Miras Sözleşmesinden Dönme ve Ortadan Kaldırma (TMK m.546-548)

Miras sözleşmesi, vasiyetnameden farklı olarak tek taraflı iradeyle geri alınamaz; bağlayıcı olması onu ayıran asıl özelliğidir. Ancak bu, sözleşmenin hiçbir koşulda sona ermeyeceği anlamına gelmez. Kanun birbirinden farklı dört yol öngörmüştür ve bunların her birinin koşulları ile şekil şartları birbirinden ayrıdır.

Neden Ayrı Bir Konu?

Vasiyetname tek taraflı bir tasarruftur; miras bırakan hayatta olduğu sürece dilediği zaman değiştirebilir veya geri alabilir.

Miras sözleşmesi ise iki taraflıdır. Tam da bu nedenle tercih edilir: lehtara güvence sağlar, miras bırakanın sonradan fikir değiştirmesine karşı koruma getirir.

Ancak bağlayıcılık, sözleşmenin sonsuza kadar ayakta kalacağı anlamına gelmez. Taraflar arasındaki ilişki bozulabilir, lehtar yükümlülüğünü yerine getirmeyebilir ya da beklenmedik bir ölüm gerçekleşebilir.

Kanun bu ihtimaller için birbirinden farklı dört yol öngörmüştür. Hangi yolun kullanılacağı, koşullara ve kimin harekete geçtiğine bağlıdır.

Dört Yol, Dört Farklı Koşul

Tablodaki en çarpıcı satır ilkidir: sözleşmenin kurulması resmî şekle tabi olmasına rağmen, tarafların anlaşarak ortadan kaldırması için yazılı şekil yeterli görülür. Kanun, sona erdirmeyi kurmaya kıyasla kolaylaştırmıştır.

Anlaşarak Ortadan Kaldırma

En basit yoldur: miras sözleşmesi, tarafların yazılı anlaşmasıyla her zaman ortadan kaldırılabilir.

Burada yapılan yeni bir miras sözleşmesi değil, mevcut sözleşmeyi sona erdiren bir anlaşmadır. Bu nedenle miras sözleşmesinin kurulmasında aranan resmî şekil bu anlaşma bakımından aranmaz; yazılı şekil yeterli görülür.

Uygulamada dikkat edilmesi gereken nokta belgelemedir. Anlaşmanın tarihi, tarafların imzaları ve hangi sözleşmenin ortadan kaldırıldığı açıkça yazılmalıdır. Aksi hâlde sonradan sözleşmenin hâlâ yürürlükte olduğu ileri sürülebilir.

Ayrıca ivazlı bir sözleşme sona erdiriliyorsa, o güne kadar yerine getirilmiş edimlerin akıbetinin de anlaşmada düzenlenmesi gerekir. Bu düzenlenmezse taraflar arasında ayrı bir alacak uyuşmazlığı doğar.

Tek Taraflı Ortadan Kaldırma

Bu yol yalnızca miras bırakana tanınmıştır ve sıkı koşullara bağlıdır.

Miras sözleşmesiyle mirasçı atanan veya kendisine belirli mal bırakılan kişinin, miras bırakana karşı sözleşmenin yapılmasından sonra mirasçılıktan çıkarma sebebi oluşturan davranışta bulunduğu ortaya çıkarsa, miras bırakan sözleşmeyi tek taraflı olarak ortadan kaldırabilir.

İki kritik unsur vardır. Birincisi, davranışın sözleşmeden sonra gerçekleşmiş olması gerekir; öncesine dayanan sebepler bu yolu açmaz. İkincisi, davranışın mirasçılıktan çıkarma sebebi düzeyine ulaşması aranır.

Mirasçılıktan çıkarma sebepleri kanunda sayılmıştır: mirasçının, miras bırakana veya yakınlarından birine karşı ağır bir suç işlemesi ya da miras bırakana veya ailesi üyelerine karşı aile hukukundan doğan yükümlülüklerini önemli ölçüde yerine getirmemesi.

Şekil şartı: tek taraflı ortadan kaldırma, vasiyetnameler için kanunda öngörülen şekillerden biriyle yapılır. Yani el yazılı, resmî veya koşulları varsa sözlü vasiyetname biçimlerinden biri kullanılmalıdır. Basit bir yazı veya sözlü beyan sonuç doğurmaz.

Edimin Yerine Getirilmemesi Sebebiyle Dönme

Bu yol, karşılıklı yükümlülük içeren yani ivazlı miras sözleşmelerinde önem taşır.

Miras sözleşmesi gereğince sağlararası edimleri isteme hakkı bulunan taraf, bu edimlerin sözleşmeye uygun olarak yerine getirilmemesi veya güvenceye bağlanmaması hâlinde borçlar hukuku kuralları uyarınca sözleşmeden dönebilir.

Buradaki dönme hakkı, önceki yollardan farklı olarak edimi isteme hakkı bulunan tarafa aittir. Bu çoğu zaman miras bırakandır; kendisine bakılması ya da belirli bir ödeme yapılması karşılığında mirasçı atamıştır ve bu edim yerine getirilmemektedir.

Ölünceye kadar bakma sözleşmesi bu tabloya en sık konu olan sözleşme tipidir. Bakım borçlusunun yükümlülüğünü yerine getirmemesi hâlinde dönme imkânı gündeme gelir; ancak koşulların somut olayda ayrıca değerlendirilmesi gerekir.

Kendiliğinden Sona Erme

Dördüncü yol bir irade beyanı gerektirmez.

Mirasçı atanan veya lehine belirli mal bırakılan kişi miras bırakandan önce ölürse sözleşme kendiliğinden ortadan kalkar. Bu hâlde herhangi bir işlem yapılmasına gerek yoktur.

Ancak burada gözden kaçan bir nokta vardır: sözleşmede yedek lehtar gösterilmişse, tasarrufun akıbeti bu düzenlemeye göre belirlenir. Bu nedenle miras sözleşmesi hazırlanırken lehtarın önce ölmesi ihtimali mutlaka düşünülmelidir.

Ayrıca ivazlı sözleşmelerde, lehtarın ölümüne kadar yerine getirdiği edimlerin karşılığının ne olacağı ayrı bir hesaplaşma konusudur ve sözleşmede düzenlenmemişse uyuşmazlık doğurur.

Vasiyetname ile Miras Sözleşmesi: Hangisi Sizin İçin Uygun?

Dönme kurallarının bu kadar sıkı olması, iki tasarruf türü arasındaki tercihi doğrudan etkiler.

Tercih şu soruya göre yapılmalıdır: lehtara güvence vermek mi, yoksa fikir değiştirme serbestisini korumak mı önceliklidir?

Bakım karşılığı mal devri gibi karşılıklı ilişkilerde miras sözleşmesi doğal tercihtir; çünkü bakım borçlusunun da güvenceye ihtiyacı vardır. Buna karşılık ilerideki koşulların belirsiz olduğu durumlarda vasiyetname daha esnektir.

Dönme Sonrası: Yerine Getirilmiş Edimler Ne Olur?

Sözleşme sona erdiğinde geriye bir hesap kalır ve bu, uygulamadaki asıl uyuşmazlık kaynağıdır.

İvazlı bir miras sözleşmesinde lehtar yıllarca bakım sağlamış, ödeme yapmış veya taşınmaza yatırım yapmış olabilir. Sözleşme ortadan kalktığında bu edimlerin karşılıksız kalması adil olmaz.

Bu nedenle miras sözleşmesi hazırlanırken sona erme ihtimali baştan düzenlenmelidir: hangi hâlde hangi edimlerin iade edileceği, değerin nasıl hesaplanacağı ve hangi belgelerin delil sayılacağı sözleşmede yazılmalıdır.

Bu düzenleme yapılmazsa taraflar sebepsiz zenginleşme hükümlerine dayanmak zorunda kalır ve ispat yükü ağırlaşır.

Sık Yapılan Dört Hata

Tek taraflı kaldırmayı adi yazıyla yapmak. Tek taraflı ortadan kaldırma, vasiyetnameler için kanunda öngörülen şekillerden biriyle yapılır. Basit bir yazı veya sözlü beyan sonuç doğurmaz ve sözleşme yürürlükte kalır.

Sözleşme öncesi davranışlara dayanmak. Tek taraflı kaldırma için aranan davranışın sözleşmenin yapılmasından sonra gerçekleşmiş olması gerekir. Önceden bilinen olgular bu yolu açmaz.

Yedek lehtar belirlememek. Lehtar miras bırakandan önce ölürse sözleşme kendiliğinden ortadan kalkar. Yedek gösterilmemişse mal yasal mirasçılara döner ve miras bırakanın iradesi gerçekleşmez.

Saklı payları hesaplamamak. Miras sözleşmesi bağlayıcı olsa da saklı payları aşan kısım tenkise tabidir. Sözleşme kurulurken bu hesap yapılmazsa, ölümden sonra tenkis davasıyla kazandırma azaltılabilir.

Miras Sözleşmesinden Nasıl Çıkılır?

Miras sözleşmesi bağlayıcıdır; sona erdirilmesi sınırlı hâllerde mümkündür.

Beşinci ve dokuzuncu satırlar iki önemli usul kuralını verir: tarafların anlaşarak sözleşmeyi ortadan kaldırmaları için yazılı şekil yeterlidir ve resmî şekil aranmaz; buna karşılık miras sözleşmesinden tek taraflı olarak vazgeçilemez — vasiyetnameden farkı budur. Altıncı satır ise koruyucu kuraldır; sözleşmeye aykırı olarak yapılan sonraki tasarruflar iptal edilebilir.

Vasiyetname rehberlerimiz: vasiyetname türleri · el yazılı vasiyetnamenin şekil şartları · vasiyetnamenin iptali · miras sözleşmesi · ölüme bağlı tasarruf ehliyeti · vasiyetnamenin tenfizi

TMK m.527: Miras Sözleşmesinin Bağlayıcılığı ve Sınırı

Miras sözleşmesinden dönmenin neden zor olduğunu anlamak için, sözleşmenin mirasbırakanı ne ölçüde bağladığına bakmak gerekir.

TMK m.527: mirasbırakan, miras sözleşmesiyle mirasını veya belirli malını sözleşme yaptığı kimseye ya da üçüncü bir kişiye bırakma yükümlülüğü altına girebilir.

Aynı madde bir denge kurar: mirasbırakan malvarlığında eskisi gibi serbestçe tasarruf edebilir; ancak miras sözleşmesindeki yükümlülüğü ile bağdaşmayan ölüme bağlı tasarruflarına veya bağışlamalarına itiraz edilebilir.

Bu yapı, miras sözleşmesini vasiyetnameden kesin biçimde ayırır: vasiyetnameden her zaman dönülebilirken (TMK m.542), miras sözleşmesi tarafları bağlar.

İkinci ve üçüncü satırlar ise önemli bir nüans içerir: mirasbırakan bağdaşmayan işlem yapabilir, ancak bu işleme itiraz edilebilir. Yani işlem kendiliğinden geçersiz olmaz; lehtar dava açarak itiraz eder.

Dört Sona Erme Yolu

Birinci satır en kolay yoldur ve şekil bakımından beklenenden esnektir: miras sözleşmesi resmî vasiyetname şeklinde kurulur (TMK m.545), ancak ortadan kaldırılması için yazılı anlaşma yeterlidir.

İkinci satır dar bir imkândır. TMK m.546/2 uyarınca mirasçı atanan veya kendisine belirli mal bırakılan kişi, sözleşmenin yapılmasından sonra mirasçılıktan çıkarma sebebi oluşturan bir davranışta bulunmuşsa mirasbırakan sözleşmeyi tek taraflı ortadan kaldırabilir.

Bu, TMK m.510’daki iki sebebe atıf yapar: mirasbırakana veya yakınlarına karşı ağır bir suç işlemek ya da aile hukukundan doğan yükümlülükleri önemli ölçüde yerine getirmemek. Sıradan bir anlaşmazlık yeterli değildir.

Aynı fıkra usulü de belirler: tek taraflı ortadan kaldırma, vasiyetnameler için kanunda öngörülen şekillerden biriyle yapılır. Yani sözlü bildirim veya adi yazılı beyan yeterli olmaz.

Edimin Yerine Getirilmemesi (TMK m.547)

Ölünceye kadar bakma sözleşmesi gibi karşılıklı edim içeren miras sözleşmelerinde en sık başvurulan yol budur.

TMK m.547: miras sözleşmesi gereğince sağlararası edimleri isteme hakkı bulunan taraf, bu edimlerin sözleşmeye uygun olarak yerine getirilmemesi veya güvenceye bağlanmaması hâlinde borçlar hukuku kuralları uyarınca sözleşmeden dönebilir.

Bu yol, bakım karşılığı mal devrinde bakımın yapılmadığı hâllerde işler. Mirasbırakan, bakım borcunu yerine getirmeyen tarafa karşı sözleşmeden dönebilir.

Ancak dikkat: dönme hakkı edim isteme hakkı bulunan tarafa aittir. Karşılıklı edim içermeyen bir miras sözleşmesinde bu yol kullanılamaz; o hâlde ancak TMK m.546 şartları aranır.

“Güvenceye bağlanmaması” ifadesi de önemlidir: edim henüz muaccel olmasa dahi, ifa edileceğine dair güvence verilmemesi dönme sebebi oluşturabilir.

Lehtar Önce Ölürse: Kendiliğinden Sona Erme (TMK m.548)

TMK m.548 iki kural içerir ve ikincisi sıkça gözden kaçar.

Birinci kural: mirasçı atanan veya kendisine belirli mal bırakılan kişi mirasbırakanın ölümünde sağ değilse, miras sözleşmesi kendiliğinden ortadan kalkar.

İkinci kural: mirasbırakandan önce ölen kişinin mirasçıları, aksi kararlaştırılmış olmadıkça, ölüme bağlı tasarrufta bulunandan, miras sözleşmesi uyarınca elde ettiği ölüm tarihindeki zenginleşmeyi geri isteyebilirler.

İkinci satır, bakım karşılığı miras sözleşmelerinde önemli bir haktır: yıllarca bakım veren kişi mirasbırakandan önce ölürse, onun mirasçıları verilen emeğin karşılığını zenginleşme ölçüsünde geri isteyebilir.

Dördüncü satır ise sözleşme yapılırken düşünülmesi gereken bir noktadır: taraflar bu sonucun aksini kararlaştırabilir. Lehtarın önce ölmesi hâlinde hakkın mirasçılarına geçeceği sözleşmede öngörülebilir.

Bu kayıt konulmazsa, uzun süreli bakım ilişkilerinde beklenmedik sonuçlar doğar: bakım veren ölür, sözleşme sona erer ve mirasçıları yalnızca zenginleşme talebiyle sınırlı kalır.

Vasiyetname mi, Miras Sözleşmesi mi?

Dönme kurallarındaki fark, iki kurum arasındaki seçimi de belirler. Amaç esneklikse vasiyetname, güvence vermekse miras sözleşmesi uygundur.

Altıncı satır sıkça atlanır: miras sözleşmesi yapabilmek için TMK m.503 uyarınca ayırt etme gücüne sahip, ergin ve kısıtlı olmamak gerekir. Vasiyetnamede ise on beş yaşını doldurmuş olmak yeterlidir.

Beşinci satır, ölünceye kadar bakma sözleşmelerinin neden miras sözleşmesi şeklinde yapıldığını açıklar: bakım veren tarafın güvenceye ihtiyacı vardır ve tek taraflı dönmeye açık bir düzenleme bunu sağlamaz.

TBK m.612 bu nedenle ölünceye kadar bakma sözleşmesinin miras sözleşmesi şeklinde yapılmasını arar. Tapuda satış gösterilerek yapılan devirler bu şartı taşımaz ve geçersizdir.

Dönme Sonrası: Yerine Getirilmiş Edimler

Birinci satır en önemli uyarıyı içerir: anlaşarak ortadan kaldırma yapılırken, o güne kadar ifa edilmiş edimlerin akıbeti anlaşma metninde düzenlenmelidir. Düzenlenmezse sonradan sebepsiz zenginleşme tartışması doğar.

Bakım karşılığı devir yapılmış ve yıllarca bakım verilmişse, sözleşme kaldırılırken bu emeğin karşılığının nasıl hesaplanacağı yazılmalıdır.

Üçüncü satırdaki ölçü de dikkat ister: geri istenebilecek olan verilen edimin tamamı değil, ölüm tarihindeki zenginleşmedir. Zenginleşme tükenmişse talep karşılıksız kalabilir.

Şartların ve İadenin Maddeleri: TMK m.510, m.505, m.560 ile TBK m.77

Tek taraflı ortadan kaldırmanın sebebi, sözleşmenin saklı pay sınırı ve sona erme sonrasındaki iade rejimi; üçü de ayrı hükümlerde düzenlenmiştir. Bunlar gösterilmeden yazılan dilekçe, dayanaksız kalır.

Çıkarma sebepleri: TMK m.510. Tek taraflı ortadan kaldırma, mirasçılıktan çıkarma sebeplerinin varlığına bağlıdır. Mirasbırakan, ölüme bağlı bir tasarrufla saklı paylı mirasçısını mirasçılıktan çıkarabilir: mirasçı, mirasbırakana veya mirasbırakanın yakınlarından birine karşı ağır bir suç işlemişse; veya mirasçı, mirasbırakana veya mirasbırakanın ailesi üyelerine karşı aile hukukundan doğan yükümlülüklerini önemli ölçüde yerine getirmemişse. Bu iki bendin dışında kalan gerekçeler — kırgınlık, ilgisizlik, görüş ayrılığı — tek başına yeterli değildir.

Sebebin tasarrufta gösterilmesi: TMK m.512. Şekil şartı da vardır: mirasçılıktan çıkarma, mirasbırakan ancak buna ilişkin tasarrufunda çıkarma sebebini belirtmişse geçerlidir. Mirasçılıktan çıkarılan kimse itiraz ederse, belirtilen sebebin varlığını ispat, çıkarmadan yararlanan mirasçıya veya vasiyet alacaklısına düşer. Sebep gösterilmemiş veya ispat edilememişse, tasarruf mirasçının saklı payı dışında yerine getirilir.

Sözleşmenin sınırı: TMK m.505. Miras sözleşmesi de saklı payları aşamaz: altsoyu, ana ve babası veya eşi bulunan mirasbırakan, mirasının saklı paylar dışında kalan kısmında ölüme bağlı tasarrufta bulunabilir. Saklı pay; altsoy için yasal miras payının yarısı, ana ve babadan her biri için yasal miras payının dörtte biri, sağ kalan eş için altsoy veya ana-baba zümresiyle birlikte mirasçı olması hâlinde yasal miras payının tamamı, diğer hâllerde yasal miras payının dörtte üçüdür.

Aşılırsa sonuç: TMK m.560. Saklı payı aşan miras sözleşmesi kendiliğinden geçersiz olmaz: saklı paylarının karşılığını alamayan mirasçılar, mirasbırakanın tasarruf edebileceği kısmı aşan tasarrufların tenkisini dava edebilirler. Bu nedenle sözleşmeye taraf olmayan saklı paylı mirasçının yolu, iptal değil tenkistir.

Tenkiste süre: TMK m.571. Tenkis davası açma hakkı, mirasçıların saklı paylarına tecavüz edildiğini öğrendikleri tarihten başlayarak bir yıl ve her hâlde vasiyetnamelerde açılma tarihinin, diğer tasarruflarda mirasın açılması tarihinin üzerinden on yıl geçmekle düşer. Bir tasarrufun iptali diğerinin yürürlüğe girmesini sağlarsa, süreler iptal kararının kesinleşmesi tarihinde işlemeye başlar. Tenkis iddiası def’i yoluyla her zaman ileri sürülebilir.

Sözleşmenin iptali: TMK m.557 ve m.559. Sona erdirme dışında ayrıca iptal yolu vardır: tasarruf mirasbırakanın tasarruf ehliyeti bulunmadığı bir sırada yapılmışsa, yanılma, aldatma, korkutma veya zorlama sonucunda yapılmışsa, içeriği veya bağlandığı koşullar hukuka veya ahlaka aykırı ise ya da kanunda öngörülen şekillere uyulmadan yapılmışsa iptali istenebilir. İptal davası açma hakkı, davacının tasarrufu ve iptal sebebini öğrendiği tarihten başlayarak bir yıl; her hâlde açılma tarihinden başlayarak iyiniyetli davalılara karşı on yıl, iyiniyetli olmayan davalılara karşı yirmi yıl geçmekle düşer.

İade rejimi: TBK m.77. Sözleşme sona erdiğinde yapılmış ödemelerin akıbeti şu hükme dayanır: haklı bir sebep olmaksızın, bir başkasının malvarlığından veya emeğinden zenginleşen, bu zenginleşmeyi geri vermekle yükümlüdür. Bu yükümlülük, özellikle zenginleşmenin geçerli olmayan veya gerçekleşmemiş ya da sona ermiş bir sebebe dayanması durumunda doğar. Miras sözleşmesi sona erdiğinde, karşı tarafın yaptığı bakım ve ödemeler bu çerçevede istenir.

İade talebinde süre: TBK m.82. Sebepsiz zenginleşmeden doğan istem hakkı, hak sahibinin geri isteme hakkı olduğunu öğrendiği tarihten başlayarak iki yılın ve her hâlde zenginleşmenin gerçekleştiği tarihten başlayarak on yılın geçmesiyle zamanaşımına uğrar. Sözleşmenin sona erdiği tarih, iki yıllık sürenin başlangıcı bakımından belirleyicidir; bu nedenle sona erme belgelenmelidir.

Taşınmaz devredilmişse. Sözleşme gereği tapuda devir yapılmış ve sözleşme sonradan sona ermişse, iade tapu iptali ve tescil talebiyle istenir. Bu talep taşınmazın aynına ilişkin olduğundan HMK m.12 uyarınca taşınmazın bulunduğu yer mahkemesi kesin yetkilidir; görev ise HMK m.2 uyarınca değere bakılmaksızın asliye hukuk mahkemesindedir.

Sona Erdirme Yollarının Karşılaştırması

Miras sözleşmesi vasiyetnameden farklı olarak iki taraflıdır; bu nedenle sona erdirme imkânları da sınırlıdır. Aşağıdaki tablo hangi yolun hangi koşulda kullanılabileceğini gösterir.

Miras sözleşmesinin sona erme yolları

İlk satır kuralı, diğerleri istisnayı gösterir: miras sözleşmesi kural olarak tarafların anlaşmasıyla ortadan kaldırılır. Tek taraflı sona erdirme ancak kanunda sayılan hâllerde mümkündür ve bu, sözleşmeyi vasiyetnameden ayıran en belirgin özelliktir.

Sıkça Sorulan Sorular

Tek taraflı kaldırma için hangi sebepler yeterlidir?

TMK m.510 uyarınca mirasbırakan, mirasçı kendisine veya yakınlarından birine karşı ağır bir suç işlemişse ya da mirasbırakana veya ailesi üyelerine karşı aile hukukundan doğan yükümlülüklerini önemli ölçüde yerine getirmemişse saklı paylı mirasçısını mirasçılıktan çıkarabilir; kırgınlık veya ilgisizlik tek başına yeterli değildir.

Çıkarma sebebinin tasarrufta yazılması şart mı?

TMK m.512 uyarınca mirasçılıktan çıkarma, ancak mirasbırakan tasarrufunda çıkarma sebebini belirtmişse geçerlidir; itiraz hâlinde sebebin varlığını ispat, çıkarmadan yararlanan mirasçıya düşer. Sebep gösterilmemiş veya ispat edilememişse tasarruf, mirasçının saklı payı dışında yerine getirilir.

Miras sözleşmesi saklı payları aşarsa geçersiz mi olur?

Hayır. TMK m.505 uyarınca mirasbırakan ancak saklı paylar dışında kalan kısımda tasarrufta bulunabilir; TMK m.560 uyarınca saklı paylarının karşılığını alamayan mirasçılar tasarrufların tenkisini dava edebilir. Yol iptal değil tenkistir.

Tenkis ve iptal davalarının süreleri nedir?

TMK m.571 uyarınca tenkis davası, saklı paya tecavüzün öğrenilmesinden bir yıl ve her hâlde on yıl geçmekle düşer; tenkis iddiası def’i yoluyla her zaman ileri sürülebilir. TMK m.559 uyarınca iptal davası, tasarrufu ve iptal sebebini öğrenmeden bir yıl; her hâlde iyiniyetli davalılara karşı on yıl, iyiniyetli olmayanlara karşı yirmi yıl geçmekle düşer.

Sözleşme sona erince yaptığım ödemeleri geri alabilir miyim?

TBK m.77 uyarınca haklı bir sebep olmaksızın başkasının malvarlığından veya emeğinden zenginleşen bunu geri vermekle yükümlüdür; bu yükümlülük özellikle zenginleşmenin sona ermiş bir sebebe dayanması hâlinde doğar. TBK m.82 uyarınca istem hakkı, geri isteme hakkının öğrenilmesinden iki yıl ve her hâlde zenginleşmeden on yıl geçmekle zamanaşımına uğrar.

Miras sözleşmesi tek taraflı geri alınabilir mi?

Kural olarak alınamaz; bağlayıcılığı vasiyetnameden ayıran temel özelliğidir. Ancak kanunda sayılan hâllerde tek taraflı ortadan kaldırma ve dönme mümkündür.

Taraflar anlaşarak sona erdirebilir mi?

Evet. Miras sözleşmesi, tarafların yazılı anlaşmasıyla her zaman ortadan kaldırılabilir.

Ortadan kaldırma anlaşması resmî şekle tabi mi?

Sözleşmenin kurulması resmî şekle tabi olmakla birlikte, tarafların anlaşarak ortadan kaldırması için yazılı şekil yeterli görülür.

Miras bırakan tek taraflı kaldırabilir mi?

Miras sözleşmesiyle mirasçı atanan veya kendisine belirli mal bırakılan kişinin, sözleşmenin yapılmasından sonra mirasçılıktan çıkarma sebebi oluşturan davranışta bulunduğu ortaya çıkarsa miras bırakan sözleşmeyi tek taraflı olarak ortadan kaldırabilir.

Tek taraflı kaldırma nasıl yapılır?

Tek taraflı ortadan kaldırma, vasiyetnameler için kanunda öngörülen şekillerden biriyle yapılır.

Mirasçılıktan çıkarma sebepleri nelerdir?

Mirasçının, miras bırakana veya yakınlarından birine karşı ağır bir suç işlemesi ya da miras bırakana veya ailesi üyelerine karşı aile hukukundan doğan yükümlülüklerini önemli ölçüde yerine getirmemesidir.

Karşı taraf edimini yerine getirmezse ne olur?

Miras sözleşmesi gereğince sağlararası edimleri isteme hakkı bulunan taraf, bu edimlerin sözleşmeye uygun olarak yerine getirilmemesi veya güvenceye bağlanmaması hâlinde borçlar hukuku kuralları uyarınca sözleşmeden dönebilir.

Lehtar önce ölürse ne olur?

Mirasçı atanan veya lehine belirli mal bırakılan kişi miras bırakandan önce ölürse sözleşme kendiliğinden ortadan kalkar.

Ölünceye kadar bakma sözleşmesinde durum ne?

Bu sözleşme miras sözleşmesi niteliği taşıyabilir. Bakım borçlusu yükümlülüğünü yerine getirmiyorsa dönme imkânı gündeme gelir; koşullar somut olayda değerlendirilir.

Vasiyetname mi miras sözleşmesi mi yapmalıyım?

Lehtara güvence vermek önceliğinizse miras sözleşmesi, fikir değiştirme serbestisini korumak önceliğinizse vasiyetname uygundur. Bakım karşılığı mal devri gibi karşılıklı ilişkilerde miras sözleşmesi doğal tercihtir.

Sözleşme sona erince yaptığım ödemeleri geri alabilir miyim?

Sona erme sebebine göre değişir. Sözleşmede düzenleme yoksa borçlar hukuku ve sebepsiz zenginleşme hükümlerine dayanmak gerekir; bu da ispat yükünü ağırlaştırır.

Miras sözleşmesi saklı payları aşabilir mi?

Bağlayıcı olsa da saklı payları aşan kısım tenkise tabidir. Sözleşme kurulurken saklı pay hesabı yapılmazsa kazandırma sonradan azaltılabilir.

Bu rehber genel bilgilendirme amaçlıdır; somut dosyanız için hukuki değerlendirme gereklidir.

Sözleşmeden dönme tapuya bildirilir mi?

Taşınmaza ilişkin sonuç doğuran hâllerde tapu kayıtlarının düzeltilmesi için başvuru yapılması gerekir.

Ortadan kaldırma anlaşması ne zaman yapılabilir?

Miras bırakan hayattayken ve tarafların iradesi uyuştuğu sürece yapılabilir. Ölümden sonra bu yola başvurulamaz.