Kripto varlıklar artık hukuken tanımsız değildir. 2 Temmuz 2024 tarihli ve 32590 sayılı Resmî Gazete’de yayımlanan 7518 sayılı Kanun ile Sermaye Piyasası Kanununa kripto varlık, cüzdan ve kripto varlık hizmet sağlayıcı tanımları eklenmiştir. Miras bakımından asıl sorun ise hukuki değil tekniktir: varlık nerede tutuluyor ve ona kim erişebiliyor?
Bu rehberin dayandığı mevzuat
| Kanun | Madde | Düzenlediği konu |
|---|---|---|
| 6362 s. SPKn | m.3/1-(bb) | Kripto varlık tanımı |
| 6362 s. SPKn | m.3/1-(aa) | Cüzdan tanımı |
| 6362 s. SPKn | m.3/1-(cc) | Kripto varlık hizmet sağlayıcı tanımı |
| 6362 s. SPKn | m.3/1-(çç) | Kripto varlık saklama hizmeti |
| 6362 s. SPKn | m.35/B | Kuruluş ve faaliyet izni |
| 6362 s. SPKn | m.35/C | Saklama, transfer ve müşteri sözleşmeleri |
| 7518 s. K. | — | SPKn’de değişiklik (RG 2.7.2024, 32590) |
| 4721 s. TMK | m.599 | Külli halefiyet |
| 4721 s. TMK | m.589 vd. | Terekenin tespiti ve korunması |
| 4721 s. TMK | m.640 | Miras ortaklığı ve temsilci |
| 4721 s. TMK | m.565 | Tenkise tabi kazandırmalar |
| 7338 s. VİVK | m.1, m.9 | Veraset ve intikal vergisi, beyan |
| 6100 s. HMK | m.389 vd. | İhtiyati tedbir |
Terekede kripto varlık mı var? Tespit sürecini başlatalım
Av. Fatma Öztürk — Hukukçular Evi Ankara
Hukuki Tanım: Gayri Maddi Mal Varlığı Değeri
6362 s. SPKn m.3/1-(bb)
Kripto varlık: Dağıtık defter teknolojisi veya benzer bir teknoloji kullanılarak elektronik olarak oluşturulup saklanabilen, dijital ağlar üzerinden dağıtımı yapılan ve değer veya hak ifade edebilen gayri maddi varlıkları [ifade eder].
Tanımdaki üç unsur miras bakımından belirleyicidir:
- Gayri maddi varlık. Fiziki bir varlığı yoktur; zilyetlik kuralları doğrudan uygulanmaz.
- Değer veya hak ifade eder. Ekonomik değer taşır; bu nedenle terekeye dâhildir ve vergiye tabidir.
- Dağıtık defter teknolojisi. Merkezî bir kayıt tutucu yoktur; kayıt ağ üzerinde tutulur ve erişim anahtara bağlıdır.
TMK m.599 uyarınca mirasçılar, miras bırakanın ayni haklarını, alacaklarını ve diğer mal varlığı haklarını doğrudan doğruya kazanırlar. Kripto varlıklar bu kapsamda “diğer mal varlığı hakları” içinde yer alır ve ölümle birlikte mirasçılara geçer.
Hukuken geçer, fiilen geçmeyebilir
Kripto varlıklarda hukuki intikal ile fiilî erişim birbirinden ayrılır. Varlık mirasçıya kanunen geçer; ancak özel anahtara ulaşılamıyorsa fiilen kullanılamaz. Dağıtık defter sisteminde anahtar, hiçbir merci tarafından yeniden oluşturulamaz veya sıfırlanamaz. Bu, kripto varlıkları diğer tüm tereke unsurlarından ayıran temel özelliktir.
İki Farklı Senaryo: Platform ve Kişisel Cüzdan
Miras dosyasında yapılacak ilk ayrım, varlığın nerede tutulduğudur. Bu ayrım, izlenecek yolu tümüyle belirler.
Platform hesabı ile kişisel cüzdanın karşılaştırması
| Ölçüt | Lisanslı platform hesabı | Kişisel cüzdan |
|---|---|---|
| Kayıt | Kurum nezdinde tutulur | Yalnız blok zincirinde |
| Erişim | Kimlik doğrulamayla | Yalnız özel anahtarla |
| Tespit | Kuruma başvuru veya müzekkere | Cihaz ve belge incelemesi |
| Denetim | SPK denetimine tabi | Denetim dışı |
| Tedbir/haciz | Hizmet sağlayıcıya yöneltilir | Fiilen uygulanması güç |
| Anahtar kaybı | Kurum üzerinden çözülebilir | Geri dönüşü yok |
| Mirasçı için risk | Düşük | Çok yüksek |
6362 s. SPKn m.3/1-(aa)
Cüzdan: Kripto varlıkların transfer edilebilmesini ve bu varlıkların ya da bu varlıklara ilişkin özel ve açık anahtarların çevrim içi veya çevrim dışı olarak depolanmasını sağlayan yazılım, donanım, sistem ya da uygulamaları [ifade eder].
Tanımdaki “özel ve açık anahtar” ayrımı önemlidir. Açık anahtar, varlığın bulunduğu adresi gösterir ve herkes tarafından görülebilir. Özel anahtar ise varlık üzerinde tasarruf yetkisi verir ve yalnızca sahibinde bulunur.
Platform Hesabındaki Varlıklar: İzlenecek Yol
Miras bırakanın varlıkları lisanslı bir kripto varlık hizmet sağlayıcısı nezdinde tutuluyorsa, süreç diğer finansal varlıklara benzer biçimde ilerler.
- Mirasçılık belgesi alınır.
- Kuruma yazılı başvuru yapılır. Mirasçılık belgesi, nüfus kaydı ve ölüm belgesiyle birlikte hesap ve bakiye bilgisi talep edilir.
- Bakiye ve işlem geçmişi alınır. Ölüm tarihindeki bakiye ve varlık türleri belgelenir.
- Ölüm tarihindeki değer tespit edilir. Platform fiyat verileri üzerinden Türk lirası karşılığı belirlenir.
- Veraset ve intikal vergisi beyannamesi verilir.
- Varlıklar mirasçılara aktarılır. Payları oranında transfer edilir veya nakde çevrilerek dağıtılır.
Kurum bilgi vermekten kaçınırsa, mahkeme kanalıyla müzekkere yazdırılması yoluna gidilir. Terekenin tespiti davası (TMK m.589 vd.) bu talep için uygun bir çerçeve sunar.
Tedbir talebinin muhatabı
Sermaye Piyasası Kanununa 7518 sayılı Kanunla eklenen düzenleme uyarınca, müşterilere ait nakit ve kripto varlıklara ilişkin tedbir, haciz ve benzeri her türlü idari ve adli talepler münhasıran kripto varlık hizmet sağlayıcısına yöneltilir. Miras dosyasında varlıkların bir mirasçı tarafından çekilme riski varsa, HMK m.389 vd. uyarınca istenecek ihtiyati tedbir kararı doğrudan hizmet sağlayıcıya tebliğ edilmelidir.
Kişisel Cüzdandaki Varlıklar: Tespit ve Erişim
Varlıklar kişisel bir cüzdanda tutuluyorsa hem tespit hem erişim güçleşir. Mirasçının önünde iki ayrı sorun vardır: varlığın varlığını ispatlamak ve ona erişmek.
Varlığın tespiti
Miras bırakanın kripto varlığı olup olmadığı dolaylı izlerden anlaşılır:
Kripto varlık tespitinde izlenecek deliller
| İz | Nereden bakılır | Ne gösterir |
|---|---|---|
| Banka transferleri | Hesap hareketleri | Platforma para gönderimi |
| Platform e-postaları | E-posta hesabı | Hangi platformda hesap var |
| Telefon uygulamaları | Cihaz incelemesi | Cüzdan uygulamaları |
| Bilgisayar dosyaları | Cihaz incelemesi | Cüzdan yazılımı, anahtar dosyası |
| Donanım cüzdanı | Fiziki eşya arasında | Soğuk cüzdan cihazı |
| Kurtarma ifadesi | Kasa, defter, evrak | Anahtarın yedeği |
| Vergi beyanları | Vergi dairesi | Beyan edilmiş kazançlar |
| Kredi kartı ekstreleri | Bankalar | Platform ödemeleri |
| MASAK kapsamındaki kayıtlar | Mahkeme kanalıyla | Kimlik tespiti yapılmış işlemler |
Erişim sorunu
Özel anahtar veya kurtarma ifadesi bulunamazsa, varlığa erişim teknik olarak mümkün değildir. Bu, hukuki bir engel değil fiilî bir imkânsızlıktır. Mahkeme kararı, savcılık talimatı veya idari işlem bu sonucu değiştiremez.
Bu nedenle miras bırakanın ölümünden sonra yapılacak ilk işlerden biri, kişisel eşyaları arasında anahtar veya kurtarma ifadesi içerebilecek belgelerin aranmasıdır. Kâğıda yazılmış yirmi dört kelimelik bir kurtarma ifadesi, bir donanım cüzdanı cihazı veya şifreli bir dosya, milyonlarca liralık varlığa erişimin tek yolu olabilir.
Terekedeki dijital varlıkları kayıt altına alalım
Av. Fatma Öztürk — Hukukçular Evi Ankara
Değerleme: Hangi Tarih, Hangi Fiyat?
Kripto varlıklarda fiyat dalgalanması çok yüksektir. Aynı varlık, ölüm tarihinden birkaç ay sonra iki katına çıkabilir veya yarıya düşebilir.
Tereke ve vergi hesaplarında esas alınacak tarih, miras bırakanın ölüm tarihidir. Bu tarihteki fiyatın belgelenmesi gerekir. Belgeleme için:
- Platform üzerindeki ölüm tarihli fiyat verisi
- Yaygın kullanılan fiyat endekslerinin o tarihli kayıtları
- Türk lirası karşılığı için Merkez Bankası’nın ölüm tarihli kuru
Paylaşım aşamasında ise fiyat değişimi mirasçılar arasında uyuşmazlık doğurabilir. Uygulamada iki yöntem kullanılır: varlıkların aynen payları oranında transfer edilmesi veya belirli bir tarihte nakde çevrilerek bedelin paylaşılması. Birincisi fiyat riskini mirasçılara dağıtır, ikincisi riski ortadan kaldırır ancak zamanlama tartışması yaratır.
Hangi işlemde hangi tarih esas alınır
| İşlem | Esas alınacak tarih | Neden |
|---|---|---|
| Veraset ve intikal vergisi beyanı | Ölüm tarihi | VİVK, terekenin oluştuğu an |
| Tereke tespiti | Ölüm tarihi | TMK m.507 mantığı |
| Tenkis hesabı | Ölüm tarihi | TMK m.507/1 |
| Mal rejimi tasfiyesi | Tasfiye anı | TMK m.235 sürüm değeri |
| Aynen paylaşım | Transfer anı | Fiilî devir |
| Nakde çevirme | Satış anı | Elde edilen bedel |
📄 Kripto Varlık Tespiti Talepli Dilekçe Örneği
... ( ) SULH HUKUK MAHKEMESİ SAYIN HÂKİMLİĞİ'NE
(İHTİYATİ TEDBİR TALEPLİDİR)
TALEP EDEN
(MİRASÇI) : ... (TC: ...)
VEKİLİ : Av. ...
KONU : Müteveffaya ait KRİPTO VARLIKLARIN tespiti ile terekenin
korunmasına yönelik taleplerimizdir.
AÇIKLAMALAR :
1. Müvekkilin murisi ... , .../.../2026 tarihinde vefat etmiştir. Müvekkil
... Sulh Hukuk Mahkemesinin 2026/... sayılı mirasçılık belgesi uyarınca
murisin mirasçısıdır.
2. Murisin banka hesap hareketlerinden, .../.../.... - .../.../....
tarihleri arasında ... adlı kripto varlık hizmet sağlayıcısına toplam
... TL tutarında transfer yaptığı anlaşılmaktadır. İlgili hesap
dökümü ekte sunulmuştur.
3. 6362 sayılı Sermaye Piyasası Kanununun 3. maddesine 7518 sayılı Kanunla
eklenen tanım uyarınca kripto varlık, "dağıtık defter teknolojisi veya
benzer bir teknoloji kullanılarak elektronik olarak oluşturulup
saklanabilen, dijital ağlar üzerinden dağıtımı yapılan ve DEĞER VEYA HAK
İFADE EDEBİLEN GAYRİ MADDİ VARLIKLARI" ifade etmektedir.
4. Söz konusu varlıklar ekonomik değer taşıdığından, TMK m.599 uyarınca
ölümle birlikte mirasçılara intikal etmiş olup TEREKEYE DÂHİLDİR.
5. Diğer mirasçılardan bazılarının murisin hesap bilgilerine erişimi
bulunduğu yönünde kuvvetli emareler mevcuttur. Varlıkların terekeden
çekilmesi hâlinde telafisi güç zarar doğacaktır.
6. Sermaye Piyasası Kanununa 7518 sayılı Kanunla eklenen düzenleme
uyarınca, müşterilere ait nakit ve kripto varlıklara ilişkin TEDBİR,
HACİZ VE BENZERİ HER TÜRLÜ İDARİ VE ADLİ TALEPLER MÜNHASIRAN KRİPTO
VARLIK HİZMET SAĞLAYICISINA YÖNELTİLİR. Bu itibarla verilecek tedbir
kararının doğrudan hizmet sağlayıcıya tebliği gerekmektedir.
TALEPLERİMİZ :
1- ÖNCELİKLE ve İVEDİLİKLE, ... adlı kripto varlık hizmet sağlayıcısına
müzekkere yazılarak, muris adına kayıtlı hesaplardan ÇEKİM VE TRANSFER
YAPILMASININ ÖNLENMESİNE dair HMK m.389 vd. uyarınca İHTİYATİ TEDBİR
kararı verilmesine,
2- Aynı kuruma müzekkere yazılarak:
a) Muris adına açılmış tüm hesapların,
b) ÖLÜM TARİHİ İTİBARIYLA hesaplardaki kripto varlık türleri ve
miktarlarının,
c) Bu varlıkların ölüm tarihindeki TÜRK LİRASI KARŞILIĞININ,
d) Ölüm tarihinden itibaren yapılan tüm işlem ve transferlerin
bildirilmesinin istenmesine,
3- Sermaye Piyasası Kurulundan, murisin hesabı bulunabilecek diğer
lisanslı kripto varlık hizmet sağlayıcılarının tespiti bakımından
bilgi istenmesine,
4- Türkiye Bankalar Birliği aracılığıyla murisin tüm banka hesap
hareketlerinin celbi ile kripto varlık platformlarına yapılmış
transferlerin tespitine,
5- TMK m.589 vd. uyarınca TEREKENİN TESPİTİNE ve murisin kişisel
eşyaları arasında bulunan elektronik cihazlar ile belgelerin defterinin
tutulmasına
karar verilmesini vekâleten arz ve talep ederiz. .../.../2026
EKİ : Mirasçılık belgesi, banka hesap dökümü
Talep Eden Vekili
Av. ...Miras Bırakan Açısından: Önceden Planlama
Kripto varlıklarda mirasçıların karşılaştığı sorunların çoğu, önceden alınacak basit tedbirlerle önlenebilir. Bu, miras planlaması danışmanlığının somut bir alanıdır.
- Varlık envanteri hazırlamak. Hangi platformda hesap olduğu, hangi cüzdanların kullanıldığı yazılı olarak kayda geçirilmelidir. Bakiye yazmak gerekmez; nerede olduğunun bilinmesi yeterlidir.
- Erişim bilgilerini güvenli biçimde saklamak. Kurtarma ifadesi banka kiralık kasasında veya noterde saklanabilir.
- Vasiyetnamede yönlendirme yapmak. Vasiyetnameye anahtarın kendisi değil, nerede saklandığı yazılmalıdır. Vasiyetname açıldığında herkesin görebileceği bir belge hâline geleceği unutulmamalıdır.
- Lisanslı platform tercih etmek. SPK denetimine tabi bir hizmet sağlayıcı nezdindeki varlıklar, mirasçılar için tespiti ve intikali çok daha kolaydır.
- Güvenilen bir kişiyi bilgilendirmek. Varlığın varlığından kimsenin haberi yoksa, mirasçıların tespit etme şansı da yoktur.
Vasiyetnameye anahtar yazılmamalı
Vasiyetname, açıldığında ilgililere tebliğ edilen ve mahkeme dosyasına giren bir belgedir. İçine yazılan bir özel anahtar veya kurtarma ifadesi, çok sayıda kişinin erişimine açılır. Doğru yöntem, vasiyetnamede erişim bilgilerinin nerede saklandığını belirtmek ve bilgiyi ayrı bir güvenli ortamda tutmaktır.
Kripto Varlığın Türüne Göre Farklılıklar
Kanundaki tanım geniştir ve tek bir varlık türünü değil, dağıtık defter teknolojisiyle oluşturulan tüm değer taşıyıcılarını kapsar. Miras dosyasında farklı türler farklı sorunlar doğurur.
Varlık türüne göre miras sorunları
| Varlık türü | Miras bakımından özelliği | Dikkat edilecek |
|---|---|---|
| Kripto paralar | Bölünebilir, likit | Ölüm tarihindeki fiyatın belgelenmesi |
| Sabit değerli kripto varlıklar | Fiyat dalgalanması düşük | Değerleme kolay, ihraççı riski var |
| Değiştirilemeyen token (NFT) | Bölünemez, tekil | Aynen taksim mümkün değil, satış gerekir |
| Kilitli (stake) varlıklar | Belirli süre çekilemez | Kilit süresi ve getiri takibi |
| Merkeziyetsiz platform bakiyeleri | Kurum kaydı yok | Tespiti çok güç, anahtar şart |
| Platformdaki vadeli pozisyonlar | Zarar riski taşır | Tereke pasifi doğurabilir |
| Kripto varlık kredileri | Teminatlı borç | Tereke borcu, tasfiye riski |
Bölünemeyen varlıklar bakımından TMK m.699 mantığı uygulanır: aynen taksim mümkün değilse satış yoluyla paylaştırma yoluna gidilir. Değiştirilemeyen tokenler tekil olduğundan pay edilemez; nakde çevrilerek bedelin paylaşılması gerekir.
Kilitli varlıklarda ise ek bir zaman sorunu vardır. Belirli bir süre için kilitlenmiş varlıklar, kilit süresi dolmadan çekilemez. Bu süre boyunca varlık terekede kalır ve elde edilen getiri de terekeye ait olur. Paylaşım planlanırken bu takvim gözetilmelidir.
Vadeli pozisyonlar tereke borcu doğurabilir
Miras bırakan platformda açık kaldıraçlı pozisyonlar bırakmış olabilir. Bu pozisyonlar fiyat hareketine göre zarar üretebilir ve terekeyi küçültebilir, hatta borca sokabilir. Ölümün ardından ivedilikle platform hesabının durumu incelenmeli, açık pozisyonlar varsa kapatılması için hizmet sağlayıcıya başvurulmalıdır. Bu, mirasın reddi kararı için de belirleyici bir veri sağlar.
Mirasçılar Arasında Paylaşım Yöntemleri
Kripto varlıkların paylaşımında uygulamada üç yöntem kullanılır. Her birinin avantajı ve riski farklıdır.
Paylaşım yöntemleri
| Yöntem | Nasıl işler | Avantajı | Riski |
|---|---|---|---|
| Aynen transfer | Her mirasçının cüzdanına payı gönderilir | Fiyat riski paylaşılır | Cüzdan güvenliği her mirasçıda |
| Nakde çevirme | Satılır, TL olarak paylaşılır | Kesin ve ölçülebilir | Satış zamanlaması tartışması |
| Bir mirasçıya özgüleme | Varlık bir kişide kalır, diğerlerine bedel ödenir | Basit | Değerin doğru tespiti şart |
| Kısmi karma | Bir kısmı transfer, bir kısmı nakit | Esnek | Hesaplama karmaşıklığı |
Aynen transfer yönteminde dikkat edilmesi gereken husus, transferin geri alınamaz olmasıdır. Yanlış adrese yapılan bir gönderim, hiçbir merci tarafından iade ettirilemez. Bu nedenle transferler önce küçük bir test tutarıyla denenmeli, adres teyit edildikten sonra tamamı gönderilmelidir.
Nakde çevirme yönteminde ise satış tarihinin belirlenmesi uyuşmazlık yaratır. Fiyat düşerken satış yapan mirasçı diğerlerinden tepki görebilir. Bu nedenle satış kararının tüm mirasçıların yazılı muvafakatiyle ve belirlenmiş bir takvimde yapılması, sonradan doğacak sorumluluk tartışmalarını önler.
Tespit, Paylaşım ve Beyan: TMK m.590, m.702 ile 7338 s.K. m.10
Kripto varlıkta asıl güçlük hukuki nitelik değil, ispat ve kayıt tarafındadır: varlığın resmen tespiti, mirasçıların birlikte hareket zorunluluğu ve beyanda hangi değerin gösterileceği ayrı hükümlere bağlıdır.
Resmî tespit: TMK m.590. Cüzdan ve hesap bakiyelerinin kayda geçirilmesinin doğru yolu tereke yazımıdır: terekenin yazımına, sulh hâkimi tarafından karar verilmesi hâlinde tereke defteri düzenlenir ve terekede bulunan mal ve haklar ile borçlar değerleriyle birlikte yazılır; yazım bir ay içinde tamamlanır. Kripto varlıkta tutanağa cüzdan adresi, platform adı, hesap numarası ve tespit anındaki bakiye yazılmalıdır.
Üçüncü kişiye ait bakiye: TMK m.591. Ortak kullanılan hesaplarda ayrım gerekir: yazım sırasında mirasçılar ve alacaklılar bilgi vermekle yükümlüdür; üçüncü kişilere ait olduğu belirlenen değerler defterde ayrıca gösterilir. “Hesap benim adımaydı ama para ortaktı” iddiası bu kayıtla ileride ispatlanabilir hâle gelir.
Delilin kaybolmaması: HMK m.400. Blokzincir kayıtları kalıcı olsa da platform kayıtları silinebilir: taraflardan her biri, görülmekte olan bir davada henüz inceleme sırası gelmemiş yahut ileride açacağı davada ileri süreceği bir vakıanın tespiti amacıyla keşif yapılması, bilirkişi incelemesi yaptırılması ya da tanık ifadelerinin alınması gibi işlemlerin yapılmasını talep edebilir. İstem, esas davayı görmeye yetkili mahkemeden veya keşif yapılacak şeyin bulunduğu yer sulh hukuk mahkemesinden istenir.
Tedbirin somutlaştırılması: HMK m.390. Yazıda anılan tedbir talebinin usulü şudur: talepte bulunan taraf, dayandığı ihtiyati tedbir sebebini ve türünü açıkça belirtmek ve davanın esası yönünden kendisinin haklılığını yaklaşık olarak ispat etmek zorundadır. Mahkeme, karşı tarafı dinlemeden de tedbire karar verebilir. Kripto dosyalarında talep, hesabın dondurulması ve transfer yasağı olarak somutlaştırılmalıdır.
Birlikte hareket zorunluluğu: TMK m.702. Paylaşıma kadar tereke elbirliği mülkiyetine tabidir: ortakların belirlenmiş payları olmayıp her birinin hakkı malların tamamına yaygındır ve kanunda veya sözleşmede aksine hüküm bulunmadıkça yönetim ve tasarruf işlemleri için oybirliği gerekir. Bu nedenle platform, tek mirasçının talebiyle transfer yapmaz; talep ya oybirliğiyle ya da mahkeme kararıyla yürütülür.
Tek mirasçının yapabildikleri: TMK m.640. Buna karşılık koruma amaçlı işlemler tek mirasçıyla yürütülebilir: mirasçılardan her biri, terekedeki hakların korunmasını isteyebilir; sağlanan korumadan mirasçıların hepsi yararlanır. Hesabın dondurulması ve bilgi talebi bu kapsamdadır; anlaşmazlık varsa sulh mahkemesinden temsilci atanması istenir.
Anlaşmayla paylaşım: TMK m.676. En hızlı çözüm sözleşmedir: mirasçılar arasında payların oluşturulması ve fiilen alınması veya aralarında yapacakları paylaşma sözleşmesi mirasçıları bağlar ve geçerliliği yazılı şekilde yapılmasına bağlıdır. Kripto varlık aynen bölüştürülebildiğinden, sözleşmeyle her mirasçının kendi cüzdan adresine transfer kararlaştırılabilir ve kur/fiyat tartışması baştan biter.
Sıfatın belgelenmesi: TMK m.598. Platformlar her aşamada belge ister: başvuru üzerine yasal mirasçı oldukları belirlenenlere sulh mahkemesince veya noterlikçe mirasçılık sıfatlarını gösteren bir belge verilir ve mirasçılık belgesinin geçersizliği her zaman ileri sürülebilir. Yurt dışı platformlar için belgenin apostilli ve tercümeli örneği hazırlanmalıdır.
Bir mirasçı varlığı çekmişse: TMK m.995. Transfer edilip elden çıkarılan varlıkta hesap şu hükme göre yapılır: iyiniyetli olmayan zilyet, geri vermekle yükümlü olduğu şeyi haksız alıkoymuş olması yüzünden hak sahibine verdiği zararlar ve elde ettiği veya elde etmeyi ihmal eylediği ürünler karşılığında tazminat ödemek zorundadır. Buna karşılık TMK m.993 uyarınca iyiniyetli zilyet tazminat ödemez. Talep, varlık satılmışsa bedele dönüşür.
Beyanda değer: 7338 s.K. m.10. Vergi tarafında ölçüt nettir: verginin matrahı, intikal eden malların Vergi Usul Kanunu’na göre bulunan değerleridir ve değerleme ölüm tarihi itibarıyla yapılır. Bu nedenle beyanda ölüm günündeki piyasa değeri esas alınır; sonraki fiyat hareketleri matrahı değiştirmez. Beyan süresi ise 7338 s.K. m.9 uyarınca ölüm Türkiye’de ve mükellefler Türkiye’deyse dört aydır.
Sonradan bulunan varlık: VUK m.371. Beyandan sonra cüzdan çözülür veya yeni hesap tespit edilirse: pişmanlık hükümlerinden yararlanılarak ek beyan verilebilir; bu hâlde vergi ziyaı cezası kesilmez. Şartlar arasında, ihbar ve incelemeye başlanmadan önce haber verilmesi ve ödemenin on beş gün içinde gecikme zammı oranında bir zamla birlikte yapılması yer alır.
Tespit, paylaşım ve beyan haritası
| Konu | Kural | Dayanak |
|---|---|---|
| Resmî tespit | Sulh hâkimi kararıyla tereke defteri | TMK m.590 |
| Yazımın süresi | Bir ay | TMK m.590 |
| Üçüncü kişi bakiyesi | Defterde ayrıca gösterilir | TMK m.591 |
| Delil tespiti | Keşif, bilirkişi, tanık | HMK m.400 |
| Tedbir | Sebep ve tür açıkça; yaklaşık ispat | HMK m.390 |
| Karşı taraf | Dinlenmeden de karar verilebilir | HMK m.390 |
| Transfer talebi | Oybirliği veya mahkeme kararı | TMK m.702 |
| Dondurma ve bilgi | Tek mirasçı isteyebilir | TMK m.640 |
| Aynen paylaşım | Yazılı paylaşma sözleşmesi | TMK m.676 |
| Sıfatın ispatı | Mirasçılık belgesi | TMK m.598 |
| Çekilen varlık | Kötüniyetli zilyedin tazminat borcu | TMK m.995 |
| İyiniyetli zilyet | Tazminat ödemez | TMK m.993 |
| Beyanda değer | Ölüm tarihindeki değer | 7338 s.K. m.10 |
| Beyan süresi | Dört ay | 7338 s.K. m.9 |
| Sonradan bulunan | Pişmanlıkla ek beyan; ziyaı cezası yok | VUK m.371 |
Sık Yapılan Hatalar
- Kripto varlığı terekeye dâhil saymamak. Değer ifade eden gayri maddi varlıklar TMK m.599 kapsamında mirasçılara geçer.
- Banka hareketlerini incelememek. Platforma yapılan transferler, varlığın varlığını gösteren en güçlü izdir.
- Tedbiri yanlış muhataba yöneltmek. Kripto varlıklara ilişkin tedbir talepleri hizmet sağlayıcıya yöneltilir.
- Cihazları incelemeden bertaraf etmek. Telefon, bilgisayar ve donanım cüzdanları anahtarı barındırabilir; kayıt altına alınmalıdır.
- Ölüm tarihindeki fiyatı belgelememek. Dalgalanma yüksek olduğundan sonradan tespit tartışma yaratır.
- Vergi beyanını atlamak. Kripto varlıklar da veraset ve intikal vergisine tabidir.
- Vasiyetnameye anahtar yazmak. Güvenlik riski doğurur; yalnızca yönlendirme yapılmalıdır.
- Yurt dışı platformları göz ardı etmek. Tespiti zor olsa da izler banka ve e-posta kayıtlarında bulunabilir.
📘 İlgili Rehberler
- Miras Hukuku Rehberi (Ana Rehber)
- Dijital Miras: Dijital Varlıkların Akıbeti
- Mirasta Hisse Senedi, Fon ve Yatırım Hesapları
- Mirasçılar İçin e-Devlet’te Elektronik Para Hesabı Sorgulama
- Banka Mevduatı, Ortak Hesap ve Mirasçıların Erişimi
- Terekenin Tespiti ve Korunması Davası
- Kripto Varlıkların Vergilendirilmesi 2026
Sıkça Sorulan Sorular
Cüzdan ve hesap bakiyesi resmen nasıl tespit edilir?
TMK m.590 uyarınca terekenin yazımına sulh hâkimi tarafından karar verilmesi hâlinde tereke defteri düzenlenir ve mal ve haklar değerleriyle birlikte yazılır; yazım bir ay içinde tamamlanır. Tutanağa cüzdan adresi, platform adı, hesap numarası ve tespit anındaki bakiye yazılmalıdır.
Platform tek mirasçının talebiyle transfer yapar mı?
Hayır. TMK m.702 uyarınca elbirliği mülkiyetinde yönetim ve tasarruf işlemleri oybirliği gerektirir. Buna karşılık TMK m.640 uyarınca her mirasçı terekedeki hakların korunmasını isteyebilir; hesabın dondurulması ve bilgi talebi bu kapsamdadır.
Kripto varlık aynen paylaşılabilir mi?
TMK m.676 uyarınca mirasçılar arasında payların oluşturulması ve fiilen alınması veya aralarında yapacakları paylaşma sözleşmesi mirasçıları bağlar ve geçerliliği yazılı şekilde yapılmasına bağlıdır. Bu sözleşmeyle her mirasçının kendi cüzdan adresine transfer kararlaştırılabilir.
Bir mirasçı varlığı çekip satmışsa ne istenebilir?
TMK m.995 uyarınca iyiniyetli olmayan zilyet, haksız alıkoyma yüzünden verdiği zararlar ile elde ettiği veya elde etmeyi ihmal eylediği ürünler karşılığında tazminat ödemek zorundadır; TMK m.993 uyarınca iyiniyetli zilyet tazminat ödemez. Varlık satılmışsa talep bedele dönüşür.
Beyandan sonra yeni cüzdan bulunursa ne yapılır?
7338 s.K. m.10 uyarınca matrah, malların Vergi Usul Kanunu’na göre bulunan değerleridir ve değerleme ölüm tarihi itibarıyla yapılır. Sonradan varlık tespit edilirse VUK m.371 uyarınca pişmanlık hükümlerinden yararlanılarak ek beyan verilebilir; bu hâlde vergi ziyaı cezası kesilmez.
Kripto varlık hukuken nedir?
6362 sayılı Sermaye Piyasası Kanununun 3. maddesine 7518 sayılı Kanunla eklenen tanıma göre kripto varlık, dağıtık defter teknolojisi veya benzer bir teknoloji kullanılarak elektronik olarak oluşturulup saklanabilen, dijital ağlar üzerinden dağıtımı yapılan ve değer veya hak ifade edebilen gayri maddi varlıkları ifade eder.
Kripto varlık terekeye dâhil midir?
Evet. Değer ifade eden bir gayri maddi mal varlığı unsuru olduğundan, TMK m.599 uyarınca ölümle birlikte mirasçılara geçer. Külli halefiyet ilkesi bakımından diğer mal varlığı değerlerinden farkı yoktur.
Cüzdan nedir?
Aynı Kanundaki tanıma göre cüzdan, kripto varlıkların transfer edilebilmesini ve bu varlıkların ya da bu varlıklara ilişkin özel ve açık anahtarların çevrim içi veya çevrim dışı olarak depolanmasını sağlayan yazılım, donanım, sistem ya da uygulamalardır.
Platform hesabı ile kişisel cüzdan farkı nedir?
Platform hesabında varlıklar, lisanslı bir kripto varlık hizmet sağlayıcısı nezdinde tutulur ve kurum kayıtları üzerinden tespit edilebilir. Kişisel cüzdanda ise varlığa erişim yalnızca özel anahtarı bilenle mümkündür; anahtara ulaşılamazsa varlık fiilen kullanılamaz hâle gelir.
Anahtar bulunamazsa ne olur?
Hukuken varlık yine terekeye dâhildir ve mirasçılara geçer. Ancak teknik olarak erişim mümkün olmadığından fiilen kullanılamaz. Özel anahtar veya kurtarma ifadesi, dağıtık defter sisteminde tek erişim aracıdır ve hiçbir merci tarafından yeniden oluşturulamaz.
Platformdan bilgi nasıl alınır?
Mirasçılar, mirasçılık belgesiyle lisanslı kripto varlık hizmet sağlayıcısına başvurarak miras bırakanın hesap ve bakiye bilgilerini talep edebilir. Kurum bilgi vermezse mahkeme kanalıyla müzekkere yazdırılması yoluna gidilir.
Kripto varlık hizmet sağlayıcıları denetime tabi mi?
Evet. 2 Temmuz 2024 tarihli ve 32590 sayılı Resmî Gazete’de yayımlanan 7518 sayılı Kanunla, kripto varlık hizmet sağlayıcıları 6362 sayılı Sermaye Piyasası Kanunu kapsamında Sermaye Piyasası Kurulunun düzenleme ve denetimi yetkisi altına alınmıştır. Kuruluş ve faaliyete başlama Kurul iznine tabidir.
Yurt dışı platformlardaki varlıklar nasıl tespit edilir?
Bu daha zordur. Miras bırakanın banka hesaplarındaki para transferleri, e-posta yazışmaları, telefonundaki uygulamalar ve vergi beyanları üzerinden iz sürülür. Yurt dışı kurumdan bilgi alınması gerekiyorsa adli yardımlaşma yoluna başvurulması gerekebilir.
Kripto varlık haczedilebilir mi?
Sermaye Piyasası Kanununa 7518 sayılı Kanunla eklenen düzenleme uyarınca, müşterilere ait nakit ve kripto varlıklara ilişkin tedbir, haciz ve benzeri her türlü idari ve adli talepler münhasıran kripto varlık hizmet sağlayıcısına yöneltilir. Bu, miras dosyalarındaki tedbir talepleri için de yol gösterir.
Veraset ve intikal vergisi ödenir mi?
Evet. Kripto varlıklar da intikal eden mal varlığı değeri olarak 7338 sayılı Kanun kapsamındadır. Beyannamede varlığın ölüm tarihindeki değerinin bildirilmesi gerekir.
Değer hangi tarihe göre belirlenir?
Tereke ve vergi hesaplarında miras bırakanın ölüm tarihindeki değer esas alınır. Kripto varlıklarda fiyat dalgalanması yüksek olduğundan, ölüm tarihindeki platform fiyatının belgelenmesi önem taşır.
Mirasçılar arasında nasıl paylaşılır?
Kripto varlıklar bölünebilir nitelikte olduğundan, platform hesabındaki varlıklar payları oranında transfer edilerek paylaştırılabilir. Anlaşma sağlanamazsa nakde çevrilerek bedelin paylaşılması yoluna gidilir.
Vasiyetname ile düzenlenebilir mi?
Evet. Miras bırakan, kripto varlıklarının kime kalacağını vasiyetname ile düzenleyebilir. Ancak vasiyetnamede anahtar veya şifre bilgisi yazılması güvenlik riski doğurur; bunun yerine erişim bilgilerinin nerede saklandığına ilişkin yönlendirme tercih edilir.
Kripto varlık tenkise tabi olabilir mi?
Miras bırakan kripto varlıklarını sağlığında karşılıksız devretmişse, bu kazandırma TMK m.565 kapsamında tenkise tabi olabilir. Transferin blok zinciri üzerinden izlenebilir olması, ispat bakımından avantaj sağlar.
Miras dosyanız için Ankara’dan hukuki destek
Av. Fatma Öztürk — Hukukçular Evi Ankara


