Türkiye’de ikamet etmeyen müşteriye altın ve mücevher satan kuyumcunun iki yasal yolu vardır. Birincisi “tax free” olarak bilinen yolcu beraberi eşya uygulamasıdır: KDV Kanunu m.11/1-b uyarınca satışta KDV tahsil edilir, mal gümrükten çıkarken fatura onaylatılır ve tahsil edilen vergi yolcuya iade edilir. KDV Genel Uygulama Tebliğinin II/A-5 bölümüne göre bu satışı vergi dairesinden izin belgesi almış veya Gelir İdaresince yetkilendirilmiş bir aracı firmayla sözleşme yapmış gerçek usulde KDV mükellefleri yapabilir; faturadaki malların KDV hariç toplamı 1.000 TL’yi aşmalı, mal fatura tarihinden itibaren üç ay içinde yurt dışına çıkarılmalıdır. İkinci yol, Türkiye’de ikamet etmeyenlere özel faturayla yapılan satıştır (bavul ticareti): Tebliğin II/A-1.2 bölümüne göre istisna izin belgesi olan satıcı, bedeli 10.000 TL’yi aşan satışı KDV hesaplamadan özel faturayla yapar; mallar özel fatura tarihini izleyen aybaşından itibaren üç ay içinde belirlenen gümrük kapılarından çıkarılmalı ve onaylı nüsha çıkıştan itibaren bir ay içinde satıcıya ulaşmalıdır. Her iki yolda da iade, gümrük onaylı belgeyle tevsik edilir. Ziynet eşyasında KDV zaten yalnızca külçe bedelinin üzerindeki kısım üzerinden hesaplandığından iade edilecek vergi işçilik, kâr ve taş bedeline isabet eden kısımdır. Onaysız veya usulsüz onaylı faturalar, iadenin reddi, KDV tarhiyatı, izin belgesinin iptali ve hayali ihracat soruşturması riskini doğurur. Bu rehber iki yolun şartlarını, iade usulünü, kambiyo boyutunu ve uyuşmazlık yollarını Tebliğin güncel metni üzerinden anlatır.
Turiste veya yurt dışında yaşayan müşteriye KDV’siz satış yapıyor, iade ya da izin belgesi sorunu mu yaşıyorsunuz?
Tax free izin belgesi ve özel faturayla satış istisna izin belgesi başvurusu, gümrük onayı ve iade süreçleri, vergi incelemesinde onaylı faturaların tevsiki, izin belgesinin iptali, KDV iade reddi ve tarhiyatına karşı dava ile hayali ihracat iddiasına karşı savunmada Hukukçular Evi uzman kadrosuyla yanınızdayız. Telefon: 0554 648 37 15
📞 Hemen Arayın💬 WhatsAppTuriste Mücevher Satışında İki Ayrı Yol
Kapalıçarşı’dan Antalya’ya kadar kuyumculuk sektörünün önemli bir müşteri grubu yabancı turistler ve yurt dışında yaşayan vatandaşlardır. Bu müşterilere yapılan satışlar, KDV Kanunu m.11’deki ihracat istisnalarının iki farklı türüne girebilir. Tax free olarak bilinen yolcu beraberi eşya ihracında (m.11/1-b) satış KDV’li yapılır ve vergi, malın yurt dışına çıktığı belgelendikten sonra alıcıya iade edilir. Türkiye’de ikamet etmeyenlere özel faturayla yapılan satışta (bavul ticareti) ise satış baştan KDV hesaplanmadan yapılır ve istisna, malın yurt dışına çıktığını gösteren onaylı özel faturayla tevsik edilir. İki yolun şartları, belgeleri, süreleri ve riskleri farklıdır; aynı satış için hangisinin kullanıldığı faturadan açıkça anlaşılmalıdır. Mücevherin posta ve hızlı kargo yoluyla ihracı, ETGB, 30.000 Avro sınırı ve müşteri iadeleri için mücevher e-ihracatı rehberimize bakılabilir.
KDV Genel Uygulama Tebliği, istisna izin belgesine sahip satıcıların Türkiye’de ikamet etmeyenlere m.11/1-b kapsamında vergi tahsil ederek satış yapmalarının da mümkün olduğunu açıklar. Yani özel faturayla satış yetkisi olan kuyumcu, müşterinin tercihine veya tutara göre iki yoldan birini seçebilir. Genel ihracat istisnası ve iade süreci ihracatta KDV istisnası rehberimizde, kuyumculukta KDV hesabının esasları ise kuyumculukta KDV ve özel matrah rehberimizde anlatılmıştır.
Tax free ile özel faturayla satışın karşılaştırması
| Konu | Tax free (KDVK m.11/1-b) | Özel fatura (bavul ticareti) |
|---|---|---|
| Satıcının yetkisi | İzin belgesi veya yetkili aracı firmayla sözleşme | İstisna izin belgesi |
| Satışta KDV | Hesaplanır ve tahsil edilir | Hesaplanmaz |
| Asgari tutar | KDV hariç 1.000 TL’nin üstü | 10.000 TL’nin üzeri |
| Belge | Fatura (4 nüsha) veya YN ÖKC belgesi, gerekirse çek | Özel fatura (EK:4), 5 nüsha |
| Çıkış süresi | Fatura tarihinden itibaren 3 ay | Özel fatura tarihini izleyen aybaşından itibaren 3 ay |
| Onaylı belgenin satıcıya ulaşması | Çıkıştan itibaren 3 ay (sonradan iadede) | Çıkıştan itibaren en geç 1 ay |
| Beyan | 501 kod (matrah), 104 kod (indirim), 408 kod (iade) | 322 kod (tam istisna) |
| Kapsam dışı | ÖTV (I) sayılı liste malları ve hizmetler | ÖTV (I) sayılı liste malları |
Tax Free Kimler İçin? Alıcının Şartları
Tebliğin II/A-5.1 bölümüne göre istisnadan, Türkiye’de ikamet etmeyen ve satın aldığı malı yurt dışına götüren yabancı uyruklu alıcılar ile yurt dışında ikamet eden ve bunu o ülkenin resmî makamlarından alınmış ikamet tezkeresi veya benzeri bir belgeyle gösteren Türk vatandaşları yararlanabilir. Yurt dışında yaşayan vatandaşın bu belgeyi satış sırasında ibraz etmemesi, sonradan istisnanın reddi için tek başına yeterli bir gerekçedir. Kuyumcunun, faturaya alıcının pasaport türünü ve numarasını, Türk vatandaşları için ayrıca yabancı ülkede ikamet ettiklerini gösteren belgenin tarih ve numarasını yazması bu nedenle zorunludur.
Alıcının kim olduğu, istisnanın kanuni şartı olduğu kadar ispat konusudur. İncelemede sık rastlanan eleştiri, faturada yabancı pasaport bilgisi yer almasına karşın ödemenin Türkiye’de yerleşik bir kişinin kartıyla yapılması veya faturanın alıcı dışında bir kişi adına düzenlenmesidir. Bu tür uyumsuzluklar, satışın gerçekten ikamet etmeyen bir yolcuya yapılıp yapılmadığının sorgulanmasına yol açar. Ödeme belgeleri ile fatura bilgilerinin uyumlu tutulması, kuyumcunun kendini koruması için en basit önlemdir. Büyük tutarlı nakit ödemelerde ise MASAK yükümlülükleri ayrıca gündeme gelir; bu yükümlülükler kıymetli maden alımında MASAK rehberimizde anlatılmıştır.
Tax Free Satışı Kim Yapabilir? İzin Belgesi ve Aracı Firmalar
Tebliğin II/A-5.2 bölümüne göre bu satışları, vergi dairesinden “İzin Belgesi” almış gerçek usulde KDV mükellefleri yapabilir. İzin belgesi isteyen satıcı vergi dairesine dilekçeyle başvurur; vergi dairesi yoklama ve değerlendirme sonunda bu tür satışları yapabilecek organizasyona sahip olduğu anlaşılan mükellefe izin belgesi verir ve belge işletmede görünür bir yere asılır. Gelir İdaresi Başkanlığı tarafından iadeye aracılık konusunda yetkilendirilmiş firmalarla sözleşme imzalayan gerçek usulde KDV mükellefleri de bu kapsamda satış yapabilir; bu durumda işletmede sözleşmeye dayanarak istisna uygulandığını belirten bir levha asılır. Özel faturayla satış için istisna izin belgesi almış olanların ayrıca izin belgesi almasına gerek yoktur.
Aracı firma modelinde iade, Gelir İdaresinden “Türkiye’de İkamet Etmeyen Yolculara KDV İadesi Yetki Belgesi” almış firma tarafından yapılır. Tebliğe göre yetki belgeli aracı firmalar ile satıcılar iade işleminin yapılmasından müteselsilen sorumludur ve iade herhangi bir nedenle aracı firma tarafından yapılmazsa satıcı iadeyi yapmakla yükümlüdür; bu husus sözleşmelerde açıkça belirtilir. Kuyumcu, aracı firmayla çalışsa bile iade yükümlülüğünden tamamen kurtulmuş olmaz. Aracı firmalarla yapılan satışlarda fatura-çek kullanılır ve aracı firmanın komisyonu ile iade edilen vergi arasındaki fark belgede ayrıca gösterilir. Mücevher ihracatında KDV iadesinin güncel usulü, olumsuz raporlu tedarikçi nedeniyle istenen teminat ve iade reddine karşı dava için altın ve mücevher ihracatında KDV iadesi rehberimize bakılabilir.
Hangi Mallar, Hangi Tutar? Altın ve Pırlantada Hesap
Tebliğin II/A-5.3 bölümüne göre 4760 sayılı Özel Tüketim Vergisi Kanununa ekli (I) sayılı listedeki mallar hariç, yolcu beraberinde götürülebilecek her türlü mal teslimi için bu uygulama kapsamında işlem yapılabilir; hizmet ifalarında ise bu kapsamda işlem yapılamaz. Alıcının istisna kapsamında satış yapabilen satıcılardan aldığı malların faturada gösterilen bedelleri toplamının KDV hariç 1.000 TL’nin üstünde olması gerekir; aynı faturadaki birden fazla mal çeşidi bu toplama dahildir. Ziynet eşyası, pırlantalı mücevher ve saat bu kapsamda satılabilir.
Altın ve mücevherde iade edilecek vergi, satışta hesaplanan KDV’dir. Külçe altın teslimi KDVK m.17/4-g uyarınca zaten istisnadır. Altından mamul ziynet eşyasında m.23/e uyarınca matrah, külçe altın bedeli düşüldükten sonra kalan tutar olduğundan iade edilecek vergi işçilik ve kâra isabet eden kısımdır. Pırlantalı ürünlerde ise nihai tüketiciye satışta taş bedeli matraha dahil olduğundan iade edilecek vergi taş bedelini de kapsar. Kıymetli taşlarda KDV hesabı pırlanta ve değerli taşlı mücevherde KDV rehberimizde anlatılmıştır.
Tax free iade hesabı (varsayımsal)
| Ürün | KDV hariç bedel | KDV matrahı | KDV (%20) = iade edilecek tutar |
|---|---|---|---|
| 22 ayar 20 g bilezik (külçe bedeli 100.760 TL) | 112.000 TL | 11.240 TL | 2.248 TL |
| 18 ayar pırlantalı yüzük (külçe bedeli 20.625 TL) | 120.000 TL | 99.375 TL | 19.875 TL |
| Gram altın (külçe, standart) | 55.000 TL | İstisna (m.17/4-g) | — |
| Saat (altın kasalı değilse) | 60.000 TL | 60.000 TL | 12.000 TL |
Tablodaki tutarlar hesabı göstermek için seçilmiş varsayımsal değerlerdir; külçe bedeli Borsa İstanbul’da işlem yapılan son resmî işgününün kapanış fiyatı ve ürünün ayarı esas alınarak hesaplanır. Görüldüğü gibi altın bilezikte tax free iadesi sınırlıdır; pırlantalı ürünlerde ise iade tutarı yüksektir ve bu nedenle incelemede en çok sorgulanan satışlar bunlardır.
Satış Anında: Fatura, Çek ve Belgeler
Tebliğin II/A-5.4 bölümüne göre istisna, verginin önce tahsil edilip malın yurt dışına çıkarılmasından sonra iade edilmesi şeklinde uygulanır. Satış faturasında toplam mal bedeli üzerinden KDV hesaplanıp ayrıca gösterilir ve alıcıdan tahsil edilir; bu vergi ilgili dönem beyannamesinde genel esaslara göre beyan edilir. Satıcı faturaya alıcının pasaport türü ve numarasını, Türk vatandaşları için ikamet belgesinin tarih ve numarasını, alıcının banka şubesi ve hesap numarasını ve iade için hesap açtırmışsa kendi banka şubesi ve hesap numarasını yazar. Fatura dört nüsha düzenlenir ve ilk üç nüsha alıcıya verilir. Faturadaki bilgileri taşımak kaydıyla yeni nesil ödeme kaydedici cihazlarla üretilen belge de fatura yerine geçen belge olarak kullanılabilir.
İadenin gümrükteki banka şubesinden yapılmasını isteyen satıcı, faturayla birlikte alıcıya faturanın tarih ve numarasını ve KDV tutarını içeren bir çek verir; çek gümrükteki banka şubesinde döviz veya alıcı kabul ederse TL olarak ödenir ve üzerinde yalnızca bu iade için kullanılacağı, ciro edilemeyeceği şerhi bulunur. Elektronik fatura kapsamındaki mükellefler, KDV Kanununun 11. maddesi kapsamındaki yolcu beraberi eşya ve özel faturayla satış faturalarını elektronik fatura olarak düzenlemek zorundadır. Belge düzenine aykırılıkların ceza boyutu kuyumcu özel usulsüzlük cezası rehberimizde yer almaktadır.
Gümrükte Onay ve Üç Ay Kuralı
Tebliğin II/A-5.5 bölümüne göre alıcının istisnadan yararlanabilmesi için satın aldığı malları fatura ve benzeri belge tarihinden itibaren üç ay içinde yurt dışına çıkarması gerekir. Çıkış sırasında mallar gümrük görevlisine gösterilir ve malların yurt dışına çıkarıldığına ilişkin fatura örneği onaylatılır; alıcı onaylattığı üç belge örneğinden ikisini onayı yapan gümrük görevlisine bırakır. Uygulamada yolcu, e-fatura çıktısı ve eşyayla gümrüğün tax free bankosuna gider; gümrük şartların taşındığını görürse faturayı onaylar. Malın gümrük görevlisine gösterilmemesi veya üç aylık sürenin aşılması, istisnanın kaybı demektir.
KDV’nin Yolcuya İadesi: Beş Yol
Tebliğin II/A-5.6 bölümü iade için beş yol öngörür. Çekle gümrükteki banka şubesinden iade yolunda banka, bir ay içinde yaptığı ödemeleri izleyen ayın onuncu gününe kadar satıcıya dekontla bildirir. Gümrük çıkışından sonra iade yolunda alıcı onaylı faturayı çıkış tarihinden itibaren üç ay içinde satıcıya gönderir ve satıcı iade tutarını faturayı aldıktan sonra en geç on gün içinde alıcının hesabına veya adresine havale eder. Bu on günlük süre kuyumcu için hayati önemdedir: Tebliğe göre iade tutarını on gün içinde göndermeyen satıcının izin belgesi iptal edilir ve daha sonra bu istisna kapsamında satış yapmasına izin verilmez.
Elden iade yolunda alıcı onaylı faturayı çıkıştan itibaren üç ay içinde satıcıya getirir ve iade nakden ödenir. Avans yolunda satıcı iade tutarını satış sırasında alıcıya avans olarak öder ve faturaya şerh düşer; ancak avansın iade edilmiş sayılabilmesi için malın fatura tarihinden itibaren üç ay içinde yurt dışına çıkarılması ve onaylı faturanın çıkıştan sonra üç ay içinde satıcıya gönderilmesi zorunludur. Bu şartlar gerçekleşmezse avans iade edilmiş sayılmaz ve indirim konusu yapılamaz; avans ancak en erken onaylı faturanın temin edildiği dönemde indirim ve iade konusu yapılabilir. Beşinci yol yetki belgeli aracı firmalardır.
İade yolları ve satıcının riski
| Yol | Süre | Satıcının riski |
|---|---|---|
| Gümrükteki banka şubesinden (çek) | Banka ödemeyi izleyen ayın 10’una kadar bildirir | Çek ve fatura uyumu |
| Çıkıştan sonra havale | Onaylı fatura 3 ayda gelir, satıcı 10 günde öder | 10 gün aşılırsa izin belgesi iptali |
| Elden | Onaylı fatura 3 ay içinde getirilir | Onayın gerçekliği |
| Avans | Çıkış 3 ay, onaylı fatura 3 ay içinde | Onaylı fatura gelmezse indirim yapılamaz |
| Yetki belgeli aracı firma | Tebliğdeki sürelere bağlı | Aracı ödemezse satıcı öder (müteselsil) |
Beyan ve Satıcının KDV İadesi
Tebliğin II/A-5.9 bölümüne göre bu satışlar, teslimin yapıldığı dönemin 1 No.lu KDV beyannamesinde “Diğer İşlemler” tablosunun 501 kod numaralı satırında beyan edilir. Satışta tahsil edilen verginin alıcıya iade edildiği dönemde iade edilen tutar, “İndirimler” tablosunun 104 kod numaralı satırında indirim konusu yapılır. Satıcı iade almak isterse “Diğer İade Hakkı Doğuran İşlemler” tablosunun 408 kod numaralı satırına kayıt yapar. İstisna, alıcı adına düzenlenen ve gümrük müdürlüğünce onaylanan satış faturasının fotokopisi veya listesiyle; aracı firma kullanılmışsa bu firmanın gönderdiği icmaller ve ödeme belgelerinin onaylı örnekleriyle tevsik edilir.
İade talebinde standart iade talep dilekçesi, gümrükçe onaylı satış faturası veya fatura-çek aslı ya da onaylı örneği ve iadenin talep edildiği döneme ait indirilecek KDV listesi aranır. Tebliğe göre mahsuben iade talepleri bu belgeler ibraz edilmişse miktarına bakılmaksızın vergi inceleme raporu, YMM raporu ve teminat aranmadan; nakden iade talepleri ise 50.000 TL’ye kadar rapor ve teminat aranmadan yerine getirilir, bu tutarı aşan kısım vergi inceleme raporu veya YMM tasdik raporuna göre ya da teminat karşılığında iade edilir. 7524 sayılı Kanunla KDV Kanununun 36. maddesinde yapılan değişiklikle KDV iadelerinde esas usul vergi incelemesi olarak belirlenmiş olsa da, Tebliğin 31.01.2026 tarihli güncel metni bu satışlar için anılan kolaylıkları korumaktadır.
Özel Faturayla Satış: Bavul Ticareti
Tebliğin II/A-1.2 bölümüne göre Türkiye’de ikamet etmeyenlere özel faturayla yapılan satışlar KDVK m.11/1-a kapsamında KDV’den istisnadır. Bu satışları, bağlı olduğu vergi dairesinden “Türkiye’de İkamet Etmeyenlere Özel Fatura ile Yapılacak Satışlara Ait KDV İhracat İstisnası İzin Belgesi” alan mükellefler KDV hesaplamadan yapar. İstisna izin belgesi için gerçek usulde KDV mükellefi olmak ve hakkında olumsuz rapor yazılmamış olmak gerekir; olumsuz rapor nedeniyle belgesi iptal edilenler, iade taleplerinde genel esaslara dönmeleri hâlinde tekrar belge alabilir.
İstisna için teslimin Türkiye’de ikamet etmeyen yabancı uyruklu alıcılara veya ikamet tezkeresine sahip yurt dışında yaşayan Türk vatandaşlarına yapılması, satılan malların bedelleri toplamının 10.000 TL’nin üzerinde olması ve malların ÖTV (I) sayılı listede yer almaması gerekir. Satışta Tebliğ ekindeki özel fatura kullanılır ve beş nüsha düzenlenir: birinci nüsha alıcıya verilir, iki, üç ve dördüncü nüshalar malın gümrükten çıkışında onaylatılır, beşinci nüsha satıcıda kalır. Mallar özel fatura tarihini izleyen aybaşından itibaren üç ay içinde belirlenen gümrük kapılarından yurt dışına çıkarılmalı ve onaylı nüsha çıkış tarihinden itibaren en geç bir ay içinde satıcıya ulaşmalıdır. Onayı satıcı, alıcı veya kargoyla yapılan ihracatta taşıyıcı firma yaptırabilir; malın bizzat alıcıyla çıkması zorunlu değildir.
Satış, onaylı özel faturanın satıcıya ulaştığı dönemin beyannamesinde 322 kod numaralı satırda tam istisna olarak beyan edilir. İade talebinde standart iade talep dilekçesi, onaylı özel fatura veya liste, indirilecek KDV listesi, yüklenilen KDV listesi ve iadesi talep edilen KDV hesaplama tablosu aranır; mahsuben iade miktarına bakılmaksızın, nakden iade 50.000 TL’ye kadar rapor ve teminat aranmadan yerine getirilir. Mücevher ihracatının döviz ve bedel boyutu ihracat bedellerinin yurda getirilmesi rehberimizde yer almaktadır.
Hangi Yol Ne Zaman Seçilmeli?
Seçim, tutar ile satıcının yetkisine ve risk tercihine göre yapılır. 10.000 TL’nin altındaki satışlarda yalnızca tax free mümkündür. Daha yüksek tutarlarda, istisna izin belgesi olan kuyumcu iki yoldan birini seçebilir. Özel faturayla satışta KDV hiç tahsil edilmediğinden müşteri için işlem daha basittir; buna karşılık onaylı nüshanın bir ay içinde satıcıya ulaşmaması hâlinde istisna tümüyle kaybedilir ve vergi yükü satıcıda kalır. Tax free’de ise vergi baştan tahsil edildiğinden, onaylı fatura gelmezse satıcı yalnızca iade yapmamış olur; bu nedenle satıcının vergi riski daha sınırlıdır. Yurt dışındaki müşteriye kargoyla gönderilecek ürünlerde ise özel faturalı satışta onayın taşıyıcı firma tarafından da yaptırılabilmesi pratik bir avantaj sağlar.
Kambiyo Boyutu: Fatura Çıkışta Neden Önemlidir?
Vergi boyutunun yanında kambiyo mevzuatı da çalışır. 32 Sayılı Karar m.7/5 uyarınca yolcular, beraberlerindeki kendilerine ait değeri 15.000 ABD dolarını aşmayan ve ticari amaç taşımayan ziynet eşyası niteliğindeki kıymetli maden ve taşlardan yapılmış eşyayı yurt dışına çıkarabilir; daha fazla değerdeki ziynet eşyasının çıkarılması, girişte beyan edilmiş olmasına veya Türkiye’de satın alındığının belgelenmesine bağlıdır. Tax free veya özel faturayla satışta düzenlenen fatura, bu belgeleme şartını da karşılar. Böylece turist 15.000 doları aşan mücevherini hem KDV iadesi alarak hem de kambiyo mevzuatına uygun biçimde çıkarmış olur. Beyansız çıkışın yaptırımı ve el koyma riski yurt dışına altın çıkarmak rehberimizde anlatılmıştır.
İncelemede ve Uyuşmazlıkta Sık Görülen Durumlar
Kuyumcunun tax free ve özel faturayla satışları, vergi incelemesinde ihracat istisnası ve iade dosyası olarak ayrıca ele alınır. İnceleme elemanı onaylı belgelerin gerçekliğini, gümrük kayıtlarıyla uyumunu, alıcının kimlik ve ikamet bilgilerini, ödeme kanalını ve iadenin yolcuya gerçekten yapılıp yapılmadığını kontrol eder. Onayın bulunmadığı veya gümrük kayıtlarıyla uyuşmadığı satışlar yurt içi satış kabul edilir ve bu satışlar üzerinden KDV tarhiyatı yapılır, iade edilen tutar geri istenir ve vergi ziyaı cezası kesilir. Onaylı belgenin sahte olduğu veya mal fiilen çıkmadığı hâlde çıkmış gibi gösterildiği iddiasında ise konu vergi uyuşmazlığının ötesine geçer ve hayali ihracat ile sahte belge soruşturması gündeme gelir; bu risk hayali ihracat suçu rehberimizde anlatılmıştır. İncelemenin genel akışı için kuyumcuda vergi incelemesi rehberimize bakılabilir.
Sık eleştiriler ve sonuçları
| Durum | Kural | Sonuç |
|---|---|---|
| Gümrük onayı olmayan tax free faturası | Onaylı fatura ile tevsik (II/A-5.10) | İndirim ve iade reddi, KDV tarhiyatı |
| Onaylı belge 3 ayı aşkın sürede gelmiş | Çıkış ve gönderim süreleri (II/A-5.5, 5.6) | İstisna kaybı |
| Türk vatandaşının ikamet belgesi yok | Alıcı şartı (II/A-5.1) | İstisnanın reddi |
| Satıcı iadeyi 10 günde göndermemiş | II/A-5.6.2 | İzin belgesinin iptali |
| Avans iadede onaylı fatura gelmemiş | II/A-5.6.4 | Avans indirim konusu yapılamaz |
| Özel faturalı satışta onaylı nüsha 1 ayda gelmemiş | II/A-1.2.2 | İstisnanın reddi |
| Özel faturalı satış 10.000 TL’nin altında | II/A-1.2.2 | KDV’ye tabi yurt içi satış |
| Sahte veya gümrük kaydında olmayan onay | VUK m.359; 5607 s.K. | Üç kat ceza ve ceza soruşturması |
İzin Belgesinin İptali ve İade Reddine Karşı Yollar
Bu alandaki uyuşmazlıklar iki türdür. Birincisi, KDV tarhiyatı ve vergi ziyaı cezasıdır: ihbarnamenin tebliğinden itibaren otuz gün içinde vergi mahkemesinde dava açılır ve dava, İYUK m.27 uyarınca dava konusu vergi ve cezaların tahsilini durdurur; 7524 sayılı Kanundan sonra vergi aslı için uzlaşma yolu kapalıdır. Dava dilekçesinin yapısı kuyumcu KDV tarhiyatı dava dilekçesi rehberimizde anlatılmıştır. İkincisi, izin belgesinin veya istisna izin belgesinin iptali ile iade talebinin reddi gibi idari işlemlerdir. Bunlara karşı da İYUK m.7 uyarınca tebliğden itibaren otuz gün içinde vergi mahkemesinde iptal davası açılabilir.
İzin belgesinin iptali gibi tarhiyat niteliği taşımayan işlemlerde dava açılması işlemin uygulanmasını kendiliğinden durdurmaz. Satış yapma yetkisinin kaybı işletme için telafisi güç bir zarar doğurduğundan dava dilekçesinde İYUK m.27/2 uyarınca yürütmenin durdurulması istenmelidir; bu talebin kabulü için idari işlemin açıkça hukuka aykırı olması ve uygulanması hâlinde telafisi güç veya imkânsız zararların doğması şartlarının birlikte gösterilmesi gerekir. Dava usulü ve yürütmenin durdurulması vergi davası usulü rehberimizde ayrıntılı olarak anlatılmıştır.
Dava Dilekçesi Örneği: Tax Free İzin Belgesinin İptaline Karşı
Aşağıdaki örnek, iade tutarını on günlük süre içinde gönderdiği hâlde izin belgesi iptal edilen bir kuyumcu adına hazırlanmıştır. Olay ve talepler somut dosyaya göre uyarlanmalıdır.
İSTANBUL NÖBETÇİ VERGİ MAHKEMESİNE
YÜRÜTMENİN DURDURULMASI TALEPLİDİR
DAVACI: … Kuyumculuk Ticaret Limited Şirketi, vergi kimlik no: …, adres: Kapalıçarşı …
VEKİLİ: Av. Ad Soyad, adres
DAVALI: … Vergi Dairesi Müdürlüğü
DAVA KONUSU: Müvekkil şirkete verilmiş olan Türkiye’de ikamet etmeyen yolculara KDV hesaplanarak yapılacak satışlara ilişkin izin belgesinin …/…/2026 tarihli ve … sayılı işlemle iptal edilmesine ilişkin işlemin yürütmesinin durdurulması ve iptali talebidir.
TEBLİĞ TARİHİ: …/…/2026
AÇIKLAMALAR
1. Müvekkil şirket 2019 yılından bu yana izin belgesiyle Türkiye’de ikamet etmeyen yolculara satış yapmaktadır. Dava konusu işlemde, …/…/2026 tarihli ve … numaralı faturaya ilişkin iadenin, onaylı faturanın alınmasından sonra on gün içinde alıcıya gönderilmediği gerekçesiyle izin belgesi iptal edilmiştir.
2. 2577 sayılı Kanunun 7 nci maddesi uyarınca dava süresindedir.
3. KDV Genel Uygulama Tebliğinin (II/A-5.6.2) bölümüne göre satıcı iade tutarını, onaylı faturayı aldıktan sonra en geç on gün içinde alıcının banka hesabına veya adresine havale eder; izin belgesinin iptali, iadenin bu süre içinde gönderilmemesine bağlanmıştır. Onaylı fatura müvekkil şirkete …/…/2026 tarihinde kargo ile ulaşmış, kargo teslim tutanağı ekte sunulmuştur. İade tutarı …/…/2026 tarihinde, yani faturanın alınmasından sonraki yedinci gün, alıcının faturada yazılı yurt dışı banka hesabına gönderilmiştir. İdare, süreyi faturanın gümrükte onaylandığı tarihten başlatmıştır; oysa Tebliğ süreyi faturanın satıcıya ulaşmasına bağlamaktadır.
4. KDV Kanununun 11 inci maddesinin (1) numaralı fıkrasının (b) bendi ile Tebliğin (II/A-5) bölümü, izin belgesinin iptalini iade yükümlülüğünün yerine getirilmemesi hâline özgü bir yaptırım olarak öngörmektedir. Müvekkil şirket iadeyi süresinde yapmış olup yaptırımın şartları oluşmamıştır. Müvekkil şirketin yedi yıllık uygulamada tek bir geciken iadesi bulunmamaktadır; aracı banka dekontları ve iade listeleri ekte sunulmuştur.
5. 2577 sayılı Kanunun 27 nci maddesinin ikinci fıkrası uyarınca yürütmenin durdurulması şartları gerçekleşmiştir. İşlem, Tebliğin açık hükmüne aykırı olarak sürenin başlangıcını yanlış belirlemiştir. Müvekkil şirketin cirosunun önemli bir bölümü yabancı yolculara yapılan satışlardan oluşmakta olup izin belgesi olmaksızın bu satışların yapılamaması, dava sonuna kadar telafisi güç bir müşteri ve gelir kaybına yol açacaktır.
HUKUKİ SEBEPLER
3065 sayılı KDVK m.11/1-b; KDV Genel Uygulama Tebliği (II/A-5); 2577 sayılı İYUK m.7, 20, 27 ve ilgili mevzuat.
DELİLLER
İptal işlemi, izin belgesi, onaylı fatura, kargo teslim tutanağı, havale dekontu, iade listeleri, beyannameler ve her türlü yasal delil.
SONUÇ VE İSTEM
Açıklanan nedenlerle öncelikle dava konusu işlemin yürütmesinin durdurulmasına, yargılama sonunda işlemin iptaline, yargılama giderleri ile vekâlet ücretinin davalı idareye yükletilmesine karar verilmesini saygıyla arz ve talep ederim.
Tarih, vekil ad soyad, imza
Ekler: Vekâletname, iptal işlemi, izin belgesi, onaylı fatura, kargo tutanağı, havale dekontu
Kuyumcu İçin Kontrol Listesi
Turiste satışta adım adım kontrol
| Adım | Yapılacak | Dayanak |
|---|---|---|
| Satış öncesi | İzin belgesi, aracı firma sözleşmesi veya istisna izin belgesinin geçerliliğini kontrol et | GUT II/A-5.2, II/A-1.2.1 |
| Alıcı | Pasaport; Türk vatandaşında yurt dışı ikamet belgesi | GUT II/A-5.1 |
| Tutar | Tax free: KDV hariç 1.000 TL üstü; özel fatura: 10.000 TL üzeri | GUT II/A-5.3, II/A-1.2.2 |
| Fatura | Pasaport, ikamet belgesi, banka bilgileri; e-Fatura kapsamındaysa elektronik | GUT II/A-5.4 |
| Matrah | Ziynette külçe bedeli düşülür; taşlı üründe taş bedeli dahil | KDVK m.23/e; GİB KDV-67/2014-2 |
| Çıkış | Alıcıya ürünü gümrükte göstermesini yazılı bildir | GUT II/A-5.5 |
| İade | Onaylı fatura gelince 10 gün içinde öde | GUT II/A-5.6.2 |
| Beyan | 501, 104, 408 veya 322 kodları; onaylı belgeleri sakla | GUT II/A-5.9, II/A-1.2.3 |
Sektörün vergi ve gümrük uyuşmazlıklarının genel çerçevesi altın ve kuyum sektöründe gümrük ve vergi davaları, bireylerin altın alım satımındaki vergi yükü altın alım satımında vergi, mücevher ihracatında dahilde işleme ise altın ihracatı ve dahilde işleme rehberlerimizde yer almaktadır. Dosyanız için 0554 648 37 15 numaralı hattan bize ulaşabilirsiniz.
🧭 Bu yazı Altın ve Kuyum Hukuku Rehberi’nin parçasıdır
Bloke ve MASAK, kaçakçılık ve elkoyma, ithalat-ihracat, Borsa İstanbul, kuyumcuda vergi, tüketici ve dolandırıcılık rehberlerinin tamamı, eşik ve süre tablosuyla: Altın ve Kuyum Hukuku Rehberi
Sıkça Sorulan Sorular
Turiste KDV’siz altın satılabilir mi?
Evet, iki yolla. Tax free uygulamasında (KDVK m.11/1-b) KDV tahsil edilir ve mal yurt dışına çıkarıldıktan sonra iade edilir; özel faturayla satışta (bavul ticareti) ise KDV hiç hesaplanmaz. Her iki yolda da satıcının vergi dairesinden alınmış izin belgesi veya yetkili aracı firmayla sözleşmesi bulunmalıdır.
Tax free için asgari tutar nedir?
KDV Genel Uygulama Tebliğinin II/A-5.3 bölümüne göre faturadaki malların KDV hariç toplamının 1.000 TL’nin üstünde olması gerekir; aynı faturadaki birden fazla ürün toplama dahildir.
Özel faturayla satışta asgari tutar nedir?
Tebliğin II/A-1.2.2 bölümüne göre satılan malların bedelleri toplamının 10.000 TL’nin üzerinde olması gerekir.
Yurt dışında yaşayan Türk vatandaşı tax free’den yararlanabilir mi?
Evet, yurt dışında ikamet ettiğini o ülkenin resmî makamlarından alınmış ikamet tezkeresi veya benzeri belgeyle gösteren Türk vatandaşları yararlanabilir; belgenin tarih ve numarası faturaya yazılır.
Tax free malı kaç ay içinde yurt dışına çıkarmak gerekir?
Fatura tarihinden itibaren üç ay içinde. Çıkışta mal gümrük görevlisine gösterilir ve fatura onaylatılır. Özel faturalı satışta süre, özel fatura tarihini izleyen aybaşından itibaren üç aydır.
Tax free iadesini kuyumcu ne zaman ödemeli?
Onaylı fatura satıcıya ulaştıktan sonra en geç on gün içinde. Tebliğe göre bu süre içinde iadeyi göndermeyen satıcının izin belgesi iptal edilir.
Tax free iadesi avans olarak ödenebilir mi?
Evet. Ancak avansın iade edilmiş sayılması için malın üç ay içinde çıkarılması ve onaylı faturanın çıkıştan sonra üç ay içinde satıcıya gönderilmesi gerekir; aksi hâlde avans indirim konusu yapılamaz.
Altın bilezikte tax free iadesi ne kadar olur?
Ziynet eşyasında KDV, KDVK m.23/e uyarınca külçe altın bedeli düşüldükten sonra kalan tutar üzerinden hesaplandığından iade edilecek vergi yalnızca işçilik ve kâra isabet eden kısımdır. Külçe altın satışı zaten istisnadır.
Pırlantalı yüzükte tax free iadesi neden yüksektir?
Kıymetli taş içeren eşyanın nihai tüketiciye satışında taş bedeli KDV matrahına dahildir; bu nedenle iade edilecek vergi taş bedelini de kapsar.
Tax free faturası 15.000 dolar sınırı için yeterli belge mi?
32 Sayılı Karar m.7/5 uyarınca 15.000 doları aşan ziynet eşyasının çıkarılması, Türkiye’de satın alındığının belgelenmesine bağlıdır; tax free veya özel faturayla düzenlenen fatura bu belgeleme işlevini görür.
Onaysız tax free faturalarında ne olur?
İstisna gümrük onaylı faturayla tevsik edildiğinden, onaysız faturalarda indirim ve iade reddedilir, satış yurt içi satış kabul edilerek KDV tarhiyatı yapılır ve vergi ziyaı cezası kesilir.
Tax free iadesini satıcı nasıl geri alır?
Satış 501 kodlu satırda beyan edilir, yolcuya iade edilen vergi iade dönemindeki beyannamede 104 kodlu satırda indirilir, iade istenirse 408 kodlu satıra kayıt yapılır. Mahsuben iade miktar sınırı olmaksızın, nakden iade 50.000 TL’ye kadar rapor aranmadan yapılır.
Özel faturalı satışta malı müşterinin kendisi mi çıkarmalı?
Hayır. Tebliğin II/A-1.2.2 bölümüne göre özel faturanın gümrükte satıcı, alıcı veya kargoyla yapılan ihracatta taşıyıcı firma tarafından onaylatılması mümkündür; malın bizzat alıcıyla çıkması zorunlu değildir.
İzin belgesi iptal edilirse ne yapılabilir?
İptal işlemine karşı tebliğden itibaren otuz gün içinde vergi mahkemesinde iptal davası açılabilir. Dava işlemi kendiliğinden durdurmadığından İYUK m.27/2 uyarınca yürütmenin durdurulması da istenmelidir. Somut dosyanız için 0554 648 37 15 numaralı hattan bize ulaşabilirsiniz.
📚 İlgili Rehberler
Bu konuda avukat desteğine mi ihtiyacınız var?
Durumunuzu Hukukçular Evi uzman kadrosuyla değerlendirin; ilk görüşme için 0554 648 37 15 numaralı hattımızdan ulaşabilirsiniz.
📞 Hemen Arayın💬 WhatsAppDosyanız için değerlendirme
Süreler kısadır ve usul hataları geri alınamaz. Belgelerinizi birlikte inceleyelim. Telefon: 0554 648 37 15
İletişime GeçinBu içerik Vergi Hukuku alanındadır.
Vergi Hukuku Rehberi · Bu alandaki tüm rehberler · Tüm hukuk dalları