Holding ve Grup İçi Transferlerde MASAK 2026: Banka Grubu Nasıl Görür, Nakit Havuzu (Cash Pooling), Dairesel Transfer ve Paravan Şirket Göstergeleri, TTK m.195-209 Bağlılık Raporu ve Denkleştirme, TTK m.358 Ortağa Borç, KVK m.12-13 ve Gerçek Faydalanıcı, Grupta Banka veya Portföy Şirketi Varsa, Ceza Katmanı ve Örnek Metinler

Holdinginizin bir şirketinden diğerine yaptığınız transfer bankada takıldıysa, grup içi nakit havuzu (cash pooling) aktarımları MASAK’ın bilgi talebine konu olduysa ya da bir grup şirketinizin hesabına gelen para aynı gün başka bir grup şirketine çıktığı için şüpheli işlem bildirimine uğradıysa bu rehber sizin için yazılmıştır. Rehber, holdinglerin ve şirketler topluluklarının CFO’ları, hazine ve muhasebe yöneticileri, bağlı şirket yönetim kurulları ve azınlık pay sahipleri için grup içi para hareketlerinin hukukunu dört katmanda anlatır. Birinci katman, bankanın uyum biriminin grubu nasıl okuduğudur: her şirket ayrı bir müşteridir ve gerçek faydalanıcı ortaktır. İkinci katman, ticaret hukukudur: TTK m.195-209’daki şirketler topluluğu hükümleri, bağlılık raporu, denkleştirme, TTK m.358’deki borçlanma yasağı. Üçüncü katman, vergi hukukudur: KVK m.12-13, gerçek mahiyet ilkesi ve gerçek faydalanıcı bildirimi. Dördüncü katman, grupta banka, finans veya portföy şirketi bulunmasının getirdiği ek kurallar ile aklama, güveni kötüye kullanma ve sahte belge iddialarıdır. Rehberin sonunda MASAK’a grup içi işlem açıklama yazısı ve hâkim şirkete denkleştirme ihtarnamesi için iki örnek metin yer alır.

Bu Rehber Kimin İçin Yazıldı

Bir holdingin içinden bakıldığında grup şirketleri arasındaki para hareketi, tek bir cebin bir gözünden diğerine para koymak gibi görünür. Bankanın, MASAK’ın, vergi idaresinin ve ceza muhakemesinin bakışı bundan farklıdır. Her şirket ayrı bir tüzel kişidir. Birinden diğerine giden her para, hukuken bir üçüncü kişiye yapılmış ödemedir ve bir hukuki sebebe dayanması gerekir. Grup içi transferler bu nedenle en sık şüpheli işlem bildirimine konu olan kurumsal işlemler arasındadır. Bunun sebebi çoğu zaman işlemin kendisi değil, işlemin arkasındaki hukuki ilişkinin belgelenmemiş olmasıdır.

Bu rehberin muhatapları şunlardır:

• Holding ve topluluk düzeyinde nakit yönetimini yürüten CFO’lar ve hazine yöneticileri
• Grup içi finansman şirketlerinin yöneticileri
• Hâkim şirketin talimatıyla işlem yapan bağlı şirket yönetim kurulları
• Grup içi aktarımlardan zarar gördüğünü düşünen azınlık pay sahipleri ve alacaklılar
• Bünyesinde banka, finansman, faktoring veya portföy yönetim şirketi bulunan grupların yöneticileri

İşlemin MASAK tarafından ertelenmesi hâlinde ilk günler için şirketler için ilk yedi iş günü rehberi, grup şirketlerinden birinin hesabına elkoyma gelmesi hâlinde şirket hesabı blokesi rehberi ayrıca yazılmıştır.

Banka Grubu Nasıl Görür: Her Şirket Ayrı Bir Müşteri

Bankanın uyum birimi için “grup” diye bir müşteri yoktur. Her şirket ayrı ayrı tanınır. Tedbirler Yönetmeliği, ticaret siciline kayıtlı tüzel kişilerin kimlik tespitini ayrıca düzenler ve her tüzel kişinin gerçek faydalanıcısının tespitini zorunlu kılar (m.17/A). Gerçek faydalanıcı üç basamakta belirlenir:

1. Tüzel kişiliğin yüzde yirmi beşini aşan hissesine sahip gerçek kişi ortaklar
2. Bu ortağın gerçek faydalanıcı olmadığından şüphelenilirse veya böyle bir ortak yoksa, tüzel kişiliği nihai olarak kontrol eden gerçek kişiler
3. Bunlar da tespit edilemezse, en üst düzey icra yetkisine sahip gerçek kişiler

Holding yapılarında bu tespit, zincirin en üstündeki gerçek kişiye kadar çıkılarak yapılır.

Bu yaklaşımın grup içi transferler için iki sonucu vardır. Birincisi, aynı gerçek faydalanıcıya bağlı iki şirket arasındaki transfer, banka sistemlerinde otomatik olarak “ilişkili taraf işlemi” olarak işaretlenir. İkincisi, bu işaret işlemi şüpheli yapmaz ama işlemin amacını sorgulanır hâle getirir. Tedbirler Yönetmeliği m.18, karmaşık ve olağandışı büyüklükteki işlemlere ve görünürde makul hukuki ve ekonomik amacı bulunmayan işlemlere özel dikkat gösterilmesini ister. Aynı Yönetmeliğin m.19’u ise müşterinin işlemlerinin onun faaliyet ve risk profiliyle uyumunun izlenmesini zorunlu kılar. Bir grup içi transferin ticari mantığı, iki şirketin de faaliyet profiliyle birlikte açıklanabiliyorsa işlem olağandır. Açıklanamıyorsa şüpheli işlem bildiriminin dayanağı oluşur (m.27).

Grup İçi Transferlerin On Tipi ve Uyum Biriminin Sorusu

Grup içi para hareketleri tek bir kategori değildir. Her tipin hukuki sebebi, belgesi ve riski farklıdır. Uyum biriminin sorusu da tipe göre değişir. Aşağıdaki tablo, kurumsal dosyalarda en sık karşılaşılan on tipi ve her birinde bankanın beklediği belgeyi gösterir.

Kırmızı Bayraklar: Dairesel Transfer, Kısa Süreli Geçiş ve Paravan Şirket

Bankaların uyum yazılımları, grup içi transferlerde bazı akış desenlerini otomatik olarak yakalar. Bu desenler kendi başına suç değildir ama her biri, masum açıklamasını belgeyle göstermeyi gerektirir. En sık görülen dört desen şunlardır. Birincisi dairesel transferdir: para A şirketinden B’ye, B’den C’ye, C’den yeniden A’ya döner. İkincisi kısa süreli geçiştir: bir şirketin hesabına gelen yüksek tutar aynı gün başka bir hesaba çıkar ve şirket yalnızca geçiş noktası gibi görünür. Üçüncüsü faaliyetsiz şirket hacmidir: çalışanı, tesisi veya ticari faaliyeti görünmeyen bir grup şirketi üzerinden yüksek hacimli para akışı olur. Dördüncüsü ortak bilgilerdir: farklı şirketlerin aynı adres, aynı telefon, aynı yetkili ve aynı muhasebeci üzerinden işlem yapmasıdır.

CFO ve hazine yöneticisinin kişisel konumu için yönetici ve uyum görevlisi rehberi vardır. Özellikle son satır kurumsal dosyalarda belirleyicidir. Grubun bir şirketi veya ortağı hakkında kamuoyuna yansımış bir soruşturma varsa, o tarihten sonraki bütün grup içi transferler “malvarlığını elkoymadan kaçırma” şüphesiyle okunur. Bu dönemde yapılan her transferin ticari dayanağı ve tarihi, soruşturmadan önceki bir belgeye bağlanabilmelidir.

Ticaret Hukuku Katmanı: TTK m.195-209 Şirketler Topluluğu

Türk Ticaret Kanunu, şirketler topluluğunu ayrı bir bölümde düzenler. Bu hükümler, grup içi transferlerin hukuka uygunluğunun ilk ölçütüdür. Bir şirket, başka bir şirketin oy haklarının çoğunluğuna doğrudan veya dolaylı olarak sahipse, yönetim organında karar çoğunluğunu oluşturacak sayıda üyeyi seçme hakkına sahipse ya da bir sözleşme veya başka yollarla onu hâkimiyeti altında tutuyorsa hâkim şirket sayılır (TTK m.195). Hâkim şirketin bağlı şirketleri yönlendirmesi başlı başına hukuka aykırı değildir. Hukuka aykırı olan, hâkimiyetin bağlı şirketi kayba uğratacak şekilde kullanılmasıdır.

TTK m.202/1-a, hâkim şirketin bağlı şirketi kayba uğratacak biçimde yönlendiremeyeceği işlemleri örnek olarak sayar. Bunlar arasında iş, varlık, fon, personel, alacak ve borç devri gibi hukuki işlemler yapmak, kârını azaltmak veya aktarmak, malvarlığını ayni veya kişisel haklarla sınırlandırmak, kefalet, garanti ve aval vermek gibi sorumluluklar yüklenmek ve ödemelerde bulunmak vardır. İstisna şudur: kayıp o faaliyet yılı içinde fiilen denkleştirilir veya kaybın nasıl ve ne zaman denkleştirileceği belirtilerek en geç o faaliyet yılı sonuna kadar bağlı şirkete denk değerde bir istem hakkı tanınırsa işlem hukuka uygun hâle gelir. Denkleştirme yapılmazsa bağlı şirketin her pay sahibi, şirketin zararının tazminini hâkim şirketten ve onun zarara sebep olan yönetim kurulu üyelerinden isteyebilir. Kanun bu durumda bağlı şirketin alacaklılarına da dava hakkı tanır.

Bağlılık raporu, grup içi transferlerin MASAK ve banka nezdinde savunulmasında çoğu zaman göz ardı edilen belgedir. Bağlı şirketin yönetim kurulu bu raporda hâkim şirketle ve grup şirketleriyle yapılan hukuki işlemleri, alınan önlemleri ve bunların karşılığında sağlanan edimleri gösterir. Bir kayıp doğmuşsa nasıl denkleştirildiğini de yazar. Raporun düzenlenmemesi veya kanunun aradığı asgari unsurları içermemesi, yönetim kurulu üyeleri için TTK m.562 kapsamında adli para cezası sonucunu doğurur. Düzenli tutulmuş bir bağlılık raporu ise bir grup içi transferin denkleştirilmiş, karşılıklı ve kayıt altına alınmış bir işlem olduğunun en güçlü delilidir.

Ortağa ve Yöneticiye Para Çıkışı: TTK m.358 ve m.395

Grup içi transferlerin en hassas türü, şirketten doğrudan ortağa veya ortağın kontrol ettiği başka bir şirkete giden paradır. TTK m.358’e göre pay sahipleri iki şart gerçekleşmedikçe şirkete borçlanamaz. Birincisi, sermaye taahhüdünden doğan vadesi gelmiş borçlarını ifa etmiş olmalarıdır. İkincisi, şirketin serbest yedek akçelerle birlikte kârının geçmiş yıl zararlarını karşılayacak düzeyde olmasıdır. Kanun koyucu bu hükümle, pay sahiplerinin şirket kasasını kişisel harcamaları için kullanmasını ve şirketten dayanaksız para çekmesini engellemeyi amaçlamıştır. Pay sahibi olmayan yönetim kurulu üyeleri ve onların pay sahibi olmayan yakınları ise şirkete nakit borçlanamaz (TTK m.395/2). Bu hükümlere aykırı borç verenler için TTK m.562’de adli para cezası öngörülmüştür.

MASAK açısından ortağa yapılan transferlerin anlamı farklıdır. Şirket hesabından ortağın kişisel hesabına veya ortağın kontrol ettiği başka bir şirkete giden para, şirketin gelirinin kaynağından koparılması olarak da okunabilir. Özellikle şirketin kendisi bir soruşturmaya konu olmuşsa bu risk belirgindir. Transferin kâr payı mı, borç mu, ücret mi yoksa hizmet bedeli mi olduğu belgelenmelidir. Ortak cari hesabında biriken tutarlar için adat faizi hesaplanmalı ve TTK m.358 şartlarının karşılandığı bilançoyla gösterilmelidir.

Vergi Katmanı: KVK m.12-13, Gerçek Mahiyet ve Gerçek Faydalanıcı Bildirimi

Grup içi transferlerde vergi hukuku, MASAK incelemesinin çoğu zaman görünmeyen ama belirleyici katmanıdır. MASAK raporları vergi incelemesine, vergi incelemeleri de MASAK bildirimlerine kaynak olabilir. Kurumlar Vergisi Kanunu m.13, kurumların ilişkili kişilerle emsallere uygunluk ilkesine aykırı bedel veya fiyat üzerinden mal veya hizmet alım ya da satımında bulunmasını, kazancın transfer fiyatlandırması yoluyla örtülü olarak dağıtılması sayar. Kanun ödünç para alınmasını ve verilmesini de her durumda mal veya hizmet alım satımı olarak değerlendirir. Bu nedenle faizsiz veya emsal altı faizle verilen grup içi borç, vergi hukuku bakımından örtülü kazanç dağıtımı tartışmasının konusudur. KVK m.12 ise ortaklardan veya ortaklarla ilişkili kişilerden temin edilen borçların, hesap dönemi içinde herhangi bir tarihte özsermayenin üç katını aşan kısmını örtülü sermaye sayar.

Vergi Usul Kanunu m.3, vergilendirmede vergiyi doğuran olayın ve buna ilişkin muamelelerin gerçek mahiyetinin esas olduğunu düzenler. Grup içi işlemlerde bu ilke iki yönlü işler. Kağıt üzerinde “danışmanlık” veya “yönetim hizmeti” olarak kaydedilen ama gerçekte hizmet karşılığı olmayan bir ödeme, gerçek mahiyetine göre kâr aktarımı sayılabilir. Bu durumda düzenlenen fatura muhteviyatı itibarıyla yanıltıcı belge tartışmasına konu olur (VUK m.359). Buna karşılık belgelenmiş, emsal bedelli ve gerçekten ifa edilmiş bir grup içi hizmet, hem vergi hem MASAK açısından savunulabilir bir işlemdir.

Gerçek faydalanıcı bilgisinin tutarlılığı, holding yapılarında sık rastlanan bir sorun alanıdır. Bankaya bildirilen gerçek faydalanıcı ile vergi idaresine bildirilen gerçek faydalanıcı farklıysa ya da yapı değişikliği bir yerde güncellenip diğerinde güncellenmemişse, bu çelişki uyum incelemesinde başlı başına şüphe göstergesidir. Grup yapısı değiştiğinde bütün bankalara ve vergi idaresine aynı bilginin aynı tarihle verilmesi gerekir.

Nakit Havuzu (Cash Pooling): Nasıl Kurulmalı

Nakit havuzu, grup şirketlerinin hesaplarındaki fazla nakdin bir havuz lideri hesabında toplanması ve açık veren şirketlere buradan aktarılmasıdır. Fiziki havuzda para gerçekten her gün süpürülür. Sanal (nosyonel) havuzda ise yalnızca faiz hesabı birleştirilir. Türk hukukunda nakit havuzu için özel bir düzenleme yoktur. Bu nedenle her süpürme işlemi, hukuken grup şirketleri arasında bir ödünç ilişkisi veya cari hesap ilişkisi olarak nitelendirilir. Havuzun hukuki çerçevesi kurulmadan yapılan günlük aktarımlar, bankanın sistemlerinde dairesel transfer olarak görünür. Bu da nakit havuzunu grup içi transferler içinde en sık bildirime konu olan yapı hâline getirir.

Grupta Banka, Finans Şirketi veya Portföy Şirketi Varsa

Grubun bünyesinde bir banka bulunuyorsa, grup içi transferlerin hukuku kökten değişir. Bu durumda banka ile grup şirketleri arasındaki her kredi ve fon ilişkisi, 5411 sayılı Bankacılık Kanunu’nun risk grubu hükümlerine tabidir. Bir banka, bu bankanın nitelikli pay sahipleri, yönetim kurulu üyeleri, genel müdürü ve bunların doğrudan veya dolaylı kontrol ettiği ortaklıklar, bankanın dahil olduğu risk grubunu oluşturur (m.49). Bu gruba kredi kullandırılması için yönetim kurulu üye tam sayısının üçte iki çoğunluğuyla karar alınması ve kredi koşullarının piyasa koşullarından farklı olmaması şarttır (m.50/4). Bankanın dahil olduğu risk grubuna kullandırılacak kredilerin toplamı özkaynakların yüzde yirmisini aşamaz. Yüzde bir ve daha fazla paya sahip bütün ortaklar ile bunların risk gruplarına kullandırılacak kredilerin toplamı ise özkaynakların yüzde ellisini aşamaz (m.54).

Kanun, türev işlemlerden doğan riskleri de kredi sayar (m.48). Grup şirketleriyle yapılan swap, forward ve opsiyon işlemleri de bu sınırlara tabidir. Bu kurallara aykırı grup içi fon aktarımı üç ağır sonuç doğurabilir. Birincisi bankacılık zimmeti isnadıdır (m.160). İkincisi, banka Fona devredilirse hâkim ortaklar için kaynak istismarı nedeniyle iade ve tazmin yükümlülüğüdür (m.108). Üçüncüsü, grup şirketlerinin yönetim ve denetiminin TMSF tarafından devralınmasıdır (m.134).

Grupta bir aracı kurum veya portföy yönetim şirketi varsa sermaye piyasası kuralları devreye girer. Halka açık ortaklıklarda ilişkili taraflarla emsallere aykırı işlemler SPKn m.21 kapsamında örtülü kazanç aktarımıdır. Güveni kötüye kullanma ise SPKn m.110’da ayrıca düzenlenmiştir. Yatırım fonlarının varlıklarının kurucu veya yöneticinin grup şirketleri lehine kullanılması, son yıllardaki fon soruşturmalarının merkezindeki iddiadır.

Bu konuların ayrıntıları için bankacılık zimmeti rehberi, BDDK ve TMSF rehberi ve örtülü kazanç aktarımı rehberi vardır.

Yurt Dışı Grup Şirketleri: Kambiyo ve Muhabir Katmanı

Yurt dışında şirketi bulunan gruplarda grup içi transfer, üç ayrı denetim alanına aynı anda girer. Birincisi kambiyo mevzuatıdır. Türkiye’de yerleşiklerin yurt dışında şirket kurması ve sermaye ihracı, yurt dışından kredi kullanımı ve yurt dışındaki kişilere kaynak aktarımı 32 sayılı Karar ile Sermaye Hareketleri Genelgesi’ndeki bildirim ve sınırlamalara tabidir. İkincisi muhabir bankacılıktır. Yurt dışı grup şirketine giden ödeme, en az bir muhabir bankadan geçer ve muhabir banka ödemenin ticari mantığını ayrıca sorgular. Üçüncüsü uluslararası vergi hukukudur. Yurt dışındaki grup şirketine yapılan hizmet, lisans ve faiz ödemeleri transfer fiyatlandırmasının yanında stopaj ve çifte vergilendirmeyi önleme anlaşmaları açısından da incelenir.

Bu katmanda en sık görülen şüpheli işlem senaryosu şöyledir: Türkiye’deki grup şirketinin kârı, yurt dışındaki bir grup şirketine “danışmanlık” veya “marka lisansı” bedeli olarak aktarılır. Hizmetin gerçekliği ve bedelin emsale uygunluğu gösterilemez. Bu senaryo aynı anda transfer fiyatlandırması, muhteviyatı itibarıyla yanıltıcı belge ve aklama tartışmasının konusudur. Yurt dışında şirket kurma ve sermaye ihracı için sermaye ihracı rehberi, ödemenin muhabir bankada durması hâlinde muhabir bankada durdurulan transfer rehberi, yurt dışından gelen fonların incelenmesi için yurt dışından gelen para rehberi vardır.

Ceza Katmanı: Aklama, Güveni Kötüye Kullanma ve Sahte Belge

Grup içi transferler, ceza soruşturmalarında üç farklı suç isnadının konusu olabilir. İlki aklamadır (TCK m.282). Bir suçtan elde edildiği iddia edilen gelir, grup şirketleri arasında birkaç kez el değiştirerek kaynağından uzaklaştırılmışsa, bu transferler katmanlama olarak nitelendirilebilir. Aklama için bir öncül suç ve failin malvarlığının suç geliri olduğunu bilmesi gerekir. Grup içi transferin kendisi öncül suç değildir. İkincisi güveni kötüye kullanmadır (TCK m.155). Bağlı şirketin yöneticisi, kendisine yönetim yetkisi verilen şirket malvarlığını o şirketin aleyhine başka bir grup şirketine veya ortağa aktarmışsa, bu isnat azınlık pay sahiplerinin şikâyetiyle gündeme gelir. Üçüncüsü sahte veya muhteviyatı itibarıyla yanıltıcı belge düzenleme ve kullanmadır (VUK m.359). Karşılığı olmayan grup içi faturalar bu suçun ve bazen aklama isnadının öncül suçunun dayanağıdır.

Aklama suçunun unsurları için TCK m.282 rehberi, fonun kaynağının ispatı için kaynak ispatı rehberi, şirket yönetimine kayyım atanması riski için CMK m.133 rehberi vardır.

MASAK İncelemesi Grubu Nasıl Okur

MASAK, bir şüpheli işlem bildirimi üzerine yaptığı analizde tek bir işleme değil, o işlemin içinde bulunduğu ağa bakar. Banka kayıtlarından, diğer yükümlülerden ve kamu veri tabanlarından elde ettiği bilgilerle bir fon akış şeması çıkarır. Bu şema grup şirketlerini, ortakları, yöneticileri ve aralarındaki para hareketlerini gösterir. Şemada birbirine bağlanan her şirket ayrı bir düğüm, her transfer ayrı bir oktur. Holding yapılarında bu şema çoğu zaman grubun kendi hazırladığı yapı şemasından daha ayrıntılıdır. Şemadaki her okun bir açıklaması olmadığında, analiz raporu savcılığa gidebilir.

Bu nedenle MASAK’ın bilgi ve belge talebine veya bankanın uyum sorusuna verilecek en etkili cevap, grubun kendi fon akış şemasıdır. Bu şemada her grup şirketinin faaliyeti, ortaklık yapısı ve gerçek faydalanıcısı gösterilir. Transferlerin her biri de bir sözleşmeye, karara veya faturaya bağlanır. MASAK’tan gelen bilgi talebine süresinde ve eksiksiz cevap verilmesi yasal bir yükümlülüktür. Talebin kapsamı ve cevabın hazırlanması için bilgi ve belge talebi rehberi, soruşturmanın aşamaları için MASAK soruşturması rehberi vardır.

Grup İçi İşlem Dosyası: On İki Temel Belge

Grup içi transferlerin banka, MASAK, vergi idaresi ve savcılık karşısında savunulabilmesi, önceden hazırlanmış bir belge setine bağlıdır. Aşağıdaki on iki belge, holding yapılarında sürekli güncel tutulması gereken asgari settir.

İşlem Durdurulduğunda: İlk Yetmiş İki Saat

Bir grup içi transfer bankada durdurulduğunda, işlem çoğu zaman grubun nakit planının tam ortasında kalır. Maaş, vergi veya vadesi gelmiş bir kredi taksiti bu transfere bağlı olabilir. Aşağıdaki sıralama ilk üç günün öncelikleridir.

Bağlı Şirket Yöneticisi ve Azınlık Pay Sahibi İçin

Grup içi transferler, MASAK ve savcılık açısından olduğu kadar bağlı şirketin kendi paydaşları açısından da hukuki sorun doğurur. Bağlı şirketin yönetim kurulu üyeleri, hâkim şirketin talimatıyla yaptıkları işlemlerde kendi şirketlerine karşı özen ve sadakat yükümlülüğü taşır. Hâkim şirketin talimatı, bağlı şirketi kayba uğratan bir işlemi hukuka uygun hâle getirmez. Denkleştirme sağlanmadıkça bağlı şirket yöneticisinin kendi sorumluluğu da gündeme gelir.

Azınlık pay sahibinin elinde üç araç vardır. Birincisi bilgi alma ve inceleme hakkıdır (TTK m.437). Bu hakla grup içi işlemler ve bağlılık raporu hakkında bilgi istenir. İkincisi özel denetim istemidir (TTK m.438). Grup içi transferlerin belirli yönleri bağımsız bir denetçiye incelettirilebilir. Üçüncüsü denkleştirilmeyen kayıplar için TTK m.202 kapsamındaki tazminat davasıdır. Bu davada şirketin zararının hâkim şirketten ve zarara sebep olan yöneticilerinden tazmini istenir. Aşağıdaki ihtarname örneği, bu davadan önce denkleştirme talebini kayıt altına almak için kullanılabilir.

İki Örnek Metin

Aşağıdaki örneklere ek olarak erteleme, elkoyma, bilgi talebi, MASAK raporu ve uyum ihtarı aşamaları için on kurumsal dilekçe örneği MASAK kurumsal dilekçe seti sayfasında bir arada yer almaktadır.

Birinci metin, bir grup şirketinin nakit havuzu kapsamındaki transferleri için MASAK’a sunulan açıklama yazısıdır. İkinci metin, bağlı şirketin azınlık pay sahibi adına hâkim şirkete gönderilen denkleştirme ihtarnamesidir. Her iki metin de dosyanın somut olgularına göre uyarlanmalıdır.

Bugün Yapılacaklar ve Yapılmayacaklar

Grupların Sık Yaptığı Yedi Hata

1. Grubu tek müşteri sanmak. Banka her şirketi ayrı tanır ve her transferin ayrı hukuki sebebini arar.
2. Nakit havuzunu sözleşmeye bağlamadan kurmak. Günlük süpürme işlemleri bu durumda dairesel transfer olarak işaretlenir.
3. Bağlılık raporunu şekli bir belge olarak görmek. Rapor, grup içi transferlerin denkleştirildiğinin en güçlü delilidir.
4. Ortak cari hesabını kontrolsüz büyütmek. TTK m.358 şartları dönemsel olarak kontrol edilmelidir.
5. Grup içi hizmet faturalarını belgesiz bırakmak. Bu faturalar aynı anda transfer fiyatlandırması, sahte veya yanıltıcı belge ve aklama tartışmasına konu olur.
6. Gerçek faydalanıcı bilgisini tutarsız bildirmek. Bankaya ve vergi idaresine farklı bilgi vermek başlı başına şüphe göstergesidir.
7. Soruşturma dönemini dikkate almamak. Grup şirketlerinden biri hakkında soruşturma başladıktan sonra yapılan transferler, elkoymadan kaçırma şüphesiyle okunur.

Hukukçular Evi Kurumsal Ekibi Ne Yapar

MASAK dosyalarında avukatlık hizmetinin kapsamı, ilk yirmi dört saatin işleyişi ve süreç aşamaları için MASAK avukatı sayfası incelenebilir.

Grup içi transfer dosyalarında avukatın işi, grubun iç mantığını dışarıya, yani banka, MASAK, vergi idaresi ve gerektiğinde savcılığa anlaşılır bir hukuki dile çevirmektir. Çalışma üç aşamada yürür.

1. Hızlı cevap: Bir transfer durdurulduğunda aynı gün grup yapı şeması, işlemin hukuki sebebi ve belge seti tek bir açıklama dosyasında birleştirilir. Bankanın uyum birimine ve erteleme varsa MASAK’a sunulur.
2. Yapısal düzeltme: Nakit havuzu sözleşmesi, grup içi finansman politikası, borç ve hizmet sözleşmeleri, yönetim kurulu karar setleri ve bağlılık raporları TTK m.195-209, m.358 ve KVK m.12-13 ile uyumlu hâle getirilir.
3. Özel alanlar: Grupta banka, aracı kurum veya portföy şirketi varsa risk grubu kuralları ve ilişkili taraf düzenlemeleri ayrıca denetlenir. Azınlık pay sahibi müvekkillerde bilgi alma, özel denetim ve TTK m.202 kapsamındaki denkleştirme ve tazminat yolları yürütülür.

Eş zamanlı bir ceza soruşturması varsa aklama, güveni kötüye kullanma ve sahte belge isnatlarına karşı savunma aynı ekip içinde tek plana bağlanır.

Ücret, Avukatlık Kanunu ve Avukatlık Asgari Ücret Tarifesi çerçevesinde dosyanın kapsamına göre belirlenir. Dosya meslek sırrı kapsamındadır. Kurumsal hat: 0554 648 37 15. Banka yazısı veya MASAK talebi ilk görüşmeden önce WhatsApp üzerinden paylaşılabilir. Grup şirketlerinden birinin hesabına yüksek tutarlı giriş nedeniyle kaynak sorulması hâlinde yüksek tutarlı giriş rehberi, bankanın müşteri ilişkisini sonlandırması hâlinde hesap kapatma rehberi vardır.

Sıkça Sorulan Sorular

Aynı gruptaki iki şirket arasındaki transfer neden şüpheli sayıldı?

Banka her şirketi ayrı müşteri olarak tanır. İki şirket arasındaki transfer hukuken üçüncü kişiye ödemedir ve hukuki sebebi sorgulanır. Tedbirler Yönetmeliği m.18, makul hukuki ve ekonomik amacı görünmeyen işlemlere özel dikkat gösterilmesini ister. Sebep belgelenemezse işlem şüpheli işlem bildirimine konu olabilir.

Nakit havuzu (cash pooling) yasal mı?

Türk hukukunda özel bir düzenlemesi yoktur ama yasak değildir. Hukuken grup şirketleri arasında ödünç veya cari hesap ilişkisidir. Yazılı sözleşme, yönetim kurulu kararları, emsal faiz ve bağlılık raporunda gösterim ile kurulduğunda savunulabilir bir yapıdır.

Hâkim şirket bağlı şirketin parasını kullanabilir mi?

Hâkimiyet bağlı şirketi kayba uğratacak şekilde kullanılamaz. Fon devri, kefalet ve ödemeler ancak kayıp o faaliyet yılı içinde denkleştirilir veya denk değerde bir istem hakkı tanınırsa hukuka uygundur (TTK m.202/1-a).

Ortağımız şirketten borç alabilir mi?

Pay sahibi, sermaye taahhüdünden doğan vadesi gelmiş borçlarını ödemiş olmalıdır. Ayrıca şirketin serbest yedek akçelerle birlikte kârı geçmiş yıl zararlarını karşılayacak düzeyde olmalıdır. Bu iki şart gerçekleşmedikçe pay sahibi şirkete borçlanamaz (TTK m.358). Aykırılık, borç verenler için adli para cezası sonucu doğurur.

Bağlılık raporu MASAK dosyasında işe yarar mı?

Evet. Rapor, grup içi işlemleri ve denkleştirmeyi yönetim kurulu imzasıyla kayıt altına alır. Transferlerin karşılıklı ve belgeli olduğunun en güçlü iç belgesidir. Düzenlenmemesi ise yönetim kurulu üyeleri için adli para cezası sonucu doğurur.

Grup içi faizsiz borç vergi sorunu doğurur mu?

Doğurabilir. KVK m.13 ilişkili kişilerle ödünç para alınmasını ve verilmesini de transfer fiyatlandırması kapsamında sayar. Emsal altı faiz, örtülü kazanç dağıtımı tartışmasına yol açar.

Gerçek faydalanıcı kimdir?

Kural olarak şirketin yüzde yirmi beşini aşan hissesine sahip gerçek kişi ortaklardır. Böyle bir ortak yoksa veya gerçek faydalanıcı olmadığından şüphelenilirse nihai kontrolü sağlayan gerçek kişiler esas alınır. Bunlar da tespit edilemezse en üst düzey icra yetkisine sahip gerçek kişiler gerçek faydalanıcı sayılır.

Grupta banka varsa ne değişir?

Banka ile grup şirketleri arasındaki kredi ve türev işlemler risk grubu kurallarına tabidir. Bu kurallar üçte iki çoğunlukla karar, piyasa koşulları ile yüzde yirmi ve yüzde elli sınırlarıdır. Aykırılık, zimmet, kaynak istismarı ve grup şirketlerinin TMSF tarafından devralınması risklerini doğurur.

Grup içi danışmanlık faturası neden riskli?

Hizmetin gerçekliği ve bedelin emsale uygunluğu gösterilemezse fatura muhteviyatı itibarıyla yanıltıcı belge tartışmasına konu olur (VUK m.359). Ödeme gerçek mahiyetine göre kâr aktarımı sayılabilir. Yurt dışına yapılan bu tür ödemeler aklama tipolojilerinde de yer alır.

Transfer durdurulduysa aynı parayı başka grup şirketi üzerinden gönderebilir miyiz?

Göndermemelisiniz. Aynı tutarın başka banka veya başka grup şirketi üzerinden gönderilmesi tedbirden kaçınma görünümü doğurur, yeni bir bildirime konu olur ve ilk dosyada aleyhe kullanılır. Önce durdurmanın dayanağı tespit edilmeli ve açıklama dosyası sunulmalıdır.