Anafilaksi dosyaları, malpraktis alanında zaman aralığının en kısa olduğu dosyalardır. Belirtiler alerjenle temastan sonra genellikle ilk beş ile otuz dakika içinde başlar ve tablo dakikalar içinde ölümcül hâle gelebilir. Bu kadar dar bir pencerede kusur, çoğu zaman karmaşık bir tıbbi tercihte değil, bilinen ve yazılı olan bir basamağın atlanmasında aranır.
Bu rehber, malpraktis rehberleri serisinin bir parçasıdır — 53 rehber tek sayfada.
Kaynaklar bu basamağı tereddütsüz belirtir: tedavideki ilk ve en önemli adım adrenalinin derhâl uygulanmasıdır; adrenalin hayat kurtarır ve gecikmeden kullanılmalıdır. Buna karşılık antihistaminikler yalnızca deri belirtilerini hafifletir, hayat kurtarmaz. Şüphe hâlinde bile adrenalin verilmesi önerilir; tablo astım mı anafilaksi mi belli değilse önce adrenalin uygulanır.
Bu alandaki dosyalar üç ayrı zaman diliminde kurulur: olay öncesi (alerji sorgulaması), olay anı (adrenalin) ve olay sonrası (gözlem ve taburculuk).
⚠️ Faizde mevzuat güncellemesi — 31 Temmuz 2026:
Faiz oranı. 7589 sayılı Kanun’un 10. maddesiyle 3095 sayılı Kanun’un 1. maddesi yeniden yazılmıştır (RG 31.07.2026, S. 33326). Yasal faiz artık sabit bir rakam değil, TCMB’nin önceki yılın 31 Aralık günü kısa vadeli kredi işlemlerinde uyguladığı reeskont oranının yüzde seksenidir. 30 Haziran’daki oran, önceki 31 Aralık oranından beş puan veya daha fazla farklıysa yılın ikinci yarısında 30 Haziran oranının yüzde sekseni uygulanır. Faiz artık dönemsel hesaplanır: 31.07.2026 öncesi dönemde eski rejim, sonrasında yeni formül geçerlidir; tek oranla yıllara yayılan hesap tabloları yanlış sonuç verir.
Faiz başlangıcı. Aynı Kanun’la Türk Borçlar Kanunu’nun 55. maddesine eklenen fıkralar uyarınca, bedensel zarar ve ölüm nedeniyle açılan tazminat davalarında faiz, bilinen dönem bakımından olay tarihinden, bilinemeyen dönem bakımından karar tarihinden işletilir. Tahkikat başlayıncaya kadar ifa amacıyla yapılan ödeme, ödeme tarihine göre belirlenecek tazminat miktarından oransal olarak mahsup edilir. Geçiş bakımından belirleyici olan, haksız fiilin veya zarar doğuran olayın tarihidir. Ayrıntı: Yasal faiz değişti: reeskont endekslemesi
⚠️ Mevzuat güncellemesi — 31 Temmuz 2026: 7589 sayılı Kanun’un 19. maddesiyle Hukuk Muhakemeleri Kanunu’nun belirsiz alacak davasını düzenleyen 107. maddesi yürürlükten kaldırılmıştır (RG 31.07.2026, S. 33326). Bu tarihten sonra yeni bir belirsiz alacak davası açılamaz. Yerine, aynı Kanun’un 20. maddesiyle HMK m. 109’a eklenen dördüncü fıkra ile güçlendirilmiş kısmi dava getirilmiştir: alacağın yalnız bir kısmının dava edildiği hâllerde talep konusu, aynı davada bir defaya mahsus olmak üzere, iddianın genişletilmesi yasağına tabi olmaksızın tahkikatın sona ermesine kadar artırılabilir ve zamanaşımı, artırılan kısım bakımından da dava tarihinden itibaren kesilmiş sayılır. 31.07.2026’dan önce açılmış belirsiz alacak davaları geçici m. 1 uyarınca eski hükme göre görülmeye devam eder. Ayrıntı: Belirsiz alacak davası kaldırıldı mı? HMK 107 ve yargı paketi
Alerjiniz kayıtlıyken aynı ilaç mı verildi? Kayıtlar belirleyici.
Birinci Eksen: Olay Öncesi — Alerji Sorgulanmadı mı, Kayıt Gözden mi Kaçtı?
İlaca bağlı anafilaksi dosyalarının büyük bölümü, uygulamadan önce alerji sorgusunun yapılmamış olmasına dayanır. Kaynaklarda ilaç alerjisi olan hastanın hekime alerjisini bildirmesi gerektiği belirtilir; ancak hukuki değerlendirmede sorma yükümlülüğü hekimdedir ve hastanın kendiliğinden söylemesine bırakılamaz.
Burada iki ayrı senaryo vardır ve ikisinin hukuki ağırlığı farklıdır.
| Senaryo | Dosyadaki karşılığı | Ağırlık |
|---|---|---|
| Alerji hiç sorulmamış | Anamnez formunda alerji bölümü boş; sistemde kayıt yok | Sorgulama yükümlülüğünün ihlali |
| Alerji kayıtlı, yine de aynı ilaç verilmiş | Sistemde alerji uyarısı mevcut; istem yine yapılmış | Çok daha ağır — bilinen bilginin gözden kaçırılması |
| Alerji sorulmuş, hasta bilmiyor, ilk kez reaksiyon | Kayıt tam; ilk temas | Öngörülemeyen tablo — kusur olay anına kayar |
İkinci satır bu alanın en güçlü kusur başlığıdır. Hastanın dosyasında alerji kaydı bulunmasına rağmen aynı ilacın istenmesi, savunulması güç bir durumdur ve ilaç uygulama ve reçete hataları başlığıyla doğrudan kesişir. Bu tür dosyalarda ayrıca kurum organizasyonu tartışılır: hastane bilgi sisteminde alerji uyarısı çıkıyor mu, çıkıyorsa uyarı nasıl aşılmış?
Sık karşılaşılan tetikleyiciler: antibiyotikler (özellikle penisilin grubu), ağrı kesici ve iltihap giderici ilaçlar, görüntülemede kullanılan kontrast maddeler ve lateks. Kontrast madde verilecek hastada alerji sorgusunun yapılmamış olması, radyoloji birimini de sürece dâhil eder — ayrıntı için radyoloji ve patoloji rapor hataları rehberine bakınız.
İkinci Eksen: Olay Anı — Adrenalin Gecikmesi
Bu, dosyanın merkezidir ve değerlendirmesi görece nettir. Tanı klinik bulgulara göre konulur; laboratuvar sonucu beklenmez. Uygulama yolu da bellidir: uyluğun dış yan yüzünden kas içine, gerekirse giysi üzerinden.
Kusur iddiası genellikle üç biçimde ortaya çıkar:
1. Adrenalin hiç uygulanmamıştır. Yalnızca antihistaminik ve kortizonla yetinilmiştir. Kaynaklar bu yaklaşımı açıkça hatalı sayar: antihistaminikler yalnızca deri belirtilerini hafifletir; tablo anafilaksiye ilerliyorsa adrenalin tek ve en uygun ilaçtır.
2. Adrenalin geç uygulanmıştır. Burada dosya bir çizelge üzerine kurulur: belirtilerin başlama saati, ilk değerlendirme saati, adrenalinin uygulanma saati. Bu aralık, kusurun ölçüsüdür.
3. Tekrar doz verilmemiştir. Yanıt alınamayan hastada beş dakika sonra ek doz uygulanabileceği bilinmektedir. Tek doz sonrası bekleme, ayrı bir başlıktır.
“Emin olamadık” savunmasının sınırı
Karşı taraf sıklıkla tablonun anafilaksi olduğundan emin olunamadığını ileri sürer. Bu savunmanın karşılığı kaynaklarda hazırdır: şüphe varsa adrenalin verilir; astım ile anafilaksi ayrımı yapılamıyorsa önce adrenalin uygulanır, rahatlatıcı ilaç sonra kullanılır. Yani belirsizlik, adrenalini geciktirmenin değil, uygulamanın gerekçesidir. Adrenalinin tehlikeli olduğu düşüncesi de kaynaklarda yanlış bilgi olarak sayılmaktadır.
Üçüncü Eksen: Olay Sonrası — Çift Fazlı Reaksiyon ve Erken Taburculuk
Bu eksen, dosyaların en sık gözden kaçan bölümüdür. Adrenalin uygulanan hastaların önemli bir bölümü ilk saatlerde iyileşmiş görünür. Ancak bilinen bir tablo vardır: çift fazlı (bifazik) reaksiyon. Türkiye Milli Pediatri Derneği kılavuzunda bu husus şöyle ifade edilmektedir — anafilaksi geçiren vakaların yaklaşık yüzde altısında, belirtilerin başlamasından sonraki 4–12. saatler arasında belirtiler tekrarlayabilir.
Aynı kılavuzda hukuken çok önemli bir cümle daha yer alır: özellikle ağır ve öldürücü anafilakside tekrarlamaların daha sık görülebileceği ve adrenalin uygulamasındaki gecikmenin bu durumu kolaylaştırabileceği belirtilmektedir. Bu cümle, ikinci eksen ile üçüncü ekseni birbirine bağlar: gecikme yalnızca ilk tabloyu değil, tekrarlama ihtimalini de ağırlaştırır.
Buradan doğan yükümlülük gözlemdir. Adrenalin uygulanan hastanın taburcu edilmeden önce yeterli süre gözlenmesi gerekir; kaynaklarda hastanede en az 24 saat gözlem gereğinden söz edilmektedir. Hastanın kısa süre sonra taburcu edilip evde ikinci dalgada kaybedilmesi, bu alandaki klasik dava senaryosudur.
| Taburculuk yükümlülüğü | Dosyada aranan kayıt |
|---|---|
| Yeterli gözlem süresi | Adrenalin saati ↔ taburculuk saati arasındaki fark |
| Çift fazlı reaksiyon uyarısı | Taburculuk formunda yazılı bilgilendirme |
| Oto-enjektör reçetesi | Reçete kaydı; hasta yakınına kullanım öğretilmiş mi? |
| Alerji uzmanına yönlendirme | Sevk / randevu kaydı |
| Alerjinin dosyaya işlenmesi | Sistemde alerji kaydı oluşturulmuş mu? |
Son satır özellikle önemlidir: anafilaksi geçirmiş hastanın alerjisinin sisteme işlenmemesi, bir sonraki başvuruda tekrarlayan bir olayın zeminini hazırlar. Bu, hekim kusurundan çok kurum organizasyonu kusurudur ve organizasyon kusuru mantığıyla değerlendirilir.
Oto-Enjektör: Reçete Edilmemesi Ayrı Bir Başlıktır
Anafilaksi geçirmiş veya geçirme riski bulunan hastalar için adrenalin oto-enjektörü öngörülmektedir. Bu cihaz reçeteyle temin edilir; yetişkin ve çocuk için farklı dozlar bulunur ve hasta ya da yakınının yanında taşıması beklenir.
Dosyada iki soru sorulur: reçete edilmiş midir ve kullanımı öğretilmiş midir? Cihazın reçete edilmiş ancak kullanımının anlatılmamış olması, aydınlatma yükümlülüğünün eksik yerine getirilmesidir. Bu husus aydınlatılmış onam rehberindeki ilkelerle birlikte değerlendirilir.
Bilirkişiye sorulacak çekirdek sorular
1. Uygulanan ilaç öncesinde alerji sorgusu yapılması zorunlu muydu; kayıtlarda var mı?
2. Hastanın dosyasında önceden alerji kaydı var mıydı; varsa aynı ilaç neden istenmiştir?
3. Klinik tablo anafilaksi tanısını gerektiriyor muydu?
4. Adrenalin hangi saatte uygulanmıştır; belirtilerin başlangıcına göre gecikme var mıdır?
5. Adrenalin yerine yalnızca antihistaminik/kortizon verilmişse bu yaklaşım tıbben savunulabilir mi?
6. Yanıt alınamadığında tekrar doz uygulanması gerekir miydi?
7. Taburculuk öncesi gözlem süresi yeterli miydi; çift fazlı reaksiyon riski gözetilmiş midir?
8. Oto-enjektör reçete edilmesi ve alerji uzmanına yönlendirme gerekir miydi?
9. Zamanında ve doğru müdahale hâlinde sonuç önlenebilir miydi?
Dilekçe Örneği 1 — Kayıtların Celbi ve Delil Tespiti
… NÖBETÇİ ASLİYE HUKUK MAHKEMESİ’NE
(Delil Tespiti Talebi)
TALEP EDEN: …
KARŞI TARAF: … Hastanesi
KONU: Müvekkile … tarihinde uygulanan … isimli ilaç sonrasında gelişen anafilaksi tablosuna ilişkin tüm tıbbi kayıtların, saat bilgileri ve sistem log kayıtlarıyla birlikte celbi talebidir.
AÇIKLAMALAR: Müvekkil … tarihinde saat …’da karşı taraf hastanesinde … tedavisi görmüş, kendisine … isimli ilaç uygulanmıştır. Uygulamadan kısa süre sonra yaygın döküntü, nefes darlığı ve tansiyon düşüklüğü gelişmiştir. Bu dosyada belirleyici olan husus, uygulama öncesinde alerji sorgusunun yapılıp yapılmadığı ile adrenalinin hangi saatte uygulandığıdır. Her iki bilgi de yalnızca hastane kayıtlarından elde edilebilecektir.
TALEBİMİZ:
a) Başvuru ve yatış kayıtları ile anamnez formunun alerji bölümü,
b) Hastane bilgi sisteminde müvekkil adına kayıtlı alerji bilgisi ve uyarı kayıtları,
c) İlaç istem kaydı, hazırlama ve uygulama saatleri ile uygulayan personel bilgisi,
d) Reaksiyon gelişimine ilişkin hemşire gözlem notları ve yaşam bulguları çizelgesi,
e) Adrenalin istem ve uygulama saati, dozu, uygulama yolu; tekrar doz verilmişse saati,
f) Uygulanan diğer ilaçlar (antihistaminik, kortizon) ve saatleri,
g) Gözlem süresi, taburculuk saati ve taburculuk formundaki yazılı bilgilendirme,
h) Oto-enjektör reçete edilmişse reçete kaydı,
i) Hastane bilgi sisteminin kayıt oluşturma ve değiştirme (log) dökümü.
Tarih — Talep Eden Vekili
Kayıtların sonradan düzenlenmiş olabileceğine dair şüphe varsa tıbbi kayıtların sonradan değiştirilmesi rehberindeki tespit yöntemlerine bakınız.
Dilekçe Örneği 2 — Kusur Beyanı ve Bilirkişiye Sorulacak Hususlar
… MAHKEMESİ’NE
(Beyan ve Bilirkişi İncelemesine İlişkin Talep)
1. Alerji sorgusu yapılmamıştır. Dosyaya sunulan anamnez formunda alerji bölümü boş bırakılmıştır. İlaç uygulaması öncesinde alerji sorgulaması tıbbi standarttır ve bu yükümlülük hastanın kendiliğinden beyanına bırakılamaz.
2. (Kayıt varsa) Sistemde alerji kaydı bulunmasına rağmen aynı ilaç istenmiştir. Müvekkilin … tarihli önceki başvurusunda … ilacına alerjisi kayda geçirilmiştir. Buna rağmen … tarihinde aynı grup ilaç istenmiş ve uygulanmıştır.
3. Adrenalin uygulamasında gecikme vardır. Kayıtlara göre belirtiler saat …’da başlamış, adrenalin ise saat …’da uygulanmıştır. Aradaki … dakikalık sürede yalnızca antihistaminik ve kortizon verilmiştir. Oysa antihistaminikler deri belirtilerini hafifletir; anafilakside hayat kurtaran ilaç adrenalindir ve gecikmeden uygulanması gerekir.
4. Tanıdan emin olunamaması gecikmeyi haklı kılmaz. Tıbbi kaynaklarda şüphe hâlinde dahi adrenalin uygulanması, astım ile anafilaksi ayrımı yapılamıyorsa önce adrenalin verilmesi öngörülmektedir.
5. Gözlem süresi yetersizdir. Müvekkil adrenalin uygulanmasından … saat sonra taburcu edilmiş, belirtiler evde tekrarlamıştır. Anafilaksi vakalarının bir bölümünde belirtilerin 4–12. saatlerde tekrarlayabildiği ve adrenalin gecikmesinin bunu kolaylaştırdığı bilinmektedir.
BİLİRKİŞİDEN SORULMASINI TALEP ETTİĞİMİZ HUSUSLAR:
a) Uygulama öncesi alerji sorgusu zorunlu muydu?
b) Sistemdeki alerji kaydına rağmen aynı ilacın istenmesi nasıl değerlendirilir?
c) Adrenalin gecikmesi tıbben savunulabilir mi; gecikme süresi nedir?
d) Antihistaminik ve kortizonla yetinilmesi standarda uygun mudur?
e) Taburculuk öncesi gözlem süresi yeterli midir?
f) Zamanında adrenalin uygulansaydı sonuç önlenebilir miydi?
g) Kusur oranı nedir?
Tarih — Davacı Vekili
Dilekçe Örneği 3 — Karşı Taraf (Hekim/Hastane) Savunması
… MAHKEMESİ’NE
(Cevap Dilekçesi)
1. Alerji sorgusu yapılmıştır. Dosyaya sunulan … tarihli anamnez formunda alerji bölümü doldurulmuş ve hasta tarafından bilinen bir ilaç alerjisi bulunmadığı beyan edilmiştir. Hastanın daha önce aynı ilacı sorunsuz kullandığı da kayıtlıdır.
2. İlk kez ortaya çıkan reaksiyon öngörülemez. Anafilaksi, daha önce sorunsuz kullanılmış bir ilaca karşı da gelişebilir. Öngörülemeyen bu tablo, komplikasyon–malpraktis ayrımı çerçevesinde değerlendirilmelidir; burada belirleyici olan tablonun gelişmesi değil, nasıl yönetildiğidir.
3. Müdahale gecikmeksizin yapılmıştır. Reaksiyon saat …’da fark edilmiş, adrenalin saat …’da uyluk dış yan yüzünden kas içine uygulanmış, yanıt alınamaması üzerine saat …’da ikinci doz verilmiştir. Hasta … saat gözlem altında tutulmuş, yaşam bulguları düzenli kaydedilmiştir.
4. Taburculuk bilgilendirmesi yapılmıştır. … tarihli taburculuk formunda belirtilerin tekrarlama ihtimali yazılı olarak bildirilmiş, adrenalin oto-enjektörü reçete edilmiş ve alerji uzmanına yönlendirme yapılmıştır.
Tarih — Davalı Vekili
Sık Yapılan Altı Hata
1. Saatleri istememek. Bu dosyalarda kusur, dakikalarla ölçülür. Belirtilerin başlangıcı, ilk müdahale ve adrenalin uygulaması saatleri olmadan çizelge kurulamaz.
2. Hemşire gözlem notlarını atlamak. Reaksiyonun ne zaman fark edildiği çoğu kez hekim notunda değil, hemşire gözlem notlarında ve yaşam bulguları çizelgesinde yazılıdır.
3. Önceki başvuruları incelememek. Alerjinin daha önce kaydedilip kaydedilmediği, dosyanın en ağır kusur başlığını doğurabilir. Hastanın eski kayıtları da talep edilmelidir.
4. Taburculuk aşamasını görmezden gelmek. Erken taburculuk, oto-enjektör reçete edilmemesi ve alerji kaydının sisteme işlenmemesi bağımsız kusur başlıklarıdır.
5. Kontrast maddeyi ilaç saymamak. Görüntülemede kullanılan kontrast maddeler bilinen tetikleyicilerdendir; öncesinde alerji sorgusu aynı şekilde gereklidir.
6. Kurum sorumluluğunu ayrı kurmamak. Bilgi sisteminde alerji uyarısının bulunmaması veya uyarının kolayca aşılabilir olması, hekim kusurundan bağımsız bir organizasyon kusurudur.
⚠️ Faizde mevzuat güncellemesi — 31 Temmuz 2026:
Faiz oranı. 7589 sayılı Kanun’un 10. maddesiyle 3095 sayılı Kanun’un 1. maddesi yeniden yazılmıştır (RG 31.07.2026, S. 33326). Yasal faiz artık sabit bir rakam değil, TCMB’nin önceki yılın 31 Aralık günü kısa vadeli kredi işlemlerinde uyguladığı reeskont oranının yüzde seksenidir. 30 Haziran’daki oran, önceki 31 Aralık oranından beş puan veya daha fazla farklıysa yılın ikinci yarısında 30 Haziran oranının yüzde sekseni uygulanır. Faiz artık dönemsel hesaplanır: 31.07.2026 öncesi dönemde eski rejim, sonrasında yeni formül geçerlidir; tek oranla yıllara yayılan hesap tabloları yanlış sonuç verir.
Faiz başlangıcı. Aynı Kanun’la Türk Borçlar Kanunu’nun 55. maddesine eklenen fıkralar uyarınca, bedensel zarar ve ölüm nedeniyle açılan tazminat davalarında faiz, bilinen dönem bakımından olay tarihinden, bilinemeyen dönem bakımından karar tarihinden işletilir. Tahkikat başlayıncaya kadar ifa amacıyla yapılan ödeme, ödeme tarihine göre belirlenecek tazminat miktarından oransal olarak mahsup edilir. Geçiş bakımından belirleyici olan, haksız fiilin veya zarar doğuran olayın tarihidir. Ayrıntı: Yasal faiz değişti: reeskont endekslemesi
Kontrol Listesi
☐ Anamnez formunun alerji bölümü dolduruldu mu?
☐ Hastanın önceki başvurularında alerji kaydı var mı?
☐ Sistemde alerji uyarısı çıkıyor mu; çıktıysa nasıl aşılmış?
☐ İlaç uygulama saati kayıtlı mı?
☐ Reaksiyonun fark edildiği saat hemşire notlarında var mı?
☐ Adrenalin uygulama saati, dozu ve yolu kayıtlı mı?
☐ Yanıt alınamadıysa tekrar doz verilmiş mi?
☐ Yalnızca antihistaminik/kortizonla mı yetinilmiş?
☐ Adrenalin sonrası gözlem süresi ne kadar?
☐ Taburculuk formunda tekrarlama uyarısı var mı?
☐ Oto-enjektör reçete edilmiş ve kullanımı öğretilmiş mi?
☐ Alerji uzmanına yönlendirme yapılmış mı?
☐ Alerji sisteme işlenmiş mi?
Sıkça Sorulan Sorular
Anafilakside hayat kurtaran ilaç hangisidir?
Adrenalindir. Tıbbi kaynaklarda tedavideki ilk ve en önemli adımın adrenalinin derhâl uygulanması olduğu belirtilir. Antihistaminikler yalnızca deri belirtilerini hafifletir, hayat kurtarmaz. Uygulama uyluğun dış yan yüzünden kas içine yapılır. Dosyada aranacak temel kayıt, adrenalinin uygulanıp uygulanmadığı ve hangi saatte uygulandığıdır.
Bana sadece iğne ve serum verildi, adrenalin yapılmadı. Bu kusur mudur?
Anafilaksi tablosu varsa bu ciddi bir eksikliktir. Antihistaminik ve kortizonla yetinilmesi, kaynaklarda hatalı yaklaşım olarak belirtilmektedir. Ancak önce tablonun gerçekten anafilaksi olup olmadığı bilirkişi tarafından değerlendirilir; kayıtlardaki yaşam bulguları ve belirtiler bu değerlendirmenin esasını oluşturur.
Hekim tanıdan emin olamadığı için adrenalini geciktirdiğini söylüyor. Bu savunma geçerli midir?
Bu savunma tıbbi kaynaklarla bağdaşmaz. Şüphe hâlinde adrenalin verilmesi önerilir; tablonun astım mı anafilaksi mi olduğu ayırt edilemiyorsa önce adrenalin uygulanır. Yani belirsizlik, adrenalini geciktirmenin değil uygulamanın gerekçesidir.
Alerjim dosyamda kayıtlıydı ama yine aynı ilacı verdiler. Bu ne anlama gelir?
Bu, bu alandaki en ağır kusur başlığıdır. Bilinen ve kayıtlı bir bilginin gözden kaçırılması, savunulması güç bir durumdur. Ayrıca hekim kusurunun yanında kurum sorumluluğu da doğar: bilgi sisteminde alerji uyarısı bulunuyor muydu, bulunuyorsa nasıl aşılmıştır?
Alerjim olduğunu bilmiyordum, ilk kez reaksiyon geliştim. Yine de dava açabilir miyim?
Anafilaksi daha önce sorunsuz kullanılmış bir ilaca karşı da gelişebilir ve ilk kez ortaya çıkan reaksiyon öngörülemez sayılabilir. Bu durumda değerlendirme tablonun gelişmesinden nasıl yönetildiğine kayar: müdahale zamanında ve doğru yapıldı mı, gözlem yeterli miydi?
Anafilaksiden sonra birkaç saat içinde taburcu edildim ve evde tekrarladı. Bu kusur mudur?
Bu, bilinen bir riskin göz ardı edilmesidir. Anafilaksi vakalarının yaklaşık yüzde altısında belirtiler 4–12. saatler arasında tekrarlayabilir (çift fazlı reaksiyon). Bu nedenle adrenalin uygulanan hastanın yeterli süre gözlenmesi gerekir; kaynaklarda en az 24 saat gözlemden söz edilmektedir. Erken taburculuk ayrı bir kusur başlığıdır.
Bana adrenalin oto-enjektörü verilmedi. Bunun önemi nedir?
Anafilaksi geçirmiş veya geçirme riski bulunan hastalar için oto-enjektör öngörülmektedir ve reçeteyle temin edilir. Dosyada iki soru sorulur: reçete edilmiş midir ve kullanımı öğretilmiş midir? Cihazın verilip kullanımının anlatılmaması, aydınlatmanın eksik yerine getirilmesidir.
Alerjim hastane sistemine kaydedilmedi ve sonraki başvurumda aynı şey tekrarlandı. Sorumluluk kimdedir?
Bu tipik bir organizasyon kusurudur ve kurumun sorumluluğunu doğurur. Anafilaksi geçirmiş hastanın alerjisinin dosyaya ve bilgi sistemine işlenmesi beklenir; işlenmemesi, bir sonraki olayın zeminini hazırlar.
Tomografi öncesi ilaç verdiler ve reaksiyon gelişti. Bu da aynı kapsamda mı?
Evet. Görüntülemede kullanılan kontrast maddeler bilinen tetikleyiciler arasındadır. Uygulama öncesinde alerji sorgusunun yapılması ve reaksiyona hazırlıklı olunması aynı şekilde gereklidir; sorgunun yapılmamış olması aynı kusur başlığını doğurur.
Çocuğuma yanlış doz adrenalin uygulandığını düşünüyorum. Bu nasıl değerlendirilir?
Çocuklar için ayrı ve düşük dozlu formlar bulunmaktadır. Uygulanan dozun kayıtlardan tespit edilmesi ve çocuğun kilosuna göre değerlendirilmesi gerekir. Doz hataları ayrıca ilaç uygulama ve reçete hataları başlığı kapsamındadır.
Yakınım anafilaksi nedeniyle hayatını kaybetti. Hangi yolları izleyebilirim?
Ölümle sonuçlanan dosyalarda hem tazminat hem ceza yolu gündeme gelir; destekten yoksun kalma tazminatı ayrı bir kalemdir. İzlenecek yollar ve süreler için ölümle sonuçlanan malpraktis rehberine bakınız.
Bu dosyada hangi kayıtlar en belirleyicidir?
Üç kayıt öne çıkar: anamnez formunun alerji bölümü (olay öncesi), adrenalin uygulama saati (olay anı) ve taburculuk formu ile gözlem süresi (olay sonrası). Bunlara hemşire gözlem notları ve yaşam bulguları çizelgesi eklenmelidir; reaksiyonun fark edilme saati genellikle orada yazılıdır.
Alerjiniz kayıtlıyken aynı ilaç mı verildi? Kayıtlar belirleyici.
İlgili Rehberler
- Malpraktis Davası: Kamu mu Özel mi, Hangi Mahkeme, Hangi Süre?
- Hasta Dosyası Nasıl Alınır? Delil Toplama Rehberi
- İlaç Uygulama ve Reçete Hataları
- Komplikasyon mu, Malpraktis mi? Ayrım ve Komplikasyon Yönetimi
- Acil Serviste Malpraktis: Triyaj, Stabilizasyon ve Sevk
- Anestezi Malpraktisi: Ayrı Onam ve Derlenme
- Hastane Enfeksiyonu ve Organizasyon Kusuru
- Aydınlatılmış Onam: İspat Yükü ve Geçerlilik Şartları
- Ölümle Sonuçlanan Malpraktis: Tazminat ve Ceza Yolu
- Malpraktiste Tazminat Nasıl Hesaplanır?
Dayanak Mevzuat
- (‘2709 sayılı Türkiye Cumhuriyeti Anayasası m. 17’, ‘Herkesin yaşama, maddi ve manevi varlığını koruma ve geliştirme hakkı.’)
- (‘6098 sayılı Türk Borçlar Kanunu m. 49, 66, 112’, ‘Haksız fiil sorumluluğu, adam çalıştıranın sorumluluğu ve borcun gereği gibi ifa edilmemesi.’)
- (‘6098 sayılı Türk Borçlar Kanunu m. 55’, “Bedensel zarar ve ölümde tazminatın belirlenmesi; 7589 sayılı Kanun’la eklenen faiz başlangıcı düzenlemesi.”)
- (‘2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu m. 13’, ‘Kamu hastanelerinde idari başvuru ve tam yargı davası süreleri.’)
- (“1219 sayılı Tababet ve Şuabatı San’atlarının Tarzı İcrasına Dair Kanun”, ‘Hekimlik mesleğinin icrası ve yetki sınırları.’)
- (‘Hasta Hakları Yönetmeliği’, ‘Bilgilendirme, rıza, tıbbi kayıtlara erişim ve güvenli hizmet alma hakları.’)
- (‘Hasta ve Çalışan Güvenliğinin Sağlanmasına Dair Yönetmelik’, ‘İlaç güvenliği, hasta güvenliği uygulamaları ve kurumun organizasyon yükümlülükleri.’)
- (‘Yataklı Sağlık Tesislerinde Acil Servis Hizmetlerinin Uygulama Usul ve Esasları Hakkında Tebliğ’, ‘Acil serviste değerlendirme, gözlem süresi ve taburculuk düzeni.’)


