SPK Kredili İşlemlerde Özkaynak Koruma Oranını %20’ye Esnetti 2026: Aracı Kurum ve Kredili Müşteri İçin Derin Analiz — Seri: V, No: 65 m.5, 7-8, 12, 17-18, 22, 35; Risk Politikası Kararı, Eşit Muamele, Tamamlama Hedefi %50, Resen Satış Sorumluluğu, 2 Ekim Geri Dönüş Planı ve 2020-2026 Emsalleri

Sermaye Piyasası Kurulu, 17 Eylül 2026 tarihli kararıyla kredili sermaye piyasası aracı işlemlerinde işlemlerin devamı süresince asgari yüzde 35 olması gereken özkaynak koruma oranının, aracı kurumların kendi risk politikalarına uygun düştüğü ölçüde ve müşteri taleplerini olabildiğince gözeterek, ikinci bir duyuruya kadar ve en geç 2 Ekim 2026 seans sonuna kadar asgari yüzde 20 olarak uygulanabilmesine karar verdi. Bu yazı kararı iki tarafın gözünden ve Seri: V, No: 65 sayılı Tebliğ’in madde metniyle analiz eder: aracı kurum için karar bir yükümlülük değil, kullanılıp kullanılmayacağına kredi komitesi ve yönetim kurulunun karar vereceği bir yetkidir ve bu kararın sermaye yeterliliği, m.7-8 işlem sınırları, müşteriler arasında eşit muamele, çerçeve sözleşme, resen satış sorumluluğu ve 2 Ekim’de oranın yüzde 35’e dönmesi hâlinde yaşanacak toplu tamamlama çağrısı dalgası bakımından sonuçları vardır. Kredili müşteri için ise esneklik daha fazla zaman demektir ama daha derin zarar ve negatif özkaynak riski de demektir; çağrının tetiklenme eşiği esnetilmiştir, çağrı geldiğinde tamamlanacak seviye ise m.18/2 uyarınca başlangıç oranı olan yüzde 50 olmaya devam eder. Yazı, 2020, 2023, 2025 ve Mayıs 2026 tarihli benzer Kurul kararlarını karşılaştırır, sayısal örneklerle eşikleri hesaplar, beş uyuşmazlık senaryosunu değerlendirir ve sonunda aracı kurum için kredi komitesi karar iskeleti ile müşteri için geçiş planı ve bildirim talebi ihtarnamesi verir.

İçindekiler

• Karar tam olarak ne diyor: dört kelimenin hukuki ağırlığı
• 2020, 2023, 2025 ve 2026 emsalleri: Kurul bu aracı nasıl kullanıyor?
• Mekanik ve sayısal örnek: eşik esnedi, hedef değişmedi
• Aracı kurum açısından: yedi karar noktası
• 2 Ekim senaryosu: geri dönüş nasıl yönetilir?
• Kredili müşteri açısından: haklar, riskler ve hazırlık
• Beş uyuşmazlık senaryosu
• Kredi komitesi karar iskeleti ve müşteri ihtarnamesi
• Tek bakışta süreler ve oranlar
• Sıkça sorulan sorular

Karar Tam Olarak Ne Diyor: Dört Kelimenin Hukuki Ağırlığı

Kurulun 17 Eylül 2026 tarihli kararı, Sermaye Piyasası Araçlarının Kredili Alım, Açığa Satış ve Ödünç Alma ve Verme İşlemleri Hakkında Tebliğ’in (Seri: V, No: 65) 17. maddesi kapsamında alınmıştır. Tebliğ m.17/2, kredili işlemlerde başlangıçta asgari yüzde 50 özkaynak yatırılmasını ve işlemlerin devamı süresince özkaynak oranının asgari yüzde 35 olmasını zorunlu kılar. Kurulun bu oranı değiştirme yetkisi m.12/8’den gelir: Kurul, özkaynak oranını genel olarak veya aracı kurumlar itibarıyla artırıp azaltmaya yetkilidir; genel değişiklikte Türkiye Cumhuriyet Merkez Bankasının görüşünü alır; ayrıca sermaye piyasası aracı veya pazar bazında oran belirleyebilir. Kararın basına yansıyan metni dört ifadeyle kurulmuştur ve her biri hukuki sonuç doğurur.

Kararın dayandığı Tebliğ’in temel mekaniği, tamamlama çağrısının şekil ve süre şartları, resen satış yetkisi ve üç ayda iki temerrütte altı aylık emir yasağı, sitede daha önce yayımlanan “özkaynak koruma oranı yüzde 20’ye indirildi mi?” rehberinde madde madde anlatılmıştır; bu yazı o rehberi tekrar etmez, iki tarafın karar ve sorumluluk noktalarına odaklanır. Kredili işlemin genel çerçevesi için kredili menkul kıymet işlemleri ve teminat rehberi vardır. Bir kapsam notu: Tebliğ m.4/3, bankaların sermaye piyasası aracı alımı için doğrudan müşterilere kullandırdıkları kredileri de, m.7-8’deki limitler dışında, Tebliğ esaslarına tabi kılar; Kurul kararının metni ise “aracı kurumların” risk politikasından söz eder. Bu nedenle banka kredisiyle pay alan müşteriler, esnekliğin kendi bankalarınca uygulanıp uygulanmadığını ayrıca sormalıdır; kararın bankalara uygulanabilirliği metinden kesin olarak çıkmamaktadır.

2020, 2023, 2025 ve 2026 Emsalleri: Kurul Bu Aracı Nasıl Kullanıyor?

Kurul, piyasa stresi dönemlerinde aynı Tebliğ maddelerini benzer biçimde esnetmiştir. Emsallerin karşılaştırılması iki nedenle önemlidir: aracı kurumun 2 Ekim sonrası için uzatma ihtimalini ve teknik seçenekleri öngörebilmesi ile müşterinin “bu kez ne değişti” sorusuna doğru cevap alabilmesi.

Mekanik ve Sayısal Örnek: Eşik Esnedi, Hedef Değişmedi

Tebliğ m.17/1 ve m.17/3’e göre özkaynak, işleme konu kıymetlerin cari değeri ile bu kıymetlere ödenen kâr payı ve faiz gelirlerinin toplamından kredi tutarı ve günlük tahakkuk etmiş faizlerin düşülmesiyle bulunur; oran ise (cari değer − kredi) / cari değer formülüyle hesaplanır. Cari değer m.13 uyarınca bir önceki seans ağırlıklı ortalama fiyatıyla belirlenir; yatırım fonu katılma payları kurucunun açıkladığı alış fiyatıyla değerlenir ve m.12/2 uyarınca pay ve fonlar tam değil, belirli oranlarla (hisse senedi ve serbest fonlar için yüzde 75, diğer fonlar için yüzde 90, paylar için Borsa İstanbul’un belirlediği oranlar) özkaynağa sayılır. Aşağıdaki örnek, kredi faizini ve değerleme kesintilerini sadeleştirerek eşiklerin nerede tetiklendiğini gösterir.

Tablo iki gerçeği ortaya koyar. Birincisi, yüzde 20 esnekliği çağrının tetiklenme noktasını yüzde 23 düşüşten yüzde 37,5 düşüşe taşır; müşteriye yaklaşık on dört puanlık ek düşüş alanı kazandırır. İkincisi, özkaynağın sıfırlandığı nokta değişmez; yüzde 50 düşüşte müşterinin bütün özkaynağı gitmiştir ve bu noktanın ötesinde müşteri aracı kuruma borçlu kalır. Kredili işlemlerde, kaldıraçlı işlemlerden farklı olarak, teminatı aşan zararın müşteriden istenemeyeceğine ilişkin bir kural yoktur; m.22 uyarınca muaccel olan kredi için özkaynak nakde çevrilir ve kalan borç genel hükümlere göre takip edilir. Yüzde 20 eşiği, çağrının geldiği noktada müşterinin tampon olarak elinde yüzde 35 kuralına göre daha az özkaynak kaldığı anlamına gelir; sert bir açılış boşluğunda satış yüzde 20’nin çok altında gerçekleşebilir.

Aracı Kurum Açısından: Yedi Karar Noktası

1. Karar organı ve belge düzeni

Tebliğ m.5, kredili işlemlerin yürütülmesinden sorumlu bir genel müdür yardımcısının yönetim kurulu kararıyla atanmasını, sorumlu bir yönetim kurulu üyesi başkanlığında kredi komitesi kurulmasını ve komite kararlarının noter onaylı karar defterine tarih ve sıra numarasıyla kaydedilmesini zorunlu kılar. Kurul kararı esnekliği “kendi risk politikalarına uygun düştüğü ölçüde” ifadesiyle bu yapıya bağlamıştır. Uygulama kararı; hangi müşteri gruplarına, hangi pay gruplarına ve hangi tarihe kadar uygulanacağı, tamamlama hedefinin ne olacağı ve geri dönüş planı belirtilerek kredi komitesi kararıyla alınmalı, yönetim kuruluna raporlanmalı ve iç kontrol prosedürüne işlenmelidir. Sözlü veya birim düzeyinde bir “esnek davranma” kararı, sonradan çıkacak uyuşmazlıkta aracı kurumun aleyhine kullanılır.

2. Sermaye yeterliliği ve fonlama

Yüzde 20 uygulaması kredi hacmini değiştirmez; ancak müşteri pozisyonlarının daha düşük teminatla taşınması, aracı kurumun sermaye yeterliliği tablolarında kredili müşteri pozisyonlarına ilişkin pozisyon riskini ve olası temerrüt zararını büyütür. 2023 emsalinde Kurul bu oranları da geçici olarak düşürmüştü; 2026’da böyle bir esneklik yoktur. Aracı kurumun ikinci kısıtı fonlamadır: m.21 uyarınca müşterilere kullandırmak üzere bankalardan veya Takasbank’tan alınan kredilerde teminat, müşteri bazında ve kredi kuruluşunun istediği tutarla sınırlıdır; kredi kuruluşunun kendi teminat oranı yüzde 20’ye inmemişse, müşteriye tanınan esneklik aracı kurumun kendi teminat açığına dönüşür. Bu nedenle uygulama kararı, hazine ve risk birimlerinin fonlama teminatı hesabıyla birlikte alınmalıdır.

3. İşlem sınırları değişmedi

Tebliğ m.7 uyarınca kullandırılan kredilerin toplamı, önceki üç ayın ay sonu özsermaye ortalamasının iki katını aşamaz; m.8 uyarınca bir müşteriye açılan kredi ortalama özsermayenin yüzde 10’unu, tüm müşteri hesaplarındaki kredili işleme konu payların tek bir ihraççıya ait kısmı ise özsermayenin yüzde 50’sini aşamaz. Birlikte hareket edenler tek müşteri sayılır (m.8/3). 2023’te Kurul genel işlem sınırı hesabında deprem bölgesi kredilerinin dikkate alınmamasına karar vermişti; 2026 kararında böyle bir hüküm yoktur. Fiyat düşüşleri teminat değerini düşürür ama kredi tutarını düşürmez; bu yüzden m.7 ve m.8 sınırlarına yakın çalışan bir aracı kurumun esnekliği uygulaması, sınır aşımı riskini artırır ve Kurulun m.7/4 uyarınca sınır düşürme veya faaliyet yasağı yetkisini gündeme getirir.

4. Müşteriler arasında eşit ve adil muamele

Kararın “müşteri taleplerini de olabildiğince gözeterek” ifadesi, aracı kuruma mutlak bir uygulama yükümlülüğü getirmez; ancak aynı durumdaki müşteriler arasında keyfî ayrımı da korumaz. Uygulamanın müşteri bazında değil, önceden belirlenmiş objektif ölçütlerle (pay grubu ve likiditesi, portföy yoğunlaşması, müşterinin kredi büyüklüğü ve geçmiş temerrüt kaydı, teminatın nakit veya fon payı olması) belirlenmesi ve bu ölçütlerin müşterilere duyurulması, hem şikâyet riskini azaltır hem de m.11/3’teki “müşterilerin haklarını ciddi şekilde zedeleyici” hüküm yasağıyla uyumu sağlar. Bir müşteriye yüzde 20, aynı portföy yapısındaki diğerine yüzde 35 uygulanıp ikincisinin pozisyonu satılmışsa, ikinci müşterinin zararını ayrımcılık ve dürüstlük kuralı (TMK m.2) üzerinden tartışması mümkündür.

5. Çerçeve sözleşme ve bildirim

Kredili işlem çerçeve sözleşmeleri genellikle Tebliğ’deki yüzde 35 oranını veya aracı kurumun m.12/5 uyarınca belirlediği daha yüksek oranı içerir. Yüzde 20 uygulaması müşteri lehine bir tolerans olduğundan sözleşme değişikliği gerektirmez; ancak uygulamanın kapsamı, süresi ve geri dönüş tarihi müşteriye yazılı olarak (elektronik ortam dâhil, m.18/2’deki en seri iletişim aracı ölçütüyle) bildirilmeli ve bildirim kayıtları saklanmalıdır. Bildirim yapılmadan yüzde 20 uygulayıp sonra yüzde 35’e dönerek satış yapmak, müşterinin “bana uygulanan oranı bilmiyordum” savunmasını güçlendirir. Sözleşmeye eklenecek geçici uygulama maddesi, m.11/3 uyarınca aracı kurum lehine tek taraflı olağanüstü hak içeremez ve emir ispatını müşteriye yükleyemez. Payları borsada işlem gören aracı kurumlar ve grup şirketleri için uygulama kararının kredili portföy riski üzerindeki etkisi, Özel Durumlar Tebliği bakımından da değerlendirilmelidir; ölçütler KAP açıklaması rehberinde anlatılmıştır.

6. Resen satış yetkisinin esneklik dönemindeki sınırları

Tebliğ m.18/3, çağrıya rağmen özkaynak iki iş günü içinde tamamlanmazsa aracı kuruma ihbarname göndermeden kredili alınan ve özkaynak olarak verilen kıymetleri satarak krediyi kapatma yetkisi verir. Bu yetki üç sınıra tabidir. Birincisi, çağrının şekil ve teyit şartı: m.18/2 çağrının eksikliğin tespit edildiği gün en seri iletişim aracıyla yapılmasını ve teyit alınmasını ister; teyitsiz çağrıya dayanan satış tartışmalıdır. İkincisi, aracı kurumun ilan ettiği oran: aracı kurum yüzde 20 uyguladığını duyurmuşsa, oran yüzde 28’deyken yapılan satış, kendi duyurusuna ve dürüstlük kuralına aykırıdır. Üçüncüsü, ölçülülük: m.9/4 takas teminatında “belirtilen teminat oranını sağlayacak tutardaki kıymetin” satılmasından söz eder; kredi kapatma yetkisinde de müşterinin talebi varsa satışın en likit kıymetten, özkaynağı sağlayacak tutarla sınırlı ve piyasa fiyatına yakın yapılması, kötü zamanlama ve aşırı satış iddialarına karşı aracı kurumu korur. Bu ölçünün kanuni dayanağı da vardır: SPKn m.47/4, teminat konusu sermaye piyasası araçlarının borçlunun temerrüdü hâlinde ihbar, süre veya izin şartı aranmaksızın satılabileceğini söylerken satışın “piyasa değerlerinden aşağı olmamak üzere” yapılmasını arar; kıymetlerin satılmak yerine aracı kurumun mülkiyetine geçirilmesi ise ancak teminat sözleşmesinde bu hakkın ve değerleme yönteminin açıkça öngörülmüş olmasına bağlıdır (Tebliğ m.22/2 ile uyumlu). Müşterinin m.17/5 uyarınca daha yüksek bir oranda stop-loss satışını sözleşmeye koydurma hakkı vardır; bu hüküm varsa esneklik dönemi de ona göre yönetilir.

7. Temerrüt bildirimi ve altı aylık yasak devam ediyor

2020’de Kurul, Tebliğ m.35’in uygulanmamasına karar vermişti; 2026 kararında böyle bir hüküm yoktur. Dolayısıyla üç ay içinde ikiden fazla takas veya özkaynak tamamlama yükümlülüğünü yerine getirmeyen müşteri, iki iş günü içinde Borsaya bildirilir, kimliği ilan edilir ve altı ay süreyle hiçbir aracı kurum tarafından emri kabul edilmez (eşik tutar ve net varlığın yüzde 5’i istisnası saklıdır). Esneklik döneminde çağrı sayısının azalması bu riski düşürür; ancak 2 Ekim sonrasında çağrıların toplu gelmesi, aynı müşteri için kısa sürede birden fazla temerrüt kaydı doğurabilir. Aracı kurumun bildirim öncesi kontrol ve müşteri uyarı süreci bu ihtimale göre kurulmalıdır.

2 Ekim Senaryosu: Geri Dönüş Nasıl Yönetilir?

Karar uzatılmazsa 2 Ekim 2026 Cuma seans sonunda esneklik biter ve 5 Ekim Pazartesi itibarıyla özkaynak oranı yüzde 20 ile yüzde 35 arasında olan bütün hesaplar aynı anda eksik duruma düşer. Tebliğ m.18/2 uyarınca eksikliğin tespit edildiği gün çağrı yapılır; iki iş günü içinde tamamlanmazsa 7-8 Ekim’de satış yetkisi doğar. Bu, piyasada eşzamanlı satış baskısı ve aracı kurumda operasyonel yığılma demektir. Emsaller uzatmanın olağan olduğunu gösterir; ancak hukuki planlama en kötü senaryoya göre yapılır.

Kredili Müşteri Açısından: Haklar, Riskler ve Hazırlık

Haklar: Tebliğ’in müşteri lehine kurduğu yedi kural

Riskler: daha fazla zaman, daha derin zarar

Yüzde 20 esnekliği müşteriye üç şey verir: çağrının daha geç gelmesi, zorunlu satışın daha geç tetiklenmesi ve toparlanma beklentisi için zaman. Karşılığında üç risk taşır. Birincisi, negatif özkaynak riski: yukarıdaki tabloda görüldüğü gibi özkaynağın sıfırlandığı nokta değişmez ve sert bir açılış boşluğunda satış yüzde 20’nin çok altında gerçekleşebilir; kredili işlemde teminatı aşan borç müşteriden istenir. İkincisi, faiz birikimi: m.17/1 uyarınca günlük tahakkuk eden faiz kredi tutarına eklenir ve oranı her gün biraz daha düşürür; pozisyonu daha uzun taşımak, faiz maliyetiyle eşiğe yaklaşmak demektir. Üçüncüsü, teminat kalitesi: yatırım fonu katılma payları m.12/2 uyarınca yüzde 75 veya yüzde 90 oranıyla özkaynağa sayılır ve m.13/2 uyarınca kurucunun açıkladığı alış fiyatıyla değerlenir; TEFAS’ta işleme kapatılan ve tasfiyeye giren fonların payları teminat olarak verilmişse, bu payların hangi fiyatla ve hangi oranla özkaynağa sayıldığı, hatta sayılıp sayılmadığı aracı kuruma yazılı olarak sorulmalıdır. Tasfiye sürecindeki fonlar için Fon Tasfiyesi Hukuk Rehberi ve fon payı teminatının bankada mahsubu için tasfiye parasının kredi borcuna mahsubu rehberi okunabilir.

Hazırlık: 2 Ekim’e kadar yapılacaklar

1. Uygulanan oranı yazılı öğrenin: Aracı kurumunuzun esnekliği uygulayıp uygulamadığını, hangi ölçütle uyguladığını, hesabınızdaki güncel oranı ve yüzde 35 kuralına göre eksik tutarı yazılı isteyin; cevap yoksa ihtarname gönderin.
2. İki senaryoya göre nakit planı yapın: Uzatma olursa ve olmazsa 5 Ekim’de hesabınızın durumu ne olur; tamamlama hedefinin yüzde 50 olduğunu unutmayın.
3. Kademeli azaltın: Zorunlu satışın zamanlamasını aracı kuruma bırakmak yerine en volatil veya en az likit kıymetten kendi talimatınızla kısmi satış yapın; kredi düştükçe oran yükselir.
4. Teminat kalitesini gözden geçirin: Fon payı veya sırası kapalı pay teminatlarınız varsa nakit veya likit payla değiştirin (m.12/4 sözleşmede hüküm varsa değişim mümkündür).
5. Stop-loss hükmünü değerlendirin: m.17/5 uyarınca kendi belirlediğiniz oranda resen satış hükmü isteyin; bu, panik satışını sizin belirlediğiniz seviyeye taşır.
6. Kayıt tutun: Çağrı, teyit, süre ve satış bildirimlerinin tarih ve saatlerini saklayın; uyuşmazlıkta ispat bu kayıtlarla kurulur ve m.11/3 emir ispatının müşteriye yüklenmesini yasaklasa da müşterinin elindeki kayıt her zaman avantajdır.
7. “Kurtarma” tekliflerine kanmayın: Zorunlu satış dönemlerinde “zararınızı geri alırız” diyen aramalar artar; kurtarma dolandırıcılığı uyarısı okunmalı, avukat tutup tutmama sorusu için ilgili rehbere bakılmalıdır. Terimler için sermaye piyasası sözlüğü vardır.

Beş Uyuşmazlık Senaryosu

Uyuşmazlık yolları üç kademelidir: önce aracı kuruma yazılı başvuru, ardından Sermaye Piyasası Kurulu ve Türkiye Sermaye Piyasaları Birliği nezdinde şikâyet, sonra dava. Görevli mahkeme müşterinin sıfatına ve işlemin niteliğine göre değişebilir; bireysel yatırımcının tüketici sayılıp sayılmayacağı somut olaya göre değerlendirilir ve zamanaşımı sözleşmeden doğan alacaklarda on yıldır (TBK m.146). Aracı kuruma karşı idari süreçlerde SPK’nın savunma istemi ve idari para cezası mekanizması SPK savunma istem yazısı rehberinde anlatılmıştır.

Kredi Komitesi Karar İskeleti ve Müşteri İhtarnamesi

Aşağıdaki iskelet, aracı kurumun kredi komitesi kararının içermesi gereken başlıkları gösterir; kararın noter onaylı karar defterine işlenmesi m.5/2 gereğidir.

Müşteri için aşağıdaki ihtarname, aracı kurumun uygulamasını, geçiş planını ve satış öncesi bildirim taahhüdünü yazılı hâle getirmeyi amaçlar. Özkaynak hesabı ve bildirim bilgisi talebine ilişkin ayrı bir dilekçe önceki rehberde yer alır.

Tek Bakışta Süreler ve Oranlar

Sıkça Sorulan Sorular

SPK kredili işlemlerde özkaynak oranını gerçekten indirdi mi?

Tebliğ’deki yüzde 35 kuralı yürürlüktedir. Kurul, aracı kurumların kendi risk politikalarına uygun düştüğü ölçüde ve müşteri taleplerini gözeterek, 2 Ekim 2026 seans sonuna kadar oranı asgari yüzde 20 olarak uygulayabilmelerine izin vermiştir. Bu bir yetkidir; aracı kurum uygulamak zorunda değildir.

Aracı kurum yüzde 20’yi uygulamak zorunda mı?

Hayır. Tebliğ m.12/5 aracı kuruma müşterinin mali yapısına ve kıymetin risk düzeyine göre daha yüksek oran uygulama yetkisi verir. Uygulama kararı kredi komitesi ve yönetim kurulunun risk politikasına bağlıdır; ancak aynı durumdaki müşteriler arasında keyfî ayrım yapılmamalıdır.

Çağrı geldiğinde hesabımı yüzde 20’ye mi, yüzde 50’ye mi tamamlamam gerekir?

Tebliğ m.18/2 uyarınca tamamlama, başlangıç özkaynak oranı olan yüzde 50’ye yapılır. 2026 kararı yalnızca çağrının tetiklenme eşiğini esnetmiştir; 2020’de Kurul tamamlama hedefini ayrıca yüzde 35’e çekmişti. Aracı kurumun sözleşmesinde veya risk politikasında farklı bir hedef varsa o uygulanır; yazılı sorulmalıdır.

Esneklik 2 Ekim’de biterse ne olur?

Uzatma yoksa 5 Ekim’den itibaren oranı yüzde 35’in altındaki hesaplar eksik sayılır; aynı gün çağrı yapılır, iki iş günü içinde tamamlanmazsa satış yetkisi doğar. Kurulun geçmiş uygulamasında uzatma olağandır, ancak garanti değildir; hazırlık en kötü senaryoya göre yapılmalıdır.

Yüzde 20 uygulaması benim için her zaman avantajlı mı?

Daha fazla zaman verir; ancak özkaynağın sıfırlandığı nokta değişmez ve faiz her gün oranı düşürür. Sert bir düşüşte satış yüzde 20’nin çok altında gerçekleşebilir ve kredili işlemde teminatı aşan borç müşteriden istenir. Kendi belirlediğiniz bir oranda stop-loss hükmü (m.17/5) istemek dengeleyici bir araçtır.

Aracı kurum diğer hesabımdaki parayı kredi açığına mahsup edebilir mi?

Tebliğ m.10/2 uyarınca kredi hesabı ayrı izlenir ve diğer hesaplardaki nakit veya kıymetler kendiliğinden teminat veya karşılık gösterilerek açık kapatılamaz; ancak müşterinin yazılı virman talimatı varsa hesaplar arasında aktarım yapılabilir.

Teminat olarak verdiğim fon payları tasfiyeye girdi; özkaynak hesabında nasıl değerlenir?

Fon payları m.12/2 uyarınca yüzde 75 veya yüzde 90 oranıyla özkaynağa sayılır ve m.13/2 uyarınca kurucunun açıkladığı alış fiyatıyla değerlenir. TEFAS’ta işleme kapatılan ve tasfiyeye giren fonlarda fiyat açıklanmıyorsa aracı kurumun değerleme ölçütünü yazılı ve gerekçeli olarak bildirmesi gerekir; belirsizlik müşteri aleyhine kendiliğinden yorumlanmamalıdır.

Aracı kurum çağrı yapmadan satış yaparsa ne olur?

m.18/2 çağrının eksikliğin tespit edildiği gün en seri iletişim aracıyla ve teyit alınarak yapılmasını, m.18/3 ise satış yetkisinin iki iş günlük süre dolduktan sonra doğmasını öngörür. Çağrısız, teyitsiz veya süre dolmadan yapılan satıştan doğan fark tazminat konusu olabilir; ispat için bildirim kayıtları belirleyicidir.

Üç ayda iki kez çağrıyı karşılayamazsam ne olur?

Tebliğ m.35 uyarınca üç ay içinde ikiden fazla takas veya özkaynak tamamlama yükümlülüğünü yerine getirmeyen müşteri iki iş günü içinde Borsaya bildirilir, kimliği ilan edilir ve altı ay boyunca hiçbir aracı kurum emrini kabul etmez. 2026 kararında bu maddenin askıya alındığına dair bir hüküm yoktur.

Aracı kurum ile uyuşmazlıkta nereye başvurulur?

Önce aracı kuruma yazılı başvuru, sonra Sermaye Piyasası Kurulu ve Türkiye Sermaye Piyasaları Birliği nezdinde şikâyet, ardından dava. Görevli mahkeme müşterinin sıfatına ve işlemin niteliğine göre değişebilir; sözleşmeden doğan taleplerde zamanaşımı on yıldır.