Tüzel Kişiler Hakkında Güvenlik Tedbirleri (TCK 60): Faaliyet İzninin İptali ve Müsadere

Türk hukukunda ceza sorumluluğu şahsidir ve tüzel kişiler hakkında ceza yaptırımı uygulanamaz (Anayasa m.38/7; TCK m.20). Bu, şirketin, derneğin veya vakfın suçtan hiç etkilenmeyeceği anlamına gelmez. Kanun, yararına suç işlenen özel hukuk tüzel kişileri için iki güvenlik tedbiri öngörür: faaliyet izninin iptali ve müsadere (TCK m.60). Bunlara ek olarak Kabahatler Kanununun 43/A maddesi, sayılan bazı suçlarda tüzel kişiye ayrıca idari para cezası verilmesini düzenler. Üç yaptırımın şartları, mercii ve savunma hattı birbirinden farklıdır; bu yazıda hepsini kanun metinleri üzerinden fıkra fıkra ele alıyoruz.

Temel Kural: Tüzel Kişiye Ceza Verilemez, Tedbir Uygulanabilir

Anayasa, ceza sorumluluğunun şahsi olduğunu düzenler (Anayasa m.38/7). Türk Ceza Kanunu bu ilkeyi iki cümleyle somutlaştırır: ceza sorumluluğu şahsidir ve kimse başkasının fiilinden dolayı cezalandırılamaz (TCK m.20/1); tüzel kişiler hakkında ceza yaptırımı uygulanamaz, ancak suç dolayısıyla kanunda öngörülen güvenlik tedbiri niteliğindeki yaptırımlar saklıdır (m.20/2). Bu yüzden şirket adına işlenen suçlarda iki ayrı hat oluşur: suçu işleyen gerçek kişilerin ceza sorumluluğu ve tüzel kişiye özgü tedbir veya idari yaptırımlar.

Kanun Metni: TCK m.60 Fıkra Fıkra

Faaliyet İzninin İptali: Beş Şart

Birinci fıkra dikkatle okunduğunda iznin iptali için beş şartın birlikte gerçekleşmesi gerekir. Şartlardan biri eksikse bu tedbire hükmedilemez; ancak koşulları varsa müsadere veya idari para cezası ayrıca gündeme gelebilir.

Gerekçedeki örnekler. Madde gerekçesi iki örnek verir: uyuşturucu veya uyarıcı madde ticaretinden elde edilen gelirlere meşruiyet görüntüsü kazandırmak için bir döviz bürosunun kullanılması hâlinde, bu döviz bürosunu işleten tüzel kişinin izninin iptali; ilaç üretmek için izin alınmış bir laboratuvarda uyuşturucu veya uyarıcı madde üretilmesi hâlinde de aynı sonuç. İki örnekte de ortak nokta, suçun doğrudan iznin sağladığı faaliyet imkânı kullanılarak işlenmesidir.

Mahkûmiyet şartı. Tedbir, “mahkûmiyet hâlinde” uygulanır. Organ veya temsilci hakkında beraat kararı verilirse veya suçun işlendiği sabit görülmezse izin iptal edilemez. Kasıt şartı da açıktır: taksirle işlenen suçlar bu fıkranın kapsamına girmez.

Müsadere: Tüzel Kişinin Malvarlığındaki Suç Eşyası ve Kazanç

İkinci fıkra, müsadere hükümlerinin yararına işlenen suçlarda özel hukuk tüzel kişileri hakkında da uygulanacağını düzenler (TCK m.60/2). Böylece suç eşyası veya suçtan elde edilen kazanç şirketin malvarlığına geçmiş olsa bile müsadere engellenmez.

• Eşya müsaderesi (TCK m.54): İyi niyetli üçüncü kişilere ait olmamak koşuluyla, kasıtlı bir suçun işlenmesinde kullanılan veya suçun işlenmesine tahsis edilen ya da suçtan meydana gelen eşyanın mülkiyetinin kamuya geçirilmesine hükmolunur. Eşya müsaderesinde de, müsaderenin işlenen suça nazaran daha ağır sonuçlar doğuracağı ve hakkaniyete aykırı olacağı anlaşılan hâllerde hâkimin müsadereye hükmetmeyebileceğine ilişkin bir orantılılık kuralı vardır (m.54/3).
• Kazanç müsaderesi (TCK m.55): Suçun işlenmesiyle elde edilen veya suçun konusunu oluşturan ya da suçun işlenmesi için sağlanan maddi menfaatler ile bunların ekonomik değerlendirilmesi veya dönüştürülmesi sonucu ortaya çıkan ekonomik kazançlar müsadere edilir.

Tüzel kişi yararına işlenen suçlarda en sık karşılaşılan tartışma, müsadere edilmek istenen değerin gerçekten suçtan elde edilip edilmediği ve üçüncü kişilerin iyi niyetli haklarının bulunup bulunmadığıdır. Ayrıntılar için eşya ve kazanç müsaderesi ve el konulan eşya ve paranın akıbeti yazılarımıza bakabilirsiniz.

En Önemli Sınır: Kanunun Ayrıca Belirttiği Hâller

Dördüncü fıkra, maddenin uygulama alanını ciddi biçimde daraltır: bu madde hükümleri kanunun ayrıca belirttiği hâllerde uygulanır (TCK m.60/4). Yani tüzel kişi yararına işlenmiş bir suçta bile, ilgili suç tipinde tüzel kişiler hakkında güvenlik tedbirine hükmolunacağına dair açık bir hüküm yoksa tedbir uygulanamaz. Kanundaki yollama hükümlerinin bir kısmı aşağıdadır; ifadelerindeki farklara dikkat edilmelidir:

Tablo tam liste değildir; aklama (m.282) gibi başka suç tiplerinde de benzer yollamalar bulunur. Savunmanın ilk kontrol noktası bu nedenle şudur: iddianamede dayanılan suç tipinde tüzel kişiler hakkında güvenlik tedbirine yollama var mı ve bu yollamanın aradığı bağlantı (“yararına haksız menfaat”, “faaliyeti çerçevesinde”) somut olayda gerçekleşmiş mi? Yollama yoksa, diğer bütün şartlar gerçekleşse bile TCK m.60’a dayanılarak tedbir uygulanamaz.

Yollama hükümlerinin metinleri neden önemli?

Yollama hükümleri aynı cümle kalıbını kullanmaz ve bu fark şartları değiştirir. Örneğin TCK m.111 şöyledir: “Tehdit, şantaj, cebir veya kişiyi hürriyetinden yoksun kılma suçlarının işlenmesi sonucunda yararına haksız menfaat sağlanan tüzel kişiler hakkında bunlara özgü güvenlik tedbirlerine hükmolunur.” Burada tüzel kişinin haksız bir menfaat elde etmiş olması aranır; aynı kalıp malvarlığına karşı suçlarda (m.169), ekonomi, sanayi ve ticarete ilişkin suçlarda (m.242) ve rüşvette (m.253) de kullanılır.

TCK m.189 ise farklıdır: “Uyuşturucu veya uyarıcı madde imal ve ticareti suçlarının bir tüzel kişinin faaliyeti çerçevesinde işlenmesi halinde, tüzel kişi hakkında bunlara özgü güvenlik tedbirlerine hükmolunur.” Bu kalıpta menfaat değil, suçun tüzel kişinin faaliyeti çerçevesinde işlenmesi ölçüt alınır; göçmen kaçakçılığındaki m.79/4 de aynı yapıdadır. Özel hayata karşı suçlardaki m.140 ise “Yukarıdaki maddelerde tanımlanan suçların işlenmesi dolayısıyla tüzel kişiler hakkında bunlara özgü güvenlik tedbirlerine hükmolunur.” ifadesini kullanır. Hangi kalıbın uygulandığı, iddianamede tüzel kişi bakımından neyin ispatlanması gerektiğini belirler; bu yüzden savunmada yollama hükmünün metni ile somut olay tek tek karşılaştırılmalıdır.

Orantılılık: Hâkim Tedbire Hükmetmeyebilir

Üçüncü fıkra, tedbirlerin yıkıcı sonuçlar doğurmasını önleyen bir güvenlik supabıdır: tedbirlerin uygulanmasının işlenen fiile nazaran daha ağır sonuçlar ortaya çıkarabileceği durumlarda hâkim bu tedbirlere hükmetmeyebilir (TCK m.60/3). Örneğin tek bir birimde yaşanan sınırlı bir ihlal nedeniyle yüzlerce kişinin çalıştığı bir tesisin izninin iptali, fiilin ağırlığıyla orantısız bir sonuç doğurabilir. Hâkim, tedbirin sonucunu fiilin ağırlığıyla karşılaştırmak durumundadır; bu karşılaştırmanın yapılabilmesi için olguların dosyaya belgelerle sunulması gerekir.

Soyut biçimde “şirket kapanır” demek orantılılık savunması kurmaz. Hâkimin takdir yetkisini kullanabilmesi için tedbirin somut sonuçlarının rakamlarla ve belgelerle gösterilmesi gerekir.

Kabahatler Kanunu m.43/A: Tüzel Kişiye İdari Para Cezası

TCK m.60’ın dar kapsamı nedeniyle Kabahatler Kanununa tüzel kişiler için ayrı bir idari yaptırım eklenmiştir. Buna göre daha ağır idari para cezasını gerektiren bir kabahat oluşturmadığı hâllerde, bir özel hukuk tüzel kişisinin organ veya temsilcisi ya da organ veya temsilci olmamakla birlikte bu tüzel kişinin faaliyeti çerçevesinde görev üstlenen bir kişi tarafından, kanunda sayılan suçların tüzel kişi yararına işlenmesi hâlinde tüzel kişiye idari para cezası verilir (Kabahatler Kanunu m.43/A/1).

TCK m.60 ile farkı. Kabahatler Kanunu m.43/A, fiili işleyen kişi bakımından TCK m.60’tan daha geniştir: organ veya temsilci sıfatı taşımayan ama tüzel kişinin faaliyeti çerçevesinde görev üstlenen kişinin fiili de yeterlidir. Buna karşılık kapsamı sayılan suçlarla sınırlıdır ve kamu izni şartı aranmaz. Karar ceza davasına bakan mahkemece verildiğinden, suçun işlendiğinin sabit olmadığı bir dosyada bu idari para cezasının da dayanağı kalmaz. Özel kanunlarda öngörülen diğer idari para cezaları ise kendi usullerine tabidir. Aynı fiil nedeniyle hem idari hem cezai yaptırım gündeme geldiğinde ileri sürülebilecek itirazlar için ne bis in idem yazımıza bakabilirsiniz.

Kaçakçılık ve aklama dosyalarında tüzel kişiye özgü güvenlik tedbirlerinin Kabahatler Kanunu m.43/A idari para cezasıyla birlikte nasıl işlediği kaçakçılık davasında katılan, malen sorumlu ve şirket rehberimizde; SPK izniyle faaliyet gösteren portföy yönetim şirketi ve aracı kurumlar bakımından riskler ise fon yöneticisine aklama isnadı yazımızda ele alınmıştır.

Tüzel Kişi Yargılamaya Nasıl Katılır? CMK m.249

Tüzel kişi sanık olamaz, ancak hakkında tedbir veya idari para cezası istenebileceği için yargılamada söz hakkı vardır. Bir tüzel kişinin faaliyeti çerçevesinde işlenen suçlardan dolayı yapılan soruşturma ve kovuşturmada tüzel kişinin organ veya temsilcisi, katılan veya savunma makamı yanında yer alan sıfatıyla duruşmaya kabul edilir (CMK m.249/1). Bu durumda tüzel kişinin organ veya temsilcisi, kanunun katılana veya sanığa sağladığı haklardan yararlanır (m.249/2). Sanığın aynı zamanda tüzel kişinin organ veya temsilcisi olması hâlinde birinci fıkra uygulanmaz (m.249/3).

Üçüncü fıkra pratikte önemlidir: şirketin tek yetkilisi aynı zamanda sanıksa, tüzel kişinin menfaatleri ile sanığın kişisel savunması çatışabilir. Bu durumda tüzel kişinin tedbir ve idari para cezası karşısındaki savunmasının ayrı bir temsilci veya vekil aracılığıyla kurgulanması, özellikle orantılılık belgelerinin dosyaya sunulması bakımından değerlendirilmelidir. Güvenlik tedbirleri hükümle birlikte verildiğinden, hükme karşı kanun yollarında bu tedbirlerin şartları da ayrıca denetlenebilir.

Soruşturma Sürerken Şirkete Kayyım: CMK m.133

Güvenlik tedbirleri hükümle birlikte verilir; ancak soruşturma ve kovuşturma sürerken şirketin yönetimine doğrudan müdahale eden ayrı bir koruma tedbiri vardır. Suçun bir şirketin faaliyeti çerçevesinde işlenmekte olduğu hususunda kuvvetli şüphe sebeplerinin varlığı ve maddi gerçeğin ortaya çıkarılabilmesi için gerekli olması hâlinde, hâkim veya mahkeme şirket işlerinin yürütülmesiyle ilgili olarak kayyım atayabilir (CMK m.133/1). Atama kararında yönetim organının yetkilerinin kayyıma verildiği belirtilir ve karar ticaret sicili gazetesinde ilan olunur.

Kayyım atanması, tedbirin kesinleşmiş bir yaptırım olmadığı ve yalnızca delillerin korunması amacına hizmet ettiği gözden kaçırılmadan değerlendirilmelidir. Ayrıntı için şirkete kayyım atanması yazımıza bakabilirsiniz.

Şirket Yöneticisinin Kişisel Sorumluluğu

Tüzel kişi hakkındaki tedbirler, gerçek kişilerin ceza sorumluluğunu ortadan kaldırmaz; çoğu dosyada asıl mesele budur. Ceza sorumluluğu şahsi olduğundan (TCK m.20/1), ticaret sicilindeki unvan tek başına sorumluluk doğurmaz. Suçun kanuni tanımındaki fiili birlikte gerçekleştirenlerin her biri fail olarak sorumludur (TCK m.37/1); suçun işlenmesinde bir başkasını araç olarak kullanan kişi de fail olarak sorumlu tutulur (m.37/2). Suçun oluşması kastın varlığına bağlıdır (TCK m.21/1). Bu nedenle savunmada şu sorular belgelerle cevaplanmalıdır:

• Kararı kim aldı, talimatı kim verdi? Yönetim kurulu kararları, e-postalar ve iç yazışmalar.
• Görev bölümü var mı? Yönetim kurulu içinde görev dağılımı yapılmışsa sorumluluk o alanın yetkilisinde aranır; görev tanımları ve iç yönergeler dosyaya sunulmalıdır.
• İmza kimde? İmza sirküleri ve yetki belgeleri, işlemin kim tarafından yapıldığını gösterir.
• Bilgi ve kast var mı? Yöneticinin fiilden haberdar olup olmadığı ve iradesinin fiile yönelip yönelmediği.

İddianameler çoğu zaman “şirket yetkilisi” sıfatına dayanan genel bir isnat kurar; oysa ceza sorumluluğu fiili gerçekleştiren veya karara katılan kişiye özgüdür. Ayrıntı için şirket suçlarında yönetici sorumluluğu yazımıza bakabilirsiniz.

Yönetici Hem Sanık Hem Şirket Temsilcisiyse

Küçük ve orta ölçekli şirketlerde en sık karşılaşılan durum, şirketin tek yetkilisinin aynı zamanda sanık olmasıdır. Bu hâlde CMK m.249/1’deki temsil imkânı uygulanmaz (m.249/3); tüzel kişinin menfaatleri sanığın kişisel savunması içinde kaybolma riski taşır. Pratikte şu ayrımın yapılması yararlı olur:

1. Sanığın savunması: Fiile katılmadığı, kararın başka bir organ tarafından alındığı veya kastın bulunmadığı gibi kişisel savunma başlıkları.
2. Tüzel kişinin savunması: Yollama hükmünün bulunmadığı, suçun tüzel kişi yararına işlenmediği, kamu izni ile suç arasında bağlantı olmadığı ve tedbirin orantısız olduğu yönündeki başlıklar.
3. Çatışma kontrolü: Sanığın “şirket adına ve şirketin yararına hareket ettim” savunması, kişisel sorumluluğu azaltmaya yönelik görünse de tüzel kişi bakımından m.60 ve Kabahatler Kanunu m.43/A şartlarını güçlendirebilir. Bu nedenle iki savunma hattının birbiriyle uyumu baştan planlanmalıdır.

Tedbir istendiğinde adım adım

1. İddianamede dayanılan suç tipini ve bu suç için tüzel kişi yollamasını tespit edin (TCK m.60/4).
2. Tüzel kişinin özel hukuk tüzel kişisi olup olmadığını ve faaliyetin hangi kamu iznine dayandığını belgeleyin.
3. Fiili işleyen kişinin organ, temsilci veya görev üstlenen kişi olup olmadığını imza sirküleri, görev tanımları ve yetki belgeleriyle ortaya koyun.
4. Suçtan tüzel kişinin haksız menfaat elde edip etmediğini muhasebe kayıtlarıyla gösterin.
5. Orantılılık için çalışan, sözleşme ve kamu hizmeti belgelerini dosyaya sunun (m.60/3).
6. Tüzel kişinin temsilcisinin duruşmaya katılmasını sağlayın (CMK m.249).

Üç Ayrı Sorumluluk Hattı

Üç hat birbirinden bağımsız şartlara bağlıdır: gerçek kişi hakkında mahkûmiyet kurulsa bile tüzel kişiye tedbir uygulanması için yollama ve TCK m.60’ın şartları ayrıca aranır; idari para cezası ise yalnızca m.43/A’da sayılan suçlarda gündeme gelir.

Temsilî Durumlar

Uygulamada Sık Yapılan Hatalar

• “Şirket yetkilisiydi, o hâlde sorumludur” yaklaşımı: Ceza sorumluluğu şahsidir (TCK m.20/1); unvan, fiil ve kast yerine geçmez.
• Yollama kontrolü yapılmadan tedbir istenmesi: TCK m.60 kendi başına her suçta uygulanmaz (m.60/4).
• Kamu tüzel kişisine tedbir uygulanması: m.60 ve Kabahatler Kanunu m.43/A yalnızca özel hukuk tüzel kişilerini kapsar.
• Yarar bağlantısının ispatlanmaması: Çalışanın kişisel çıkarı için işlediği fiil, tüzel kişi yararına işlenmiş sayılmaz.
• Orantılılığın hiç tartışılmaması: Hâkimin m.60/3’teki takdir yetkisi, ancak somut olgular dosyaya sunulursa işler.
• Tüzel kişinin yargılamaya katılmaması: CMK m.249 imkânı kullanılmazsa tüzel kişi, kendisini doğrudan etkileyen tedbir karşısında savunma yapamadan hükümle karşılaşabilir.

İlgili suç tipleri için rüşvet suçu, aklama suçu, bilişim suçları ve insan ticareti yazılarımıza; şirket hesaplarına yönelik tedbirler için MASAK blokesi yazımıza bakabilirsiniz.

Tüzel Kişi İçin Kontrol Listesi

1. Yollama kontrolü: İddianamedeki suç tipinde tüzel kişi güvenlik tedbirine yollama var mı? (TCK m.60/4)
2. Tüzel kişi türü: Özel hukuk tüzel kişisi mi, kamu tüzel kişisi mi?
3. Fiili işleyenin sıfatı: Organ veya temsilci mi? (m.60/1) Görev üstlenen başka bir kişi mi? (KK m.43/A)
4. Yarar bağlantısı: Suç tüzel kişi yararına mı işlendi, yoksa kişisel menfaat için mi?
5. Kast ve mahkûmiyet: Suç kasıtlı mı, gerçek kişi hakkında mahkûmiyet kuruldu mu?
6. Orantılılık: Tedbirin sonuçları belgelerle dosyaya sunuldu mu? (m.60/3)
7. Yargılamaya katılım: Tüzel kişinin temsilcisi CMK m.249 uyarınca duruşmaya katıldı mı?

Sıkça Sorulan Sorular

Şirkete hapis cezası verilebilir mi?

Hayır. Tüzel kişiler hakkında ceza yaptırımı uygulanamaz; ancak kanunda öngörülen güvenlik tedbiri niteliğindeki yaptırımlar saklıdır (TCK m.20/2). Ceza, suçu işleyen gerçek kişilere verilir.

Tüzel kişiler hakkında hangi güvenlik tedbirleri uygulanır?

Faaliyet izninin iptali (TCK m.60/1) ve müsadere (m.60/2). Bunlar yalnızca özel hukuk tüzel kişileri hakkında ve kanunun ayrıca belirttiği hâllerde uygulanır (m.60/4).

Faaliyet izninin iptali için hangi şartlar aranır?

Kamu kurumunun verdiği izne dayalı faaliyet, organ veya temsilcilerin iştiraki, iznin verdiği yetkinin kötüye kullanılması, tüzel kişi yararına işlenen kasıtlı bir suç ve bu suçtan mahkûmiyet (TCK m.60/1).

Her suçta şirkete güvenlik tedbiri uygulanır mı?

Hayır. Bu hükümler kanunun ayrıca belirttiği hâllerde uygulanır (TCK m.60/4). Örneğin m.79/4, 80/4, 111, 140, 169, 189, 242, 246 ve 253 bu tür yollamalar içerir.

Hâkim tedbir uygulamaktan vazgeçebilir mi?

Evet. Tedbirlerin uygulanmasının işlenen fiile nazaran daha ağır sonuçlar ortaya çıkarabileceği durumlarda hâkim bu tedbirlere hükmetmeyebilir (TCK m.60/3). Çalışan sayısı ve faaliyetin durmasının etkileri belgelerle sunulmalıdır.

Şirkete idari para cezası verilebilir mi?

Evet. Dolandırıcılık, ihaleye fesat karıştırma, edimin ifasına fesat karıştırma, rüşvet, aklama ve kanunda sayılan diğer bazı suçların tüzel kişi yararına işlenmesi hâlinde özel hukuk tüzel kişisine idari para cezası verilir (Kabahatler Kanunu m.43/A).

Tüzel kişiye idari para cezasını kim verir?

Sayılan suçlardan dolayı yargılama yapmakla görevli ceza mahkemesi (Kabahatler Kanunu m.43/A/2).

İdari para cezasının miktarı ne kadar?

Temel metinde on bin liradan iki milyon liraya kadardır; idari para cezaları her yıl yeniden değerleme oranında artırılarak uygulanır (Kabahatler Kanunu m.17/7).

Kamu kurumlarına bu tedbirler uygulanır mı?

Hayır. Hem TCK m.60 hem Kabahatler Kanunu m.43/A yalnızca özel hukuk tüzel kişilerini kapsar.

Çalışanın kişisel menfaati için işlediği suçta şirkete yaptırım uygulanır mı?

Kural olarak hayır. TCK m.60/1 suçun tüzel kişi yararına, m.43/A da tüzel kişi yararına işlenmesini arar; kişisel menfaat için işlenen fiil bu şartı karşılamaz.

Şirket davaya nasıl katılır?

Tüzel kişinin organ veya temsilcisi, katılan veya savunma makamı yanında yer alan sıfatıyla duruşmaya kabul edilir ve katılana veya sanığa tanınan haklardan yararlanır (CMK m.249/1-2). Sanık aynı zamanda organ veya temsilciyse bu hüküm uygulanmaz (m.249/3).

Şirketin malvarlığına müsadere uygulanabilir mi?

Evet. Müsadere hükümleri yararına işlenen suçlarda özel hukuk tüzel kişileri hakkında da uygulanır (TCK m.60/2); eşya müsaderesi m.54, kazanç müsaderesi m.55 kapsamında değerlendirilir.

Şirket müdürü sadece unvanı nedeniyle ceza alır mı?

Hayır. Ceza sorumluluğu şahsidir (TCK m.20/1). Sorumluluk için fiili gerçekleştirmek veya birlikte gerçekleştirmek (m.37) ve kast (m.21) gerekir; unvan tek başına yeterli değildir.

Soruşturma sırasında şirkete kayyım atanabilir mi?

Evet. Suçun şirketin faaliyeti çerçevesinde işlenmekte olduğuna dair kuvvetli şüphe varsa ve maddi gerçeğin ortaya çıkarılması için gerekliyse, katalog suçlarda hâkim veya mahkeme kayyım atayabilir (CMK m.133).

Kayyım ücretini kim öder?

Kural olarak şirket bütçesinden karşılanır; kovuşturmaya yer olmadığı veya beraat kararı verilirse Devlet Hazinesinden karşılanır (CMK m.133/2).

Tedbir kararına karşı ne yapılabilir?

Güvenlik tedbirleri hükümle birlikte verildiğinden hükme karşı kanun yollarında şartları denetlenebilir; tüzel kişinin temsilcisi yargılamada CMK m.249 uyarınca katılan veya sanık haklarından yararlanır.

Dernek, vakıf veya kooperatif de kapsamda mı?

Evet. TCK m.60 ve Kabahatler Kanunu m.43/A özel hukuk tüzel kişilerini kapsar; şirketlerin yanında dernek, vakıf ve kooperatif gibi özel hukuk tüzel kişileri de bu hükümlerin muhatabı olabilir. Tedbir için ayrıca kanuni yollama ve diğer şartlar aranır.

İznin iptali ile müsadere birlikte uygulanabilir mi?

Kanun iki tedbiri ayrı fıkralarda düzenler (TCK m.60/1-2); şartları varsa birlikte uygulanabilir. Her ikisi için de orantılılık denetimi geçerlidir (m.60/3).

Şirket yararına suç işlenmediyse şirketin eşyası müsadere edilebilir mi?

TCK m.60/2 tüzel kişiler bakımından müsadereyi yararına işlenen suçlarla sınırlar. Eşya müsaderesinde ayrıca iyi niyetli üçüncü kişilere ait eşya müsadere edilemez (TCK m.54/1); çalışanın şirketten habersiz kullandığı eşya bakımından bu koruma ileri sürülebilir.

Kabahatler Kanunu m.43/A cezası için kamu izni şartı var mı?

Hayır. m.43/A, TCK m.60/1’den farklı olarak kamu iznine dayalı faaliyet şartı aramaz; sayılan suçun özel hukuk tüzel kişisi yararına, organ, temsilci veya faaliyet çerçevesinde görev üstlenen kişi tarafından işlenmesi yeterlidir.

Taksirli suçta izin iptal edilir mi?

Hayır. TCK m.60/1 tüzel kişi yararına işlenen kasıtlı suçlardan mahkûmiyeti arar.

Bu içerik genel bilgilendirme amaçlıdır ve hukuki danışmanlık yerine geçmez. Tüzel kişiler hakkındaki tedbirlerde kanuni yollama ve orantılılık denetimi sonucu doğrudan belirler; somut durumunuz için bir avukata danışınız.