3+1 Sağlık Personelinin Tayin Hakları 2026: 663 KHK 45/A’da Üç Yıl Kilidi, Kadroya Geçişten Sonra Bir Yıl, Eşin Vefatı, Sağlık Mazereti ve İl İçi Yer Değiştirme
15 Kasım 2026

3+1 Sağlık Personelinin Tayin Hakları 2026: 663 KHK 45/A’da Üç Yıl Kilidi, Kadroya Geçişten Sonra Bir Yıl, Eşin Vefatı, Sağlık Mazereti ve İl İçi Yer Değiştirme

Sağlık Bakanlığına 663 sayılı Kanun Hükmünde Kararname’nin 45/A maddesiyle, halk arasındaki adıyla “3+1” sistemiyle atanan hemşire, ebe, sağlık teknikeri, tıbbi sekreter ve diğer sağlık personeli için tayin kuralları genel memur kurallarından ayrılır. Sözleşmeli geçen ilk üç yılda tek istisna aile birliği mazeretidir; kadroya geçildikten sonra ise Kanun “aynı yerde en az bir yıl daha” görev yapılmasını arar. Bu rehber; üç yıl kilidini, 14 Kasım 2026’da yürürlüğe giren 11982 sayılı Kararın 45/A personeline etkisini, kadroya geçişten sonraki bir yılın nasıl hesaplandığını, eşi vefat eden personelin bir yıllık tayin hakkının 3+1 kilidiyle çakışmasını, sağlık mazeretini ve il merkezinden ilçeye atama dahil il içi yer değiştirme yollarını madde madde anlatıyor.

Kısa cevap: 45/A ile atanan sözleşmeli sağlık personeli üç yıl boyunca başka bir yere atanamaz; bu sürede yalnızca aile birliği (eş durumu) mazeretiyle, bulunduğu ilde bir yıl çalışmış olmak ve vizeli pozisyon bulunmak şartıyla yer değiştirebilir (663 KHK m.45/A-3). Danıştay İdari Dava Daireleri Kurulu, üç yıl dolmadan şehit yakınlığı gibi başka bir mazeretle atama yapılamayacağına karar vermiştir. Üç yılı tamamlayan personel talep ederse bulunduğu yerde 657 sayılı Kanun’un 4/A maddesine göre memur kadrosuna atanır ve aynı yerde en az bir yıl daha çalışır (m.45/A-4). İl sağlık müdürlükleri bu bir yılı il içi tayinlere de uyguluyor. Eşin vefatına dayalı tayin hakkı vefattan itibaren bir yıl içinde kullanılır; bu süre 3+1 kilidi içinde dolmuşsa hak kural olarak kaybedilmiş sayılır, ancak süreye ilişkin itiraz yolu tümüyle kapalı değildir. Sağlık mazereti, can güvenliği ve dönem beklemeyen il içi atamalar ayrıca değerlendirilmelidir. Hukukçular Evi: 0554 648 37 15.

Tayin talebiniz reddedildi ya da hangi tarihte başvurabileceğinizi bilmiyor musunuz?

Hizmet belgenize göre kilit sürelerinizi hesaplayalım, başvuru ve itiraz yolunu birlikte belirleyelim: Hukukçular Evi, 0554 648 37 15.

📞 Hemen Arayın: 0554 648 37 15💬 WhatsApp

3+1 Sağlık Personeli Hangi Kurallara Tabidir?

Kamuda “3+1” denince iki ayrı rejim kastedilir ve tayin hakları bakımından bu ayrım belirleyicidir. Birincisi, Sağlık Bakanlığı ve bağlı kuruluşlarına özgü olan 663 sayılı KHK’nın 45/A maddesidir. Madde 3 Ekim 2016’da 676 sayılı KHK’nın 76. maddesiyle eklenmiş, 1 Şubat 2018’de 7070 sayılı Kanunla aynen kabul edilerek kanun hükmü hâline gelmiştir. Birinci fıkraya göre Bakanlık ve bağlı kuruluşları, merkez teşkilatları hariç ve öncelikle personel istihdamında güçlük çekilen yerlerde, 657 sayılı Kanun’un 4/B maddesi uyarınca sözleşmeli sağlık personeli istihdam edebilir. Bu personel KPSS sonucuna göre ÖSYM yerleştirmesiyle ya da Bakanlığın KPSS puanını esas alan sözlü sınavıyla atanır (m.45/A-2). Atama, sözleşmenin imzalanmasıyla geçerlilik kazanır (m.45/A-8).

İkincisi, 7433 sayılı Kanunla 2023’te 657 sayılı Kanun’un 4/B maddesine eklenen dördüncü paragraftır. Bu paragraf bütün kurumlar için genel bir 3+1 modeli kurar: aynı kurumda üç yılı tamamlayan personel, sürenin bitiminden itibaren otuz gün içinde talep ederse bulunduğu yerde memur kadrosuna atanır; can güvenliği ve sağlık sebepleri hariç üç yıl başka yere atanamaz; kadroya geçen aynı yerde en az bir yıl daha görev yapar. Hizmet belgenizdeki başlayış satırında “657 4/B (663-45/A) Sözleşmeli” ifadesi varsa siz birinci rejime, yani 45/A’ya tabisiniz. Bu rehberdeki kurallar bu kişiler içindir.

İki 3+1 rejiminin tayin bakımından karşılaştırması

Konu663 KHK m.45/A (Sağlık Bakanlığı)657 m.4/B dördüncü paragraf (7433)
Üç yıllık kilitÜç yıl başka yere atanamazÜç yıl başka yere atanamaz
Kilit içindeki istisnaYalnız aile birliği mazereti (bir yıl görev ve vizeli pozisyon şartıyla)Can güvenliği ve sağlık sebepleri
Kadroya geçişÜç yılı tamamlayanlar talepleri hâlinde bulundukları yerde 4/A kadrosuna atanırÜç yılı tamamlayanlar sürenin bitiminden itibaren 30 gün içinde talep ederse atanır
Kadrodan sonraAynı yerde en az bir yıl daha görev; adaylık hükümleri uygulanmazAynı yerde en az bir yıl daha görev
11982 sayılı Kararın yeni ek 3 fıkrasıLafzen kapsamda değil (aşağıda açıklanıyor)Doğrudan uygulanır

Sözleşmeli Geçen İlk Üç Yılda Tayin: Kural ve Tek İstisna

45/A maddesinin üçüncü fıkrası iki cümleden oluşan sert bir kural koyar: Bu madde uyarınca atanan sözleşmeli sağlık personeli üç yıl süreyle başka bir yere atanamaz. Aynı fıkra tek istisna olarak aile birliği mazeretini düzenler. Aile birliği mazeretine bağlı yer değiştirmelerde bu personelin eşi bu personele tabidir; yani kural, eşin sözleşmeli personelin yanına gitmesidir. Bunun istisnası olarak sözleşmeli sağlık personelinin bulunduğu ilde bir yıl görev yapması ve vizeli pozisyon bulunması hâlinde, eşlerin her ikisi Bakanlıkta sözleşmeli ise ya da biri sözleşmeli, diğeri Bakanlıkta veya başka bir kamu kurumunda kadrolu ise hizmet ihtiyacının daha fazla olduğu yere atama yapılabilir.

Maddenin ilk hâlinde dört yıl ve iki yıl olarak öngörülen süreler sonradan üç yıl ve bir yıla indirilmiştir. Uygulamada eş durumu yer değişiklikleri, Bakanlığın ilan ettiği “663-45/A Sözleşmeli Sağlık Personelinin Eş Durumu Nedeniyle Yer Değişikliği Kurası” ile yılda iki dönem yapılır. Kura ilan metinleri; personelin bulunduğu ilde bir yıl görev yapmış olmasını, eşin görev yaptığı ilde aynı unvan ve nitelikte boş pozisyon ilan edilmiş olmasını ve eşin statüsünün belgelenmesini arar.

Danıştay: Aile birliği dışında istisna yok

Danıştay İdari Dava Daireleri Kurulu, 22.02.2024 tarihli ve E.2024/2, K.2024/6 sayılı kararıyla iki bölge idare mahkemesi arasındaki aykırılığı gidermiştir. Uyuşmazlık, üç yılını doldurmamış 45/A sözleşmeli hemşirelerin şehit yakını oldukları için Sağlık Bakanlığı Atama ve Yer Değiştirme Yönetmeliği’nin 16. maddesinin ikinci fıkrasının (d) bendine dayanarak başka bir ile atanıp atanamayacağıdır. Kurul, 45/A maddesinde aile birliği mazereti dışında üç yıllık süre dolmadan atanmaya ilişkin hiçbir istisna bulunmadığını, Yönetmelik hükmünün bu kişiler için dayanak olarak kullanılamayacağını kabul etmiş ve aykırılığı “atanmaları mümkün değildir” yönünde gidermiştir. Karar oybirliğiyle ve kesin olarak verilmiştir.

Kararın gerekçesi, Kanunda sayılmayan her mazeret için aynı sonuca götürür: sözleşmeli dönemde sağlık mazereti, can güvenliği, eşin vefatı ya da şehit yakınlığına dayalı tayin talepleri, Kanunda açık bir istisna bulunmadığı sürece reddedilecektir. Bazı ilk derece mahkemeleri geçmişte Sözleşmeli Personel Çalıştırılmasına İlişkin Esaslar’ın ek 3. maddesindeki sağlık mazeretini 45/A personeline uygulamış olsa da İDDK kararından sonra bu yolun başarı şansı düşüktür.

Anayasa Mahkemesi: Üç yıl şartı Anayasa’ya aykırı değil

Anayasa Mahkemesi, Hakkâri 2. İdare Mahkemesinin itirazı üzerine 45/A maddesinin üçüncü fıkrasının üçüncü cümlesindeki “kadrolu statüde” ibaresini incelemiştir. Bu ibare nedeniyle, eşi başka bir kamu kurumunda sözleşmeli çalışan personel üç yılı doldurmadan aile birliği mazeretiyle tayin isteyememektedir. Mahkeme 25.06.2026 tarihli ve E.2026/46, K.2026/145 sayılı kararla itirazı oy çokluğuyla reddetmiştir (RG 22.10.2026, 33408). Mahkemeye göre hak tamamen ortadan kaldırılmamış, üç yıllık süreye bağlanmıştır ve bu, kamu hizmetinin sürekliliği amacıyla ölçülü bir sınırlamadır. Bu karar, kilit sürelerinin yargı denetiminde kolay aşılamayacağını gösteriyor.

Sözleşmeli dönemde (ilk üç yıl) mazeretlere göre durum

MazeretMümkün mü?Dayanak ve not
Aile birliği (eş durumu)Evet, şartlım.45/A-3: ilde bir yıl görev, vizeli pozisyon, eşin statüsü; Bakanlık kurası
Sağlık mazeretiKural olarak hayır45/A’da istisna yok; İDDK 2024/2 gerekçesi
Can güvenliğiKural olarak hayır45/A’da istisna yok; kanun değişikliği gerekir
Eşin veya çocuğun vefatıKural olarak hayırYönetmelik m.16/2-b 45/A kilidini aşamaz
Şehit veya gazi yakınlığıHayırİDDK 22.02.2024, E.2024/2, K.2024/6
İsteğe bağlı (puanla) tayinHayırBakanlık ilanları sözleşmelileri kapsam dışı tutuyor

11982 Sayılı Karar 45/A Personelini Kapsıyor mu?

13.11.2026 tarihli ve 11982 sayılı Cumhurbaşkanı Kararı, 14.11.2026 tarihli ve 33430 sayılı Resmî Gazete’de yayımlanarak Sözleşmeli Personel Çalıştırılmasına İlişkin Esaslar’da kapsamlı değişiklik yaptı. Kararın 8. maddesi Esaslar’ın ek 3. maddesine yeni bir fıkra ekledi: 657 sayılı Kanun’un 4/B maddesinin dördüncü paragrafı kapsamında istihdam edilen sözleşmeli personelin işe başladıkları tarihten itibaren aynı kurumda üç yıllık çalışma süresi tamamlanıncaya kadarki kurum içi yer değişikliği, ek 3’ün ikinci fıkrasının (c) ve (d) bentlerindeki usul ve esaslarla yerine getirilebilir. (c) bendi sağlık sebebini; (d) bendi can güvenliği tehlikesi belgelenen personel ile eşi vefat eden personeli düzenler ve gidilecek birimde aynı unvan ve nitelikte boş pozisyon bulunmasını, kurumun hizmet gereklerinin gözetilmesini şart koşar.

Bu fıkra, açık lafzıyla 657 sayılı Kanun’un 4/B dördüncü paragrafına göre istihdam edilenler içindir. 45/A personeli ise özel bir kanun hükmüne göre istihdam edilir ve onların üç yıl kilidini Cumhurbaşkanı Kararı değil, 7070 sayılı Kanunla kabul edilen 45/A maddesi koyar. Normlar hiyerarşisi gereği bir Cumhurbaşkanı Kararı, kanunda tek istisnaya bağlanmış bir yasağı genişletemez. Değerlendirmemize göre 11982 sayılı Kararın yeni fıkrası 45/A personeline doğrudan uygulanmaz. Bakanlığın lehe bir yorumla bu imkânı 45/A personeline de tanıması mümkündür; ancak bu bir hak değil, takdirdir. Başvuruda Karara dayanılabilir, ret hâlinde ise eşitlik ilkesi tartışılabilir. Aynı ayrım, 7433 kapsamındaki personel için de bir soru doğuruyor: Kanun üç yıl içinde yalnız can güvenliği ve sağlık sebeplerini istisna saymışken Karar eşin vefatını da (d) bendi yoluyla kapsama almıştır.

Kadroya Geçiş ve “Aynı Yerde En Az Bir Yıl Daha” Kuralı

45/A maddesinin dördüncü fıkrasına göre üç yıllık çalışma süresini tamamlayan sözleşmeli sağlık personeli, talepleri hâlinde bulundukları yerde 657 sayılı Kanun’un 4/A bendi kapsamındaki kadrolara atanır. Kadroya atananlar aynı yerde en az bir yıl daha görev yapar ve haklarında adaylık hükümleri uygulanmaz. Beşinci fıkraya göre sözleşmeli geçen süreler, öğrenim durumuna göre yükselinebilecek dereceyi aşmamak kaydıyla kazanılmış hak aylık derece ve kademesinin tespitinde değerlendirilir. 4/B dördüncü paragraftaki otuz günlük talep süresi 45/A metninde yer almaz; yine de talebin üç yıl dolar dolmaz yapılması, bir yıllık sürenin de erken başlamasını sağlar.

Bir yıllık sürenin başlangıcı Kanun lafzına göre kadroya atama tarihidir; hizmet belgesinde “Sözleşmeden 657’ye Geçiş için” başlayış satırında görünen tarih esas alınır. Uygulamada il sağlık müdürlükleri bu kuralı farklı biçimlerde hesaplıyor. Bir kısmı kadroya geçiş tarihinden itibaren bir yılı, bir kısmı ise sözleşmeli süreler dahil toplam dört yıl fiilî çalışmayı arıyor. İkinci hesap, kadroya geçiş gecikmişse Kanundaki bir yıldan önce dolabilir. Bu durumda Kanunun açık hükmü önceliklidir ve başvuruyu kadroya atamadan itibaren bir yılın dolduğu tarihe göre planlamak gerekir. Bir yıllık sürenin başlangıcı ve kadroya geç atanmanın etkisi, Diyanet ve diğer kurumlardaki örneklerle birlikte Sözleşmeliden Kadroya Geçtim, Tayin Hakkım Ne Zaman Başlar? rehberimizde ayrıca anlatılıyor.

İl sağlık müdürlüklerinin il içi tayin ilanlarında 45/A’dan kadroya geçenler

İl ve dönemİlandaki kural
Şanlıurfa, 2025 ikinci dönemKadroya geçiş tarihinden itibaren bir yılı dolmayanların talebi değerlendirmeye alınmaz
Samsun, 2026 MayısYönetim Koordinasyon Biriminin 15.05.2023 tarihli ve 215631288 sayılı yazısına atıfla, göreve ilk başlayıştan itibaren dört yılını tamamlamayanların başvurusu kabul edilmez
Denizli ve Konya, 2026 KasımSözleşmeli süreler dahil dört yıl fiilî çalışma şartı
İzmir, 2026 Mayıs45/A’dan kadroya geçip 3+1 süresini tamamlamayanlar katılamaz

Bu ilanlar gösteriyor ki idare, Kanundaki “aynı yer” ifadesini yalnız il olarak değil, görev yapılan sağlık tesisi olarak yorumluyor ve il içi dönem tayinlerini de bir yıllık sürenin sonuna bırakıyor. Kanunda “yer” kavramı tanımlanmamıştır. Üçüncü fıkrada eş durumu için “bulunduğu ilde bir yıl” ifadesinin kullanılması, Kanunun il ölçüsünü bildiği şeklinde yorumlanabilir; ancak bu tartışmayı lehe sonuçlandıran bir yargı kararı tespit edemedik. Bu nedenle bir yıl dolmadan yapılacak il içi başvuru, ret ihtimali yüksek bir başvuru olarak planlanmalıdır.

Kadroya Geçtikten Sonra Mazeret Tayinleri

Kadroya geçen personel artık 657 sayılı Kanun’un 4/A bendine tabi memurdur ve Sağlık Bakanlığı Atama ve Yer Değiştirme Yönetmeliği’nin (RG 26.03.2013, 28599; son kapsamlı değişiklik RG 27.11.2024, 32735) bütün hükümlerinden yararlanır. Yönetmelik taşra teşkilatındaki sağlık hizmetleri ve yardımcı sağlık hizmetleri sınıfı personelini kapsar (m.2). İller arası isteğe bağlı atama dönemleri Ocak ve Haziran aylarıdır ve atamalar hizmet puanına göre yapılır (m.16/1).

Kadronun ilk yılında mazeret tayini yapılıp yapılamayacağı konusunda 45/A maddesi sessizdir. Sağlık-Sen’in 28.10.2020 tarihli duyurusuna göre Kurum İdari Kurulunda, 45/A’dan kadroya geçenlerin dördüncü yıllarında Yönetmeliğin 19. maddesindeki sağlık mazereti, 20. maddesindeki aile birliği mazereti ve 21. maddesindeki can güvenliği ile olağanüstü durum taleplerinin değerlendirilmesi kararlaştırılmıştır. Bu uygulamanın bugün de sürdüğü il sağlık müdürlüğünden yazılı olarak teyit edilmelidir. Bazı il ilanlarında da Yönetmeliğin mazerete ilişkin maddelerinin bir yıllık kısıtlamanın dışında tutulduğu görülüyor.

Atama ve Yer Değiştirme Yönetmeliğindeki mazeret ve olağanüstü durum atamaları

HükümŞartSüre
m.16/2-a EngellilikAnne, baba veya vasi olunan kardeş tam bağımlı engelliyse onun yerleşim yerine; eş, çocuk ya da personelin kendisi tam bağımlı veya %40 ve üzeri engelliyse talep edilen yereSüre şartı yok; standart uygun olmalı
m.16/2-b Eşin veya çocuğun vefatıGörev yerine atandıktan sonra eş veya çocuk vefat etmiş olmalıVefattan itibaren bir yıl içinde
m.16/2-c BoşanmaAnne, baba, kardeş veya reşit çocukların bulunduğu yere ya da D veya E grubu bir ileÜç ay; “üç ay” ibaresi Danıştay İDDK’nın 20.10.2025 tarihli, YD İtiraz No: 2025/370 kararıyla durduruldu
m.16/2-ç Eşin emekliliğiZorunlu yer değiştirmeye tabi eş emekli olmuş olmalıEmeklilikten itibaren bir yıl
m.16/2-d Şehit ve gazi yakınlarıBelge ve kadro imkânıSüre şartı yok
m.19 Sağlık mazeretiKendisi, eşi, annesi, babası, bakmakla yükümlü çocukları veya vasi olunan kardeş; üniversite ya da Bakanlık eğitim ve araştırma hastanesi sağlık kurulu raporu; komisyon kararıKomisyon kararıyla; fiilen bir yıl şartı aranmaz (m.30/6)
m.20 Aile birliğiEşin statüsüne göre ayrı şartlarAyrıntılı şartlar m.20’de
m.21 Can güvenliğiAdli veya mülki idare makamının belgesiHizmet süresi şartı yok

16. maddenin ikinci fıkrasındaki atamalar “standardın uygun olması kaydıyla” ve Yönetmeliğin “puan, süre ve dönem” hükümlerine bağlı kalınmaksızın yapılır. Yani bu hâllerde hizmet puanı ya da tayin dönemi beklenmez, ancak gidilmek istenen yerde unvanınızda kadro standardının uygun olması gerekir. Yönetmeliğin 30. maddesinin altıncı fıkrasına göre, görev yerine atanmadan önce var olan bir mazerete dayanılarak nakil istenmesi için bulunulan yerde fiilen en az bir yıl çalışmak gerekir; sağlık ve can güvenliği mazeretleri bu şarttan muaftır.

Kadroya geçtiniz, mazeretiniz var ama başvurunuz kabul edilmedi mi?

Ret gerekçesini, Yönetmelikteki dayanağınızı ve dava süresini birlikte inceleyelim. Telefon: 0554 648 37 15.

📞 Hemen Arayın: 0554 648 37 15💬 WhatsApp

Eşi Vefat Eden 3+1 Sağlık Personeli: Bir Yıllık Süre Tuzağı

Yönetmeliğin 16/2-b bendi 27.11.2024 değişikliğiyle bugünkü hâlini almıştır: personelin, görev yapılan yere atandıktan sonra eşinin veya çocuğunun vefat etmesi durumunda, vefat tarihinden itibaren bir yıl içinde talep ettiği yere ataması yapılır. 2026’da yenilenen il içi yer değiştirme yönergesine de aynı yönde bir hüküm eklendi. Görev yerine atandıktan sonra eşi veya çocuğu vefat eden personel, vefattan itibaren bir yıl içinde başvurursa ve standart uygunsa, il içinde bir defaya mahsus olmak üzere talep ettiği yere atanabilir.

Sorun, vefatın 3+1’in sözleşmeli döneminde gerçekleşmesidir. Örneğin göreve başladıktan iki ay sonra eşini kaybeden bir sağlık çalışanı, bir yıllık süre işlerken hem sözleşmelidir hem de 45/A kilidi altındadır. İDDK kararı karşısında bu dönemde Yönetmelik hükmüne dayanarak atanamaz. Üç yıl dolup kadroya geçtiğinde ise bir yıllık süre çoktan bitmiştir. İdare bu durumda talebi süre aşımından reddeder.

Değerlendirmemize göre bu sonuç tartışmaya açıktır. Kullanılması hukuken mümkün olmayan bir hak için süre işletilmesi, hakkı baştan yok sayan bir sonuç doğurur. Yönetmeliğin kendisi de benzer bir engeli tanımaktadır. 16. maddenin dördüncü fıkrasına göre Devlet hizmeti yükümlüsü olarak çalışırken eşi veya çocuğu vefat eden, boşanan ya da eşi emekli olan personel, talebini yükümlülüğün bitiminden itibaren en geç iki ay içinde yaparsa ilgili bentlerdeki süre şartı aranmaz. Bu fıkradaki “fiilen göreve başladıktan sonra” ibaresinin yürütmesi de Danıştay İkinci Dairesinin 27.05.2025 tarihli ve E.2025/728 sayılı kararıyla durdurulmuştur. Aynı mantık, kanuni bir kilit nedeniyle hakkını kullanamayan 45/A personeline kıyasen uygulanabilir: talep, kilidin kalktığı tarihten itibaren makul ve kısa bir süre içinde yapılırsa süre şartı aranmamalıdır. Bu argümanı kabul eden bir yargı kararı tespit edemedik; bu nedenle tek başına dayanılacak yol olarak değil, yedek gerekçe olarak kullanılmalıdır.

Pratik sonuç: Eşinizi 3+1’in sözleşmeli döneminde kaybettiyseniz, kadroya geçer geçmez ve kilidin kalktığı ilk gün yazılı başvuru yapın; dilekçede hem Yönetmelik m.16/2-b’ye hem m.16/4’teki süre istisnasına kıyasen dayanın. Gitmek istediğiniz yer aynı ilin ilçesiyse aşağıdaki il içi yolların çoğu zaman daha hızlı sonuç verdiğini unutmayın.

İl İçi Yer Değiştirme: Yönerge, Dönemler ve Dönem Beklemeyen Atamalar

663 sayılı KHK’nın 25. maddesinin üçüncü fıkrasına göre il sağlık müdürü, il düzeyinde personelin adil ve dengeli dağılımını yapar ve bu amaçla il içinde personel nakil ve görevlendirme işlemlerini doğrudan gerçekleştirir. Bu yetkinin usulü Sağlık Bakanlığı Sağlık Personelinin İl İçi Yer Değiştirmesine İlişkin Yönergede düzenlenir. Nisan 2026’da yenilenen yönergeyle 1/11/2016 tarihli ve 12965 sayılı eski yönerge yürürlükten kaldırılmıştır. Yönerge, taşra teşkilatında 657 sayılı Kanun’un 4/A bendine göre çalışan sağlık hizmetleri ve yardımcı sağlık hizmetleri sınıfı personelini kapsar. Bu nedenle 45/A sözleşmeli personel kapsam dışındadır; kadroya geçen personel ise kapsama girer.

  • Dönemler: Olağan il içi atama dönemleri Mayıs ve Kasım aylarıdır (Yönerge m.7). Başvurular EKİP üzerinden yapılır ve hizmet puanına göre yerleştirme yapılır.
  • Fiilen bir yıl: Görev yaptığı birimde fiilen bir yılını doldurmayan personel olağan dönem atamasından, karşılıklı yer değiştirmeden ve talebe bağlı geçici görevlendirmeden yararlanamaz (m.15; m.8, m.12 ve ek m.1 bakımından).
  • İl merkezinden ilçe, belde ve köye: Personelin talebi üzerine, standart ve personel dağılım cetveli (PDC) uygunsa dönem beklenmeden atama yapılabilir.
  • Engellilik: Eş, çocuk, anne, baba veya vasi olunan kardeş tam bağımlıysa ya da personel %40 ve üzeri engelliyse dönem beklenmez.
  • Eşin veya çocuğun vefatı: Vefattan itibaren bir yıl içinde, standart uygunsa bir defaya mahsus.
  • Sağlık mazereti: Yönergenin 10. maddesine göre sağlık kurulu raporuyla; bu işlemleri il sağlık müdürlüğü değil Bakanlık merkez teşkilatı yürütür.
  • Geçici görevlendirme: Talebe bağlı görevlendirme her seferinde üç ayı, bir mali yılda toplam altı ayı geçemez; resen görevlendirme bir mali yılda iki ayla sınırlıdır.

İl merkezinden ilçeye atama hükmü, ailesi aynı ilin uzak bir ilçesinde bulunan sağlık çalışanı için en önemli yoldur. Bu yolda mazeret ispatı aranmaz, belirleyici olan gidilmek istenen tesiste unvanınızda standart ve PDC açığı bulunmasıdır. Personelin il merkezindeki eğitim ve araştırma hastanesinden ilçe tesisine geçmesi, personel istihdamında güçlük çekilen yerlerin desteklenmesi amacına da uygundur. Bununla birlikte 45/A’dan kadroya geçenlere uygulanan bir yıllık sürenin bu dönem beklemeyen atamaları da kapsayıp kapsamadığı yönergede açıkça çözülmemiştir. İl sağlık müdürlüğünün yorumu yazılı başvuruyla netleştirilmelidir. Ret hâlinde aynı dilekçede kademeli olarak geçici görevlendirme istenebilir. Geçici görevlendirme atama değildir ve kadronuz yerinde kalır; bu nedenle “aynı yerde görev” kuralıyla çatışma riski daha düşüktür. Ancak görevlendirme idarenin takdirine bağlıdır ve talebe bağlı görevlendirmede birimde fiilen bir yıl çalışmış olma şartı aranır.

Karşılıklı Yer Değiştirme (Becayiş)

İller arasında karşılıklı yer değiştirme, aynı hizmet bölgesindeki illerde aynı unvan ve branşta görev yapan personel arasında, standardın uygun olması hâlinde yapılabilir (Yönetmelik m.29). İl içinde karşılıklı yer değiştirme Yönergenin 12. maddesinde düzenlenir ve birimde fiilen bir yıl çalışmış olma şartına bağlıdır. Sözleşmeli dönemde becayiş yapılamaz. Kadroya geçen 3+1 personeli için il ilanlarındaki bir yıllık ya da dört yıllık sürenin becayiş başvurularında da uygulanması muhtemeldir; bu nokta il sağlık müdürlüğünden teyit edilmelidir.

Ret Kararına Karşı Ne Yapılır?

Tayin talebinin reddi, iptal davasına konu olabilen bir idari işlemdir. Yazılı başvurunuza idare otuz gün içinde cevap vermezse isteğiniz reddedilmiş sayılır (İYUK m.10). Açık ya da zımni ret tarihinden itibaren altmış gün içinde idare mahkemesinde iptal davası açılabilir (İYUK m.7). Yürütmenin durdurulması, işlemin açıkça hukuka aykırı olması ve uygulanması hâlinde telafisi güç veya imkânsız zarar doğması şartlarının birlikte gerçekleşmesine bağlıdır (İYUK m.27).

3+1 dosyalarında dava stratejisi, kalan kilit süresine göre belirlenmelidir. Kilidin bitmesine birkaç ay kalmışsa dava çoğu zaman bu süreden uzun sürer ve pratik fayda sağlamaz. Asıl önemli olan, kilit kalktığında ret gerekçesinin “kadro uygun değil” ya da “dönem dışı” gibi takdire dayalı bir gerekçeye dönüşüp dönüşmediğidir. Bu aşamada eşitlik, ailenin korunması (Anayasa m.41) ve özel hayata saygı (Anayasa m.20; AİHS m.8) ilkeleri ile idarenin benzer durumdaki personele yaptığı atamalar birlikte ileri sürülmelidir. Dava dilekçesinin genel yapısı için Naklen Atama İptali Dava Dilekçesi Örneği rehberimize bakabilirsiniz.

Varsayımsal Örnekler

Örnek 1: 2023’te bir il merkezindeki eğitim ve araştırma hastanesine 45/A ile atanan bir sağlık çalışanı, birkaç ay sonra eşini kaybediyor. 2026’da üç yılını tamamlayıp kadroya geçiyor. Ailesi aynı ilin uzak bir ilçesinde. Vefata dayalı bir yıllık süre 2024’te dolmuş görünüyor, kadroya atamadan itibaren bir yıl ise 2027 ortasında doluyor. En doğru plan şudur: hemen il sağlık müdürlüğüne yazılı başvuruyla ilçeye atama istemek, ret gelirse geçici görevlendirme istemek ve bir yıl dolduğu gün il merkezinden ilçeye atama başvurusunu yenilemek.

Örnek 2: Sözleşmesinin ikinci yılındaki bir hemşirenin annesi ağır bir hastalık nedeniyle bakıma muhtaç hâle geliyor. 45/A kilidi içinde sağlık mazeretiyle başka ile atama talebi, İDDK kararının gerekçesi karşısında büyük ihtimalle reddedilir. Bu dönemde refakat izni ve kanuni izinler değerlendirilmeli, kadroya geçişten sonra ise sağlık kurulu raporuyla m.19 başvurusu hazırlanmalıdır.

Örnek 3: Bir ebe, eşi başka bir kamu kurumunda sözleşmeli çalıştığı için üç yılı doldurmadan eşinin yanına tayin isteyemiyor. Anayasa Mahkemesinin 2026 kararından sonra bu kuralın iptali yolu kapanmıştır. Eşin kadrolu statüye geçmesi ya da eşin kendi kurumunda eş durumu hakkını kullanması seçenekleri değerlendirilmelidir.

Adım Adım Ne Yapmalı?

  1. Statünüzü belirleyin: Hizmet belgenizde 45/A mı, 7433 kapsamı mı yazıyor? Kadroya geçiş tarihiniz nedir?
  2. Kilit tarihini hesaplayın: Sözleşmeli başlayış + üç yıl; kadroya atama + bir yıl. İl ilanındaki dört yıl hesabını da kontrol edin, geç olanı esas alın.
  3. Mazeretinizi belgeleyin: Vefat için ölüm belgesi ve vukuatlı nüfus kaydı; sağlık için üniversite veya Bakanlık eğitim ve araştırma hastanesi sağlık kurulu raporu; can güvenliği için adli veya mülki makam belgesi.
  4. Kadro durumunu öğrenin: Gitmek istediğiniz tesiste unvanınızda standart ve PDC açığı olup olmadığını il sağlık müdürlüğünden sorun.
  5. Yazılı ve kademeli başvurun: Asıl talep atama; olmazsa geçici görevlendirme; olmazsa kilidin bittiği tarih itibarıyla atama.
  6. Süreleri takip edin: Cevap gelmezse 30. günün sonunda ret sayılır; ret tarihinden itibaren 60 gün dava süresi işler.
  7. Kilit bitince başvuruyu yenileyin: İl merkezinden ilçeye atama gibi dönem beklemeyen yolları hemen kullanın; olağan yollar için Mayıs ve Kasım (il içi) ile Ocak ve Haziran (iller arası) dönemlerini kaçırmayın.

Sık Yapılan Hatalar

  • 45/A personelinin 7433 sayılı Kanundaki can güvenliği ve sağlık istisnasından yararlanabileceğini düşünmek.
  • Eşin vefatından sonraki bir yıllık süreyi “nasılsa kilitliyim” diyerek hiç başvuru yapmadan geçirmek. Süresi içinde yapılmış, reddedilmiş bir başvuru ileride önemli bir delildir.
  • Kadroya geçiş talebini geciktirmek. Bir yıllık süre kadroya atamayla başlar.
  • Sözlü bilgiye güvenmek. Talep ve cevaplar yazılı olmalı, tebliğ tarihleri saklanmalıdır.
  • Kilit bitmeden açılan ve kilit sonrasında anlamını yitiren bir davaya zaman ve masraf ayırmak.
  • Gidilecek yerde kadro standardı uygun değilken mazerete güvenmek. Mazeret atamalarında da standart şartı aranır.

Sıkça Sorulan Sorular

3+1 sağlık personeli üç yıl dolmadan tayin isteyebilir mi?

Yalnız aile birliği mazeretiyle, bulunduğu ilde bir yıl görev yapmış olmak ve vizeli pozisyon bulunmak şartıyla isteyebilir (663 KHK m.45/A-3). Başka mazeretler için Kanunda istisna yoktur.

45/A sözleşmeliyim; sağlık mazeretiyle tayin olabilir miyim?

Sözleşmeli dönemde kural olarak hayır. Danıştay İDDK’nın 22.02.2024 tarihli, E.2024/2, K.2024/6 sayılı kararına göre 45/A’da aile birliği dışında istisna yoktur. Kadroya geçtikten sonra Yönetmeliğin 19. maddesine göre sağlık kurulu raporuyla başvurulabilir.

11982 sayılı Karar 3+1 sağlık personeline eşin vefatı ve sağlık mazereti nedeniyle tayin hakkı verdi mi?

Kararın ek 3’e eklediği fıkra 657 sayılı Kanun’un 4/B dördüncü paragrafı kapsamındaki personel içindir. Değerlendirmemize göre 45/A personeline doğrudan uygulanmaz; Bakanlığın lehe uygulaması ise mümkündür.

Kadroya geçtikten sonra ne zaman tayin isteyebilirim?

Kanuna göre kadroya atandığınız tarihten itibaren aynı yerde en az bir yıl daha görev yapmalısınız (m.45/A-4). Bazı il sağlık müdürlükleri sözleşmeli süreler dahil dört yıl fiilî çalışma arıyor; iki tarihten geç olanı esas alın.

Bir yıllık süre il içi tayinleri de kapsıyor mu?

Uygulamada evet. İl sağlık müdürlüklerinin il içi tayin ilanları, 45/A’dan kadroya geçip bir yılını (bazılarında toplam dört yılını) doldurmayanların başvurusunu kabul etmiyor.

Eşim vefat etti; tayin için süre ne kadar?

Yönetmelik m.16/2-b ve il içi yönergeye göre vefat tarihinden itibaren bir yıl içinde başvurulmalıdır. Atama standardın uygun olmasına bağlıdır; il içinde bir defaya mahsustur.

Eşim sözleşmeli dönemde vefat etti, bir yıl kaçtı; hakkım tamamen düştü mü?

İdare süreyi esas alarak reddedecektir. Ancak hakkın kanuni kilit nedeniyle kullanılamadığı, Yönetmeliğin 16/4 fıkrasının Devlet hizmeti yükümlüleri için süre şartını kaldırdığı ve aynı mantığın kıyasen uygulanması gerektiği ileri sürülebilir. Bu argüman yedek gerekçe olarak kullanılmalıdır.

İl merkezinden ilçeye tayin için dönem beklemek gerekir mi?

Hayır. İl içi yönergeye göre personelin talebi üzerine, standart ve PDC uygunsa il merkezinden ilçe, belde ve köylere dönem beklenmeden atama yapılabilir. 45/A’dan kadroya geçenlerde bir yıllık sürenin bu atamaya da uygulanıp uygulanmayacağını il sağlık müdürlüğünden yazılı olarak sorun.

Geçici görevlendirme ne kadar sürer?

Talebe bağlı geçici görevlendirme her seferinde üç ayı, bir mali yılda toplam altı ayı geçemez; birimde fiilen bir yıl çalışmış olma şartı aranır.

Sağlık mazereti raporu nereden alınır?

Üniversite hastanelerinden veya Sağlık Bakanlığı eğitim ve araştırma hastanelerinden alınacak sağlık kurulu raporu gerekir (Yönetmelik m.19).

Tayin talebime cevap verilmezse ne olur?

Otuz gün içinde cevap verilmezse istek reddedilmiş sayılır (İYUK m.10); bu tarihten itibaren altmış gün içinde iptal davası açılabilir (İYUK m.7).

Eşi başka kurumda sözleşmeli olan 3+1 personel eş durumu tayini isteyebilir mi?

Üç yıl dolmadan isteyemez. Anayasa Mahkemesi, 45/A-3’teki “kadrolu statüde” ibaresine yönelik itirazı 25.06.2026 tarihli ve E.2026/46, K.2026/145 sayılı kararla reddetmiştir.

3+1 tayin dosyanızı birlikte planlayalım

Kilit tarihlerinizi, mazeret belgelerinizi ve il sağlık müdürlüğüne yapılacak başvuruyu birlikte hazırlayalım. Hukukçular Evi Ankara: 0554 648 37 15.

📞 Hemen Arayın: 0554 648 37 15💬 WhatsApp

Bu içerik İdare Hukuku alanındadır.

İdare Hukuku Rehberi  ·  Bu alandaki tüm rehberler  ·  Tüm hukuk dalları

Mevzuat ve kaynaklar: 663 sayılı Sağlık Alanında Bazı Düzenlemeler Hakkında KHK m.25/3, m.45/A (Ek: 3/10/2016-KHK-676/76; Aynen kabul: 1/2/2018-7070/62); 657 sayılı Devlet Memurları Kanunu m.4/A, 4/B (7433 sayılı Kanunla eklenen dördüncü paragraf); Sözleşmeli Personel Çalıştırılmasına İlişkin Esaslar ek 3; 13/11/2026 tarihli ve 11982 sayılı Cumhurbaşkanı Kararı m.8 (RG 14/11/2026, 33430); Sağlık Bakanlığı Atama ve Yer Değiştirme Yönetmeliği (RG 26/03/2013, 28599; değişik RG 27/11/2024, 32735) m.2, 16, 19, 20, 21, 29, 30; Sağlık Bakanlığı Sağlık Personelinin İl İçi Yer Değiştirmesine İlişkin Yönerge (Nisan 2026) m.7, 10, 12, 15, ek 1; Danıştay İDDK 22/02/2024, E.2024/2, K.2024/6; Danıştay İDDK 20/10/2025, YD İtiraz No: 2025/370; Danıştay 2. Daire 27/05/2025, E.2025/728 (YD); Anayasa Mahkemesi 25/06/2026, E.2026/46, K.2026/145 (RG 22/10/2026, 33408); 2577 sayılı İYUK m.7, 10, 27; Anayasa m.20, 41; AİHS m.8; il sağlık müdürlüklerinin 2025-2026 il içi yer değiştirme ilanları.


Post by Av. Fatma Öztürk