Hükmün Açıklanmasının Geri Bırakılması (HAGB) Nedir? 2026 Güncel (CMK 231, 7589 Sayılı Kanun)

Hükmün Açıklanmasının Geri Bırakılması (HAGB), ceza yargılaması sonunda kurulan mahkûmiyet hükmünün, sanık hakkında hukuki bir sonuç doğurmaması ve belirli bir denetim süresi boyunca askıda tutulması esasına dayanan, sanık lehine bir kurumdur. Ceza Muhakemesi Kanunu’nun (CMK) 231. maddesinin 5. ve devamı fıkralarında düzenlenmiştir. Denetim süresi iyi hâlli geçirilirse dava düşer ve ceza hiç infaz edilmez. HAGB, ilk kez suç işleyen kişiye adeta ikinci bir şans tanır. Önemli güncel not: Bu kurum, aşağıda ayrıntılı açıklanan Anayasa Mahkemesi kararları nedeniyle son derece hareketli bir mevzuat alanıdır; bu nedenle her somut dosyada güncel mevzuatın avukat tarafından teyit edilmesi büyük önem taşır.

HAGB Nedir?

HAGB, mahkemenin mahkûmiyet kararını açıklamayı belirli bir süre ertelemesi anlamına gelir. CMK m. 231/5 uyarınca HAGB, (müsadereye ilişkin hükümler hariç) kurulan hükmün sanık hakkında bir hukuki sonuç doğurmamasını ifade eder. Yani ortada bir mahkûmiyet hükmü kurulur, ancak bu hüküm açıklanmaz ve askıda kalır. Denetim süresi boyunca sanık, kasıtlı bir suç işlemez ve yükümlülüklere uyarsa, sürenin sonunda hüküm ortadan kaldırılır ve dava düşer.

HAGB’nin Şartları (CMK m. 231/6)

HAGB kararı verilebilmesi için kanunda sayılan şartların tamamının birlikte gerçekleşmesi gerekir:

Sanığın Rızası: Artık Aranmıyor (Tarih Ayrımına Dikkat)

HAGB için taraflardan birinin talebi şart değildir; mahkeme koşulları varsa re’sen değerlendirir. Sanığın kabulü ise artık bir koşul değildir. Bu şart 7499 sayılı Kanunla kaldırılmış, ayrım CMK geçici 6’ncı maddeyle tarihe bağlanmıştır.

Bu değişiklik keyfî değildir: rıza şartı, karara karşı etkili bir kanun yolunun bulunmamasının karşılığıydı. İstinaf yolu açıldığı için rızanın koruyucu işlevi ortadan kalkmıştır. Uygulamada dikkat edilmesi gereken nokta, internette dolaşan pek çok dilekçe örneğinin hâlâ “sanığın kabulü şarttır” gerekçesine dayanmasıdır; bu gerekçe yalnızca eski tarihli kararlarda anlamlıdır.

Denetim Süresi

HAGB kararı verilen sanık, 5 yıl süreyle denetim süresine tâbi tutulur (CMK m. 231/8). Bu sürede mahkeme, sanığa denetimli serbestlik kapsamında bazı yükümlülükler yükleyebilir. Denetim süresine yalnızca kasten işlenen suçlar etki eder; taksirli suçlar bu kapsamda değildir. Ayrıca denetim süresinin, kararın kesinleşmesinden sonra başladığı kabul edilir; kanun yolu (istinaf/temyiz) sürerken süre işlemez. Bu nedenle denetim takvimi, karar tarihine göre değil kesinleşme tarihine göre hesaplanmalıdır.

HAGB’nin Adli Sicile Etkisi

HAGB kararı, kişinin asıl adli sicil kaydına (sabıka kaydına) işlenmez; yalnızca HAGB kararlarına mahsus ayrı bir sisteme, yani adli sicil arşiv kaydına işlenir. Denetim süresi başarıyla tamamlanıp dava düştüğünde bu arşiv kaydı da silinir ve kişinin hiç sabıkası yokmuş gibi bir sonuç doğar. Ancak hüküm “açıklanırsa” (denetim başarısız olursa), mahkûmiyet hem asıl adli sicile hem arşive işlenir.

Denetim Süresinde Yeni Suç İşlenirse

Denetim süresi içinde sanık kasten yeni bir suç işlerse veya yüklenen yükümlülüklere aykırı davranırsa, mahkeme askıda bulunan hükmü açıklar (CMK m. 231/11). Bu durumda ceza infaz edilebilir hâle gelir ve kişi, beraat etmiş gibi değil, mahkûm sıfatıyla muamele görür. Önemli bir kural: hüküm açıklanırken kararda değişiklik yapılamaz; askıya alınan hüküm aynen açıklanır. Ayrıca denetim süresi içinde, kişi hakkında kasıtlı bir suç nedeniyle bir daha HAGB kararı verilemez.

HAGB Kararına Karşı Kanun Yolu

HAGB kararına karşı başvurulabilecek kanun yolu, karar tarihine göre farklılık gösterir. 8. Yargı Paketi (7499 sayılı Kanun) ile 01.06.2024 tarihinde yapılan değişiklikten önce, HAGB kararına karşı yalnızca itiraz yolu öngörülmüştü. Bu tarih ve sonrasında verilen HAGB kararlarına karşı ise istinaf yolu açılmıştır (CMK m. 231/12). Bu değişiklikle, HAGB kararlarının usul ve esas yönünden bölge adliye mahkemesince denetlenmesi mümkün hâle gelmiştir. Süreler bakımından: istinafta gerekçeli kararın tebliğinden itibaren iki hafta (CMK m.273/1); itiraza tabi eski tarihli kararlarda da süre iki haftadır (CMK m.268). Kanun yolunda veya mercide yanılma, CMK m.264 uyarınca başvuranın hakkını düşürmez. Ayrıca aynı düzenlemeyle müsadere bakımından farklı bir usul öngörülmüş; müsadereye ilişkin HAGB kararlarının doğrudan infazına olanak tanınmıştır.

HAGB Verilemeyen Suçlar

Bazı suçlarda, şartları oluşsa bile HAGB kararı verilemez. Bunların başlıcaları: Anayasa’nın 174. maddesinde güvence altına alınan inkılap kanunlarında yer alan suçlar (CMK m. 231/14) ve özel kanunlarda HAGB yasağı bulunan belirli ağır suçlardır. Uygulamada, cezanın türü ve niteliği bakımından kanunun getirdiği sınırlamalara dikkat edilmesi gerekir.

Anayasa Mahkemesi’nin İptal Kararı ve 7589 Sayılı Kanun

HAGB, hukuk sistemimize girdiği günden bu yana yoğun tartışmalara konu olmuş ve Anayasa Mahkemesi tarafından birden fazla kez ele alınmıştır. Kurum 2023’teki iptal kararının ardından 2024’te 7499 sayılı Kanunla yeniden düzenlenmiş, istinaf yolu açılmış ve rıza şartı kaldırılmıştı.

Anayasa Mahkemesi, 10/7/2025 tarihli E.2024/98, K.2025/149 sayılı kararıyla 7499 sayılı Kanunla değişen CMK m.231’in (5) numaralı fıkrasının birinci cümlesini iptal etmiş ve iptal hükmünün Resmî Gazete’de yayımdan dokuz ay sonra yürürlüğe girmesine karar vermişti. Bu erteleme, yasama organına boşluk doğmadan yeni bir düzenleme yapma imkânı tanır.

Boşluk, ertelenen yürürlük tarihi gelmeden dolduruldu. 31 Temmuz 2026 tarihli ve 33326 sayılı Resmî Gazete’de yayımlanan 7589 sayılı Kanunun 15’inci maddesi, CMK 231’in beşinci ilâ ondördüncü fıkralarını yeniden düzenlemiştir. Yürürlükteki metinde öne çıkan başlıklar şunlardır:

• HAGB, müsadereye ilişkin hükümler hariç, kurulan hükmün sanık hakkında hukukî sonuç doğurmaması anlamına gelir.
• Karara karşı istinaf yolu açıktır; CMK m.272/3 istisnaları saklıdır. İnceleme usul ve esasa ilişkin hukuka aykırılıklar yönünden yapılır.
• Zararını derhal gideremeyen sanık, denetim süresince aylık taksitlerle ödemek koşuluyla da HAGB kararından yararlanabilir.
• Denetim süresi içinde dava zamanaşımı durur.
• Yükümlülüğünü yerine getiremeyen sanık bakımından mahkeme, cezanın yarısına kadar belirleyeceği bir kısmının infaz edilmemesine ya da koşulları varsa ertelenmesine veya seçenek yaptırımlara çevrilmesine karar vererek yeni bir mahkûmiyet hükmü kurabilir.
• İşkence ve eziyet suçları ile kamu görevlisinin görevi sebebiyle işlediği ve Anayasa’nın 17. maddesi kapsamında kötü muamele kabul edilebilecek suçlarda HAGB uygulanmaz.

HAGB hareketli bir mevzuat alanıdır; her dosyada kararın tarihi ile yürürlükteki metnin birlikte değerlendirilmesi gerekir.

Sıkça Sorulan Sorular

HAGB ne anlama gelir?

HAGB (Hükmün Açıklanmasının Geri Bırakılması), ceza yargılaması sonunda kurulan mahkûmiyet hükmünün sanık hakkında hukuki sonuç doğurmaması ve 5 yıllık denetim süresi boyunca askıda tutulmasıdır (CMK m. 231). Denetim süresi iyi hâlli geçirilirse dava düşer ve ceza hiç infaz edilmez.

HAGB’nin şartları nelerdir?

Hükmolunan cezanın 2 yıl veya daha az hapis ya da adli para cezası olması, sanığın daha önce kasıtlı bir suçtan mahkûm olmamış olması, mağdurun veya kamunun zararının tamamen giderilmesi ve mahkemede yeniden suç işlemeyeceği kanaatinin oluşması gerekir (CMK m. 231/5-6). Sanığın kabulü artık bir koşul değildir; bu şart 7499 sayılı Kanunla kaldırılmış olup CMK geçici m.6 uyarınca yalnızca 1 Haziran 2024’ten önce verilen kararlarda aranır.

HAGB kararı sabıka kaydına işler mi?

HAGB kararı asıl adli sicil kaydına (sabıka kaydına) işlenmez. CMK m. 231/13 uyarınca bu kararlar kendilerine mahsus bir sisteme kaydedilir ve bu kayıtlar ancak bir soruşturma veya kovuşturmayla bağlantılı olarak Cumhuriyet savcısı, hâkim veya mahkeme tarafından istenmesi hâlinde kullanılabilir. Hüküm açıklanırsa mahkûmiyet adli sicile işlenir.

Denetim süresinde yeni suç işlersem ne olur?

Denetim süresi içinde kasten yeni bir suç işlenmesi veya yükümlülüklere aykırı davranılması hâlinde mahkeme askıdaki hükmü açıklar (CMK m. 231/11). Ancak yürürlükteki metne göre bu otomatik bir sonuç değildir: mahkeme, yükümlülüklerini yerine getiremeyen sanığın durumunu değerlendirerek cezanın yarısına kadar belirleyeceği bir kısmının infaz edilmemesine ya da koşulları varsa ertelenmesine veya seçenek yaptırımlara çevrilmesine karar vererek yeni bir mahkûmiyet hükmü kurabilir. Açıklanan veya yeni kurulan hükme itiraz edilebilir.

HAGB kararına itiraz mı yoksa istinaf mı edilir?

Kararın tarihine bağlıdır. 1 Haziran 2024’ten önce verilen HAGB kararlarına karşı itiraz, bu tarih ve sonrasında verilenlere karşı istinaf yolu işler (CMK m. 231/12; CMK geçici m.6). Süre her iki yolda da iki haftadır. Tereddüt hâlinde CMK m.264 uyarınca kanun yolunda yanılma başvuranın hakkını düşürmez.

HAGB ile ilgili Anayasa Mahkemesi kararı durumu nedir?

Anayasa Mahkemesi 10/7/2025 tarihli kararıyla (E.2024/98, K.2025/149) CMK m. 231’in (5) numaralı fıkrasının birinci cümlesini iptal etmiş ve iptal hükmünün Resmî Gazete’de yayımdan dokuz ay sonra yürürlüğe girmesine karar vermişti. Bu boşluk, ertelenen tarih gelmeden 7589 sayılı Kanunla dolduruldu: 31 Temmuz 2026 tarihli Resmî Gazete’de yayımlanan düzenleme CMK 231’in beşinci ilâ ondördüncü fıkralarını yeniden düzenlemiştir.

Bu içerik genel bilgilendirme amaçlıdır ve hukuki danışmanlık niteliği taşımaz. HAGB son derece hareketli bir mevzuat alanı olduğundan, ayrıntılı değerlendirme için güncel mevzuat esas alınarak uzman bir avukattan hukuki görüş alınmalıdır.

Güncelleme Geçmişi

• 31 Temmuz 2026 — CMK 231/5-14, 7589 sayılı Kanunla yeniden düzenlendi. Sayfa yürürlükteki metne göre güncellendi. Ayrıca sayfanın önceki sürümünde “sanığın rızası mutlaka aranır” denilirken başka bir bölümde bu şartın 2024’te kaldırıldığı belirtiliyordu; bu iç çelişki giderildi ve konu tarih esaslı olarak yeniden yazıldı. Denetim süresi ihlalinde “hüküm aynen açıklanır” ifadesi de yürürlükteki m.231/11’e göre düzeltildi.