gerektiğinde uluslararası savcılıklarla bilgi paylaşımı süreçleri işletilebilir. Erken başvuru, varlıkların bir borsada dondurulabilmesi ihtimalini artırır.

El koyma ve dondurma araçları

Hukuk, kripto varlıklar bakımından da araçlara sahiptir. CMK m.128/A, dijital varlıklara el koymaya ilişkin özel bir düzenleme içerir. Ayrıca MASAK’ın geçici tedbir kararıyla şüpheli cüzdanlar/hesaplar dondurulabilir. Bu araçlar, özellikle varlıklar hâlâ izlenebilir bir borsada ise, kaybın kısmen kurtarılmasına imkân tanıyabilir. Sürecin bir avukatla ve zaman kaybetmeden yürütülmesi önemlidir.

İlk Yetmiş İki Saat

Bu tür dosyalarda sonucu belirleyen en önemli değişken hızdır. Para zincirin ilerisine taşındıkça, farklı hesaplara ve cüzdanlara bölündükçe izlenmesi ve dondurulması güçleşir.

Sırasıyla:

• Bankanızı derhâl arayın ve işlemi bildirin; alıcı hesap üzerinde işlem yapılabilmesi için zaman kritiktir.
• Hiçbir şeyi silmeyin. Öfke veya utançla yapılan silme işlemleri, sonradan geri getirilemeyen delil kaybına yol açar.
• Yazışmaları ve dekontları arşivleyin; ekran görüntüsü yeterli değildir, mümkünse dışa aktarım alın.
• Şikâyet dilekçenizi geciktirmeyin. Blokaj ve el koyma talepleri ancak açılmış bir dosya üzerinden işler.
• Karşı tarafla iletişimi kesmeyin ama yeni ödeme yapmayın. İletişimin devamı delil üretir; ödeme ise zararı büyütür.
• Aynı cihazdan yeni işlem yapmayın ve şifrelerinizi başka bir cihazdan değiştirin.

Gerçekçi olmak gerekir: Erken hareket geri alma ihtimalini yükseltir; ancak hiçbir aşama sonucu garanti etmez. Buna rağmen ilk saatlerde atılan adımlar, sonraki her aşamanın dayanağını oluşturur.

Neden Nitelikli Dolandırıcılık?

Kripto varlıklara ilişkin dolandırıcılık fiilleri, kural olarak bilişim sistemlerinin ya da banka veya kredi kurumlarının araç olarak kullanılması suretiyle işlenen nitelikli dolandırıcılık kapsamında değerlendirilir.

Ancak burada, iddianın da savunmanın da merkezinde yer alan bir ayrım vardır: Bu nitelikli hâlin uygulanabilmesi için bilişim sisteminin veya bankanın hilenin kendisi ya da ayrılmaz bir parçası olarak kullanılmış olması gerekir. Salt ödeme kanalı olarak bankanın devreye girmesi, tek başına bu nitelikli hâli oluşturmaz.

Pratik karşılığı: Sahte bir yatırım platformu üzerinden aldatma gerçekleşmişse bilişim sistemi hilenin parçasıdır. Buna karşılık, yüz yüze kurulan bir aldatmada paranın havaleyle gönderilmiş olması tek başına nitelendirmeyi değiştirmez.

Aynı olayda birden çok suç gündeme gelebilir:

• Sahte dekont veya belge üretilmişse belgede sahtecilik — belgede sahtecilik.
• Kart veya ödeme aracı kötüye kullanılmışsa ayrı bir suç oluşur.
• Elde edilen değer dönüştürülüp aklanmışsa suçtan kaynaklanan malvarlığı değerlerini aklama gündeme gelir; kripto varlıklar bu bakımından tipik bir dönüştürme aracıdır.

Önemli bir ayrım daha: Her başarısız yatırım dolandırıcılık değildir. Ortada gerçek bir sözleşme ilişkisi ve piyasa riski varsa uyuşmazlık hukukî nitelikte olabilir — hukukî uyuşmazlık mı, dolandırıcılık mı.

Suçun genel çerçevesi için dolandırıcılık suçu ve nitelikli hâlleri.

Usul: Şikâyet Aranmaz, Uzlaştırma Yoktur

Mağdurların bilmediği ancak sürecin tamamını etkileyen kurallar şunlardır:

Şikâyet aranmamasının iki sonucu vardır: Bir yandan sizden şikâyet dilekçesi beklenmeksizin soruşturma yürütülebilir; öte yandan failin baskısıyla vazgeçmeniz süreci durdurmaz.

Buna rağmen dilekçe verin. Şikâyet şartı olmaması, dosyanın kendiliğinden açılacağı anlamına gelmez; olayın bildirilmesi ve delillerin sunulması gerekir — şikâyet dilekçesi örneğimiz.

Delil Koruma: Neyi Nasıl Saklamalı?

Bu dosyalarda delil, günler içinde erişilemez hâle gelir. Platformlar kapanır, hesaplar silinir, numaralar kullanımdan kalkar.

Bir adım daha: Dijital içeriğin sonradan tartışma konusu olmaması için delil tespiti yoluna başvurulabilir. Bu yol, zincir üzerindeki işlemler, sosyal medya yazışmaları ve dijital banka kayıtları bakımından uygulamada kullanılmaktadır.

Cihazınızı koruyun. Telefon veya bilgisayarınız üzerinde inceleme gerekebilir; fabrika ayarlarına döndürmek veya uygulamayı silmek delili yok eder.

Nereye Başvurulur?

• Cumhuriyet Başsavcılığı. Asıl muhatap burasıdır; dilekçede suç vasfını doğru kurun ve taleplerinizi tek tek yazın.
• Siber suçlarla mücadele birimleri. Teknik inceleme ve iz sürme bu birimler aracılığıyla yürür.
• Bankanız. İşlemi bildirin ve şüpheli işlem sürecinin başlatılmasını isteyin.
• Kripto varlık hizmet sağlayıcısı. Hesabınızın bulunduğu platforma bildirim yapın ve işlem dökümü talep edin.

Dilekçede mutlaka isteyin:

• Alıcı hesaplara ilişkin kimlik ve hesap bilgilerinin getirtilmesi.
• Para hareketinin zincir hâlinde takibi; ilk alıcıdan sonraki transferler dâhil.
• Hesaplar üzerinde tedbir uygulanması.
• Telefon numaralarına ilişkin abonelik kayıtlarının istenmesi.
• Bağlantı kayıtlarının tespiti ve platform yazışmalarının temini.
• Katılma talebi; bu, kanun yoluna gidebilmeniz bakımından önemlidir — taraf kavramları.

Destek birimleri için mağdur hakları ve adli destek.

Blokaj ve El Koyma: İki Ayrı Mekanizma

Paranın durdurulmasında birbirini tamamlayan iki yol vardır.

1) İdari blokaj. Suç gelirlerinin aklanmasının önlenmesine ilişkin mevzuat kapsamında, şüpheli işlem bildirimi üzerine idari blokaj uygulanabilir. Uygulamada blokenin başlangıç süresi yedi iş günü olup, savcılık kararı veya sulh ceza hâkimliği tedbiriyle uzatılabilmektedir.

2) Adlî el koyma. Somut delillere dayanan kuvvetli şüphe bulunan hâllerde, şüpheliye ait banka veya diğer malî kurumlardaki her türlü hesaba, gerçek veya tüzel kişiler nezdindeki her türlü hak ve alacağa, taşınmazlara ve kıymetli evraka el konulabilir.

Bu ikisini karıştırmayın: İdari blokaj hızlı ama süreli bir tedbirdir; kalıcı sonuç adlî el koyma kararıyla sağlanır. Bu nedenle blokaj süresi dolmadan savcılıktan tedbir talebinde bulunulması gerekir.

Hesabınız hatalı olarak bloke edildiyse — yani paranın geçtiği bir ara hesap sizinse — gelir kaynağınızı gösteren belgelerle başvurmanız beklenir: bordro, vergi beyannamesi, borsa işlem dökümleri ve birebir işlem geçmişi. Bu aşamada dosyadaki sıfatınızın müşteki mi şüpheli mi olduğu netleştirilmelidir.

Hesabınızı Kullandırdıysanız

Bu bölüm, kendini mağdur sanıp şüpheli konumunda bulan kişiler içindir ve son dönemde en hızlı büyüyen dosya türüdür.

Kalıp şudur: «Hesabına para gelecek, çekip bize vereceksin, komisyon alacaksın» teklifi. Çoğu kişi bunu zararsız bir aracılık sanır.

2026 yılında yapılan düzenlemeyle bu alan açıkça ele alınmıştır: dolandırıcılık suçlarına iştirakin, kendisine veya başkasına haksız menfaat sağlamak amacıyla banka veya kredi kartı gibi ödeme araçlarının ya da banka, aracı kurum, ödeme hizmeti sağlayıcıları veya kripto varlık hizmet sağlayıcıları nezdindeki hesabın kullanılmasını sağlamak suretiyle gerçekleşmesi ayrıca düzenlenmiştir.

• «Ben sadece hesabımı verdim» savunması yeterli değildir. Aracılık, iştirak tartışmasını doğrudan açar.
• Komisyon alınmış olması aleyhe değerlendirilir.
• Cüzdan veya hesap kiralamak ağır cezaî sorumluluk doğurabilir.
• Kendiniz de aldatılmış olabilirsiniz; bu durumda iş ilanı, yazışmalar ve tanıştırılma biçimi savunmanın temelini kurar.

İştirak kavramının çerçevesi için suça iştirak, ifade aşamasındaki haklarınız için ifade verme rehberi.

Sık Görülen Kalıplar ve Erken Uyarı İşaretleri

Yöntemler değişse de örüntü tekrarlanır. Aşağıdaki tablo, hem yaşananı adlandırmak hem yakınlarınızı uyarmak için kullanılabilir.

Ortak payda: Hemen hepsinde aciliyet baskısı, gizlilik telkini ve olağandışı getiri vaadi bulunur. Bu üçü bir aradaysa işlem durdurulmalıdır.

Kendini kurum görevlisi olarak tanıtma kalıbı ayrıca ele alınmıştır — kendini polis, savcı veya banka görevlisi olarak tanıtanlar; havale ve IBAN üzerinden yaşanan mağduriyetler için IBAN mağdurları rehberi.

İkinci Dalga: «Paranızı Kurtaralım» Tuzağı

Bu uyarı, yazının en önemli bölümlerinden biridir.

Dolandırılan kişilere kısa süre içinde ikinci bir teklif gelir: kayıp varlıkların geri getirileceği, zincir üzerinde iz sürüleceği, yurt dışındaki bir kurumla bağlantı kurulacağı söylenir.

• Mağdur listeleri el değiştirir. İlk dolandırıcılığa uğramış olmanız, sizi ikinci dalganın hedefi hâline getirir.
• Peşin ücret istenmesi en belirgin işarettir: «işlem bedeli», «vergi», «danışmanlık avansı».
• «Kurtarma» adı altında yeni bilgi istenmesi tehlikelidir; cüzdan erişim bilgileriniz asla paylaşılmamalıdır.
• Hiçbir gerçek hizmet sonucu garanti edemez. Sonuç garantisi veren her teklif şüphelidir.
• Resmî süreç dışında iz sürme sonuç doğurmaz; el koyma ve tedbir ancak yargı kararıyla mümkündür.

Basit ölçüt: Sizden önce para veya erişim bilgisi isteniyorsa durun.

Yurt Dışı Platformlar ve Sınır Ötesi Sorun

Dosyaların önemli bölümünde varlık, yurt dışında kurulu bir platforma veya adrese gider. Bu, süreci uzatır ama kapatmaz.

• Talebinizi yine de yazın. Yabancı platformdan bilgi istenmesi, uluslararası adlî yardımlaşma usulüyle yürür; süreç yavaştır fakat işletilebilir.
• Zincir üzerindeki hareket kamuya açıktır. Adres ve işlem numaralarını sunmanız, iz sürmenin dayanağını oluşturur.
• Kritik nokta çıkış noktasıdır. Varlık bir noktada nakde dönüştürülür; bu dönüşümün gerçekleştiği hesap, kimlik tespitine imkân verir.
• Türkiye’de faaliyet gösteren platformlar bakımından ise durum farklıdır; düzenleme ve izin rejimi için kripto varlık hizmet sağlayıcıları ve izin rejimi ile sermaye piyasası hukuku rehberimiz.

Tazminat: Ceza Davasından Ayrı Bir Yol

Ceza yargılaması failin cezalandırılmasına yöneliktir; paranızın iadesi ayrı bir taleptir.

• Haksız fiil hükümlerine dayanan tazminat davası hukuk mahkemesinde ayrıca açılabilir.
• Zamanaşımı: Zararın ve failin öğrenilmesinden itibaren iki yıl, her hâlde fiilin gerçekleşmesinden itibaren on yıl.
• Ceza dosyasındaki tespitler kullanılır; bu nedenle ceza soruşturmasının iyi yürütülmesi tazminat davasını da güçlendirir.
• Fail belirlenemezse tazminat davası fiilen işlevsiz kalır; bu yüzden kimlik tespitine yönelik talepler ilk aşamada ısrarla ileri sürülmelidir.
• Aracı hesap sahipleri bakımından da sorumluluk tartışılabilir.

Gerçekçi beklenti: Paranın tamamının geri alınması her dosyada mümkün olmaz. Sonuç; hızın, zincirin kaç adım ilerlediğinin ve varlığın nakde dönüşüp dönüşmediğinin birlikte belirlediği bir sonuçtur. Süreç uzayabilir — bu nedenle beklentiyi baştan doğru kurmak, ikinci kez zarar görmenizi de önler.

Sürecin sonundaki karar türleri için beraat, takipsizlik ve düşme farkı, iddianame sonrası aşama için iddianame sonrası süreç, kanun yolu için istinaf ve temyiz. Alanın tamamı için Ceza Hukuku Rehberimiz.

Sıkça Sorulan Sorular

Kripto dolandırıcılığı hangi suçu oluşturur?

Kural olarak bilişim sistemlerinin ya da banka veya kredi kurumlarının araç olarak kullanılması suretiyle işlenen nitelikli dolandırıcılık kapsamında değerlendirilir. Aynı olayda belgede sahtecilik ve aklama gibi başka suçlar da gündeme gelebilir.

Her başarısız kripto yatırımı dolandırıcılık mıdır?

Hayır. Ortada gerçek bir sözleşme ilişkisi ve piyasa riski varsa uyuşmazlık hukukî nitelikte olabilir. Belirleyici olan, baştan itibaren aldatma kastının ve hileli davranışın bulunup bulunmadığıdır.

Şikâyet etmem şart mı?

Suç şikâyete bağlı değildir; savcılık öğrendiği anda re’sen soruşturma başlatır. Buna rağmen olayın bildirilmesi ve delillerin sunulması için dilekçe verilmelidir.

Uzlaşma teklif edilir mi?

Hayır. Nitelikli dolandırıcılık uzlaştırmaya tabi değildir. Ayrıca alt sınır yüksek olduğundan hükmün açıklanmasının geri bırakılması da kural olarak mümkün değildir.

Görevli mahkeme hangisidir?

Nitelikli dolandırıcılık bakımından görevli mahkeme ağır ceza mahkemesidir.

Adlî para cezası nasıl belirlenir?

Adlî para cezasının miktarı, suçtan elde edilen menfaatin iki katından az olamaz. Bu, mutlak bir alt sınır oluşturur.

Bankaya para gönderdim, nitelikli hâl otomatik uygulanır mı?

Hayır. Bu nitelikli hâlin uygulanabilmesi için bilişim sisteminin veya bankanın hilenin kendisi ya da ayrılmaz bir parçası olarak kullanılmış olması gerekir; salt ödeme kanalı olarak devreye girmesi tek başına yeterli değildir.

Param dondurulabilir mi?

İki mekanizma vardır. Şüpheli işlem bildirimi üzerine idari blokaj uygulanabilir; uygulamada blokenin başlangıç süresi yedi iş günüdür ve uzatılabilir. Kalıcı sonuç ise adlî el koyma kararıyla sağlanır.

Hangi mal ve haklara el konulabilir?

Somut delillere dayanan kuvvetli şüphe bulunan hâllerde şüpheliye ait banka veya diğer malî kurumlardaki her türlü hesaba, gerçek veya tüzel kişiler nezdindeki her türlü hak ve alacağa, taşınmazlara ve kıymetli evraka el konulabilir.

Hesabımı kullandırdım, sorumluluğum var mı?

2026 yılında yapılan düzenlemeyle, dolandırıcılık suçlarına iştirakin ödeme araçlarının ya da banka, aracı kurum, ödeme hizmeti sağlayıcıları veya kripto varlık hizmet sağlayıcıları nezdindeki hesabın kullanılmasını sağlamak suretiyle gerçekleşmesi ayrıca düzenlenmiştir. “Sadece hesabımı verdim” savunması tek başına yeterli olmaz.

Hesabım bloke edildi ama ben dolandırılan tarafım. Ne yapmalıyım?

Gelir kaynağınızı gösteren belgelerle başvurun: bordro, vergi beyannamesi, borsa işlem dökümleri ve birebir işlem geçmişi. Bu aşamada dosyadaki sıfatınızın müşteki mi şüpheli mi olduğu netleştirilmelidir.

Para yurt dışına gitti, yapılacak bir şey var mı?

Süreç uzar ama kapanmaz. Yabancı platformdan bilgi istenmesi uluslararası adlî yardımlaşma usulüyle yürür. Zincir üzerindeki hareket izlenebildiğinden, varlığın nakde dönüştürüldüğü nokta kimlik tespitine imkân verebilir.

Paramı kurtaracağını söyleyen kişilere güvenmeli miyim?

Hayır. Dolandırılan kişilere kısa süre içinde ikinci bir teklif gelmesi yaygındır. Peşin ücret veya erişim bilgisi istenmesi en belirgin uyarı işaretidir; el koyma ve tedbir ancak yargı kararıyla mümkündür.

Tazminat davası açabilir miyim?

Evet, ceza davasından ayrı olarak haksız fiil hükümlerine dayanan tazminat davası açılabilir. Zamanaşımı, zararın ve failin öğrenilmesinden itibaren iki yıl, her hâlde fiilin gerçekleşmesinden itibaren on yıldır.

Paramın tamamını geri alabilir miyim?

Her dosyada mümkün olmaz. Sonuç; başvurunun hızına, paranın zincirde kaç adım ilerlediğine ve varlığın nakde dönüşüp dönüşmediğine bağlıdır. Erken hareket ihtimali yükseltir ancak hiçbir aşama sonuç garantisi vermez.